১০. ভণ্ডপটিসামনৰিনিচ্ছযকথা
৫৩. এৰং চীৰরৰিপ্পৰাসৰিনিচ্ছযং কথেত্ৰা ইদানি ভণ্ডপটিসামনৰিনিচ্ছযং কথেতুং ‘‘ভণ্ডস্স পটিসামন’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ ভডিতব্বং ভাজেতব্বন্তি ভণ্ডং, ভডিতব্বং ইচ্ছিতব্বন্তি ৰা ভণ্ডং, ভণ্ডন্তি পরিভণ্ডন্তি সত্তা এতেনাতি ৰা ভণ্ডং, মূলধনং, পরিক্খারো ৰা. ৰুত্তঞ্হি অভিধানপ্পদীপিকাযং –
‘‘ভাজনাদিপরিক্খারে, ভণ্ডং মূলধনেপি চা’’তি.
তস্স ভণ্ডস্স, পটিসামিযতে পটিসামনং, রক্খণং গোপনন্তি অত্থো. তেনাহ ‘‘পরেসং ভণ্ডস্স গোপন’’ন্তি. মাতু কণ্ণপিল়ন্ধনং তালপণ্ণম্পীতি পি-সদ্দো সম্ভাৰনত্থো. তেন পগেৰ অঞ্ঞাতকানং সন্তকন্তি দস্সেতি. গিহিসন্তকন্তি ইমিনা পঞ্চন্নং সহধম্মিকানং সন্তকং পটিসামেতুং ৰট্টতীতি দীপেতি. ভণ্ডাগারিকসীসেনাতি এতেন ৰিস্সাসগ্গাহাদিনা গহেত্ৰা পটিসামেন্তস্স অনাপত্তীতি দস্সেতি. তেন ৰক্খতি ‘‘অত্তনো অত্থায গহেত্ৰা পটিসামেতব্ব’’ন্তি. ছন্দেনপি ভযেনপীতি ৰড্ঢকীআদীসু ছন্দেন, রাজৰল্লভাদীসু ভযেন বলক্কারেন পাতেত্ৰা গতেসু চ পটিসামেতুং ৰট্টতীতি যোজেতব্বং.
সঙ্গোপনত্থায অত্তনো হত্থে নিক্খিত্তস্স ভণ্ডস্স গুত্তট্ঠানে পটিসামনপযোগং ৰিনা ‘‘নাহং গণ্হামী’’তিআদিনা অঞ্ঞস্মিং পযোগে অকতে রজ্জসঙ্খোভাদিকালে ‘‘ন দানি তস্স দস্সামি, ন ময্হং দানি দস্সতী’’তি উভোহিপি সকসকট্ঠানে নিসীদিত্ৰা ধুরনিক্খেপে কতেপি অৰহারো নত্থি. কেচি পনেত্থ ‘‘পারাজিকমেৰ পটিসামনপযোগস্স কতত্তা’’তি ৰদন্তি, তং তেসং মতিমত্তং, ন সারতো পচ্চেতব্বং. পটিসামনকালে হিস্স থেয্যচিত্তং নত্থি, ‘‘ন দানি তস্স দস্সামী’’তি থেয্যচিত্তুপ্পত্তিক্খণে চ সামিনো ধুরনিক্খেপচিত্তপ্পৰত্তিযা হেতুভূতো কাযৰচীপযোগো নত্থি, যেন সো আপত্তিং আপজ্জেয্য. ন হি অকিরিযসমুট্ঠানা অযং আপত্তীতি. দানে সউস্সাহো, রক্খতি তাৰাতি অৰহারং সন্ধায অৰুত্তত্তা ‘‘নাহং গণ্হামী’’তিআদিনা মুসাৰাদকরণে পাচিত্তিযমেৰ হোতি, ন দুক্কটং থেয্যচিত্তাভাৰেন সহপযোগস্সপি অভাৰতোতি গহেতব্বং.
যদিপি মুখেন দস্সামীতি ৰদতি…পে… পারাজিকন্তি এত্থ কতরপযোগেন আপত্তি, ন তাৰ পঠমেন ভণ্ডপটিসামনপযোগেন তদা থেয্যচিত্তভাৰা, নাপি ‘‘দস্সামী’’তি কথনপযোগেন তদা থেয্যচিত্তে ৰিজ্জমানেপি পযোগস্স কপ্পিযত্তাতি? ৰুচ্চতে – সামিনা ‘‘দেহী’’তি বহুসো যাচিযমানোপি অদত্ৰা যেন পযোগেন অত্তনো অদাতুকামতং সামিকস্স ঞাপেসি, যেন চ সো অদাতুকামো অযং ৰিক্খিপতীতি ঞত্ৰা ধুরং নিক্খিপতি, তেনেৰ পযোগেনস্স আপত্তি. ন হেত্থ উপনিক্খিত্তভণ্ডে পরিযাযেন মুত্তি অত্থি. অদাতুকামতায হি ‘‘কদা তে দিন্নং, কত্থ তে দিন্ন’’ন্তিআদিপরিযাযৰচনেনপি সামিকস্স ধুরেনিক্খিপাপিতে আপত্তিযেৰ. তেনেৰ অট্ঠকথাযং ৰুত্তং ‘‘কিং তুম্হে ভণথ…পে… উভিন্নং ধুরনিক্খেপেন ভিক্খুনো পারাজিক’’ন্তি. পরসন্তকস্স পরেহি গণ্হাপনে এৰ হি পরিযাযতো মুত্তি, ন সব্বত্থাতি গহেতব্বং. অত্তনো হত্থে নিক্খিত্তত্তাতি এত্থ অত্তনো হত্থে সামিনা দিন্নতায ভণ্ডাগারিকট্ঠানে ঠিতত্তা চ ঠানাচাৰনেপি নত্থি অৰহারো, থেয্যচিত্তেন পন গহণে দুক্কটতো ন মুচ্চতীতি ৰেদিতব্বং. এসেৰ নযোতি অৰহারো নত্থি, ভণ্ডদেয্যং পন হোতীতি অধিপ্পাযো.
৫৪. পঞ্চন্নং সহধম্মিকানন্তি ভিক্খুভিক্খুনীসিক্খমানসামণেরসামণেরীনং. এতেন ন কেৰলং গিহীনং এৰ, অথ খো তাপসপরিব্বাজকাদীনম্পি সন্তকং পটিসামেতুং ন ৰট্টতীতি দস্সেতি. নট্ঠেপি গীৰা ন হোতি, কস্মা? অসম্পটিচ্ছাপিতত্তাতি অত্থো. দুতিযে এসেৰ নযোতি গীৰা ন হোতি, কস্মা? অজানিতত্তা. ততিযে চ এসেৰ নযোতি গীৰা ন হোতি, কস্মা? পটিক্খিপিতত্তা. এত্থ চ কাযেন ৰা ৰাচায ৰা চিত্তেন ৰা পটিক্খিত্তোপি পটিক্খিত্তোযেৰ নাম হোতি.
তস্সেৰ গীৰা হোতি, ন সেসভিক্খূনং, কস্মা? তস্সেৰ ভণ্ডাগারিকস্স ভণ্ডাগারে ইস্সরভাৰতো. ভণ্ডাগারিকস্স গীৰা ন হোতি অলসজাতিকস্সেৰ পমাদেন হরিতত্তা. দুতিযে ভণ্ডাগারিকস্স গীৰা ন হোতি তস্স অনারোচিতত্তা. নট্ঠে তস্স গীৰা তেন ঠপিতত্তা. তস্সেৰ গীৰা, ন অঞ্ঞেসং তেন ভণ্ডাগারিকেন সম্পটিচ্ছিতত্তা ঠপিতত্তা চ. নত্থি গীৰা তেন পটিক্খিপিতত্তা. নট্ঠং সুনট্ঠমেৰ ভণ্ডাগারিকস্স অসম্পটিচ্ছাপনতো. নট্ঠে গীৰা তেন ঠপিতত্তা. সব্বং তস্স গীৰা তস্স ভণ্ডাগারিকস্স পমাদেন হরণতো. তত্থেৰ উপচারে ৰিজ্জমানেতি ভণ্ডাগারিকস্স সমীপেযেৰ উচ্চারপস্সাৰট্ঠানে ৰিজ্জমানে.
৫৫. মযি চ মতে সঙ্ঘস্স চ সেনাসনে ৰিনট্ঠেতি এত্থ কেৰলং সঙ্ঘস্স সেনাসনং মা ৰিনস্সীতি ইমিনা অধিপ্পাযেন ৰিৰরিতুম্পি ৰট্টতিযেৰাতি ৰদন্তি. ‘‘তং মারেস্সামী’’তি এত্তকে ৰুত্তেপি ৰিৰরিতুং ৰট্টতি ‘‘গিলানপক্খে ঠিতত্তা অৰিসযো’’তি ৰুত্তত্তা. মরণতো হি পরং গেলঞ্ঞং অৰিসযত্তঞ্চ নত্থি. ‘‘দ্ৰারং ছিন্দিত্ৰা হরিস্সামা’’তি এত্তকে ৰুত্তেপি ৰিৰরিতুং ৰট্টতিযেৰ. সহাযেহি ভৰিতব্বন্তি তেহিপি ভিক্খাচারাদীহি পরিযেসিত্ৰা অত্তনো সন্তকম্পি কিঞ্চি কিঞ্চি দাতব্বন্তি ৰুত্তং হোতি. অযঞ্হি সামীচীতি ভণ্ডাগারে ৰসন্তানং ইদং ৰত্তং. লোলমহাথেরোতি মন্দো মোমূহো আকিণ্ণৰিহারী সদা কীল়াপসুতো ৰা মহাথেরো.
৫৬. ইতরেহীতি তস্মিংযেৰ গব্ভে ৰসন্তেহি ভিক্খূহি. ৰিহাররক্খণৰারে নিযুত্তো ৰিহারৰারিকো, ৰুড্ঢপটিপাটিযা অত্তনো ৰারে ৰিহাররক্খণকো. নিৰাপন্তি ভত্তৰেতনং. চোরানং পটিপথং গতেসূতি চোরানং আগমনং ঞত্ৰা ‘‘পঠমতরংযেৰ গন্ত্ৰা সদ্দং করিস্সামা’’তি চোরানং অভিমুখং গতেসু. ‘‘চোরেহি হটভণ্ডং আহরিস্সামা’’তি তেসং অনুপথং গতেসুপি এসেৰ নযো. নিবদ্ধং কত্ৰাতি ‘‘অসুককুলে যাগুভত্তং ৰিহারৰারিকানংযেৰা’’তি এৰং নিযমনং কত্ৰা. দ্ৰে তিস্সো যাগুসলাকা চ চত্তারি পঞ্চ সলাকভত্তানি চ লভমানোৰাতি ইদং নিদস্সনমত্তং, ততো ঊনং ৰা হোতু অধিকং ৰা, অত্তনো চ ৰেয্যাৰচ্চকরস্স চ যাপনমত্তং লভনমেৰ পমাণন্তি গহেতব্বং. নিস্সিতকে জগ্গাপেন্তীতি অত্তনো অত্তনো নিস্সিতকে ভিক্খাচরিযায পোসেন্তা নিস্সিতকেহি ৰিহারং জগ্গাপেন্তি. অসহাযস্সাতি সহাযরহিতস্স. ‘‘অসহাযস্স অদুতিযস্সা’’তি পাঠো যুত্তো. পচ্ছিমং পুরিমস্সেৰ ৰেৰচনং. অসহাযস্স ৰা অত্তদুতিযস্স ৰাতি ইমস্মিং পন পাঠে একেন আনীতং দ্ৰিন্নং নপ্পহোতীতি অত্তদুতিযস্সপি ৰারো নিৰারিতোতি ৰদন্তি, তং ‘‘যস্স সভাগো ভিক্খু ভত্তং আনেত্ৰা দাতা নত্থী’’তি ইমিনা ন সমেতি, ৰীমংসিতব্বং. ৰিমতিৰিনোদনিযং (ৰি. ৰি. টী. ১.১১২) পন ‘‘অত্তদুতিযস্সাতি অপ্পিচ্ছস্স. অত্তাসরীরমেৰ দুতিযো, ন অঞ্ঞোতি হি অত্তদুতিযো, তদুভযস্সপি অত্থস্স ৰিভাৰনং ‘যস্সা’তিআদি. এতেন সব্বেন একেকস্স ৰারো ন পাপেতব্বোতি দস্সেতী’’তি ৰুত্তং.
পাকৰত্তত্থাযাতি নিচ্চং পচিতব্বযাগুভত্তসঙ্খাতৰত্তত্থায. ঠপেন্তীতি দাযকা ঠপেন্তি. তং গহেত্ৰাতি তং আরামিকাদীহি দীযমানং ভাগং গহেত্ৰা. উপজীৰন্তেন ঠাতব্বন্তি অব্ভোকাসিকরুক্খমূলিকেনপি পাকৰত্তং উপনিস্সায জীৰন্তেন অত্তনো পত্তচীৰররক্খণত্থায ৰিহারৰারে সম্পত্তে ঠাতব্বং. ন গাহাপেতব্বোতি এত্থ যস্স অব্ভোকাসিকস্সপি অত্তনো অধিকপরিক্খারো চে ঠপিতো অত্থি, চীৰরাদিসঙ্ঘিকভাগেপি আলযো অত্থি, সোপি গাহাপেতব্বো. পরিপুচ্ছন্তি পুচ্ছিতপঞ্হৰিস্সজ্জনং, অট্ঠকথং ৰা. দিগুণন্তি অঞ্ঞেহি লব্ভমানতো দ্ৰিগুণং. পক্খৰারেনাতি অড্ঢমাসৰারেন.
ইতি ৰিনযসঙ্গহসংৰণ্ণনাভূতে ৰিনযালঙ্কারে
ভণ্ডপটিসামনৰিনিচ্ছযকথালঙ্কারো নাম
দসমো পরিচ্ছেদো.