১. পরিমণ্ডলৰগ্গৰণ্ণনা
৫৭৬. সেখিযেসু যস্মা ৰত্তক্খন্ধকে (চূল়ৰ. ৩৫৬ আদযো) ৰুত্তৰত্তানিপি সিক্খিতব্বত্তা সেখিযানেৰ, তস্মা পারাজিকাদীসু ৰিযেত্থ পাল়িযং পরিচ্ছেদো ন কতো. চারিত্তনযদস্সনত্থঞ্চ ‘‘যো পন ভিক্খু ওলম্বেন্তো নিৰাসেয্য, দুক্কট’’ন্তি অৰত্ৰা ‘‘সিক্খা করণীযা’’তি সব্বত্থ পাল়ি আরোপিতা. পদভাজনে পন ‘‘আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৰুত্তত্তা সব্বত্থ অনাদরিযকরণে দুক্কটং ৰেদিতব্বং.
অট্ঠঙ্গুলমত্তন্তি মত্ত-সদ্দেন ততো কিঞ্চি অধিকং, ঊনম্পি সঙ্গণ্হাতি. তেনেৰ নিসিন্নস্স চতুরঙ্গুলমত্তম্পি ৰুত্তং. ন হি নিসিন্নস্স চতুরঙ্গুলপ্পমাণং, ঠিতস্স অট্ঠঙ্গুলমেৰাতি সক্কা নিযমেতুং ঊনাধিকত্তসম্ভৰতো. তস্মা যথা সারুপ্পং হোতি এৰং অট্ঠঙ্গুলানুসারেন নিৰাসনঞ্ঞেৰ অধিপ্পেতন্তি গহেতব্বং. তেনেৰ ৰক্খতি ‘‘যো পন ভিক্খু সুক্খজঙ্ঘো ৰা’’তিআদি. কুরুন্দিযং ‘‘অজানন্তস্স অনাপত্তী’’তি আদরং কত্ৰা উগ্গণ্হন্তস্সাপি অজাননং সন্ধায ৰুত্তং. তেনাপি নিরন্তরং নিৰাসনপারুপনৰত্তং সিক্খিতব্বং, অসিক্খিতো অনাদরিযমেৰ. পরিমণ্ডলগ্গহণেন উক্খিপিত্ৰা নিৰাসনম্পি পটিক্খিত্তন্তি আহ ‘‘উক্খিপিত্ৰা ৰা ওতারেত্ৰা ৰা’’তি.
সচিত্তকন্তি ৰত্থুৰিজাননচিত্তেন সচিত্তকং. সারত্থদীপনিযং পন উপতিস্সত্থেরৰাদনযেন লোকৰজ্জত্তং গহেত্ৰা ‘‘ৰত্থুৰিজাননচিত্তেন, পণ্ণত্তিৰিজাননচিত্তেন চ সচিত্তক’’ন্তি (সারত্থ. টী. সেখিযকণ্ড ৩.৫৭৬) ৰুত্তং. তত্থ চ ৰত্থুৰিজাননং ৰিসুং ন ৰত্তব্বং. পণ্ণত্তিৰিজাননেন তস্সাপি অন্তোগধভাৰতো ইদং ৰত্থুং এৰং ৰীতিক্কমন্তস্স আপত্তীতি ৰিজানন্তো হি পণ্ণত্তিং ৰিজানাতীতি ৰুচ্চতি. উপতিস্সত্থেরৰাদে চেত্থ পণ্ণত্তিং অজানিত্ৰা অপরিমণ্ডলনিৰাসনাদিৰত্থুমেৰ জানন্তস্স পণ্ণত্তিৰীতিক্কমানাদরিযাভাৰা সব্বসেখিযেসু অনাপত্তি এৰ অভিমতা, তঞ্চ ন যুত্তং কোসম্বক্খন্ধকে (মহাৰ. ৪৫১ আদযো) ৰচ্চকুটিযং উদকাৰসেসং ঠপেন্তস্স পণ্ণত্তিৰিজাননাভাৰেপি আপত্তিযা ৰুত্তত্তা. ৰুত্তঞ্হি তত্থ ‘‘তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু আপত্তিং আপন্নো হোতি …পে… সো অপরেন সমযেন তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠি হোতী’’তিআদি (মহাৰ. ৪৫১). অট্ঠকথাযঞ্চস্স ‘‘ত্ৰং এত্থ আপত্তিভাৰং ন জানাসীতি, আম ন জানামীতি. হোতু আৰুসো, এত্থ আপত্তীতি, সচে হোতি, দেসেস্সামীতি. সচে পন তে, আৰুসো, অসঞ্চিচ্চ অসতিযা কতং, নত্থি আপত্তীতি. সো তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠি অহোসী’’তি (মহাৰ. অট্ঠ. ৪৫১) ৰুত্তং, তথা ‘‘অধম্মৰাদীতি উক্খিত্তানুৰত্তকেসু অঞ্ঞতরো’’তি (মহাৰ. অট্ঠ. ৪৫৭-৪৫৮) চ ৰুত্তং. খন্ধকৰত্তানঞ্হি সেখিযত্তা তত্থ ৰুত্তো নযো ইমেসং, ইধ ৰুত্তো চ তেসং সাধারণোৰ হোতীতি. তেনেৰ ‘‘অসঞ্চিচ্চ অসতিযা কতং, নত্থি আপত্তী’’তি এৰং ইধ ৰুত্তো আপত্তিনযো তত্থাপি দস্সিতো. তস্মা ফুস্সদেৰত্থেরৰাদে এৰ ঠত্ৰা ৰত্থুৰিজাননচিত্তেনেৰ সব্বসেখিযানি সচিত্তকানি, ন পণ্ণত্তিৰিজাননচিত্তেন. ভিয্যোকম্যতাযসূপব্যঞ্জনপটিচ্ছাদনউজ্ঝানসঞ্ঞীতি দ্ৰে সিক্খাপদানি লোকৰজ্জানি অকুসলচিত্তানি, সেসানি পণ্ণত্তিৰজ্জানি, তিচিত্তানি, তিৰেদনানি চাতি গহণমেৰ যুত্ততরং দিস্সতি. তেনেৰেত্থ ‘‘অসঞ্চিচ্চাতি পুরতো ৰা পচ্ছতো ৰা ওলম্বেত্ৰা নিৰাসেস্সামীতি এৰং অসঞ্চিচ্চা’’তিআদিনা ৰত্থুঅজাননৰসেনেৰ অনাপত্তিৰণ্ণনা কতা, ন পণ্ণত্তিৰিজাননচিত্তৰসেন.
অপিচ ‘‘যস্স সচিত্তকপক্খে চিত্তং অকুসলমেৰ হোতি, তং লোকৰজ্জ’’ন্তি (কঙ্খা. অট্ঠ. পঠমপারাজিকৰণ্ণনা) ইমিনা লক্খণৰচনেনাপি চেতং সিজ্ঝতি. ৰত্থুৰিজাননচিত্তৰসেনেৰ হেত্থ ‘‘সচিত্তকপক্খে’’তি ৰুত্তং. ইতরথা পণ্ণত্তিৰিজাননচিত্তৰসেন সব্বসিক্খাপদানম্পি সচিত্তকপক্খে চিত্তস্স অকুসলত্তনিযমেন লোকৰজ্জত্তপ্পসঙ্গতো পণ্ণত্তিৰজ্জমেৰ ন সিযা, ইদঞ্চ ৰচনং নিরত্থকং সিযা ইমিনা ৰচনেন নিৰত্তেতব্বস্স সিক্খাপদস্স অভাৰা. ন চ সেখিযেসু ৰত্থুৰিজাননচিত্তেন সচিত্তকপক্খে চিত্তং পাণাতিপাতাদীসু ৰিয অকুসলমেৰাতি নিযমো অত্থি, যেনেত্থ লোকৰজ্জতা পসজ্জেয্য, ‘‘অনাদরিযং পটিচ্চা’’তি চেতং পাল়িৰচনং ৰত্থুং জানিত্ৰা তীহি চিত্তেহি ৰীতিক্কমমেৰ অনাদরিযং কত্ৰা ৰুত্তং, ন পণ্ণত্তিং জানিত্ৰা অকুসলচিত্তেনেৰ ৰীতিক্কমন্তি গহেতব্বং. অঞ্ঞথা খন্ধকপাল়িযা, অট্ঠকথাযঞ্চ পুব্বাপরঞ্চ ৰিরুজ্ঝনতোতি অম্হাকং খন্তি. যথা ৰা ন ৰিরুজ্ঝতি, তথা এত্থ অধিপ্পাযো গৰেসিতব্বো. অনাদরিযং, অনাপত্তিকারণাভাৰো, অপরিমণ্ডলনিৰাসনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. যথা চেত্থ, এৰং সব্বত্থ. কেৰলং তত্থ তত্থ ৰুত্তপটিপক্খকরণৰসেন ততিযঙ্গযোজনমেৰ ৰিসেসো.
৫৭৭. দুতিযাদীসু গিহিপারুতন্তি সেতপটপারুতাদি. ৰিহারেপীতি সঙ্ঘসন্নিপাতবুদ্ধুপট্ঠানাদিকালং সন্ধায ৰুত্তং.
৫৭৮. গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৰাতিআদি পটিচ্ছাদনৰিধিদস্সনং. গীৰং পটিচ্ছাদেত্ৰাতিআদিনা ৰুত্তত্তা সঞ্চিচ্চ গীৰং, মণিবন্ধনঞ্চ অপ্পটিচ্ছাদেন্তস্স আপত্তি. এত্থাপি পরিমণ্ডলসিক্খাপদস্স সাধারণত্তা জাণুমণ্ডলতো হেট্ঠা চতুরঙ্গুলমত্তং ওতারেত্ৰা অনোলম্বেত্ৰা পরিমণ্ডলমেৰ পারুপিতব্বং.
৫৭৯. ৰিৰরিত্ৰা নিসীদতোতি ৰিহারে ৰিয একংসপারুপনং সন্ধায ৰুত্তং. ‘‘ৰাসত্থায উপগতস্সা’’তি ৰুত্তত্তা ৰাসাধিপ্পাযং ৰিনা ধম্মদেসনপরিত্তভণনাদিঅত্থায সুচিরম্পি নিসীদন্তেন সব্বং অন্তরঘরৰত্তং পূরেন্তেনেৰ নিসীদিতব্বং. নিসীদনপটিসংযুত্তেসু এৰ চ সিক্খাপদেসু ‘‘ৰাসূপগতস্সা’’তি অনাপত্তিযা ৰুত্তত্তা ৰাসত্থায অন্তরঘরং উপগচ্ছন্তেনাপি সুপ্পটিচ্ছন্নতাদিসব্বং অকোপেন্তেনেৰ গন্তব্বং. ‘‘ৰাসূপগতস্সা’’তি হি ৰুত্তং, ন পন উপগচ্ছমানস্সাতি. কেচি পন ‘‘একেকস্মিং পঠমং গন্ত্ৰা ৰাসপরিগ্গহে কতে ততো অঞ্ঞেহি যথাসুখং গন্তুং ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি. অপরে পন ‘‘গেহস্সামিকেহি ‘যাৰ তুম্হে নিৰসিস্সথ, তাৰ তুম্হাকং ইমং গেহং দেমী’তি দিন্নে অঞ্ঞেহি অৰাসাধিপ্পাযেহি অন্তরারামে ৰিয যথাসুখং গন্তুং, নিসীদিতুঞ্চ ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি, তং সব্বং ন গহেতব্বং তথাৰচনাভাৰা, দানলক্খণাভাৰা, তাৰত্তকেন ৰিহারসঙ্খ্যানুপগমনতো চ. ‘‘যাৰ নিসীদিস্সথ, তাৰ তুম্হাকং ইমং গেহং দেমী’’তি দেন্তোপি হি তাৰকালিকমেৰ দেতি ৰত্থুপরিচ্চাগলক্খণত্তা দানস্স.
৫৮২. চতুহত্থপ্পমাণন্তি ৰড্ঢকীহত্থং সন্ধায ৰুত্তন্তি ৰদন্তি.
৫৮৪. উক্খিত্তচীৰরো হুত্ৰাতি কটিতো উদ্ধং কাযবন্ধনাদিদস্সনৰসেনেৰুক্খিপনং সন্ধায ৰুত্তং পিণ্ডায চরতো পত্তগ্গহণাদিমত্তস্স অনুঞ্ঞাতত্তা. তেনেৰ ‘‘নিসিন্নকালে পন ধমকরণ’’ন্তিআদি ৰুত্তং. নিসিন্নকালে হি খন্ধে লগ্গপত্তত্থৰিকাদিতো ধমকরণং নীহরন্তস্স কটিতো উদ্ধম্পি দিস্সতি, তথা অদস্সেত্ৰা নীহরিতব্বন্তি অধিপ্পাযো. আসনে নিসীদন্তস্সাপি চ পারুপিতচীৰরং কিঞ্চি উক্খিপিত্ৰা সঙ্ঘাটিং জঙ্ঘপিণ্ডেহি অনুক্খিপিত্ৰাৰ নিসীদিতব্বং. ইমস্মিঞ্ঞেৰ পন সিক্খাপদে ‘‘ৰাসূপগতস্সা’’তি ৰুত্তত্তা নিসীদনপটিসংযুত্তেসু ছট্ঠঅট্ঠমেসু অৰুত্তত্তা ৰাসূপগতেনাপি সুসংৰুতেন ওক্খিত্তচক্খুনাৰ নিসীদিতব্বং. তেনেৰ মাতিকাট্ঠকথাযম্পি তেসং ৰিসেসং অৰত্ৰা ইধেৰ ‘‘ৰাসূপগতস্স পন অনাপত্তী’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. উক্খিত্তকসিক্খাপদৰণ্ণনা) ৰুত্তা.
পরিমণ্ডলৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.