২. কাযসংসগ্গসিক্খাপদৰণ্ণনা
২৬৯. দুতিযে কেসুচি ৰাতপানেসু ৰিৰটেসু বহিপি অন্ধকারত্তা আলোকো ন পৰিসতি, ৰিৰটকৰাটেন অঞ্ঞতো আগচ্ছন্তস্স আলোকস্স নিৰারণতো কৰাটস্স পিট্ঠিপস্সে ঘনন্ধকারোৰ হোতি, তাদিসানি সন্ধায ‘‘যেসু ৰিৰটেসু অন্ধকারো হোতী’’তিআদি ৰুত্তং.
ব্রাহ্মণী অত্তনো অঙ্গমঙ্গানং পরামসনক্খণে অনাচারানুকূলা হুত্ৰা ন কিঞ্চি ৰত্ৰা ভিক্খুনো ৰণ্ণভণনক্খণে ৰুত্তত্তা আহ ‘‘পব্বজিতুকামো মঞ্ঞেতি সল্লক্খেত্ৰা’’তি, পব্বজিতুকামো ৰিযাতি সল্লক্খেত্ৰাতি অত্থো. কুলিত্থীনং এৰং পরেহি অভিভৰনং নাম অচ্চন্তাৰমানোতি আহ ‘‘অত্তনো ৰিপ্পকার’’ন্তি.
২৭০. ওতিণ্ণসদ্দস্স কম্মসাধনপক্খং সন্ধায ‘‘যক্খাদীহী’’তিআদি ৰুত্তং, কত্তুসাধনপক্খং সন্ধায ‘‘কূপাদীনী’’তিআদি ৰুত্তং. তস্মিং ৰত্থুস্মিন্তি ইত্থিসরীরসঙ্খাতে ৰত্থুস্মিং.
২৭১. অস্সাতি হত্থগ্গাহাদিকস্স সব্বস্স.
২৭৩. এতেসং পদানন্তি আমসনাদিপদানং. ইত্থিসঞ্ঞীতি মনুস্সিত্থিসঞ্ঞী. নং-সদ্দস্স কাযৰিসেসনভাৰেন এতং কাযন্তি অত্থং দস্সেতুং ‘‘অথ ৰা’’তিআদি ৰুত্তং. ওমসন্তো…পে… একাৰ আপত্তীতি অনিৰত্থং সন্ধায ৰুত্তং, ন নিৰত্থং. সনিৰত্থায পন মত্থকতো পট্ঠায হত্থং ওতারেন্তস্স নিৰত্থসাটকোপরি হত্থে আরুল়্হে থুল্লচ্চযং. সাটকতো হত্থং ওতারাপেত্ৰা জঙ্ঘতো পট্ঠায ওমসন্তস্স পুন সঙ্ঘাদিসেসো.
যথানিদ্দিট্ঠনিদ্দেসেতি যথাৰুত্তকাযসংসগ্গনিদ্দেসে. তেনাতি যেন কারণেন ৰত্থুসঞ্ঞাদযো হোন্তি, তেন কারণেন. যথাৰুত্তসিক্খাপদনিদ্দেসে ৰুত্তং গরুকং ভিক্খুনো করেয্য পকাসেয্যাতি যোজনা.
সঞ্ঞায ৰিরাগিতম্হীতি সঞ্ঞায ৰিরদ্ধায. ইদং নাম ৰত্থুন্তি ইমস্মিং সিক্খাপদে আগতং, অনাগতঞ্চ যং কিঞ্চি সৰিঞ্ঞাণকাৰিঞ্ঞাণকং ফুসন্তস্স অনাপত্তিঅভাৰং সন্ধায ৰুত্তং.
সারত্তন্তি কাযসংসগ্গরাগেনেৰ সারত্তং. ৰিরত্তন্তি কাযসংসগ্গরাগরহিতং মাতুআদিং সন্ধায ৰদতি. দুক্কটন্তি মাতুপেমাদিৰসেন গণ্হন্তস্স ৰসেন ৰুত্তং, ৰিরত্তম্পি ইত্থিং কাযসংসগ্গরাগেন গণ্হন্তস্স পন সঙ্ঘাদিসেসো এৰ. ইমায পাল়িযা সমেতীতি সম্বন্ধো. কথং সমেতীতি চে? যদি হি ‘‘ইত্থিযা কাযপ্পটিবদ্ধং গণ্হিস্সামী’’তি চিত্তে উপ্পন্নে ইত্থিসঞ্ঞা ৰিরাগিতা ভৰেয্য. কাযপ্পটিবদ্ধগ্গহণেপি থুল্লচ্চযেনাপি ন ভৰিতব্বং ইত্থিসঞ্ঞায এৰ পাল়িযং (পারা. ২৭৬) থুল্লচ্চযস্স ৰুত্তত্তা, তস্মা ‘‘ইত্থিযা কাযপ্পটিবদ্ধং গণ্হিস্সামীতি কাযং গণ্হন্তস্স ইত্থিসঞ্ঞা ৰিরাগিতা নাম ন হোতীতি কাযপ্পটিবদ্ধং গণ্হিস্সামীতি কাযং গণ্হতো ইত্থিসঞ্ঞায চেৰ কাযসংসগ্গরাগস্স চ কাযগ্গহণস্স চ সম্ভৰা যথাৰত্থুকং সঙ্ঘাদিসেসমেৰ আপজ্জতী’’তি মহাসুমত্থেরেন ৰুত্তৰাদোৰ ইমায পাল়িযা সমেতি. অট্ঠকথাযঞ্হি ‘‘সম্বহুলা ইত্থিযো বাহাহি পরিক্খিপিত্ৰা গণ্হামী’’তি সঞ্ঞায পরিক্খিপতো মজ্ঝগতানং ৰসেন থুল্লচ্চযং ৰুত্তং. ন হি তস্স ‘‘মজ্ঝগতা ইত্থিযো কাযপ্পটিবদ্ধেন গণ্হামী’’তি সঞ্ঞা অত্থি, তস্মা অট্ঠকথাযপি সমেতীতি গহেতব্বং. নীলেন দুৰিঞ্ঞেয্যভাৰতো কাল়িত্থী ৰুত্তা.
২৭৯. সেৰনাধিপ্পাযোতি ফস্সসুখসেৰনাধিপ্পাযো. কাযপ্পটিবদ্ধামসনৰারে কাযপ্পটিবদ্ধৰসেন ফস্সপটিৰিজাননং ৰেদিতব্বং. চিত্তুপ্পাদমত্তে আপত্তিযাভাৰতো অনাপত্তীতি ইদং কাযসংসগ্গরাগমত্তেন কাযচলনস্স অনুপ্পত্তিতো ইত্থিযা করিযমানকাযচলনং সাদিযতোপি পযোগাভাৰং সন্ধায ৰুত্তং. পঠমপারাজিকে পন পরেহি উপক্কমিযমানস্স অভাৰতো সেৰনাধিপ্পাযে উপ্পন্নে তেন অধিপ্পাযেন অঙ্গজাতক্খোভো সযমেৰ অৰস্সং সঞ্জাযতি, সো চ তেন কতো নাম হোতীতি পারাজিকং ৰুত্তং, তেনেৰ নযেন পঠমসঙ্ঘাদিসেসেপি পরেন করিযমানপযোগসাদিযমানেপি অঙ্গজাতক্খোভসম্ভৰেন আপত্তি হোতীতি ৰেদিতব্বং. চতুত্থেতি ‘‘ন চ কাযেন ৰাযমতি, ন চ ফস্সং পটিৰিজানাতী’’তি ইমস্মিং ৰারে. ফস্সপটিৰিজাননম্পীতি অপি-সদ্দেন ততিযৰারে ৰিয ৰাযামোপি নত্থীতি দস্সেতি. নিস্সগ্গিযেন নিস্সগ্গিযামসনে ৰিযাতি ইদং পন ফস্সপটিৰিজাননাভাৰমত্তস্সেৰ নিদস্সনং, ন পযোগাভাৰস্সাতি দট্ঠব্বং. মোক্খাধিপ্পাযোতি এত্থ চিত্তস্স লহুপরিৰত্তিতায অন্তরন্তরা কাযসংসগ্গরাগে সমুপ্পন্নেপি মোক্খাধিপ্পাযস্স অৰিচ্ছিন্নতায অনাপত্তিযেৰ, ৰিচ্ছিন্নে পন তস্মিং আপত্তি এৰ.
পদভাজনীযৰণ্ণনানযো.
২৮১. এত্থ গণ্হাহীতি ন ৰত্তব্বাতি গেহসিতপেমেন কাযপ্পটিবদ্ধেন ফুসনে দুক্কটং সন্ধায ৰুত্তং, কারুঞ্ঞেন পন ৰত্থাদিং গহেতুং অসক্কোন্তিং ‘‘গণ্হা’’তি ৰদন্তস্সাপি অৰসসভাৰপ্পত্তং উদকে নিমুজ্জন্তিং কারুঞ্ঞেন সহসা অনামাসন্তি অচিন্তেত্ৰা কেসাদীসু গহেত্ৰা মোক্খাধিপ্পাযেন আকড্ঢতোপি অনাপত্তিযেৰ. ন হি মীযমানং মাতরং উক্খিপিতুং ন ৰট্টতি. অঞ্ঞাতিকায ইত্থিযাপি এসেৰ নযো. উক্কট্ঠায মাতুযাপি আমাসো ন ৰট্টতীতি দস্সনত্থং ‘‘মাতর’’ন্তি ৰুত্তং. তস্সা কাতব্বং পন অঞ্ঞাসম্পি ইত্থীনং করোন্তস্সাপি অনাপত্তিযেৰ অনামাসত্তে ৰিসেসাভাৰা.
তিণণ্ডুপকন্তি হিরিৰেরাদিমূলেহি কেসালঙ্কারত্থায কতচুম্বটকং. পরিৰত্তেত্ৰাতি অত্তনো নিৰাসনাদিভাৰতো অপনেত্ৰা. পূজাদিঅত্থং পন তাৰকালিকম্পি আমসিতুং ৰট্টতি. সীসপসাধনকদন্তসূচিআদীতি ইদং সীসালঙ্কারত্থায পটপিলোতিকাদীহি কতং সীসপসাধনকঞ্চেৰ দন্তসূচিআদি চাতি দ্ৰিধা যোজেত্ৰা সীসপসাধনং সিপাটিকোপকরণত্থায চেৰ দন্তসূচিউপকরণত্থায চ গহেতব্বন্তি যথাক্কমং অত্থং দস্সেতি. কেসকলাপং বন্ধিত্ৰা তত্থ তিরিযং পৰেসনত্থায কতা দন্তসূচি এৰ সীসপসাধনকদন্তসূচীতি একমেৰ কত্ৰা সিপাটিকায পক্খিপিত্ৰা পরিহরিতব্বসূচিযেৰ তস্স তস্স কিচ্চস্স উপকরণন্তি সিপাটিকাসূচিউপকরণন্তি এৰং ৰা যোজনা কাতব্বা. পোত্থকরূপন্তি সুধাদীহি কতং, পারাজিকৰত্থুভূতানং তিরচ্ছানগতিত্থীনং সণ্ঠানেন কতম্পি অনামাসমেৰ. ইত্থিরূপাদীনি দস্সেত্ৰা কতং, ৰত্থভিত্তিআদিঞ্চ ইত্থিরূপং অনামসিত্ৰা ৰল়ঞ্জেতুং ৰট্টতি. এৰরূপেহি অনামাসে কাযসংসগ্গরাগে অসতি কাযপ্পটিবদ্ধেন আমসতো দোসো নত্থি. ভিন্দিত্ৰাতি এত্থ অনামাসম্পি দণ্ডপাসাণাদীহি ভেদনস্স অট্ঠকথাযং ৰুত্তত্তা, পাল়িযম্পি আপদাসু মোক্খাধিপ্পাযস্স আমসনেপি অনাপত্তিযা ৰুত্তত্তা চ. সপ্পিনীআদীহি ৰাল়মিগীহি চ গহিতপাণকানং মোচনত্থায তং সপ্পিনীআদিং ৰত্থদণ্ডাদীহি পরিক্খিপিত্ৰা গহেতুং, মাতুআদিং উদকে মীযমানং ৰত্থাদীহি গহেতুং, অসক্কোন্তিং কেসাদীসু গহেত্ৰা কারুঞ্ঞেন উক্খিপিতুং ৰট্টতীতি অযমত্থো গহেতব্বোৰ. অট্ঠকথাযং ‘‘ন ত্ৰেৰ আমসিতব্বা’’তি ইদং পন ৰচনং অমীযমানৰত্থুং সন্ধায ৰুত্তন্তি অযং অম্হাকং খন্তি.
মগ্গং অধিট্ঠাযাতি ‘‘মগ্গো অয’’ন্তি মগ্গসঞ্ঞং উপ্পাদেত্ৰাতি অত্থো. পঞ্ঞপেত্ৰা দেন্তীতি ইদং সামীচিৰসেন ৰুত্তং, তেহি পন আসনং অপঞ্ঞপেত্ৰাৰ নিসীদথাতি ৰুত্তে সযমেৰ পঞ্ঞপেত্ৰা নিসীদিতুম্পি ৰট্টতি. তত্থজাতকানীতি অচ্ছিন্দিত্ৰা ভূতগামভাৰেনেৰ ঠিতানি. কীল়ন্তেনাতি ৰুত্তত্তা সতি পচ্চযে আমসন্তস্স অনাপত্তি. ভিক্খুসন্তকং পন পরিভোগারহং সব্বথা আমসিতুং ন ৰট্টতি দুরুপচিণ্ণত্তা. অনুপসম্পন্নানং দস্সামীতি ইদং অপ্পটিগ্গহেত্ৰা গহণং সন্ধায ৰুত্তং. অত্তনোপি অত্থায পটিগ্গহেত্ৰা গহণে দোসো নত্থি অনামাসত্তাভাৰা.
মণীতি ৰেল়ুরিযাদিতো অঞ্ঞো জোতিরসাদিভেদো সব্বোপি মণি. ৰেল়ুরিযোতি অল্লৰেল়ুৰণ্ণোমণি, ‘‘মজ্জারক্খি মণ্ডলৰণ্ণো’’তিপি ৰদন্তি. সিলাতি মুগ্গমাসৰণ্ণা অতিসিনিদ্ধা কাল়সিলা, মণিৰোহারং আগতা রত্তসেতাদিৰণ্ণা সুমট্ঠাপি সিলা অনামাসা এৰাতি ৰদন্তি. রজতন্তি কহাপণমাসাদিভেদং জতুমাসাদিং উপাদায সব্বং ৰুত্তাৰসেসং রূপিযং গহিতং. লোহিতঙ্কোতি রত্তমণি. মসারগল্লন্তি কবরৰণ্ণো মণি, ‘‘মরকত’’ন্তিপি ৰদন্তি. ভেসজ্জত্থায পিসিত্ৰা যোজিতানং মুত্তানং রতনভাৰৰিরহতো গহণক্খণেপি রতনাকারেন অপেক্খিতাভাৰা ‘‘ভেসজ্জত্থায পন ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. যাৰ পন তা মুত্তা রতনরূপেন তিট্ঠন্তি, তাৰ আমসিতুং ন ৰট্টতি এৰ. এৰং অঞ্ঞম্পি রতনপাসাণং পিসিত্ৰা ভেসজ্জে যোজনত্থায গহেতুং ৰট্টতি এৰ, জাতরূপরজতং পন পিসিত্ৰা যোজনভেসজ্জত্থাযপি সম্পটিচ্ছিতুং ন ৰট্টতি, গহট্ঠেহি যোজেত্ৰা দিন্নম্পি যদি ভেসজ্জে সুৰণ্ণাদিরূপেন তিট্ঠতি, ৰিযোজেতুঞ্চ সক্কা, তাদিসং ভেসজ্জম্পি ন ৰট্টতি. তং অব্বোহারিকত্তং গতং চে, ৰট্টতি. ‘‘জাতিফলিকং উপাদাযা’’তি ৰুত্তত্তা, সূরিযকন্তচন্দকন্তাদিকং জাতিপাসাণং মণিম্হি এৰ সঙ্গহিতন্তি দট্ঠব্বং. ধমনসঙ্খো চ ধোতৰিদ্ধো চ রতনমিস্সো চাতি যোজেতব্বং. ৰিদ্ধোতি মণিআদিভাৰেন কতছিদ্দো.
রতনমিস্সোতি কঞ্চনলতাদিৰিচিত্তো, মুত্তাদিরতনখচিতো চ, এতেন ধমনসঙ্খতো অঞ্ঞো রতনমিস্সোৰ অনামাসোতি দস্সেতি. সিলাযম্পি এসেৰ নযো. পানীযসঙ্খোতি ইমিনাৰ থালকাদিআকারেন কতসঙ্খমযভাজনানি ভিক্খূনং সম্পটিচ্ছিতুং ৰট্টতীতি সিদ্ধং. সেসাতি রতনসংযুত্তং ঠপেত্ৰা অৰসেসা.
বীজতো পট্ঠাযাতি ধাতুপাসাণতো পট্ঠায. পটিক্খিপীতি সুৰণ্ণমযধাতুকরণ্ডকস্স, বুদ্ধরূপাদিস্স চ অত্তনো সন্তককরণে নিস্সগ্গিযত্তা ৰুত্তং. ‘‘রূপিযছড্ডকট্ঠানে’’তি ৰুত্তত্তা রূপিযছড্ডকস্স জাতরূপরজতং আমসিত্ৰা ছড্ডেতুং ৰট্টতীতি সিদ্ধং. কেল়াপযিতুন্তি আমসিত্ৰা ইতো চিতো চ সঞ্চারেতুং. ৰুত্তন্তি মহাঅট্ঠকথাযং ৰুত্তং. কচৰরমেৰ হরিতুং ৰট্টতীতি গোপকা ৰা হোন্তু অঞ্ঞে ৰা, হত্থেন পুঞ্ছিত্ৰা কচৰরং অপনেতুং ৰট্টতি, মলম্পি পমজ্জিতুং ৰট্টতি এৰাতি ৰদন্তি, তং অট্ঠকথায ন সমেতি কেল়াযনসদিসত্তা. আরকূটলোহন্তি সুৰণ্ণৰণ্ণো কিত্তিমলোহৰিসেসো. তিৰিধঞ্হি কিত্তিমলোহং কংসলোহং ৰট্টলোহং হারকূটলোহন্তি. তত্থ তিপুতম্বে মিস্সেত্ৰা কতং কংসলোহং নাম. সীসতম্বে মিস্সেত্ৰা কতং ৰট্টলোহং. রসতম্বে মিস্সেত্ৰা কতং হারকূটলোহং নাম. তং পন ‘‘জাতরূপগতিক’’ন্তি ৰুত্তত্তা উগ্গণ্হতো নিস্সগ্গিযম্পি হোতীতি কেচি ৰদন্তি. রূপিযেসু পন অগণিতত্তা নিস্সগ্গিযং ন হোতি, আমসনে, সম্পটিচ্ছনে চ দুক্কটমেৰাতি ৰেদিতব্বং. সব্বকপ্পিযোতি যথাৰুত্তসুৰণ্ণাদিমযানং সেনাসনপরিক্খারানং আমসনগোপনাদিৰসেন পরিভোগো সব্বথা কপ্পিযোতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘তস্মা’’তিআদি. ‘‘ভিক্খূনং ধম্মৰিনযৰণ্ণনট্ঠানে’’তি ৰুত্তত্তা সঙ্ঘিকমেৰ সুৰণ্ণাদিমযং সেনাসনং, সেনাসনপরিক্খারা চ ৰট্টন্তি, ন পুগ্গলিকানীতি গহেতব্বং.
ভিন্দিত্ৰাতি পঠমমেৰ অনামসিত্ৰা পাসাণাদিনা কিঞ্চিমত্তং ভেদং কত্ৰা পচ্ছা কপ্পিযভণ্ডত্থায অধিট্ঠহিত্ৰা হত্থেন গহেতুং ৰট্টতি. তেনাহ ‘‘কপ্পিযভণ্ডং করিস্সামীতি সব্বম্পি সম্পটিচ্ছিতুং ৰট্টতী’’তি. এত্থাপি কিঞ্চি ভিন্দিত্ৰা, ৰিযোজেত্ৰা ৰা আমসিতব্ব.
ফলকজালিকাদীনীতি এত্থ সরপরিত্তাণায হত্থেন গহেতব্বং কিটিকাফলকং অক্খিরক্খণত্থায অযলোহাদীহি জালাকারেন কত্ৰা সীসাদীসু পটিমুঞ্চিতব্বং জালিকং নাম. আদি-সদ্দেন কৰচাদিং সঙ্গণ্হাতি. অনামাসানীতি মচ্ছজালাদিপরূপরোধকং সন্ধায ৰুত্তং, ন সরপরিত্তাণং তস্স আৰুধভণ্ডত্তাভাৰা. তেনেৰ ৰক্খতি ‘‘পরূপরোধনিৰারণং হী’’তিআদি. আসনস্সাতি চেতিযস্স সমন্তা কতপরিভণ্ডস্স. বন্ধিস্সামীতি কাকাদীহি অদূসনত্থায বন্ধিস্সামি.
‘‘ভেরিসঙ্ঘাটোতি সঙ্ঘটিতচম্মভেরী. ৰীণাসঙ্ঘাটোতি সঙ্ঘটিতচম্মৰীণা’’তি সারত্থদীপনিযং (সারত্থ. টী. ২.২৮১) ৰুত্তং. ‘‘চম্মৰিনদ্ধানি ৰীণাভেরিআদীনী’’তি মহাঅট্ঠকথাযং ৰুত্তৰচনতো ৰিসেসাভাৰা, ‘‘কুরুন্দিযং পনা’’তিআদিনা ততো ৰিসেসস্স ৰত্তুমারদ্ধত্তা চ ভেরিআদীনং ৰিনদ্ধনোপকরণসমূহো ভেরিৰীণাসঙ্ঘাটোতি ৰেদিতব্বং সঙ্ঘটিতব্বোতি সঙ্ঘাটোতি কত্ৰা. তুচ্ছপোক্খরন্তি অৰিনদ্ধচম্মভেরিৰীণানং পোক্খরং. আরোপিতচম্মন্তি পুব্বে আরোপিতং হুত্ৰা পচ্ছা ততো অপনেত্ৰা ৰিসুং ঠপিতমুখচম্মমত্তং, ন সেসোপকরণসহিতং. সহিতং পন সঙ্ঘাটোতি অযং ৰিসেসো. ওনহিতুন্তি ভেরিপোক্খরাদীনি চম্মং আরোপেত্ৰা চম্মৰট্টিআদীহি সব্বেহি উপকরণেহি ৰিনন্ধিতুং.
পাল়িযং পণ্ডকস্সাতি পণ্ডকেন. পারাজিকপ্পহোনককালেতি অকুথিতকালে. কাযসংসগ্গরাগাদিভাৰে সব্বাৰত্থাযপি ইত্থিযা সণ্ঠানে পঞ্ঞাযমানে অনামাসদুক্কটং ন ৰিগচ্ছতীতি দট্ঠব্বং. সঙ্কমাদীনং ঠানাচাৰনৰসেন অচালেতব্বতায ন কাযপ্পটিবদ্ধৰোহারোতি দুক্কটং ৰুত্তং.
২৮২. একপদিকসঙ্কমোতি তনুকসেতু. ‘‘আৰিঞ্ছন্তো’’তি ৰুত্তত্তা চালেতুং যুত্তায এৰ রজ্জুযা থুল্লচ্চযং, ন ইতরায ভিত্তিথম্ভাদিগতিকত্তাতি আহ ‘‘যা মহারজ্জু হোতী’’তিআদি. তেন চালেতুং যুত্তে তনুকরজ্জুদণ্ডকে অচালেত্ৰা ফুসন্তস্সাপি থুল্লচ্চযমেৰাতি দীপিতন্তি ৰেদিতব্বং. পটিচ্ছাদেতব্বাতি ছাদনাদিৰসেন গূহিতব্বা. মনুস্সিত্থী, মনুস্সিত্থিসঞ্ঞিতা, কাযসংসগ্গরাগো, ৰাযামো, তেন হত্থাদীসু ফুসনন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
কাযসংসগ্গসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.