১০. পঠমসঙ্ঘভেদসিক্খাপদৰণ্ণনা
৪১০. দসমে বহূনন্তি দুব্বলতায অরঞ্ঞাদিসেৰায চিত্তং সমাহিতং কাতুং অসক্কোন্তানং. দুক্খস্সন্তকিরিযায তস্মিং অত্তভাৰে বুদ্ধৰচনগ্গহণধারণাদিসঙ্খাতং ব্যঞ্জনপদমেৰ পরমং অস্স, ন মগ্গলাভোতি পদপরমো. অভিসম্ভুণিত্ৰাতি নিপ্ফাদেত্ৰা. ধম্মতো অপেতং উদ্ধম্মং. পটিক্খিত্তমেৰাতি ‘‘ন, ভিক্খৰে, অসেনাসনিকেন ৰস্সং উপগন্তব্ব’’ন্তি (মহাৰ. ২০৪) ৰচনতো ৰুত্তং, ইদমেৰ ৰচনং সন্ধায পাল়িযম্পি ‘‘অট্ঠ মাসে’’তিআদি (পারা. ৪০৯) ৰুত্তং.
তীহি কোটীহীতি অসুদ্ধমূলেহি. এত্থ চ ভিক্খূনং চতূসু কুলেসু পক্কপিণ্ডিযালোপভোজননিস্সিততায, মচ্ছমংসভোজনৰিরহিতস্স চ কুলস্স দুল্লভতায তত্থ লদ্ধেসু ভত্তব্যঞ্জনেসু মচ্ছমংসসংসগ্গসঙ্কায, দুন্নিৰারণতায চ ভিক্খূনং সরীরযাপনম্পি ন সিযাতি ভগৰতা মচ্ছমংসং সব্বথা অপ্পটিক্খিপিত্ৰা তীহি কোটীহি অপরিসুদ্ধমেৰ পটিক্খিত্তং. যদি হি তং ভগৰা সব্বথা পটিক্খিপেয্য, ভিক্খূ মরমানাপি মচ্ছাদিসংসগ্গসঙ্কিতং ভত্তং ন ভুঞ্জেয্যুং, ততো তণ্ডুলধঞ্ঞাদিং পটিগ্গহেত্ৰা নিদহিত্ৰা সযং পচিত্ৰা ভুঞ্জিতুং তদুপকরণভূতং দাসিদাসং, উদুক্খলমুসলাদিকঞ্চ ভিক্খূনং পত্তাদি ৰিয অৰস্সং গহেতুং অনুজানিতব্বং সিযাতি তিত্থিযানং ৰিয গহট্ঠাৰাসো এৰ সিযা, ন ভিক্খুআৰাসোতি ৰেদিতব্বং. জালং মচ্ছবন্ধনং. ৰাগুরা মিগবন্ধনী. কপ্পতীতি যদি তেসং ৰচনেন সঙ্কা ন ৰত্ততি, ৰট্টতি, ন তং ৰচনং লেসকপ্পং কাতুং ৰট্টতি. তেনেৰ ৰক্খতি ‘‘যত্থ চ নিব্বেমতিকো হোতি, তং সব্বং কপ্পতী’’তি.
পৰত্তমংসন্তি আপণাদীসু পৰত্তং ৰিক্কাযিকং মতমংসং. ভিক্খূনংযেৰ অত্থায অকতন্তি এত্থ অট্ঠানপ্পযুত্তো এৰ-সদ্দো, ভিক্খূনং অত্থায অকতমেৰাতি সম্বন্ধিতব্বং, তস্মা ভিক্খূনঞ্চ মঙ্গলাদীনঞ্চাতি মিস্সেত্ৰা কতম্পি ন ৰট্টতীতি ৰেদিতব্বং. কেচি পন যথাঠিতৰসেন অৰধারণং গহেত্ৰা ‘‘ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি, তং ন সুন্দরং. ‘‘ৰত্ত’’ন্তি ইমিনা আপত্তি নত্থীতি দস্সেতি.
কপ্পন্তি অসঙ্খেয্যকপ্পং, ‘‘আযুকপ্প’’ন্তিপি (সারত্থ. টী. ২.৪১০) কেচি. মহাকপ্পস্স হি চতুত্থভাগো অসঙ্খেয্যকপ্পো, ততো ৰীসতিমো ভাগো সঙ্ঘভেদকস্স আযুকপ্পন্তি ৰদন্তি, তং অট্ঠকথাসু কপ্পট্ঠকথায ন সমেতি ‘‘কপ্পৰিনাসে এৰ মুচ্চতী’’তিআদি (ৰিভ. অট্ঠ. ৮০৯) ৰচনতো. ব্রহ্মং পুঞ্ঞন্তি সেট্ঠং পুঞ্ঞং. কপ্পং সগ্গম্হীতি এত্থ পটিসন্ধিপরম্পরায কপ্পট্ঠতা ৰেদিতব্বা.
৪১১. লদ্ধিনানাসংৰাসকেনাতি উক্খিত্তানুৰত্তকভাৰেন ভাৰপ্পধানত্তা নিদ্দেসস্স. কম্মনানাসংৰাসকেনাতি উক্খিত্তভাৰেন. ‘‘ভেদায পরক্কমেয্যা’’তি ৰিসুং ৰুত্তত্তা ভেদনসংৰত্তনিকস্স অধিকরণস্স সমাদায পগ্গণ্হনতো পুব্বেপি পক্খপরিযেসনাদিৰসেন সঙ্ঘভেদায পরক্কমন্তস্স সমনুভাসনকম্মং কাতুং ৰট্টতীতি ৰেদিতব্বং. যোপি চাযং সঙ্ঘভেদো হোতীতি সম্বন্ধো.
কম্মেনাতি অপলোকনাদিনা. উদ্দেসেনাতি পাতিমোক্খুদ্দেসেন. ৰোহারেনাতি তাহি তাহি উপপত্তীহি ‘‘অধম্মং ধম্মো’’তিআদিনা (অ. নি. ৩.১০-৩৯, ৪২; চূল়ৰ. ৩৫২) ৰোহারেন, পরেসং পঞ্ঞাপনেনাতি অত্থো. অনুসাৰনাযাতি অত্তনো লদ্ধিযা গহণত্থমেৰ অনু পুনপ্পুনং কণ্ণমূলে মন্তসাৰনায, কথনেনাতি অত্থো. সলাকগ্গাহেনাতি এৰং অনুসাৰনায তেসং চিত্তং উপত্থম্ভেত্ৰা অত্তনো পক্খে পৰিট্ঠভাৰস্স সঞ্ঞাণত্থং ‘‘গণ্হথ ইমং সলাক’’ন্তি সলাকগ্গাহেন. এত্থ চ কম্মমেৰ, উদ্দেসো ৰা সঙ্ঘভেদে পধানং কারণং, ৰোহারাদযো পন সঙ্ঘভেদস্স পুব্বভাগাতি ৰেদিতব্বা. অব্ভুস্সিতন্তি অব্ভুগ্গতং. অচ্ছেয্যাতি ৰিহরেয্য.
‘‘লজ্জী রক্খিস্সতী’’তি (ৰিসুদ্ধি. ১.৪২; পারা. অট্ঠ. ১.৪৫) ৰচনতো আপত্তিভযেন আরোচনং লজ্জীনং এৰ ভারোতি আহ ‘‘লজ্জীহি ভিক্খূহী’’তি, অলজ্জিস্সপি অনারোচেন্তস্স আপত্তিযেৰ. অপ্পটিনিস্সজ্জতো দুক্কটন্তি ৰিসুং ৰিসুং ৰদন্তানং গণনায দুক্কটং. পহোন্তেনাতি গন্তুং সমত্থেন, ইচ্ছন্তেনাতি অত্থো. আপত্তি পন অড্ঢযোজনব্ভন্তরেনেৰ অগিলানস্স ৰসেন ৰেদিতব্বা.
৪১৬. ঞত্তিযাদীহি দুক্কটাদিসব্ভাৰং সন্ধায ‘‘সঙ্ঘাদিসেসেন অনাপত্তী’’তি ৰুত্তং. অস্সাতি দেৰদত্তস্স. অপঞ্ঞত্তে সিক্খাপদে সমনুভাসনকম্মস্সেৰ অভাৰতো ‘‘ন হি পঞ্ঞত্তং সিক্খাপদং ৰীতিক্কমন্তস্সা’’তি ৰুত্তং. সিক্খাপদং পঞ্ঞপেন্তেনেৰ হি সমনুভাসনকম্মং অনুঞ্ঞাতং. উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাততোতি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, রোমন্থকস্স রোমন্থন’’ন্তিআদিং (চূল়ৰ. ২৭৩) উদ্দিস্সানুঞ্ঞাতং সন্ধায ৰদতি. অনাপত্তিযন্তি অনাপত্তিৰারে. আপত্তিং রোপেতব্বোতি সমনুভাসনায পাচিত্তিযআপত্তিং রোপেতব্বো. আপত্তিযেৰ ন জাতাতি সঙ্ঘাদিসেসাপত্তি ন জাতা এৰ.
‘‘ন পটিনিস্সজ্জামী’’তি সঞ্ঞায অভাৰেন মুচ্চনতো সঞ্ঞাৰিমোক্খং. সচিত্তকন্তি ‘‘ন পটিনিস্সজ্জামী’’তি জাননচিত্তেন সচিত্তকং. যো ৰিসঞ্ঞী ৰা ভীতো ৰা ৰিক্খিত্তো ৰা ‘‘পটিনিস্সজ্জিতব্ব’’ন্তিপি, ‘‘কম্মং করিস্সতী’’তি ৰা ন জানাতি, তস্স অনাপত্তি. ভেদায পরক্কমনং, ধম্মকম্মেন সমনুভাসনং, কম্মৰাচাপরিযোসানং, ন পটিনিস্সজ্জামীতি চিত্তেন অপ্পটিনিস্সজ্জনন্তি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি.
পঠমসঙ্ঘভেদসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.