৫. জরাৰগ্গো

১. জরাধম্মসুত্তৰণ্ণনা

৫১১. পমুখে, পাসাদস্স চ পচ্ছিমভাগে আতপো পচ্ছাতপো, তস্মিং পচ্ছাতপে. সো হি পাসাদস্স পমুখভাৰেন কতো. কিং পন ভগৰতো ৰজিরসারং সরীরং ওতাপেতব্বং হোতীতি আহ – ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তিআদি. অযঞ্চ ইমং সুত্তং দেসিতসমযে. ন সক্কোতি ব্যামপ্পভায কাযচি পভায অনভিভৰনীযত্তা. কিঞ্চাপি বুদ্ধাভা সূরিযাভায অনভিভৰনীযা, ঘম্মসভাৰতায পন রস্মীনং পরিতো ফরন্তী সূরিযাভা তিখিণা উণ্হাতি আহ ‘‘রস্মিতেজ’’ন্তি. ইদানি তমত্থং উপমায ৰিভাৰেতুং ‘‘যথেৰ হী’’তিআদি ৰুত্তং.

সুৰণ্ণাৰট্টং ৰিযাতি অচ্ছে সুৰণ্ণপত্তে ৰিনিৰত্তআৰট্টং ৰিয. গরহণচ্ছরিযং নাম কিরেতং ‘‘অচ্ছরিযমেতং অৰিসিচ্ছেফলৰদ’’ন্তিআদীসু ৰিয. ন এৰমেতরহীতি অত্তনো পাকটৰসেন ৰদতি, ন ইতরেসম্পীতি. সিরাজালাতি সিরাসন্তানা. এৰরূপং ন হোতীতি অঞ্ঞেসং পাকতিকসত্তানং ৰুত্তাকারং ৰিয ন হোতি পুঞ্ঞসম্ভারস্স উল়ারতমত্তা ৰিপচ্চনস্স পরিযন্তগতত্তা. তেনাহ ‘‘অঞ্ঞেসং অপাকট’’ন্তি. ৰলিযাৰট্টকন্তি অপ্পকং ৰলিযাৰট্টং. তেনাহ ‘‘কেসগ্গপ্পমাণ’’ন্তি. সব্বানীতি সিরাজালানি. পুরতো ৰঙ্কোতি থোকং পুরতো নতমত্তং সন্ধাযাহ. তেন ৰুত্তং ‘‘স্ৰাযং অঞ্ঞেসং অপাকটো’’তি. নযগ্গাহতোতি অনুমানতো. ধী তন্তি ধী-সদ্দযোগে উপযোগৰচনং. ধীতি জিগুচ্ছনত্থে নিপাতো. ধিক্কারোতি জিগুচ্ছাপযোগো. তং ফুসতূতি তুয্হং পাপুণাতু.

২. উণ্ণাভব্রাহ্মণসুত্তৰণ্ণনা

৫১২. অঞ্ঞমঞ্ঞস্সাতি অঞ্ঞো অঞ্ঞস্স. ন পচ্চনুভোতি অত্তনো অৰিসযভাৰতো. ইদানি তং অঞ্ঞৰিসযতং অন্ৰযতো ব্যতিরেকতো ৰিভাৰেতুং ‘‘সচে হী’’তিআদি ৰুত্তং.

ৰিসযানি পটিসরন্তি এত্থাতি পটিসরণং. ইন্দ্রিযৰিঞ্ঞাণানি হি অসতিপি তাদিসে অধিপ্পাযে অত্তনো আরম্মণস্স যাথাৰতো সম্পজাননতো পৰেদনৰিজাননানি করোন্তানি ৰিয পৰত্তন্তি, তথা লোকস্স অঞ্ঞত্থ সিদ্ধিতো. তেনাহ ভগৰা – ‘‘মনো পটিসরণং, মনোৰ নেসং গোচরৰিসযং পচ্চনুভোতী’’তি মনোদ্ৰারিকজৰনমনো হি সৰিসেসং মনোৰিসযং পচ্চনুভোতি, পঞ্চদ্ৰারিকজৰনমনো মননমত্তমেৰ পচ্চনুভৰতি. রজ্জনাদিগ্গহণঞ্চেত্থ নিদস্সনমত্তং, তস্মা সদ্দহনাদিপি গহিতমেৰাতি দট্ঠব্বং, পঞ্চদ্ৰারপ্পৰত্তিৰসেন তথা ৰুত্তং. একস্মিং পন দ্ৰারেতি চক্খুদ্ৰারে.

দুব্বলভোজকাতি অপ্পানুভাৰা রাজভোগ্গা. আযন্তি ভোগুপ্পত্তিট্ঠানং. যোত্তবন্ধাদিনিমিত্তং লদ্ধব্বকহাপণো যোত্তকহাপণো. অদ্দুবন্ধাদিনিমিত্তং গহেতব্বকহাপণো অদ্দুকহাপণো. মাঘাতঘোসনায কতায হিংসানিমিত্তং গহেতব্বকহাপণো মাপহারকহাপণো. তস্স পরিমাণং দস্সেতুং ‘‘অট্ঠকহাপণো’’তিআদি ৰুত্তং. সতৰত্থুকন্তি সতকরীসৰত্থুকং.

মগ্গসতীতি অরিযমগ্গসতি. ভাৰনমনুযুঞ্জন্তস্স হি জৰনমনো উস্সক্কিত্ৰাৰ মগ্গসতিং পটিসরতি তপ্পরিযোসানত্তা. তন্তি নিব্বানং. সাতি ফলৰিমুত্তি. পটিসরতি অগ্গমগ্গসতিযা. ফলৰিমুত্তি নিব্বানন্তি উভযং মগ্গস্স সিদ্ধাযেৰাতি. আরম্মণৰসেন নত্থি এতস্স পটিসরণন্তি অপ্পটিসরণং অসঙ্খতামতস্স সন্তিনিচ্চসভাৰত্তা. সযং পন সব্বেসংযেৰ অরিযানং পটিসরণং. তেনাহ ‘‘নিব্বানং অরহতো গতী’’তি (পরি. ৩৩৯). নিব্বানং অনুপৰিট্ঠং নিব্বাননিস্সযত্তা. ন ততো পরং গচ্ছতি গতস্স অঞ্ঞস্স তাদিসস্স অভাৰা. নিব্বানং পরি সব্বসো ওসানন্তি নিব্বানপরিযোসানং.

মূলজাতা জাতমূলা. ততো এৰ পতিট্ঠিতা. কা পনস্সাতি আহ ‘‘মগ্গেন আগতসদ্ধা’’তি. মগ্গো দল়্হায অসংহারিযসদ্ধায মূলং দিট্ঠিসম্পযুত্তানি চেৰ ৰিচিকিচ্ছাচিত্তঞ্চাতি পঞ্চ অকুসলচিত্তানি সমুচ্ছেদৰসেন পহীনানি. পঞ্চ নীৰরণানীতি এত্থ অপাযগমনীযানি পঠমমগ্গেনেৰ পহীনানি, ইতরানি ৰিক্খম্ভনৰসেন ঝানেন পহীনানীতি পঞ্চসু ওরম্ভাগিযকিলেসসংযোজনেসু একদেসৰিগমেনেৰ বহিদ্ধাসংযোজনো ৰিয জাতোতি ৰুত্তং ‘‘ঝানঅনাগামিট্ঠানে ঠিতো’’তি. তেনাহ ‘‘সো অপরিহীন…পে… নিব্বাযেয্যা’’তি.

৫. পঠমপুব্বারামসুত্তৰণ্ণনা

৫১৫. পুব্বকোট্ঠকে এৰং আগতসুত্তং আদিং কত্ৰা ফলিন্দ্রিযানেৰ কথিতানি অগ্গফলৰসেন দেসনায আগতত্তা.

১০. আপণসুত্তৰণ্ণনা

৫২০. উপরি সহ ৰিপস্সনায তযো মগ্গাতি ৰিপস্সনায সহ সোতাপত্তিফলতো উপরি তযো মগ্গা. মগ্গাধিগমেন ইদানি পচ্চক্খভূতত্তা ‘‘ইমে খো তে ধম্মা’’তি ৰুত্তা. তত্থ যং অগ্গভূতং, তস্স ৰসেন দস্সেতুং ‘‘অরহত্তফলিন্দ্রিযং নামা’’তি ৰুত্তং ইন্দ্রিযভাৰসামঞ্ঞেন একজ্ঝং কত্ৰা. অতিৰিজ্ঝিত্ৰা পস্সামীতি সচ্ছিকত্ৰা যাথাৰতো পস্সামি. চতূহি ইন্দ্রিযেহীতি ৰীরিযিন্দ্রিযাদীহি চতূহি ইন্দ্রিযেহি. সা ৰিপস্সনামগ্গফলসহগতা সিযাতি মিস্সকা ৰুত্তা.

জরাৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.