৯. ততিযআমকধঞ্ঞপেয্যালৰগ্গো

১. নচ্চগীতসুত্তৰণ্ণনা

১১৫১. সঙ্খেপতো ‘‘সব্বপাপস্স অকরণ’’ন্তিআদিনযপ্পৰত্তং (দী.নি. ২.৯০; ধ.প. ১৮৩) ভগৰতো সাসনং অচ্চন্তছন্দরাগপৰত্তিতো নচ্চাদীনং দস্সনং ন অনুলোমেতীতি আহ ‘‘সাসনস্স অননুলোমত্তা’’তি. অত্তনা পরেহি চ পযোজিযমানং পযোজাপিযমানঞ্চ এতেনেৰ নচ্চ-সদ্দেন গহিতং, তথা গীতৰাদিতসদ্দেহি চাতি আহ – ‘‘নচ্চননচ্চাপনাদিৰসেনা’’তি. আদি-সদ্দেন গাযন-গাযাপন-ৰাদন-ৰাদাপনাদীনি সঙ্গণ্হাতি. দস্সনেন চেত্থ সৰনম্পি সঙ্গহিতং ৰিরূপেকসেসনযেন. যথাসকং ৰিসযস্স আলোচনসভাৰতায ৰা পঞ্চন্নং ৰিঞ্ঞাণানং সৰনকিরিযাযপি দস্সনসঙ্খেপসব্ভাৰতো ‘‘দস্সনা’’ইচ্চেৰ ৰুত্তং. অৰিসূকভূতস্স গীতস্স সৰনং কদাচি ৰট্টতীতি আহ – ‘‘ৰিসূকভূতা দস্সনা চা’’তি. তথা হি ৰুত্তং পরমত্থজোতিকায খুদ্দকঅট্ঠকথায (খু. পা. অট্ঠ. ২.পচ্ছিমপঞ্চসিক্খাপদৰণ্ণনা) – ‘‘ধম্মূপসংহিতং গীতং ৰট্টতি, গীতূপসংহিতো ধম্মো ন ৰট্টতী’’তি.

২. উচ্চাসযনসুত্তৰণ্ণনা

১১৫২. উচ্চাতি উচ্চ-সদ্দেন সমানত্থং একং সদ্দন্তরং. সেতি এত্থাতি সযনং, উচ্চাসযনং মহাসযনঞ্চ সমণসারুপ্পরহিতং পটিক্খিত্তন্তি আহ – ‘‘পমাণাতিক্কন্তং অকপ্পিযত্থরণ’’ন্তি. আসন্দাদিআসনঞ্চেত্থ সযনেনেৰ সঙ্গহিতং. যস্মা পন আধারে পটিক্খিত্তে তদাধারকিরিযা পটিক্খিত্তাৰ হোতি, তস্মা ‘‘উচ্চাসযনমহাসযনা’’ইচ্চেৰ ৰুত্তং. অত্থতো পন তদুপভোগভূতনিসজ্জানিপজ্জনেহি ৰিরতি দস্সিতাতি দট্ঠব্বং. অথ ৰা উচ্চাসযনমহাসযনঞ্চ উচ্চাসযনমহাসযনঞ্চাতি উচ্চাসযনমহাসযনন্তি এতস্মিং অত্থে একসেসনযেন অযং নিদ্দেসো কতো যথা – ‘‘নামরূপপচ্চযা সল়াযতন’’ন্তি (উদা. ১). আসনকিরিযাপুব্বকত্তা ৰা সযনকিরিযায সযনগ্গহণেনেৰ আসনম্পি গহিতন্তি দট্ঠব্বং.

৩. জাতরূপসুত্তৰণ্ণনা

১১৫৩. অঞ্ঞেপি উগ্গহাপনে উপনিক্খিত্তসাদিযনে চ পটিগ্গহণত্থো লব্ভতীতি আহ – ‘‘ন উগ্গণ্হাপেন্তি, ন উপনিক্খিত্তং সাদিযন্তী’’তি. অথ ৰা তিৰিধং পটিগ্গহণং কাযেন ৰাচায মনসাতি. তত্থ কাযেন পটিগ্গহণং উগ্গহণং, ৰাচায পটিগ্গহণং উগ্গহাপণং, মনসা পটিগ্গহণং সাদিযনং. তিৰিধম্পি পটিগ্গহণং সামঞ্ঞনিদ্দেসেন, একসেসনযেন ৰা গহেত্ৰা ‘‘পটিগ্গহণা’’তি ৰুত্তন্তি আহ – ‘‘নেৰ নং উগ্গণ্হন্তী’’তিআদি. এস নযো ‘‘আমকধঞ্ঞপটিগ্গহণা’’তিআদীসুপি.

৪. আমকধঞ্ঞসুত্তৰণ্ণনা

১১৫৪. নীৰারাদিউপধঞ্ঞস্স সালিআদিমূলধঞ্ঞন্তোগধত্তা ৰুত্তং ‘‘সত্তৰিধস্সা’’তি.

৫. আমকমংসসুত্তৰণ্ণনা

১১৫৫. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পঞ্চ ৰসানি ভেসজ্জানি – অচ্ছৰসং, মচ্ছৰসং, সুসুকাৰসং, সূকরৰসং, গদ্রভৰস’’ন্তি (মহাৰ. ২৬২; পারা. অট্ঠ. ৬২৩) ৰুত্তত্তা ইদং উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাতং নাম. তস্স পন ‘‘কালে পটিগ্গহিত’’ন্তি (মহাৰ. ২৬২) ৰুত্তত্তা পটিগ্গহণং ৰট্টতীতি আহ – ‘‘অঞ্ঞত্র উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাতা’’তি. ৰিনযৰসেন উপপরিক্খিতব্বো, তস্মা সমন্তপাসাদিকায ৰিনযট্ঠকথায ৰুত্তনযেনেত্থ ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো.