৯. ছন্নৰগ্গো

১. পলোকধম্মসুত্তৰণ্ণনা

৮৪. অনিচ্চলক্খণমেৰ কথিতং, তঞ্চ পরিযাযেন, অনিচ্চলক্খণে কথিতে ইতরলক্খণানি কথিতানেৰ হোন্তি ব্যভিচারভাৰতো.

২. সুঞ্ঞতলোকসুত্তৰণ্ণনা

৮৫. অত্তনো ইদন্তি অত্তনিযন্তি আহ ‘‘অত্তনো সন্তকেনা’’তি.

৩. সংখিত্তধম্মসুত্তৰণ্ণনা

৮৬. ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি খন্ধিযৰগ্গে খন্ধৰসেন আগতং, ইধ আযতনৰসেনাতি অযমেৰ ৰিসেসো.

৪. ছন্নসুত্তৰণ্ণনা

৮৭. সব্বনিমিত্তেহি পটিসল্লীযতি এতেনাতি পটিসল্লানং, ফলসমাপত্তি. জীৰিতহারকসত্থং জীৰিতস্স হরণতো, সত্তানঞ্চ সসনতো হিংসনতো. পরিচরিতোতি পযিরুপাসিতো. তেন যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জিন্তি দীপেতি.

অনুপৰজ্জন্তি পরেহি ন উপৰদিতব্বং. তং পনেত্থ আযতিং অপ্পটিসন্ধিভাৰতো হোতীতি আহ ‘‘অপ্পৰত্তিক’’ন্তি. ‘‘নেতং মমা’’তিআদীনি ৰদন্তো অরহত্তে পক্খিপিত্ৰা কথেসি. পুথুজ্জনভাৰমেৰ দীপেন্তো ৰদতি অকতকিচ্চভাৰদীপনেন. কিঞ্চাপি থেরো পুচ্ছিতং পঞ্হং অরহত্তে পক্খিপিত্ৰা কথেসি, ‘‘ন সমনুপস্সামী’’তি পন ৰদন্তো কিঞ্চি নিপ্ফত্তিং ন কথেসি, তস্মা ‘‘ইদম্পি মনসি কাতব্ব’’ন্তি ইদং আনেত্ৰা সম্বন্ধো.

কিলেসপস্সদ্ধীতি কিলেসপরিল়াহৰূপসমো. ভৰত্থায পুন ভৰত্থায. আলযনিকন্তি পরিযুট্ঠানেতি ভৰন্তরে অপেক্খাসঞ্ঞিতে আলযে নিকন্তিযা চ পরিযুট্ঠানপ্পত্তিযা. অসতি অৰিজ্জমানায. পটিসন্ধিৰসেন অঞ্ঞভৰতো ইধাগমনং আগতি নাম. চুতিৰসেন গমনন্তি চৰনৰসেন ইতো গতি. অনুরূপগমনং গতি নাম তদুভযং ন হোতি. চুতূপপাতো অপরাপরভৰনৰসেন চুতি, উপপজ্জনৰসেন উপপাতো, তদুভযম্পি ন হোতি. এৰং পন চুতূপপাতে অসতি নেৰিধ ন ইধ লোকে. ন হুরং ন পরলোকে হোতি. ততো এৰ ন উভযত্থ হোতি. অযমেৰ অন্তো অযং ইধলোকে পরলোকে চ অভাৰোযেৰ দুক্খস্স পরিযোসানং. অযমেৰাতি যথাৰুত্তো এৰ – এত্থ এতস্মিং পাঠে পরম্পরাগতো পমাণভূতো অত্থো.

যে পনাতি সম্মৰাদিনো সন্ধায ৰদতি. অন্তরাভৰং ইচ্ছন্তি ‘‘এৰং ভৰেন ভৰন্তরসম্বন্ধো যুজ্জেয্যা’’তি. নিরত্থকং অন্তরাভৰস্স নাম কস্সচি অভাৰতো. চুতিক্খন্ধানন্তরঞ্হি পটিসন্ধিক্খন্ধানংযেৰ পাতুভাৰো. তেনাহ ‘‘অন্তরাভৰস্স…পে… পটিক্খিত্তোযেৰা’’তি. তত্থ ভাৰোতি অত্থিতা. অভিধম্মে কথাৰত্থুপ্পকরণে (কথা. ৫০৫-৫০৭) পটিক্খিত্তোযেৰ. যদি এৰং ‘‘অন্তরেনা’’তি ইদং কথন্তি আহ ‘‘অন্তরেনা’’তিআদি. ৰিকপ্পতো অঞ্ঞং ৰিকপ্পন্তরং, তস্স দীপনং ‘‘অন্তরেনা’’তি ৰচনং. ন অন্তরাভৰদীপনং তাদিসস্স অনুপলব্ভনতো পযোজনাভাৰতো চ. যত্থ হি ৰিপাকৰিঞ্ঞাণস্স পচ্চযো, তত্থস্স নিস্সযভূতস্স ৰত্থুস্স সহভাৰীনঞ্চ খন্ধানং সম্ভৰোতি সদ্ধিং অত্তনো নিস্সযেন ৰিঞ্ঞাণং উপ্পজ্জতেৰাতি নাস্স উপ্পত্তিযা দেসদূরতা ৰেদিতব্বা. ‘‘নেৰ ইধ ন হুর’’ন্তি ৰুত্তদ্ৰযতো অপরং ৰিকপ্পেন ‘‘ন উভয’’ন্তি, তত্থপি ন হোতিযেৰাতি অধিপ্পাযো. ‘‘অন্তরেনা’’তি ৰা ‘‘ৰিনা’’তি ইমিনা সমানত্থো নিপাতো, তস্মা নেৰিধ, ন হুরং, উভযং ৰিনাপি নেৰাতি অত্থো.

আহরীতি ছিন্নৰসেন গণ্হি. তেনাহ ‘‘কণ্ঠনাল়ং ছিন্দী’’তি. পরিগ্গণ্হন্তোতি সম্মসন্তো. পরিনিব্বুতো দীঘরত্তং ৰিপস্সনাযং যুত্তপযুত্তভাৰতো. ‘‘অনুপৰজ্জং ছন্নেন ভিক্খুনা সত্থং আহরিত’’ন্তি, কথেসীতি অসেক্খকালে ব্যাকরণং ৰিয কত্ৰা কথেসি.

ইমিনাতি ‘‘উপৰজ্জকুলানী’’তি ইমিনা ৰচনেন. থেরোতি সারিপুত্তত্থেরো. এৰন্তি এৰং পুব্বকালেসু সংসট্ঠৰিহারী হুত্ৰা ঠিতো পচ্ছা অরহত্তং পাপুণিস্সতীতি আসঙ্কন্তো পুচ্ছতি. সেসং উত্তানমেৰ.

ছন্নসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫-৬. পুণ্ণসুত্তাদিৰণ্ণনা

৮৮-৮৯. তন্তি চক্খুরূপদ্ৰযং. তেনাহ ‘‘চক্খুঞ্চেৰ রূপঞ্চা’’তি. নন্দিসমুদযাতি নন্দিযা সমুদযতণ্হায সেসকারণেহি নন্দিযা সমুদিতি সমোধানং নন্দিসমুদযো, তস্মা নন্দিসমুদযা. তেনাহ ‘‘তণ্হায সমোধানেনা’’তি. পঞ্চক্খন্ধসঙ্খাতস্স দুক্খস্স সমোধানেন সমুদিতি পৰত্তিযেৰাতি সহ সমুদযেন দুক্খস্স দস্সিতত্তা ‘‘ৰট্টং মত্থকং পাপেত্ৰা’’তি ৰুত্তং. নিরোধূপাযেন সদ্ধিং নিরোধস্স দস্সিতত্তা ‘‘ৰিৰট্টং মত্থকং পাপেত্ৰা’’তি. পুচ্ছানুসন্ধিআদীসু অঞ্ঞতরো ন হোতীতি আহ – ‘‘পাটিযেক্কো অনুসন্ধী’’তি.

চণ্ডাতি কোধনা. দুট্ঠাতি দোসৰন্তোতি অত্থো. কিব্বিসাতি পাপা. কক্খল়াতি দারুণা. ঘটিকমুগ্গরেনাতি একস্মিং পক্খে ঘটিকং দস্সেত্ৰা কতেন রস্সদণ্ডেন. সত্তানং সসনতো সত্থং, ততো এৰ জীৰিতস্স হরণতো হারকঞ্চাতি সত্থহারকং. ইন্দ্রিযসংৰরো ‘‘দমো’’তি ৰুত্তো মনচ্ছট্ঠানং ইন্দ্রিযানং দমনতো. পঞ্ঞা ‘‘দমো’’তি ৰুত্তা কিলেসৰিসেৰিতানং দমনতো ৰূপসমনতো. উপোসথকম্মং ‘‘দমো’’তি ৰুত্তং কাযদ্ৰারাদীহি উপ্পজ্জনকঅসমস্স দমনতো. খন্তি ‘‘দমো’’তি ৰেদিতব্বা অক্খন্তিযা দমনতো ৰূপসমনতো. তেনাহ ‘‘উপসমোতি তস্সেৰ ৰেৰচন’’ন্তি.

এত্থাতি সুনাপরন্তজনপদে. এতে দ্ৰেতি অযং পুণ্ণত্থেরো তস্স কনিট্ঠোতি এতে দ্ৰে ভাতরো. আহচ্চ অট্ঠাসি উল়ারং বুদ্ধারম্মণং পীতিং উপ্পাদেত্ৰা. সত্ত সীহনাদে নদিত্ৰাতি মম্মচ্ছেদকানম্পি অক্কোসপরিভাসানং খমনে সন্তোসাভাৰদীপনং, পাণিপ্পহারস্স, লেড্ডুপ্পহারস্স, দণ্ডপ্পহারস্স, সত্থপ্পহারস্স, জীৰিতৰোরোপনস্স, খমনে সন্তোসাভাৰদীপনঞ্চাতি এৰং সত্ত সীহনাদে নদিত্ৰা. চতূসু ঠানেসু ৰসিতত্তা পাল়িযং ৰসনট্ঠানং অনুদ্দেসিকং কত্ৰা ‘‘সুনাপরন্তস্মিং জনপদে ৰিহরতি’’ইচ্চেৰ ৰুত্তং.

চতূসু ঠানেসূতি অব্বুহত্থপব্বতে, সমুদ্দগিরিৰিহারে, মাতুলগিরিম্হি, মকুল়কারামৰিহারেতি ইমেসু চতূসু ঠানেসু. তন্তি চঙ্কমং আরুয্হ কোচি ভিক্খু চঙ্কমিতুং সমত্থো নত্থি মহতা সমুদ্দপরিস্সযেন ভাৰনামনসিকারস্স অনভিসম্ভুণনতো. উপ্পাতিকন্তি উপ্পাতকরং মহাসঙ্খোভং উট্ঠপেত্ৰা. সম্মুখেতি অনিলপদেসে. পটিৰেদেসুন্তি পৰেদেসুং.

আরদ্ধকালতো পট্ঠাযাতি মণ্ডলমাল়স্স কাতুং পথৰীমিতকালতো পভুতি. সচ্চবন্ধেন পঞ্চসতানি পরিপূরেতুং ‘‘একূনপঞ্চসতান’’ন্তি ৰুত্তং. গন্ধকুটিন্তি জেতৰনমহাৰিহারে মহাগন্ধকুটিং.

সচ্চবন্ধনামোতি সচ্চবন্ধে পব্বতে চিরনিৰাসিতায ‘‘সচ্চবন্ধো’’ত্ৰেৰ লদ্ধনামো. অরহত্তং পাপুণীতি পঞ্চাভিঞ্ঞাপরিৰারং অরহত্তং অধিগচ্ছি. তেনাহ ‘‘মগ্গেনেৰস্স অভিঞ্ঞা আগতা’’তি.

তস্মিং সন্নিপতিতা মহাজনা কেচি সোতাপন্না, কেচি সকদাগামিনো, কেচি অনাগামিনো, কেচি অরহন্তো অহেসুং. তত্থাপি কেচি তেৰিজ্জা, কেচি ছল়ভিঞ্ঞা, কেচি পটিসম্ভিদপ্পত্তা অহেসুং. তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘মহাজনস্স বন্ধনমোক্খো জাতো’’তি. যে পন তত্থ সরণগমনপঞ্চসীলদসসীলসমাদানেন লদ্ধানুগ্গহা, তেসং দেৰতানঞ্চ ৰসেন ‘‘মহন্তং বুদ্ধকোলাহলং অহোসী’’তি ৰুত্তং.

অরুণং পন মহাগন্ধকুটিযংযেৰ উট্ঠপেসি দেৰতানুগ্গহত্থঞ্চেৰ কুলানুদযায চ. অপাযমগ্গে ওতারিতো ‘‘কোচি লোকস্স সজিতা অত্থি, তস্স ৰসেন পৰত্তিসংহারা হোন্তি, তেনেৰাযং পজা সনাথা হোতি, তং যুঞ্জতি চ তস্মিং তস্মিং কম্মে’’তি মিচ্ছাগাহেহি. পরিচরিতব্বং যাচি ‘‘এত্থ মযা চিরং ৰসিতব্ব’’ন্তি.

ছট্ঠন্তি বাহিযসুত্তং. তং উত্তানমেৰ হেট্ঠা ৰুত্তনযত্তা.

পুণ্ণসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭-৮. পঠমএজাসুত্তাদিৰণ্ণনা

৯০-৯১. এজতি ছল়ারম্মণনিমিত্তং কম্পতীতি এজা. তেনাহ ‘‘চলনট্ঠেনা’’তি. আবাধনট্ঠেন পীল়নট্ঠেন. অন্তো দোসনট্ঠেনাতি অন্তোচিত্তে এৰ পদুস্সনট্ঠেন. নিকন্তনট্ঠেনাতি ছিন্দনট্ঠেন. হেট্ঠা গহিতমেৰাতি হেট্ঠা মঞ্ঞিতসমুগ্ঘাতসারুপ্পসুত্তে আগতমেৰ. ৰুত্তনযমেৰ মঞ্ঞিতসমুগ্ঘাতসুত্তে.

পঠমএজাসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯-১০. পঠমদ্ৰযসুত্তাদিৰণ্ণনা

৯২-৯৩. দ্ৰযন্তি দুকং. পাল়িযং আমেডিতলোপেন নিদ্দেসোতি আহ ‘‘দ্ৰে দ্ৰে কোট্ঠাসে’’তি. এৰমেতন্তি এৰং অনিচ্চাদিভাৰেন এতং চক্খুরূপঞ্চাতি দ্ৰযং. চলতীতি অনৰট্ঠানেন পচলতি. ব্যথতীতি জরায মরণেন চ পৰেধতি. হেতু চেৰ উপ্পত্তিনিমিত্তত্তা. সহগতীতি সহপ্পৰত্তি, তায গহেতব্বত্তা ‘‘সঙ্গতী’’তি ফস্সো ৰুত্তো. এস নযো সেসপদদ্ৰযেপি. যস্মা চ সংগচ্ছমানধম্মৰিমুত্তা সঙ্গতি নাম নত্থি, তথা সন্নিপাতসমৰাযা, তেসং ৰসেন নিব্বত্তো ফস্সো তথা ৰুচ্চতীতি. তেনাহ ‘‘ইমিনা’’তিআদি.

ৰত্থূতি চক্খু নিস্সযপচ্চযাদিভাৰেন. আরম্মণন্তি রূপং আরম্মণপচ্চযাদিভাৰেন. সহজাতা তযো খন্ধা ৰেদনাদযো, তে সহজাতাদিপচ্চযভাৰেন. অযং হেতূতি অযং তিৰিধো হেতূ. ফস্সেনাতিআদীসু অযং সঙ্খেপত্থো – যস্মা রূপারম্মণে ফস্সে অত্তনো ফুসনকিচ্চং করোন্তে এৰং ৰেদনা অনুভৰনকিচ্চং, সঞ্ঞা সঞ্জাননকিচ্চং করোতি, তস্মা ‘‘ফস্সেন ফুট্ঠমেৰা’’তিআদিৰুত্তমেৰ অত্থং ইদানি পুগ্গলাধিট্ঠানেন দস্সেতুং ‘‘ফুট্ঠো’’তিআদি ৰুত্তং. পঞ্চেৰ খন্ধা ভগৰতা সমতিংসায আকারেহি ৰুত্তা. কস্মাতি আহ ‘‘কথ’’ন্তিআদি. রুক্খসাখাসু রুক্খৰোহারো ৰিয একেকধম্মেপি খন্ধৰোহারো হোতিযেৰ. তেনাহ ভগৰা – ‘‘ৰিঞ্ঞাণং ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো’’তি (যম. খন্ধযমক ২).

পঠমদ্ৰযসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ছন্নৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.