১০. সল়ৰগ্গো

১. অদন্তঅগুত্তসুত্তৰণ্ণনা

৯৪. অদমিতাতি দমং নিব্বিসেৰনভাৰং অনীতা. অগোপিতাতি সতিসঙ্খাতায ৰতিযা ন রক্খিতা. অপিহিতাতি সতিকৰাটেন ন পিহিতা. চতূহিপি পদেহি ইন্দ্রিযানং অনাৰরণমেৰাহ. অধিকং ৰহন্তীতি অধিৰাহা, দুক্খস্স অধিৰাহা দুক্খাধিৰাহা. নিরযেসু উপ্পজ্জনকং নেরযিকং. আদি-সদ্দেন সেসপাল়িং সঙ্গণ্হাতি.

সল়েৰাতি ছ-কারস্স স-কারো, ল়-কারো পদসন্ধিকরো. যত্থাতি নিমিত্তত্থে ভুম্মং. অনৰস্সুতা অতিন্তাতি রাগেন অতেমিতা.

অস্সাদিতন্তি অস্সাদং ইতং উপগতং. তেনাহ ‘‘অস্সাদৰন্ত’’ন্তি. সুখদুক্খন্তি ইট্ঠানিট্ঠং. অন্ৰযতীতি অন্ৰযো, হেতু. ফস্সোতি অন্ৰযো এতস্সাতি ফস্সন্ৰযন্তি আহ – ‘‘ফস্সহেতুক’’ন্তি. ‘‘অৰিরুদ্ধ’’ইতি ৰিভত্তিলোপেন নিদ্দেসো.

পপঞ্চসঞ্ঞাতি তণ্হাদিসমধূপসংহতসঞ্ঞা. তেনাহ ‘‘কিলেসসঞ্ঞায পপঞ্চসঞ্ঞা নাম হুত্ৰা’’তি. পপঞ্চসঞ্ঞা এতেসং অত্থীতি পপঞ্চসঞ্ঞা, ইতরীতরা নরা. পপঞ্চযন্তাতি সংসারে পপঞ্চং চিরাযনং করোন্তা. সঞ্ঞিনোতি গেহস্সিতসঞ্ঞায সঞ্ঞাৰন্তো. মনোমযং ৰিতক্কন্তি কেৰলং মনসা সম্ভাৰিতং মিচ্ছাৰিতক্কং. ইরীযতীতি ইরিযং পটিপত্তিং ইরীযতি পটিপজ্জতি.

সুট্ঠু ভাৰিতোতি সুট্ঠুভাৰং সুভাৰনং ইতো ভাৰিতভাৰিতো. ফুট্ঠস্স চিত্তন্তি তেন যথাৰুত্তফস্সেন ফুট্ঠং অস্স চিত্তং. ন ৰিকম্পতে ক্ৰচীতি কিস্মিঞ্চি ইট্ঠানিট্ঠারম্মণে ন কম্পতি. পারগাতি পারগামিনো ভৰথ.

অদন্তঅগুত্তসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. মালুক্যপুত্তসুত্তৰণ্ণনা

৯৫. অপসাদেতীতি তজ্জেতি. উস্সাদেতীতি উক্কংসেতি. অযং কির থেরো মালুক্যপুত্তো. পমজ্জিত্ৰাতি যোনিসোমনসিকারস্স অননুযুজ্জনেন পমজ্জিত্ৰা.

যত্রাতি পচ্চত্তং ৰচনালঙ্কারে. নামাতি অসম্ভাৰনে অপসাদনপক্খে, উস্সাদনপক্খে পন সম্ভাৰনে. কিং জাতন্তি কিং তেন মহল্লকভাৰেন জাতন্তি মহল্লকভাৰং তিণাযপি অমঞ্ঞমানো ৰদতি. তেনাহ ‘‘যদি…পে… অনুগ্গণ্হন্তো’’তি. অনুগ্গণ্হন্তোতি অচিন্তেন্তো. মাদিসানং ভগৰতো ওৰাদো উপকারাৰহোতি এতরহি ওৰাদঞ্চ পসংসন্তো.

‘‘অদিট্ঠা অদিট্ঠপুব্বা’’তিআদিনা পরিকপ্পৰসেন ৰুত্তনিদস্সনং ‘‘যথা এতেসু ছন্দাদযো ন হোন্তি, এৰমিতরেসুপি পরিঞ্ঞাতেসূ’’তি নযপটিপজ্জনত্থং, তেসম্পি ইমেহি সমানেতব্বত্তা. তেন ৰুত্তং ‘‘সুপিনকূপমা কামা’’তি (ম. নি. ১.২৩৪; ২.৪৬; পাচি. ৪১৭; চূল়ৰ. ৬৫).

চক্খুৰিঞ্ঞাণেন দিট্ঠে দিট্ঠমত্তন্তি চক্খুৰিঞ্ঞাণস্স রূপাযতনং যত্তকো গহণাকারো, তত্তকং. কিত্তকং পমাণন্তি অত্তসংৰেদিযং পরস্স ন দিসিতব্বং, কপ্পনামত্তং রূপং. তেনাহ ‘‘চক্খুৰিঞ্ঞাণং হী’’তিআদি. রূপেতি রূপাযতনে. রূপমত্তমেৰাতি নীলাদিভেদং রূপাযতনমত্তং, ন নীলাদি. ৰিসেসনিৰত্তনত্থো হি অযং মত্ত-সদ্দো. যদি এৰং, এৰ-কারো কিমত্থিযো? চক্খুৰিঞ্ঞাণঞ্হি রূপাযতনে লব্ভমানম্পি নীলাদিৰিসেসং ‘‘ইদং নীলং নাম, ইদং পীতং নামা’’তি ন গণ্হাতি. কুতো নিচ্চানিচ্চাদিসভাৰত্থন্তি সংহিতস্সপি নিৰত্তনত্থং এৰকারগ্গহণং. তেনাহ ‘‘ন নিচ্চাদিসভাৰ’’ন্তি. সেসৰিঞ্ঞাণেহিপীতি জৰনৰিঞ্ঞাণেহিপি.

দিট্ঠং নাম চক্খুৰিঞ্ঞাণং রূপাযতনস্স দস্সনন্তি কত্ৰা. তেনাহ ‘‘রূপে রূপৰিজানন’’ন্তি. চক্খুৰিঞ্ঞাণমত্তমেৰাতি যত্তকং চক্খুৰিঞ্ঞাণং রূপাযতনে গহণমত্তং, তংমত্তমেৰ মে সব্বং চিত্তং ভৰিস্সতীতি অত্থো. ‘‘রাগাদিরহেনা’’তি ৰা পাঠো. দিট্ঠং নাম পদত্থতো চক্খুৰিঞ্ঞাণেন দিট্ঠং রূপং. তত্থেৰাতি চক্খুৰিঞ্ঞাণেন দিট্ঠমত্তে রূপে. চিত্তত্তযং দিট্ঠমত্তং নাম চক্খুৰিঞ্ঞাণং ৰিয রাগাদিৰিরহেন পৰত্তনতো. তেনাহ ‘‘যথা ত’’ন্তি আদি.

মনোদ্ৰারাৰজ্জনেন ৰিঞ্ঞাতারম্মণং ৰিঞ্ঞাতন্তি অধিপ্পেতং রাগাদিৰিরহেন ৰিঞ্ঞেয্যতো. তেনাহ ‘‘যথা আৰজ্জনেনা’’তিআদি.

তদাতি তস্মিং কালে, ন ততো পট্ঠাযাতি অযমেত্থ অত্থোতি দস্সেতি. ‘‘দিট্ঠমত্ত’’ন্তিআদিনা যেসং রাগাদীনং নিৰত্তনং অধিপ্পেতং, তে ‘‘তেনা’’তি এত্থ ত-সদ্দেন পচ্চামসীযন্তীতি ‘‘তেন রাগেন ৰা রত্তো’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থাতি ৰিসযে ভুম্মং, ৰিসযভাৰো চ ৰিসযিনা সম্বন্ধৰসেন ইচ্ছিতব্বোতি ৰুত্তং ‘‘পটিবদ্ধো’’তিআদি.

সতীতি রূপস্স যথাসভাৰসল্লক্খণা সতি মুট্ঠা পিযনিমিত্তমনসিকারেন অনুপ্পজ্জনতো ন দিস্সতি নপ্পৰত্ততি. অজ্ঝোসাতি অজ্ঝোসায. গিলিত্ৰা পরিনিট্ঠপেত্ৰা অত্তনিযকরণেন.

অভিজ্ঝা চ ৰিহেসা চাতি করণত্থে পচ্চত্তৰচনন্তি আহ – ‘‘অভিজ্ঝায চ ৰিহেসায চা’’তি. অত্থৰসেন ৰিভত্তিপরিণামোতি আহ – ‘‘অভিজ্ঝাৰিহেসাহী’’তি. আচিনন্তস্সাতি ৰড্ঢেন্তস্স. পটিস্সতোতি পতিস্সতো সব্বত্থ সতিযা যুত্তো. সেৰতো চাপীতি এত্থ চ-সদ্দো অপি-সদ্দো চ নিপাতমত্তন্তি ‘‘সেৰন্তস্স’’ইচ্চেৰ অত্থো ৰুত্তো.

মালুক্যপুত্তসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. পরিহানসুত্তৰণ্ণনা

৯৬. পরিহানসভাৰন্তি অনৰজ্জধম্মেহি পরিহাযনসভাৰং. অভিভৰিতানীতি অভিভূতানি নিব্বিসেৰনভাৰাকারেন. সরসঙ্কপ্পাতি তস্মিং তস্মিং ৰিসযে অনৰট্ঠিতভাৰেন সঙ্কপ্পা. সংযোজনিযাতি সংযোজেতব্বা. সংযোজনানঞ্হি পুনপ্পুনং উপ্পত্তিযা ওকাসং দেন্তো কিলেসজাতং অধিৰাসেতি নাম. কিলেসো এৰ কিলেসজাতং. আরম্মণং পন চিত্তে করোন্তো অধিৰাসেতি নাম. ছন্দরাগপ্পহানেন ন পজহতি আরম্মণং, কিলেসং পন অনুপ্পত্তিধম্মতাপাদনেন এৰ. অভিভৰিতং আযতনন্তি কথিতং অধিৰাসনাদিনা. ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পরিহানধম্মো হোতী’’তি ধম্মং পুচ্ছিত্ৰা তং ৰিভজন্তেন ভগৰতা ‘‘তঞ্চে ভিক্খু অধিৰাসেতী’’তিআদিনা পুগ্গলেন পুগ্গলাধিট্ঠানেন ধম্মো দস্সিতো.

পরিহানসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. পমাদৰিহারীসুত্তৰণ্ণনা

৯৭. ন পিদহিত্ৰা চক্খুন্দ্রিযং ন পিদহিত্ৰা সঞ্ছাদিত্ৰা ঠিতস্স. ব্যাসিঞ্চতীতি কিলেসেহি ৰিসেসেন আসিঞ্চতি. কিলেসতিন্তন্তি কিলেসেহি অৰস্সুতং. দুব্বলপীতি তরুণা ন বলপ্পত্তা. বলৰপীতি উব্বেগা ফরণপ্পত্তা চ পীতি. দরথপ্পস্সদ্ধীতি কাযচিত্তদরথৰূপসমলক্খণা পস্সদ্ধি. ন উপ্পজ্জন্তি পচ্চযপরম্পরায অসিদ্ধত্তা. ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পমাদৰিহারী হোতী’’তিআদিনা পুগ্গলং পুচ্ছিত্ৰা ‘‘পামোজ্জং ন হোতি, পামোজ্জং জাযতী’’তিআদিনা চ, ধম্মেন ‘‘পমাদৰিহারী অপ্পমাদৰিহারী’’তি চ পুগ্গলো দস্সিতো.

পমাদৰিহারীসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. সংৰরসুত্তৰণ্ণনা

৯৮. ইদন্তি ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, অসংৰরো’’তি? ইদং ৰচনং. পহাতব্বধম্মক্খানৰসেনাতি পহাতব্বধম্মস্সেৰ কথনং ৰুত্তং. ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, অসংৰরো হোতী’’তি ধম্মং পুচ্ছিত্ৰা ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা রূপা’’তিআদিনা ধম্মোৰ ৰিভত্তো.

সংৰরসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. সমাধিসুত্তৰণ্ণনা

৯৯. চিত্তেকগ্গতাযাতি সমথৰসেন চিত্তেকগ্গতায. পরিহাযমানেতি তস্স অলাভেন পরিহাযমানে. কম্মট্ঠানন্তি ৰিপস্সনাকম্মট্ঠানং, সমথমেৰ ৰা.

৭. পটিসল্লানসুত্তৰণ্ণনা

১০০. কম্মট্ঠানন্তি সমথৰিপস্সনাকম্মট্ঠানং.

৮-৯. পঠমনতুম্হাকংসুত্তাদিৰণ্ণনা

১০১-১০২. উপমং পরিৰারেত্ৰাতি উপমং পরিহরিত্ৰা. সুদ্ধিকৰসেনাতি উপমায ৰিনা কেৰলমেৰ.

১০. উদকসুত্তৰণ্ণনা

১০৩. উদকোতি তস্স নামং. ৰেদং ঞাণং. সব্বং জিতৰাতি সব্বজি. অৰখতন্তি নিখতং. উচ্ছাদনধম্মোতি উচ্ছাদেতব্বসভাৰো. পরিমদ্দনধম্মোতি পরিমদ্দিতব্বসভাৰো. পরিহতোতি পরিহরিতো. ওদনকুম্মাসূপচযুচ্ছাদনপরিমদ্দনপদেহীতি ৰত্তব্বং. উচ্ছাদনং ৰা পরিমদ্দনমত্তমেৰাতি কত্ৰা ন গহিতং.

উদকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সল়ৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

দুতিযো পণ্ণাসকো.