৮. সমুগ্ঘাতসারুপ্পসুত্তৰণ্ণনা
৩০. মঞ্ঞিতং নাম তণ্হামানদিট্ঠীহি গহেতব্বং মঞ্ঞিতং. সব্বস্মিং মঞ্ঞিতন্তি সব্বমঞ্ঞিতং, তস্স সমুগ্ঘাতো সেতুঘাতো, তদাৰহং সব্বমঞ্ঞিতসমুগ্ঘাতসারুপ্পং. অট্ঠকথাযং পন ‘‘মঞ্ঞিতং নাম চক্খাদীসু এৰ উপ্পজ্জতি, নাঞ্ঞস্মি’’ন্তি দুতিযনযো ৰুত্তো. অনুচ্ছৰিকন্তি অনুরূপং অৰিলোমং. ইধাতি ইধেৰ সাসনে অঞ্ঞত্থ তদভাৰতো. ‘‘তণ্হা-মানদিট্ঠিমঞ্ঞিতান’’ন্তি ৰুত্তং মঞ্ঞিতত্তযং সপরসন্তানেসু পটিপক্খৰসেন যোজেত্ৰা দস্সেতুং ‘‘চক্খুং অহন্তি ৰা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ ‘‘চক্খুং অহ’’ন্তি ইমিনা অজ্ঝত্তৰিসযং দিট্ঠিমঞ্ঞিতঞ্চ দস্সেতি অত্তাভিনিৰেসাহংকারদীপনতো. ‘‘মম’’ন্তি ইমিনা তণ্হামঞ্ঞিতং মানমঞ্ঞিতম্পি ৰা, পরিগ্গহমুখেনপি সেয্যাদিতো মানুপ্পজ্জনতো. সেসপদদ্ৰযেপি ইমিনা নযেন মঞ্ঞিতৰিভাগো ৰেদিতব্বো. অহন্তি অত্তাৰ, সো চ চক্খুস্মিং তদধীনৰুত্তিত্তা ‘‘পরো’’তি ন মঞ্ঞতি. মম কিঞ্চনপলিবোধো চক্খুস্মিং সতি লব্ভনতো, অসতি ন মঞ্ঞতি তথামঞ্ঞিতস্স পচ্চযঘাততো. সেসপদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো.
অহং চক্খুতো নিগ্গতোতি ‘‘অহ’’ন্তি ৰত্তব্বো অযং সত্তো চক্খুতো নিগ্গতো তত্থ সুখুমাকারেন উপলব্ভনতো. মম কিঞ্চনপলিবোধো চক্খুতো নিগ্গতো তস্মিং সতি এৰ উপলব্ভনতো. সেসদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. তত্থ পরোতি পরো সত্তো. মম চক্খূতি ন মঞ্ঞতি যস্স তং চক্খু, তস্স ‘‘অহ’’ন্তি ৰত্তব্বস্সেৰ অভাৰতো. মমত্তভূতন্তি মম কারণং. সেসং উত্তানমেৰ. এৰমেতস্মিং সুত্তে চক্খুরূপ-চক্খুৰিঞ্ঞাণ-চক্খুসম্ফস্স-সুখদুক্খাদুক্খমসুখৰসেন সত্ত ৰারা চক্খুদ্ৰারে, তথা সোতদ্ৰারাদীসূতি ছ সত্তকা দ্ৰেচত্তালীস. পুন সক্কাযৰসেন ‘‘সব্বং ন মঞ্ঞতী’’তিআদিনা ৰুত্তং, তেন তেচত্তালীস. পুন তেভূমকৰট্টং ‘‘লোকো’’তি গহেত্ৰা ‘‘ন কিঞ্চি লোকে উপাদিযতী’’তি ৰুত্তং, তেন চতুচত্তালীস হোন্তি. এৰং সব্বথাপি চতুচত্তালীসায ঠানেসু অরহত্তং পাপেত্ৰা ৰিপস্সনা কথিতাতি ৰেদিতব্বা. ‘‘চতুচত্তালীসাধিকসতেসূ’’তি কেসুচি পোত্থকেসু লিখন্তি, সা চ পমাদলেখা.
সমুগ্ঘাতসারুপ্পসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.