১৪. দেৰদহৰগ্গো
১. দেৰদহসুত্তৰণ্ণনা
১৩৪. মনং রমযন্তাতি আপাথগতা মনস্স রমণৰসেন পিযাযিতব্বতাৰসেন পৰত্তন্তা.
২. খণসুত্তৰণ্ণনা
১৩৫. ছফস্সাযতনিকাতি ছহি ফস্সাযতনেহি অনিট্ঠসংৰেদনিযা. ছদ্ৰারফস্সপটিৰিঞ্ঞত্তীতি ছহিপি দ্ৰারেহি আরম্মণস্স পটিসংৰেদনা হোতিযেৰ সব্বসো দুক্খানুভৰনত্থং. তাৰতিংসপুরন্তি সুদস্সনমহানগরং. অভাৰো নাম নত্থি সব্বথা সুখানুভৰনতো. নিরযেতি ইমিনা দুগ্গতি ভৰসামঞ্ঞেন ইতরাপাযাপি গহিতা এৰ. মগ্গব্রহ্মচরিযৰাসং ৰসিতুং ন সক্কাতি ইমিনা পন সব্বেসম্পি অচ্ছিন্দিকট্ঠানানং গহণং দট্ঠব্বং. ইমেৰাতি ইমস্মিং মনুস্সলোকে এৰ. অপাযোপি পঞ্ঞাযতি অপাযদুক্খসদিসস্স দুক্খস্স কদাচি পটিসংৰেদনতো. সগ্গোপি পঞ্ঞাযতি দেৰভোগসদিসসম্পত্তিযা কদাচি পটিলভিতব্বতো.
অযং কম্মভূমীতি অযং মনুস্সলোকো পুরিসথামকরণায কম্মভূমি নাম তাসং যোগ্যট্ঠানভাৰতো. তত্থ পধানকম্মং দস্সেন্তো ‘‘ইধ মগ্গভাৰনা’’তি আহ. ঠানানীতি কারণানি. সংৰেজনিযানীতি সংৰেগজননানি বহূনি জাতিআদীনি. তথা হি জাতি, জরা, ব্যাধি, মরণং, অপাযভৰং, তত্থপি নিরযূপপত্তিহেতুকং, তিরচ্ছানুপপত্তিহেতুকং, অসূরকাযূপপত্তিহেতুকং, অতীতে ৰট্টমূলকং, অনাগতে ৰট্টমূলকং, পচ্চুপ্পন্নে আহারপরিযেট্ঠিমূলকন্তি বহূনি সংৰেগৰত্থূনি পচ্চৰেক্খিত্ৰা সংৰেগজাতো সঞ্জাতসংৰেগো যোনিসো পধানমনুযুঞ্জস্সু. সংৰেগাতি সংৰেগমাপজ্জস্সু.
খণসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. পঠমরূপারামসুত্তৰণ্ণনা
১৩৬. সম্মুদিতা সম্মোদপ্পত্তা, পমোদিতা সঞ্জাতপমোদা. দুক্খাতি দুক্খৰন্তো সঞ্জাতদুক্খা. তেনাহ ‘‘দুক্খিতা’’তি. সুখং এতস্স অত্থীতি সুখো, সুখী. তেনাহ ‘‘সুখিতো’’তি. যত্তকা রূপাদযো ধম্মা লোকে অত্থীতি ৰুচ্চতি. পস্সন্তানন্তি সচ্চপটিৰেধেন সম্মদেৰ পস্সন্তানং. ‘‘পচ্চনীকং হোতী’’তি ৰত্ৰা তং পচ্চনীকভাৰং দস্সেতুং ‘‘লোকো হী’’তিআদি ৰুত্তং. অসুভাতি ‘‘আহূ’’তিপদং আনেত্ৰা সম্বন্ধো. সব্বমেতন্তি ‘‘সুখং দিট্ঠমরিযেভি…পে… তদরিযা সুখতো ৰিদূ’’তি চ ৰুত্তং. সব্বমেতং নিব্বানমেৰ সন্ধায ৰুত্তং. নিব্বানমেৰ হি একন্ততো সুখং নাম.
পঞ্চনৰুতিপাসণ্ডিনো তেসঞ্চ পাসণ্ডিভাৰো পপঞ্চসূদনিট্ঠকথাযং পকাসিতো এৰ. কিলেসনীৰরণেন নিৰুতানন্তি কিলেসখন্ধা কিলেসনীৰরণং, তেন নিৰারিতানং. নিব্বানদস্সনং নাম অরিযমগ্গো, তেন তস্স পটিৰিজ্ঝনঞ্চ কাল়মেঘঅৰচ্ছাদিতং ৰিয চন্দমণ্ডলং.
পরিচ্ছিন্দিত্ৰাতি অসুভভাৰপরিচ্ছিন্দনেন সম্মাৰিঞ্ঞাণদস্সনেন চ পরিচ্ছিন্দিত্ৰা. মগ্গধম্মস্সাতি অরিযমগ্গধম্মস্স.
অনুপন্নেহীতি অনু অনু অৰিহায পটিপন্নেহি. কো নু অঞ্ঞো জানিতুং অরহতি, অঞ্ঞো ন জানাতীতি দস্সেতি.
পঠমরূপারামসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪-১২. দুতিযরূপারামসুত্তাদিৰণ্ণনা
১৩৭-১৪৫. সুদ্ধিকং কত্ৰা গাথাবন্ধনেন ৰিনা কেৰলং চুণ্ণিযপদৰসেনেৰ. তথা তথাতি অজ্ঝত্তিকানি বাহিরানি চ আযতনানি অনিচ্চলক্খণেন দুক্খানত্তলক্খণেহি চ যোজেত্ৰা দস্সনৰসেন.
দুতিযরূপারামসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
দেৰদহৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.