৯. ওপম্মসংযুত্তং
১. কূটসুত্তৰণ্ণনা
২২৩. কূটং গচ্ছন্তীতি কূটচ্ছিদ্দস্স অনুপৰিসনৰসেন কূটং গচ্ছন্তি. যা চ গোপানসিযো গোপানসন্তরগতা, তাপি কূটং আহচ্চ ঠানেন কূটঙ্গমা. দুৰিধাপি কূটে সমোসরণা. কূটস্স সমুগ্ঘাতেন ৰিনাসেন ভিজ্জনেন. অৰিজ্জায সমুগ্ঘাতেনাতি অৰিজ্জায অচ্চন্তমেৰ অপ্পৰত্তিযা. তেন চ মোক্খধম্মাধিগমেন তদনুরূপধম্মাধিগমো দস্সিতো. অপ্পমত্তাতি পন ইমিনা তস্স উপাযো দস্সিতো.
কূটসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. নখসিখসুত্তৰণ্ণনা
২২৪. এৰং অপ্পকা যথা নখসিখায আরোপিতপংসু, সুগতিসংৰত্তনিযস্স কম্মস্স অপ্পকত্তা এৰং দেৰেসুপীতি হীনূদাহরণৰসেন ৰুত্তং. অপ্পতরা হি সত্তা যে দেৰেসু জাযন্তি, তঞ্চ খো কামদেৰেসু. ইতরেসু পন ৰত্তব্বমেৰ নত্থি.
নখসিখসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. কুলসুত্তৰণ্ণনা
২২৫. ৰিধংসযন্তি ৰিহেঠযন্তি. ৰড্ঢিতাতি ভাৰনাপারিপূরিৰসেন পরিব্রূহিতা. পুনপ্পুনং কতাতি ভাৰনায বহুলীকরণেন অপরাপরং পৰত্তিতা যুত্তযানং ৰিয কতাতি যথা যুত্তং আজঞ্ঞরথং ছেকেন সারথিনা অধিট্ঠিতং যথারুচি পৰত্ততি, এৰং যথারুচি পৰত্তিযা গমিতা. পতিট্ঠানট্ঠেনাতি অধিট্ঠানট্ঠেন. ৰত্থু ৰিয কতা সব্বসো উপক্কিলেসৰিসোধনেন সুৰিসোধিতমরিযাদং ৰিয কতা. অধিট্ঠিতাতি পটিপক্খদূরীভাৰতো সুভাৰিতভাৰেন অৰিকম্পনেয্যতায ঠপিতা. সমন্ততো চিতাতি সব্বভাগেন ভাৰনূপচযং গমিতা. তেনাহ ‘‘সুৰড্ঢিতা’’তি. সুট্ঠু সমারদ্ধাতি মেত্তাভাৰনায মত্থকপ্পত্তিযা সম্মদেৰ সম্পাদিতা.
কুলসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. ওক্খাসুত্তৰণ্ণনা
২২৬. মহামুখউক্খলীনন্তি মহামুখানং মহন্তকোল়ুম্বানং সতং. পণীতভোজনভরিতানন্তি সপ্পিমধুসক্করাদীহি উপনীতপণীতভোজনেহি পরিপুণ্ণানং. তস্সাতি পাঠস্স. গোদুহনমত্তন্তি গোদোহনৰেলামত্তং. তং পন কিত্তকং অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘গাৰিযা’’তিআদি. সব্বসত্তেসু হিতফরণন্তি অনোধিসোমেত্তাভাৰনমাহ – মেত্তচিত্তং অপ্পনাপ্পত্তং ভাৰেতুং সক্কোতীতি অধিপ্পাযো. তম্পি ততো যথাৰুত্তদানতো মহপ্ফলতরন্তি.
ওক্খাসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. সত্তিসুত্তৰণ্ণনা
২২৭. অগ্গে পহরিত্ৰাতি তিণ্হফলসত্তিযা অগ্গে হত্থেন ৰা মুট্ঠিনা ৰা পহারং দত্ৰা. কপ্পাসৰট্টিং ৰিযাতি পহতকপ্পাসপিণ্ডং ৰিয. নিয্যাসৰট্টিং ৰিযাতি ফলসণ্ঠানং নিয্যাসপিণ্ডং ৰিয. একতো কত্ৰাতি কলিকাদিভাৰেন ৰীসতিংসপিণ্ডানি একজ্ঝং কত্ৰা. অল্লিযাপেন্তো পিণ্ডং করোন্তো. পটিলেণেতীতি পটিলীনযতি নামেতি. অল্লিযাপেন্তো তে দ্ৰেপি ধারা একতো সম্ফুসাপেন্তো. পটিকোট্টেতীতি পটিপহরতি. তত্থ খণ্ডং ৰিয নিয্যাসো. কপ্পাসৰট্টনকরণীযন্তি ৰিহতস্স কপ্পাসস্স পটিসংহরণৰসেন বন্ধনদণ্ডং. পৰত্তেন্তোতি কপ্পাসস্স সংৰেল্লনৰসেন পৰত্তেন্তো.
সত্তিসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. ধনুগ্গহসুত্তৰণ্ণনা
২২৮. দল়্হধনুনোতি থিরতরধনুনো. ইদানি তস্স থিরতরভাৰং পরিচ্ছেদতো দস্সেতুং ‘‘দল়্হধনূ’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ দ্ৰিসহস্সথামন্তি পলানং দ্ৰিসহস্সথামং. ৰুত্তমেৰত্থং পাকটতরং কত্ৰা দস্সেতুং ‘‘যস্সা’’তিআদিমাহ. তত্থ যস্সাতি ধনুনো. আরোপিতস্সাতি জিযং আরোপিতস্স. জিযাবদ্ধোতি জিযায বদ্ধো. পথৰিতো মুচ্চতি, এতং ‘‘দ্ৰিসহস্সথাম’’ন্তি ৰেদিতব্বং. লোহসীসাদীনন্তি কাল়লোহতম্বলোহসীসাদীনং. ভারোতি পুরিসভারো, সো পন মজ্ঝিমপুরিসস্স ৰসেন এদিসং তস্স বলং দট্ঠব্বং. উগ্গহিতসিপ্পা ধনুৰেদসিক্খাৰসেন. চিণ্ণৰসীভাৰা লক্খেসু অৰিরজ্ঝনসরক্খেপৰসেন. কতং রাজকুলাদীসু উপগন্ত্ৰা অসনং সরক্খেপো এতেহীতি কতূপসনাতি আহ ‘‘রাজকুলাদীসু দস্সিতসিপ্পা’’তি.
‘‘বোধিসত্তো চত্তারি কণ্ডানি আহরী’’তি ৰত্ৰা তমেৰ অত্থং ৰিত্থারতো দস্সেন্তো ‘‘তদা কিরা’’তিআদিমাহ. তত্থ জৰিস্সামাতি ধাৰিস্সাম. অগ্গি উট্ঠহীতি সীঘপতনসন্তাপেন চ সূরিযরস্মিসন্তাপস্স আসন্নভাৰেন চ উসুমা উট্ঠহি. পক্খপঞ্জরেনাতি পক্খজালন্তরেন.
নিৰত্তিত্ৰাতি ‘‘নিপ্পযোজনমিদং জৰন’’ন্তি নিৰত্তিত্ৰা. পত্তকটাহেন ওত্থটপত্তো ৰিযাতি পিহিতপত্তো ৰিয অহোসি, ৰেগসা পতনেন নগরস্স উপরি আকাসস্স নিরিক্খণং অহোসি. সঞ্চারিতত্তা অনেকহংসসহস্সসদিসো পঞ্ঞাযি সেয্যথাপি বোধিসত্তস্স ধনুগ্গহকালে সরকূটাদিদস্সনে.
দুক্করন্তি তস্স অদস্সনং সন্ধাযাহ, ন অত্তনো পতনং. সূরিযমণ্ডলঞ্হি অতিসীঘেন জৰেন গচ্ছন্তম্পি পঞ্ঞাসযোজনাযামৰিত্থতং অত্তনো ৰিপুলতায পভস্সরতায চ সত্তানং চক্খুস্স গোচরভাৰং গচ্ছতি, জৰনহংসো পন তাদিসেন সূরিযেন সদ্ধিং জৰেন গচ্ছন্তো ন পঞ্ঞাযেয্য. তস্মা ৰুত্তং ‘‘ন সক্কা তযা পস্সিতু’’ন্তি. চত্তারো অক্খণৰেধিনো. গন্ত্ৰা গহিতে সোতুং ঘণ্ডং পিল়ন্ধাপেত্ৰা সযং পুরত্থাভিমুখো নিসিন্নো. পুরত্থিমদিসাভিমুখং গতকণ্ডং সন্ধাযাহ ‘‘পঠমকণ্ডেনেৰ সদ্ধিং উপ্পতিত্ৰা’’তি. তে চত্তারি কণ্ডানি একক্খণেযেৰ খিপিংসু.
আযুং সঙ্খরোতি এতেনাতি আযুসঙ্খারো. যথা হি কম্মজরূপানং পৰত্তি জীৰিতিন্দ্রিযপটিবদ্ধা, এৰং অত্তভাৰস্স পৰত্তি তপ্পটিবদ্ধাতি. বহুৰচননিদ্দেসো পন পাল়িযং একস্মিং খণে অনেকসতসঙ্খস্স জীৰিতিন্দ্রিযস্স উপলব্ভনতো. তং জীৰিতিন্দ্রিযং. ততো যথাৰুত্তদেৰতানং জৰতো সীঘতরং খীযতি ইত্তরখণত্তা. ৰুত্তঞ্হেতং –
‘‘জীৰিতং অত্তভাৰো চ, সুখদুক্খা চ কেৰলা;
একচিত্তসমাযুত্তা, লহুসো ৰত্ততে খণো’’তি. (মহানি. ১০);
ভেদোতি ভঙ্গো. ন সক্কা পঞ্ঞাপেতুং ততোপি অতিৰিয ইত্তরখণত্তা.
ধনুগ্গহসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. আণিসুত্তৰণ্ণনা
২২৯. অঞ্ঞে রাজানো চ ভাগং গণ্হন্তা ইমে ৰিয দসভাগং গণ্হন্তীতি তেসমযং অনুগতি পঞ্ঞাযতি. মহাজনস্স আনযনতো আনকোতি আহ ‘‘এৰংলদ্ধনামো’’তি. ইদানি তং আদিতো পট্ঠায আগমনানুক্কমং দস্সেতুং ‘‘হিমৰন্তে কিরা’’তিআদিমাহ. করেণুন্তি করেণুকং, হত্থিনিন্তি অত্থো. সক্করিংসূতি অনত্থপরিহরণৰসেন পসত্থূপহারৰসেন চ পূজেসুং. ওতরীতি কুল়ীরদহং পাৰিসি. পটিক্কমিত্ৰা ঠপনৰসেন অপক্কমিত্ৰা পতি.
সুৰণ্ণরজতাদিমযন্তি কিস্মিঞ্চি ছিদ্দে সুৰণ্ণমযং, কিস্মিঞ্চি রজতমযং, কিস্মিঞ্চি ফলিকমযং আণিং ঘটযিংসু বন্ধিংসু. পুব্বে ফরিত্ৰা তিট্ঠন্তস্স দ্ৰাদস যোজনানি পমাণো এতস্সাতি দ্ৰাদসযোজনপ্পমাণো, সদ্দো. অথস্স অনেকসতকালে গচ্ছন্তে অন্তোসালাযম্পি দুক্খেন সুয্যিত্থ আণিসঙ্ঘাটমত্তত্তা.
গম্ভীরাতি অগাধা দুক্খোগাল়্হা. সল্লসুত্তঞ্হি ‘‘অনিমিত্তমনঞ্ঞাত’’ন্তিআদিনা পাল়িৰসেন গম্ভীরং, ন অত্থগম্ভীরং. তথা হি তত্থ তা তা গাথা দুৰিঞ্ঞেয্যরূপা তিট্ঠন্তি, দুৰিঞ্ঞেয্যং ঞাণেন দুক্খোগাহন্তি কত্ৰা ‘‘গম্ভীর’’ন্তি ৰুচ্চতি. পুব্বাপরম্পেত্থ কাসঞ্চি গাথানং দুৰিঞ্ঞেয্যতায দুক্খোগাহমেৰ, তস্মা তং পাল়িৰসেন ‘‘গম্ভীর’’ন্তি ৰুত্তং ‘‘পাল়িৰসেন গম্ভীরা সল্লসুত্তসদিসা’’তি. ইমিনা নযেন ‘‘অত্থৰসেন গম্ভীরা’’তি এত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. মহাৰেদল্লসুত্তস্স অত্থৰসেন গম্ভীরতা পাকটাযেৰ. লোকং উত্তরতীতি লোকুত্তরো, নৰৰিধঅপ্পমাণধম্মো, সো অত্থভূতো এতেসং অত্থীতি লোকুত্তরা. তেনাহ ‘‘লোকুত্তরঅত্থদীপকা’’তি. সত্তসুঞ্ঞতধম্মমত্তমেৰাতি সত্তেন অত্তনা সুঞ্ঞতং কেৰলং ধম্মমত্তমেৰ. উগ্গহেতব্বং পরিযাপুণিতব্বন্তি চ লিঙ্গৰচনৰিপল্লাসেন ৰুত্তন্তি আহ ‘‘উগ্গহেতব্বে চ পরিযাপুণিতব্বে চা’’তি. কৰিতাতি কৰিনো কম্মং কৰিকতা. যস্স পন যং কম্মং, তং তেন কতন্তি ৰুচ্চতীতি আহ ‘‘কৰিতাতি কৰীহি কতা’’তি. ইতরং ‘‘কাৰেয্যা’’তি পদং, কব্বন্তি ৰুত্তং হোতি. ‘‘কব্ব’’ন্তি চ কৰিনা ৰুত্তন্তি অত্থো. তেনাহ ‘‘তস্সেৰ ৰেৰচন’’ন্তি. চিত্তক্খরাতি ৰিচিত্রাকারঅক্খরা. সাসনতো বহিভূতাতি ন সাসনাৰচরা. তেসং সাৰকেহীতি ‘‘বুদ্ধানং সাৰকা’’তি অপঞ্ঞাতানং যেসং কেসঞ্চি সাৰকেহি. অনুগ্গয্হমানাতি ন উগ্গয্হমানা সৰনধারণপরিচযঅত্থূপপরিক্খাদিৰসেন অনুগ্গয্হমানা. অন্তরধাযন্তি অদস্সনং গচ্ছন্তি.
আণিসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. কলিঙ্গরসুত্তৰণ্ণনা
২৩০. কলিঙ্গরং ৰুচ্চতি খুদ্দকদারুখণ্ডং, তং উপধানং এতেসন্তি কলিঙ্গরূপধানা. লিচ্ছৰী পন খদিরদণ্ডং উপধানং কত্ৰা তদা ৰিহরিংসু. তস্মা ৰুত্তং ‘‘খদিরঘটিকাসূ’’তিআদি. পকতিৰিজ্জুসঞ্ঞিতো নত্থি এতেসং খণো ৰিজ্ঝনেতি অক্খণৰেধিনো ততো সীঘতরং ৰিজ্ঝনতো. ‘‘অক্খণ’’ন্তি ৰিজ্জু ৰুচ্চতি ইত্তরখণত্তা. অক্খণোভাসেন লক্খণৰেধকা অক্খণৰেধিনো. অনেকধা ভিন্নস্স ৰালস্স ৰিজ্ঝনেন ৰালৰেধিনো. ৰালেকদেসো হি ইধ ‘‘ৰালো’’তি গহিতো.
বহুদেৰ দিৰসভাগং পধানানুযোগতো উপ্পন্নদরথপরিস্সমৰিনোদনত্থং ন্হাযিত্ৰা. তে সন্ধাযাতি তে তথারূপে পধানকম্মিকভিক্খূ সন্ধায. ইদং ইদানি ৰুচ্চমানং অত্থজাতং ৰুত্তং পোরাণট্ঠকথাযং. অযম্পি দীপোতি তম্বপণ্ণিদীপমাহ. পধানানুযুঞ্জনৰেলায নিৰেদনৰসেন তত্থ তত্থ একজ্ঝং পহতঘণ্ডিনিগ্ঘোসেনেৰ একঘণ্ডিনিগ্ঘোসো, তত্থ তত্থ পণ্ণসালাদীসু ৰসন্তানং ভিক্খূনং ৰসেন একপধানভূতো. নানামুখোতি অনুরাধপুরস্স পচ্ছিমদিসাযং একো ৰিহারো, পিলিচ্ছিকোল়িনগরস্স পুরত্থিমদিসাযং. উভযত্থ পৰত্তঘণ্ডিসদ্দা অন্তরাপৰত্তঘণ্ডিসদ্দেহি মিস্সেত্ৰা ওসরন্তি. কল্যাণিযং পৰত্তঘণ্ডিসদ্দো তথা নাগদীপে.
কলিঙ্গরসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. নাগসুত্তৰণ্ণনা
২৩১. অতিক্কন্তৰেলন্তি ভত্তানুমোদনউপনিসিন্নকথাৰেলতো অতিক্কন্তৰেলং. অসম্ভিন্নেনাতি সরসম্পত্তিতো অসম্ভিন্নেন, সরস্স উচ্চারণসম্পত্তিং অপরিহাপেত্ৰাতি অত্থো. অপরিসুদ্ধাসযতায নেৰ গুণৰণ্ণায ন ঞাণবলায হোতি. তন্তি তং তথা পচ্চযানং পরিভুঞ্জনং, তং তথা মিচ্ছাপটিপজ্জনং.
নাগসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. বিল়ারসুত্তৰণ্ণনা
২৩২. ঘরানং সন্ধীতি ঘরেন ঘরস্স সম্বন্ধট্ঠানং. সহ মলেন ৰত্ততীতি সমলং. গেহতো গামতো চ নিক্খমনচন্দনিকট্ঠানং. সঙ্কারট্ঠানন্তি সঙ্কারকূটং. কেচি ‘‘সন্ধিসঙ্কারকূটট্ঠান’’ন্তি ৰদন্তি. ৰুট্ঠানন্তি আপন্নআপত্তিতো, ন কিলেসতো ৰুট্ঠানং, সুদ্ধন্তে অধিট্ঠানং. তং পন যথাআপন্নায আপত্তিযা ‘‘দেসনা’’ত্ৰেৰ ৰুচ্চতীতি আহ ‘‘দেসনা পঞ্ঞাযতী’’তি.
বিল়ারসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১১. সিঙ্গালসুত্তৰণ্ণনা
২৩৩. এত্তকম্পীতি ইমিনা জরসিঙ্গালেন লদ্ধব্বং চিত্তস্সাদমত্তম্পি ন লভিস্সতি সকলমেৰ কপ্পং সব্বসো অৰীচিজালাহি নিরন্তরং ঝাযমানতায নিচ্চদুক্খাতুরভাৰতো.
সিঙ্গালসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১২. দুতিযসিঙ্গালসুত্তৰণ্ণনা
২৩৪. কতজাননন্তি কতূপকারজাননং. কতৰেদিতাতি তস্সেৰ পরেসং পাকটকরণৰসেন জাননমেৰ. আচারমেৰাতি কতাপরাধমেৰ.
দুতিযসিঙ্গালসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সারত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায
ওপম্মসংযুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.