১০. ভিক্খুসংযুত্তং
১. কোলিতসুত্তৰণ্ণনা
২৩৫. সাৰকানং আলাপোতি সাৰকানং সব্রহ্মচারিং উদ্দিস্স আলাপো. বুদ্ধেহি সদিসা মা হোমাতি বুদ্ধাচিণ্ণং সমুদাচারং অকথেন্তেহি সাৰকেহি, ‘‘আৰুসো ভিক্খৰে’’তি আলপিতা ভিক্খূ, ‘‘আৰুসো’’তি পটিৰচনং দেন্তি, ন, ‘‘ভন্তে’’তি. দুতিযজ্ঝানে ৰিতক্কৰিচারা নিরুজ্ঝন্তি তেসং নিরোধেনেৰ তস্স ঝানস্স উপ্পাদেতব্বতো. যেসং নিরোধাতি যেসং ৰচীসঙ্গারানং ৰিতক্কৰিচারানং নিরুজ্ঝনেন সুৰিক্খম্ভিতভাৰেন সদ্দাযতনং অপ্পৰত্তিং গচ্ছতি কারণস্স দূরতো পস্সম্ভিতত্তা. অরিযোতি নিদ্দোসো. পরিসুদ্ধো তুণ্হীভাৰো, ন তিত্থিযানং মূগব্বতগ্গহণং ৰিয অপরিসুদ্ধোতি অধিপ্পাযো. পঠমজ্ঝানাদীনীতি আদি-সদ্দেন ততিযজ্ঝানাদীনি সঙ্গণ্হাতি.
আরম্মণভূতেন ৰিতক্কেন সহ গতা পৰত্তাতি ৰিতক্কসহগতাতি আহ ‘‘ৰিতক্কারম্মণা’’তি. ৰিতক্কারম্মণতা চ সঞ্ঞামনসিকারানং সুখুমআরম্মণগ্গহণৰসেন দট্ঠব্বা. তেনাহ ‘‘ন সন্ততো উপট্ঠহিংসূ’’তি. ন পগুণং সম্মদেৰ ৰসীভাৰস্স অনাপাদিতত্তা. সঞ্ঞামনসিকারাপীতি ততিযজ্ঝানাধিগমায পৰত্তিযমানা সঞ্ঞামনসিকারাপি হানভাগিযাৰ অহেসুং, ন ৰিসেসভাগিযা. সম্মা ঠপেহীতি বহিদ্ধা ৰিক্খেপং পহায সম্মা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং ঠপেহি. একগ্গং করোহীতি তেনেৰ ৰিক্খেপপটিবাহনেন অৰিহতমানসতায চিত্তসমাধানৰসেন একগ্গং করোহি. আরোপেহীতি ঈসকম্পি বহুম্পি অপতিতং কত্ৰা কম্মট্ঠানারম্মণে আরোপেহি. দুতিযঅগ্গসাৰকভূমিযা পারিপূরিযা আযস্মা মহাভিঞ্ঞো, ন যথা তথাতি আহ ‘‘মহাভিঞ্ঞতন্তি ছল়ভিঞ্ঞত’’ন্তি. ইমিনা উপাযেনাতি ইমিনা ‘‘অথ খো মং, আৰুসো’’তিআদিনা ৰুত্তেন উপাযেন. ৰড্ঢেত্ৰাতি উত্তরি উত্তরি ৰিসেসভাগিযভাৰাপাদনেন সমাধিং পঞ্ঞঞ্চ ব্রূহেত্ৰা ব্রূহেত্ৰা.
কোলিতসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. উপতিস্সসুত্তৰণ্ণনা
২৩৬. অতিউল়ারম্পি সত্তং ৰা সঙ্খারং ৰা সন্ধায ৰুত্তং সব্বত্থমেৰ সব্বসো ছন্দরাগস্স সুপ্পহীনত্তা. জাননত্থং পুচ্ছতি সত্থুগুণানং অতিৰিয উল়ারতমভাৰতো.
উপতিস্সসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. ঘটসুত্তৰণ্ণনা
২৩৭. পরিৰেণগ্গেনাতি পরিৰেণভাগেন. কেচি ‘‘একৰিহারেতি একচ্ছন্নে একস্মিং আৰাসে’’তি ৰদন্তি. তেতি তে দ্ৰেপি থেরা. পাটিযেক্কেসু ঠানেসূতি ৰিসুং ৰিসুং ঠানেসু. নিসীদন্তীতি দিৰাৰিহারং নিসীদন্তি. ওল়ারিকো নাম জাতো পরিত্তধম্মারম্মণত্তা তস্স. তেতি থেরো ভগৰা চ.
পরিপুণ্ণৰীরিযোতি চতুকিচ্চসাধনৰসেন সম্পুণ্ণৰীরিযো. পগ্গহিতৰীরিযোতি ঈসকম্পি সঙ্কোচং অনাপজ্জিত্ৰা পৰত্তিতৰীরিযো. উপনিক্খেপনমত্তস্সেৰাতি সমীপে ঠপনমত্তস্সেৰ.
চতুভূমকধম্মেসু লব্ভমানত্তা পঞ্ঞায ‘‘চতুভূমকধম্মে অনুপৰিসিত্ৰা ঠিতট্ঠেনা’’তি ৰুত্তং. লক্খিতব্বট্ঠেন সমাধি এৰ সমাধিলক্খণং. এৰং ৰিপস্সনালক্খণং ৰেদিতব্বং. অঞ্ঞমঞ্ঞস্সাতি অঞ্ঞস্স অঞ্ঞস্স নানালক্খণাতি ৰেদিতব্বং. অঞ্ঞস্সাতি ইতরস্স. ধুরন্তি ৰহিতব্বভারং. দ্ৰীসুপি এতেসূতি সমাধিলক্খণৰিপস্সনালক্খণেসু সম্মাসম্বুদ্ধো নিপ্ফত্তিং গতো.
ঘটসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. নৰসুত্তৰণ্ণনা
২৩৮. অভিচেতসি নিস্সিতা আভিচেতসিকা. পটিপক্খৰিধমনেন অভিৰিসিট্ঠং চিত্তং অভিচিত্তং. যস্মা ঝানানং তংসম্পযুত্তং চিত্তং নিস্সায পচ্চযো হোতিযেৰ, তস্মা ‘‘নিস্সিতান’’ন্তি ৰুত্তং. নিকামলাভীতি যথিচ্ছিতলাভী. যথাপরিচ্ছেদেনাতি যথাকতেন কালপরিচ্ছেদেন. ৰিপুললাভীতি অপ্পমাণলাভী. ‘‘কসির’’ন্তি হি পরিত্তং ৰুচ্চতি, তপ্পটিপক্খেন অকসিরং অপ্পমাণং. তেনাহ ‘‘পগুণজ্ঝানোতি অত্থো’’তি. সিথিলমারব্ভাতি সিথিলং ৰীরিযারম্ভং কত্ৰাতি অত্থোতি আহ ‘‘সিথিলং ৰীরিযং পৰত্তেত্ৰা’’তি.
নৰসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. সুজাতসুত্তৰণ্ণনা
২৩৯. অঞ্ঞানি রূপানীতি পরেসং রূপানি. অতিক্কন্তরূপোতি অত্তনো রূপসম্পত্তিযা রূপসোভায অতিক্কমিত্ৰা ঠিতরূপো, সুচিরম্পি ৰেলং ওলোকেন্তস্স তুট্ঠিআৰহো. দস্সনস্স চক্খুস্স হিতোতি দস্সনীযো. পসাদং আৰহতীতি পাসাদিকো. ছৰিৰণ্ণসুন্দরতাযাতি ছৰিৰণ্ণস্স চেৰ সরীরসণ্ঠানস্স চ সোভনভাৰেন.
সুজাতসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. লকুণ্ডকভদ্দিযসুত্তৰণ্ণনা
২৪০. ৰিরূপসরীরৰণ্ণন্তি অসুন্দরছৰিৰণ্ণঞ্চেৰ অসুন্দরসণ্ঠানঞ্চ. পমাণৰসেনাতি সরীরপ্পমাণৰসেন. ইচ্ছিতিচ্ছিতন্তি অত্তনা ইচ্ছিতিচ্ছিতং. মহাসারজ্জন্তি মহন্তো মঙ্কুভাৰো.
গুণে আৰজ্জেত্ৰাতি অত্তনা জাননকনিযামেন সত্থুনো কাযগুণে চ চারিত্তগুণে চ আৰজ্জেত্ৰা মনসি কত্ৰা.
যোজনাৰট্টন্তি যোজনপরিক্খেপং.
‘‘কাযস্মী’’তি গাথাসুখত্থং নিরনুনাসিকং কত্ৰা নিদ্দেসোতি ৰুত্তং ‘‘কাযস্মি’’ন্তি. অকারণং কাযপ্পমাণন্তি সরীরপ্পমাণং নাম অপ্পমাণং, সীলাদিগুণাৰ পমাণন্তি অধিপ্পাযো.
লকুণ্ডকভদ্দিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. ৰিসাখসুত্তৰণ্ণনা
২৪১. পুরস্স এসাতি পোরী, চাতুরিযযুত্ততা. তেনাহ ‘‘পুরৰাসীন’’ন্তিআদি. সা পন দুতৰিলম্বিতখলিতৰসেন অপ্পসন্নলূখতাদিদোসরহিতা হোতীতি আহ ‘‘পুর…পে… ৰাচাযা’’তি. অসন্দিদ্ধাযাতি মুত্তৰাচায. তেনাহ ‘‘অপলিবুদ্ধাযা’’তিআদি. ন এলং দোসং গলেতীতি অনেলগলা, অৰিরুজ্ঝনৰাচা. তেনাহ ‘‘নিদ্দোসাযা’’তি. চতুসচ্চস্স পকাসকা, ন কদাচি সচ্চৰিমুত্তাতি আহ ‘‘চতুসচ্চপরিযাপন্নাযা’’তি. তা হি চত্তারি সচ্চানি পরিচ্ছিজ্জ আপাদেন্তি পটিপাদেন্তি পৰত্তেন্তি. তেনাহ ‘‘চত্তারি সচ্চানি অমুঞ্চিত্ৰা পৰত্তাযা’’তি. ধজো নাম সব্বধম্মেহি সমুস্সিতট্ঠেন.
ৰিসাখসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. নন্দসুত্তৰণ্ণ্ণনা
২৪২. আরঞ্ঞিকোতিআদীসু অরঞ্ঞকথাসীসেন সেনাসনপটিসংযুত্তানং ধুতঙ্গানং, পিণ্ডপাতকথাসীসেন পিণ্ডপাতপটিসংযুত্তানং, পংসুকূলিকসীসেন চীৰরপটিসংযুত্তানং, তগ্গহণেনেৰ ৰীরিযনিস্সিতধুতঙ্গস্স চ সমাদায ৰত্তনং দীপিতন্তি ৰেদিতব্বং. আগতেন ভগৰতা অপরভাগে কথিতং.
নন্দসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. তিস্সসুত্তৰণ্ণনা
২৪৩. ভণ্ডকন্তি পত্তচীৰরং. নিসীদিযেৰ ৰত্তস্স অসিক্খিতত্তা. তুজ্জনত্থেন ৰাচা এৰ সত্তিযোতি আহ ‘‘ৰাচাসত্তীহী’’তি.
ৰাচায সন্নিতোদকেনাতি ৰচনসঙ্খাতেন সমন্ততো নিচ্চং কত্ৰা উপতুদনতো সন্নিতুদকেন. ৰিভত্তিঅলোপেন সো নিদ্দেসো. তেনাহ ‘‘ৰচনপতোদেনা’’তি.
উচ্চকুলে জাতি এতস্সাতি জাতিমা, ব্রহ্মজাতিকো ইসি. মাতঙ্গোতি চণ্ডালো. তত্থাতি কুম্ভকারসালাযং. ওকাসং যাচি কুম্ভকারং. মহন্তং দিস্ৰা আহ – ‘‘পঠমতরং পৰিট্ঠো পব্বজিতো’’তি. তত্থেৰাতি তস্সাযেৰ সালায দ্ৰারং নিস্সায দ্ৰারসমীপে. মেতি মযা. খম ময্হন্তি ময্হং অপরাধং খমস্সু. তেতি তযা. পুন তেতি তৰ. গণ্হি উগ্গন্তুং অপ্পদানৰসেন. তেনাহ ‘‘নাস্স উগ্গন্তুং অদাসী’’তি. পবুজ্ঝিংসূতি নিদ্দায পবুজ্ঝিংসু পকতিযা পবুজ্ঝনৰেলায উপগতত্তা.
ছৰোতি নিহীনো. অনন্তমাযোতি ৰিৰিধমাযো মাযাৰী.
সোতি মত্তিকাপিণ্ডো. ‘‘সত্তধা ভিজ্জী’’তি এত্থাযমধিপ্পাযো – যং তেন তাপসেন পারমিতাপরিভাৰনসমিদ্ধাহি নানাৰিহারসমাপত্তিপরিপূরিতাহি সীলদিট্ঠিসম্পদাদীহি সুসঙ্খতসন্তানে মহাকরুণাধিৰাসে মহাসত্তে বোধিসত্তে অরিযূপৰাদকম্মং অভিসপসঙ্খাতং ফরুসৰচনং পৰত্তিতং, তং মহাসত্তস্স খেত্তৰিসেসভাৰতো তস্স চ অজ্ঝাসযফরুসতায দিট্ঠধম্মৰেদনীযং হুত্ৰা সচে সো মহাসত্তং ন খমাপেতি, তং কক্খল়ং হুত্ৰা ৰিপচ্চনসভাৰং জাতং, খমাপিতে পন মহাসত্তে পযোগসম্পত্তিপটিবাহিতত্তা অৰিপাকধম্মতং আপজ্জতি অহোসিকম্মভাৰতো. অযঞ্হি অরিযূপৰাদপাপস্স দিট্ঠধম্মৰেদনীযস্স চ ধম্মতা. যং তং বোধিসত্তেন সূরিযুগ্গমননিৰারণং কতং, অযং বোধিসত্তেন দিট্ঠো উপাযো. তেন হি উব্বাল়্হা মনুস্সা বোধিসত্তস্স সন্তিকে তাপসং আনেত্ৰা খমাপেসুং. সোপি চ মহাসত্তস্স গুণে জানিত্ৰা তস্মিং চিত্তং পসাদেসি. যং পনস্স মত্থকে মত্তিকাপিণ্ডস্স ঠপনং তস্স সত্তধা ফালনং কতং, তং মনুস্সানং চিত্তানুরক্খণত্থং. অঞ্ঞথা হি ইমে পব্বজিতা সমানা চিত্তস্স ৰসং ৰত্তন্তি, ন পন চিত্তমত্তনো ৰসে ৰত্তাপেন্তীতি মহাসত্তম্পি তেন সদিসং কত্ৰা গণ্হেয্যুং, তদস্স নেসং দীঘরত্তং অহিতায দুক্খাযাতি. পতিরূপন্তি যুত্তং.
তিস্সসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. থেরনামকসুত্তৰণ্ণনা
২৪৪. অতীতে খন্ধপঞ্চকেতি অতীতে অত্তভাৰে. ছন্দরাগপ্পহানেনাতি ছন্দরাগস্স অচ্চন্তমেৰ জহনেন. পহীনং নাম হোতি অনপেক্খপরিচ্চাগতো. পটিনিস্সট্ঠং নাম হোতি সব্বসো ছড্ডিতত্তা. তযো ভৰেতি ইমিনা উপাদিণ্ণকধম্মানংযেৰ গহণং. সব্বা খন্ধাযতনধাতুযো চাতি ইমিনা উপাদিণ্ণানম্পি অনুপাদিণ্ণানম্পি দ্ৰিধা পৰত্তলোকিযধম্মানং গহণং অৰিসেসেত্ৰা ৰুত্তত্তা. ৰিদিতং পাকটং কত্ৰা ঠিতং পরিঞ্ঞাভিসমযৰসেন. তেস্ৰেৰাতি তেভূমকধম্মেসু এৰ. অনুপলিত্তং অমথিতং অসংকিলিট্ঠং তণ্হাদিট্ঠিসংকিলেসাভাৰতো. তদেৰ সব্বন্তি হেট্ঠা তীসুপি পদেসু ইধ সব্বগ্গহণেন গহিতং তেভূমকৰট্টং. জহিত্ৰাতি পহানাভিসমযৰসেন. তণ্হা খীযতি এত্থাতি তণ্হক্খযসঙ্খাতে নিব্বানে ৰিমুত্তং. তমহন্তি তং উত্তমপুগ্গলং একৰিহারিং ব্রূমি তণ্হাদুতিযস্স অভাৰতো. এত্থ চ পরিঞ্ঞাপহানাভিসমযকথনেন ইতরম্পি অভিসমযং অত্থতো কথিতমেৰাতি দট্ঠব্বং.
থেরনামকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১১. মহাকপ্পিনসুত্তৰণ্ণনা
২৪৫. মহাকপ্পিনোতি পূজাৰচনমেতং যথা ‘‘মহামোগ্গল্লানো’’তি. তথারূপন্তি ‘‘বুদ্ধো ধম্মো’’তিআদিকং গুণৰিসেসৰন্তপটিবদ্ধং. সাসনন্তি দেসন্তরতো আগতৰচনং. জঙ্ঘৰাণিজাতি জঙ্ঘচারিনো ৰাণিজা. কিঞ্চি সাসনন্তি অপুব্বপৰত্তিদীপকং কিঞ্চি ৰচনন্তি পুচ্ছি. পীতি উপ্পজ্জি যথা তং সুচিরং কতাভিনীহারতায পরিপক্কঞাণস্স. অপরিমাণং গুণস্স অপরিমাণতো সব্বঞ্ঞুগুণপরিদীপনতো, সেসরতনদ্ৰযে নিয্যানিকভাৰদীপনতো দিট্ঠিসীলসামঞ্ঞেন সংহতভাৰদীপনতোতি ৰত্তব্বং. যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জমানে অপাযদুক্খতো সংসারদুক্খতো চ অপতন্তে ধারেতীতি ধম্মো. সুপরিসুদ্ধদিট্ঠিসীলসামঞ্ঞেন সংহতোতি সঙ্ঘোতি. রতনত্থো পন তিণ্ণম্পি সদিসো এৰাতি.
নৰসতসহস্সানি অদাসি দেৰী. তুম্হেতি রাজিনিং গারৰেন বহুৰচনেন ৰদতি. রাগোতি অনুগচ্ছন্তরাগো.
জনিতেতি কম্মকিলেসেহি নিব্বত্তিতে. কম্মকিলেসেহি পজাতত্তা পজাতি পজাসদ্দো জনিতসদ্দেন সমানত্থোতি আহ – ‘‘জনিতে, পজাযাতি অত্থো’’তি. অট্ঠহি ৰিজ্জাহীতি অম্বট্ঠসুত্তে (দী. নি. ১.২৭৮) আগতনযেন. তত্থ হি ৰিপস্সনাঞাণমনোমযিদ্ধীহি সহ ছ অভিঞ্ঞা ‘‘অট্ঠ ৰিজ্জা’’তি আগতা. তপতি পটিপক্খৰিধমনেন ৰিজ্জোততি, তং সূরিযস্স ৰিরোচনন্তি আহ – ‘‘তপতীতি ৰিরোচতী’’তি. ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা সমাহিতেন চিত্তেন ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৰা নিসিন্নোতি আহ – ‘‘দুৰিধেন ঝানেন ঝাযমানো’’তি. সব্বমঙ্গলগাথাতি সব্বমঙ্গলাৰিরোধী গাথাতি ৰদন্তি. তথা হি ৰদন্তি –
‘‘মঙ্গলং ভগৰা বুদ্ধো, ধম্মো সঙ্ঘো চ মঙ্গলং;
সব্বেসম্পি চ সত্তানং, স পুঞ্ঞৰিতমঙ্গল’’ন্তি.
পূজং কারেত্ৰা একং অগারিকধম্মকথিকং উপাসকং আহ. এত্থ চ ‘‘ঝাযী তপতী’’তি ইমিনা আরম্মণূপনিজ্ঝানানং গহিতত্তা ধম্মরতনং গহিতমেৰ. ‘‘ব্রাহ্মণো’’তি ইমিনা সঙ্ঘরতনং গহিতমেৰ. বুদ্ধরতনং পন সরূপেনেৰ গহিতন্তি.
মহাকপ্পিনসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১২. সহাযকসুত্তৰণ্ণনা
২৪৬. সম্মা সংসন্দনৰসেন এতি পৰত্ততীতি সমেতি, সম্মাদিট্ঠিআদি. সম্মা চিররত্তং চিরকালং সমেতি এতেসং অত্থীতি চিররত্তংসমেতিকা. তেনাহ ‘‘দীঘরত্ত’’ন্তিআদি. ইদানি ইমেসন্তি এতরহি এতেসং. অযং সাসনধম্মো অজ্ঝাসযতো পযোগতো চ সম্মা সংসন্দতি সমেতি, তস্মা মজ্ঝে ভিন্নং ৰিয সমমেৰ ন ৰিসদিসং. কিঞ্চ ততো এৰ বুদ্ধেন ভগৰতা পৰেদিতধম্মৰিনযে এতেসং পটিপত্তিসাসনধম্মো সোভতি ৰিরোচতীতি অত্থো. অরিযপ্পৰেদিতেতি অরিযেন সম্মাসম্বুদ্ধেন সম্মদেৰ পকাসিতে অরিযধম্মে. সম্মদেৰ সমুচ্ছেদপটিপ্পস্সদ্ধিৰিনযানং ৰসেন সুট্ঠু ৰিনীতা সব্বকিলেসদরথপরিল়াহানং ৰূপসমেন.
সহাযকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সারত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায
ভিক্খুসংযুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.
নিট্ঠিতা চ সারত্থপ্পকাসিনিযা
সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায নিদানৰগ্গৰণ্ণনা.