৩. চন্দূপমসুত্তৰণ্ণনা

১৪৬. পিযমনাপনিচ্চনৰকাদিগুণেহি চন্দো উপমা এতেসন্তি চন্দূপমা. সন্থৰাদীনি পদানি অঞ্ঞমঞ্ঞৰেৰচনানি. পরিযুট্ঠানং পুন চিত্তে কিলেসাধিগমো. সব্বেহিপি পদেহি কত্থচি সত্তে অনুরোধরোধাভাৰমাহ. অত্তনো পন সোম্মভাৰেন মহাজনস্স পিযো মনাপো. যদত্থমেত্থ চন্দূপমা আহটা, তং দস্সেন্তো ‘‘এৰ’’ন্তিআদিমাহ. ন কেৰলং চন্দূপমতায এত্তকো এৰ গুণো, অথ খো অঞ্ঞেপি সন্তীতি তে দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি ৰুত্তং. এৰমাদীহীতি আদি-সদ্দেন যথা. চন্দো লোকানুগ্গহেন অজৰীথিআদিকা নানাৰীথিযো পটিপজ্জতি, এৰং ভিক্খু তং তং দিসং উপগচ্ছতি কুলানুদ্দযায. যথা চন্দো কণ্হপক্খতো সুক্কপক্খং উপগচ্ছন্তো কলাহি ৰড্ঢমানো হুত্ৰা নিচ্চনৰো হোতি, এৰং ভিক্খু কণ্হপক্খং পহায সুক্কপক্খং উপগন্ত্ৰা গুণেহি ৰড্ঢমানো লোকস্স ৰা পামোজ্জপাসংসত্থো নিচ্চনৰতায চন্দসমচিত্তো অধুনুপসম্পন্নো ৰিয চ নিচ্চনৰো হুত্ৰা চরতি.

অপকস্সিত্ৰাতি কিলেসকামৰত্থুকামেহি ৰিৰেচেত্ৰা. তং নেক্খম্মাভিমুখং কাযচিত্তানং আকড্ঢনং কাযতো অপনযনঞ্চ হোতীতি আহ ‘‘আকড্ঢিত্ৰা অপনেত্ৰাতি অত্থো’’তি. চতুক্কঞ্চেত্থ সম্ভৰতীতি তং দস্সেতুং ‘‘যো হি ভিক্খূ’’তিআদি ৰুত্তং.

নিচ্চনৰযাতি ‘‘নিচ্চনৰকা’’ইচ্চেৰ ৰুত্তং হোতি. ক-সদ্দেন হি পদং ৰড্ঢিতং, ক-কারস্স চ য-কারাদেসো. এৰং ৰিচরিংসূতি কিঞ্জক্খৰসেন পরিগ্গহাভাৰেন যথা ইমে, এৰং ৰিচরিংসু অঞ্ঞেতি অনুকম্পমানা.

দ্ৰেভাতিকৰত্থূতি দ্ৰেভাতিকত্থেরপটিবদ্ধং ৰত্থুং. অপ্পতিরূপকরণন্তি ভিক্খূনং অসারুপ্পকরণং. আধাযিত্ৰাতি আরোপনং ঠপেত্ৰা. তথাতি যথা সঙ্ঘমজ্ঝে গণমজ্ঝে চ, তথা ৰুড্ঢতরে পুগ্গলে অপ্পতিরূপকরণং. এৰমাদীতি আদি-সদ্দেন অন্তরঘরপ্পৰেসনে অঞ্ঞত্থ চ যথাৰুত্ততো অঞ্ঞং অসারুপ্পকিরিযং সঙ্গণ্হাতি. তত্থেৰাতি সঙ্ঘমজ্ঝে গণমজ্ঝে পুগ্গলস্স চ ৰুড্ঢস্স সন্তিকে.

যথাৰুত্তেসু অঞ্ঞেসু চ তেসু ঠানেসু. পাপিচ্ছতাপি মনোপাগব্ভিযন্তি এতেনেৰ কোধূপনাহাদীনং সমুদাচারো মনোপাগব্ভিযন্তি দস্সিতং হোতি.

একতো ভারিযন্তি পিট্ঠিপস্সতো ওনতং. ৰাযুপত্থম্ভন্তি চিত্তসমুট্ঠানৰাযুনা উপত্থম্ভনং. অনুব্বেজেত্ৰা চিত্তন্তি আনেত্ৰা সম্বন্ধো. চিত্তস্স হি ততো অনুব্বেজনং তদনুনযনং. তেনাহ ‘‘সম্পিযাযমানো ওলোকেতী’’তি. ৰাযুপত্থম্ভকং গাহাপেত্ৰাতি কাযং তথা উপত্থম্ভকং কত্ৰা.

ওপম্মসংসন্দনং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ. কামগিদ্ধতায হীনাধিমুত্তিকো, অৰিসুদ্ধসীলাচারতায মিচ্ছাপটিপন্নো.

অঙ্গুলীহি নিক্খন্তপভা আকাসসঞ্চলনেন দিগুণা হুত্ৰা আকাসে ৰিচরিংসূতি আহ ‘‘যমকৰিজ্জুতং চারযমানো ৰিযা’’তি. ‘‘আকাসে পাণিং চালেসী’’তি পদস্স অঞ্ঞত্থ অনাগতত্তা ‘‘অসম্ভিন্নপদ’’ন্তি ৰুত্তং. অত্তমনোতি পীতিসোমনস্সেহি গহিতমনো. যঞ্হি চিত্তং অনৰজ্জং পীতিসোমনস্সসহিতং, তং সসন্তকং হিতসুখাৰহত্তা. তেনাহ ‘‘সকমনো’’তিআদি. ন দোমনস্সেন…পে… গহিতমনো সকচিত্তস্স তব্বিরুদ্ধত্তা. পুরিমনযেনেৰাতি ‘‘ইদানি যো হীনাধিমুত্তিকো’’তিআদিনা পুব্বে ৰুত্তনযেনেৰ.

পসন্নাকারন্তি পসন্নেহি কাতব্বকিরিযং. তং সরূপতো দস্সেতি ‘‘চীৰরাদযো পচ্চযে দদেয্যু’’ন্তি. তথভাৰাযাতি যদত্থং ভগৰতা ধম্মো দেসিতো, যদত্থঞ্চ সাসনে পব্বজ্জা, তদত্থায. রক্খণভাৰন্তি অপাযভযতো চ রক্খণজ্ঝাসযং. চন্দোপমাদিৰসেনাতি আদি-সদ্দেন আকাসে চলিতপাণি ৰিয কত্থচি অলগ্গতায পরিসুদ্ধজ্ঝাসযতা সত্তেসু কারুঞ্ঞন্তি এৰমাদীনং সঙ্গহো.

চন্দূপমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.