১১. চীৰরসুত্তৰণ্ণনা
১৫৪. রাজগহস্স দক্খিণভাগে গিরি দক্খিণাগিরি ণ-কারে অ-কারস্স দীঘং কত্ৰা, তস্স দক্খিণভাগে জনপদোপি ‘‘দক্খিণাগিরী’’তি ৰুচ্চতি, ‘‘গিরিতো দক্খিণভাগো’’তি কত্ৰা. একদিৰসেনাতি একেন দিৰসেন উপ্পব্বাজেসুং তেসং সদ্ধাপব্বজিতাভাৰতো.
যত্থ চত্তারো ৰা উত্তরি ৰা ভিক্খূ অকপ্পিযনিমন্তনং সাদিযিত্ৰা পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরং ভোজনং একতো পটিগ্গণ্হিত্ৰা ভুঞ্জন্তি, এতং গণভোজনং নাম, তং তিণ্ণং ভিক্খূনং ভুঞ্জিতুং ৰট্টতীতি ‘‘তিকভোজনং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি ৰচনেন গণভোজনং পটিক্খিত্তন্তি ৰুত্তং হোতি. তযো অত্থৰসে পটিচ্চ অনুঞ্ঞাতত্তাপি ‘‘তিকভোজন’’ন্তি ৰদন্তি.
‘‘দুম্মঙ্কূনং নিগ্গহো এৰ পেসলানং ফাসুৰিহারো’’তি ইদং একং অঙ্গং. তেনেৰাহ ‘‘দুম্মঙ্কূনং নিগ্গহেনেৰা’’তিআদি. ‘‘যথা দেৰদত্তো…পে… সঙ্ঘং ভিন্দেয্যু’’ন্তি ইমিনা কারণেন তিকভোজনং পঞ্ঞত্তং.
অথ কিঞ্চরহীতি অথ কস্মা ত্ৰং অসম্পন্নগণং বন্ধিত্ৰা চরসীতি অধিপ্পাযো. অসম্পন্নায পরিসায চারিকাচরণং কুলানুদ্দযায ন হোতি, কুলানং ঘাতিতত্তাতি অধিপ্পাযেন থেরো ‘‘সস্সঘাতং মঞ্ঞে চরসী’’তিআদিমৰোচ.
সোধেন্তো তস্সা অতিৰিয পরিসুদ্ধভাৰদস্সনেন. উদ্দিসিতুং ন জানামি তথা চিত্তস্সেৰ অনুপ্পন্নপুব্বত্তা. কিঞ্চনং কিলেসৰত্থু. সঙ্গহেতব্বখেত্তৰত্থু পলিবোধো, আলযো অপেক্খা. ওকাসাভাৰতোতি বহুকিচ্চকরণীযতায কুসলকিরিযায ওকাসাভাৰতো. সন্নিপাতট্ঠানতোতি সঙ্কেতং কত্ৰা ৰিয কিলেসরজানং তত্থ সন্নিজ্ঝপৰত্তনতো.
সিক্খত্তযব্রহ্মচরিযন্তি অধিসীলসিক্খাদিসিক্খত্তযসঙ্গহং ব্রহ্মং সেট্ঠং চরিযং. খণ্ডাদিভাৰাপাদনেন অখণ্ডং কত্ৰা. লক্খণৰচনঞ্হেতং. কিঞ্চি সিক্খেকদেসং অসেসেত্ৰা একন্তেনেৰ পরিপূরেতব্বতায একন্তপরিপুণ্ণং. চিত্তুপ্পাদমত্তম্পি সংকিলেসমলং অনুপ্পাদেত্ৰা অচ্চন্তমেৰ ৰিসুদ্ধং কত্ৰা পরিহরিতব্বতায একন্তপরিসুদ্ধং. ততো এৰ সঙ্খং ৰিয লিখিতন্তি সঙ্খলিখিতং. তেনাহ ‘‘লিখিতসঙ্খসদিস’’ন্তি. দাঠিকাপি তগ্গহণেনেৰ গহেত্ৰা ‘‘মস্সু’’ত্ৰেৰ ৰুত্তং, ন এত্থ কেৰলং মস্সুযেৰাতি অত্থো. কসাযেন রত্তানি কাসাযানি.
ৰঙ্গসাটকোতি ৰঙ্গদেসে উপ্পন্নসাটকো. এসাতি মহাকস্সপত্থেরো. অভিনীহারতো পট্ঠায পণিধানতো পভুতি, অযং ইদানি ৰুচ্চমানা. অগ্গসাৰকদ্ৰযং উপাদায ততিযত্তা ‘‘ততিযসাৰক’’ন্তি ৰুত্তং. অট্ঠসট্ঠিভিক্খুসতসহস্সন্তি ভিক্খূনং সতসহস্সঞ্চেৰ সট্ঠিসহস্সানি চ অট্ঠ চ সহস্সানি.
অযঞ্চ অযঞ্চ গুণোতি সীলতো পট্ঠায যাৰ অগ্গফলা গুণোতি কিত্তেন্তো মহাসমুদ্দং পূরযমানো ৰিয কথেসি.
কোলাহলন্তি দেৰতাহি নিব্বত্তিতো কোলাহলো.
খুদ্দকাদিৰসেন পঞ্চৰণ্ণা. তরণং ৰা হোতু মরণং ৰাতি মহোঘং ওগাহন্তো পুরিসো ৰিয মচ্ছেরসমুদ্দং উত্তরন্তো পচ্ছাপি…পে… পাদমূলে ঠপেসি ভগৰতো ধম্মদেসনায মচ্ছেরপহানস্স কথিতত্তা.
সত্থু গুণা কথিতা নাম হোন্তীতি ৰুত্তং ‘‘সত্থু গুণে কথেন্তস্সা’’তি. ততো পট্ঠাযাতি তদা সত্থু সম্মুখা ধম্মস্সৰনতো পট্ঠায.
তথাগতমঞ্চস্সাতি তথাগতস্স পরিভোগমঞ্চস্স. দানং দত্ৰা ব্রাহ্মণস্স পুরোহিতট্ঠানে ঠপেসি. তাদিসস্সেৰ সেট্ঠিনো ধীতা হুত্ৰা.
অদিন্নৰিপাকস্সাতি পুব্বে কতূপচিতস্স সব্বসো ন দিন্নৰিপাকস্স. তস্স কম্মস্সাতি তস্স পচ্চেকবুদ্ধস্স পত্তে পিণ্ডপাতং ছিন্দিত্ৰা কললপূরণকম্মস্স. তস্মিংযেৰ অত্তভাৰে সত্তসু ঠানেসু দুগ্গন্ধসরীরতায পটিনিৰত্তিতা. ইট্ঠকপন্তীতি সুৰণ্ণিট্ঠকপন্তি. ঘটনিট্ঠকাযাতি তস্স পন্তিযং পঠমং ঠপিতইট্ঠকায সদ্ধিং ঘটেতব্বইট্ঠকায ঊনা হোতি. ভদ্দকে কালেতি ঈদিসিযা ইট্ঠকায ইচ্ছিতকালেযেৰ আগতাসি. তেন বন্ধনেনাতি তেন সিলেসসম্বন্ধেন.
ওলম্বকাতি মুত্তামণিমযা ওলম্বকা. পুঞ্ঞন্তি নত্থি নো পুঞ্ঞং তং, যং নিমিত্তং যং কারণা ইতো সুখুমতরস্স পটিলাভো সিযাতি অত্থো. পুঞ্ঞনিযামেনাতি পুঞ্ঞানুভাৰসিদ্ধেন নিযামেন. সো চ অস্স বারাণসিরজ্জং দাতুং কতোকাসো.
ফুস্সরথন্তি মঙ্গলরথং. উণ্হীসং ৰালবীজনী খগ্গো মণিপাদুকা সেতচ্ছত্তন্তি পঞ্চৰিধং রাজককুধভণ্ডং. সেতচ্ছত্তং ৰিসুং গহিতং. দিব্বৰত্থং সাদিযিতুং পুঞ্ঞানুভাৰচোদিতো ‘‘ননু তাতা থূল’’ন্তিআদিমাহ.
পঞ্চ চঙ্কমনসতানীতি এত্থ ইতি-সদ্দেন আদিঅত্থেন অগ্গিসালাদীনি পব্বজিতসারুপ্পট্ঠানানি সঙ্গণ্হাতি.
সাধুকীল়িতন্তি অরিযানং পরিনিব্বুতট্ঠানে কাতব্বসক্কারং ৰদতি.
নপ্পমজ্জি নিরোগা অয্যাতি পুচ্ছিতাকারদস্সনং. পরিনিব্বুতা দেৰাতি দেৰী পটিৰচনং অদাসি. পটিযাদেত্ৰাতি নিয্যাতেত্ৰা. সমণকপব্বজ্জন্তি সমিতপাপেহি অরিযেহি অনুট্ঠাতব্বপব্বজ্জং. সো হি রাজা পচ্চেকবুদ্ধানং ৰেসস্স দিট্ঠত্তা ‘‘ইদমেৰ ভদ্দক’’ন্তি তাদিসংযেৰ লিঙ্গং গণ্হি.
তত্থেৰাতি ব্রহ্মলোকেযেৰ. ৰীসতিমে ৰস্সে সম্পত্তেতি আহরিত্ৰা সম্বন্ধো. ব্রহ্মলোকতো আগন্ত্ৰা নিব্বত্তত্তা ব্রহ্মচরিযাধিকারস্স চিরকালং সঙ্গহিতত্তা ‘‘এৰরূপং কথং মা কথেথা’’তিআদিমাহ.
ৰীসতি ধরণানি ‘‘নিক্খ’’ন্তি ৰদন্তি. অলভন্তো ন ৰসামীতি সঞ্ঞাপেস্সামীতি সম্বন্ধো.
ইত্থাকরোতি ইত্থিরতনস্স উপ্পত্তিট্ঠানং. অয্যধীতাতি অম্হাকং অয্যস্স ধীতা, ভদ্দকাপিলানীতি অত্থো. পসাদরূপেন নিব্বিসিট্ঠতায ‘‘মহাগীৰ’’ন্তি পটিমায সদিসভাৰমাহ. তেনাহ ‘‘অয্যধীতাযা’’তিআদি.
সমানপণ্ণন্তি সদিসপণ্ণং, কুমারস্স কুমারিযা চ ৰুত্তন্তপণ্ণং. ইতো চ এত্তো চাতি তে পুরিসা সমাগমট্ঠানতো মগধরট্ঠে মহাতিত্থগামং মদ্দরট্ঠে সাগলনগরঞ্চ উদ্দিস্স পক্কমন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিস্সজ্জেন্তা নাম হোন্তীতি ‘‘ইতো চ এত্তো চ পেসেসু’’ন্তি ৰুত্তা.
পুপ্ফদামন্তি হত্থিহত্থপ্পমাণং পুপ্ফদামং. তানি পুপ্ফদামানি. তেতি উভো ভদ্দা চেৰ পিপ্পলিকুমারো চ. লোকামিসেনাতি গেহস্সিতপেমেন, কামস্সাদেনাতি অত্থো. অসংসট্ঠাতি ন সংসট্ঠা. ৰিচারযিংসু ঘটে জলন্তেন ৰিয পদীপেন অজ্ঝাসযেন সমুজ্জলন্তেন ৰিমোক্খবীজেন সমুস্সাহিতচিত্তা. যন্তবদ্ধানীতি সস্সসম্পাদনত্থং তত্থ তত্থ ইট্ঠকদ্ৰারকৰাটযোজনৰসেন যন্তবদ্ধউদকনিক্খমনতুম্বানি. কম্মন্তোতি কসিকম্মকরণট্ঠানং. দাসগামাতি দাসানং ৰসনগামা.
ওসাপেত্ৰাতি পক্খিপিত্ৰা. আকপ্পকুত্তৰসেনাতি আকারৰসেন কিরিযাৰসেন চ. অননুচ্ছৰিকন্তি পব্বজিতৰেসস্স অননুরূপং. তস্স মত্থকেতি দ্ৰেধাপথস্স দ্ৰিধাভূতট্ঠানে.
এতেসং সঙ্গহং কাতুং ৰট্টতীতি নিসীদীতি সম্বন্ধো. সা পন সত্থু তত্থ নিসজ্জা এদিসীতি দস্সেতুং ‘‘নিসীদন্তো পনা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ যা বুদ্ধানং অপরিমিতকালসঙ্গহিতা অচিন্তেয্যাপরিমেয্যপুঞ্ঞসম্ভারূপচযনিব্বত্তা নিরূপিতসভাৰবুদ্ধগুণৰিজ্জোতিতা লক্খণানুব্যঞ্জনসমুজ্জলা ব্যামপ্পভাকেতুমালালঙ্কতা সভাৰসিদ্ধতায অকিত্তিমা রূপকাযসিরী, তংযেৰ মহাকস্সপস্স অদিট্ঠপুব্বং পসাদসংৰড্ঢনত্থং অনিগ্গহেত্ৰা নিসিন্নো ভগৰা ‘‘বুদ্ধৰেসং গহেত্ৰা…পে… নিসীদী’’তি ৰুত্তো. অসীতিহত্থং পদেসং ব্যাপেত্ৰা পৰত্তিযা ‘‘অসীতিহত্থা’’তি ৰুত্তা. সতসাখোতি বহুসাখো অনেকসাখো. সুৰণ্ণৰণ্ণো অহোসি নিরন্তরং বুদ্ধরস্মীহি সমন্ততো সমোকিণ্ণত্তা. এৰং ৰুত্তপ্পকারেন ৰেদিতব্বা.
রাজগহং নাল়ন্দন্তি চ সামিঅত্থে উপযোগৰচনং অন্তরাসদ্দযোগতোতি আহ ‘‘রাজগহস্স নাল়ন্দায চা’’তি. ন হি মে ইতো অঞ্ঞেন সত্থারা ভৰিতুং সক্কা দিট্ঠধম্মিকসম্পরাযিকপরমত্থেহি সত্তানং যথারহং অনুসাসনসমত্থস্স অঞ্ঞস্স সদেৰকে অভাৰতো. ন হি মে ইতো অঞ্ঞেন সুগতেন ভৰিতুং সক্কা সোভনগমনগুণগণযুত্তস্স অঞ্ঞস্স অভাৰতো. ন হি মে ইতো অঞ্ঞেন সম্মাসম্বুদ্ধেন ভৰিতুং সক্কা সম্মা সব্বধম্মানং সযম্ভুঞাণেন অভিসম্বুদ্ধস্স অভাৰতো. ইমিনাতি ‘‘সত্থা মে, ভন্তে’’তি ইমিনা ৰচনেন.
অজানমানোৰ সব্বঞ্ঞেয্যন্তি অধিপ্পাযো. সব্বচেতসাতি সব্বঅজ্ঝত্তিকঙ্গপরিপুণ্ণচেতসা. সমন্নাগতন্তি সম্পন্নং সম্মদেৰ অনু অনু আগতং উপগতং. ফলেয্যাতি ৰিদালেয্য. ৰিলযন্তি ৰিনাসং.
এৰং সিক্খিতব্বন্তি ইদানি ৰুচ্চমানাকারেন. হিরোত্তপ্পস্স বহলতা নাম ৰিপুলতাতি আহ ‘‘মহন্ত’’ন্তি. পঠমতরমেৰাতি পগেৰ উপসঙ্কমনতো. তথা অতিমানপহীনো অস্স, হিরিওত্তপ্পং যথা সণ্ঠাতি. কুসলসন্নিস্সিতন্তি অনৰজ্জধম্মনিস্সিতং. অট্ঠিকন্তি তেন ধম্মেন অট্ঠিকং. আদিতো পট্ঠায যাৰ পরিযোসানা সৰনচিত্তং ‘‘সব্বচেতো’’তি অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘চিত্তস্স থোকম্পি বহি গন্তুং অদেন্তো’’তি. তেন সমোধানং দস্সেতি. সব্বেন…পে… সমন্নাহরিত্ৰা আরম্ভতো পভুতি যাৰ দেসনা নিপ্ফন্না, তাৰ অন্তরন্তরা পৰত্তেন সব্বেন সমন্নাহারচিত্তেন ধম্মংযেৰ সমন্নাহরিত্ৰা. ঠপিতসোতোতি ধম্মে নিহিতসোতো. ওদহিত্ৰাতি অপিহিতং কত্ৰা. পঠমজ্ঝানৰসেনাতি ইদং অসুভেসু তস্সেৰ ইজ্ঝতো, ইতরত্থঞ্চ সুখসম্পযুত্ততা ৰুত্তা.
সংসারসাগরে পরিব্ভমন্তস্স ইণট্ঠানে তিট্ঠন্তি কিলেসা আসৰসভাৰাপাদনতোতি আহ ‘‘সরণোতি সকিলেসো’’তি. চত্তারো হি পরিভোগাতিআদীসু যং ৰত্তব্বং, তং ৰিসুদ্ধিমগ্গত্তং সংৰণ্ণনাসু ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. এত্থ চ ভগৰা পঠমং ওৰাদং থেরস্স ব্রাহ্মণজাতিকত্তা জাতিমানপহানত্থমভাসি, দুতিযং বাহুসচ্চং নিস্সায উপ্পজ্জনকঅহংকারপহানত্থং, ততিযং উপধিসম্পত্তিং নিস্সায উপ্পজ্জনকঅত্তসিনেহপহানত্থং. অট্ঠমে দিৰসেতি ভগৰতা সমাগতদিৰসতো অট্ঠমে দিৰসে.
মগ্গতো ওক্কমনং পঠমতরং ভগৰতা সমাগতদিৰসেযেৰ অহোসি. যদি অরহত্তাধিগমো পচ্ছা, অথ কস্মা পাল়িযং পগেৰ সিদ্ধং ৰিয ৰুত্তন্তি আহ ‘‘দেসনাৰারস্সা’’তিআদি. ‘‘সত্তাহমেৰ খ্ৰাহং, আৰুসো সরণো, রট্ঠপিণ্ডং ভুঞ্জি’’ন্তি ৰত্ৰা অৰসরপ্পত্তং অরহত্তং পৰেদেন্তো ‘‘অট্ঠমিযা অঞ্ঞা উদপাদী’’তি আহ. অযমেত্থ দেসনাৰারস্স আগমো. ততো পরং ভগৰতা অত্তনো কতং অনুগ্গহং চীৰরপরিৰত্তনং দস্সেন্তো ‘‘অথ খো, আৰুসো’’তিআদিমাহ.
অন্তন্তেনাতি চতুগ্গুণং কত্ৰা পঞ্ঞত্তায সঙ্ঘাটিযা অন্তন্তেন. জাতিপংসুকূলিকেন…পে… ভৰিতুং ৰট্টতীতি এতেন পুব্বে জাতিআরঞ্ঞকগ্গহণেন চ তেরস ধুতঙ্গা গহিতা এৰাতি দট্ঠব্বং. অনুচ্ছৰিকং কাতুন্তি অনুরূপং পটিপত্তিং পটিপজ্জিতুং. থেরো পারুপীতি সম্বন্ধো.
ভগৰতো ওৰাদং ভগৰতো ৰা ধম্মকাযং নিস্সায উরস্স ৰসেন জাতোতি ওরসো. ভগৰতো ৰা ধম্মসরীরস্স মুখতো সত্ততিংসবোধিপক্খিযতো জাতো. তেনেৰ ধম্মজাতধম্মনিম্মিতভাৰোপি সংৰণ্ণিতোতি দট্ঠব্বো. ওৰাদধম্মো এৰ সত্থারা দাতব্বতো থেরেন আদাতব্বতো ওৰাদধম্মদাযাদো, ওৰাদধম্মদাযজ্জোতি অত্থো, তং অরহতীতি. এস নযো সেসপদেসুপি.
‘‘পব্বজ্জা চ পরিসোধিতা’’তি ৰত্ৰা তস্সা সম্মদেৰ সোধিতভাৰং ব্যতিরেকমুখেন দস্সেতুং, ‘‘আৰুসো, যস্সা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ এৰন্তি যথা অহং লভিং, এৰং সো সত্থু সন্তিকা লভতীতি যোজনা. সীহনাদং নদিতুন্তি এত্থাপি সীহনাদনদনা নাম দেসনাৰ, থেরো সত্থারা অত্তনো কতানুগ্গহমেৰ অনন্তরসুত্তে ৰুত্তনযেন উল্লিঙ্গেতি, ন অঞ্ঞথা. ন হি মহাথেরো কেৰলং অত্তনো গুণানুভাৰং ৰিভাৰেতি. সেসন্তি যং ইধ অসংৰণ্ণিতং. পুরিমনযেনেৰাতি অনন্তরসুত্তে ৰুত্তনযেনেৰ.
চীৰরসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.