১. সন্তুট্ঠসুত্তৰণ্ণনা
১৪৪. সন্তুট্ঠোতি সকেন উচ্চাৰচেন পচ্চযেন সমমেৰ চ তুস্সনকো. তেনাহ ‘‘ইতরীতরেনা’’তিআদি. তত্থ দুৰিধং ইতরীতরং – পাকতিকং, ঞাণসঞ্জনিতঞ্চাতি. তত্থ পাকতিকং পটিক্খিপিত্ৰা ঞাণসঞ্জনিতমেৰ দস্সেন্তো ‘‘থূলসুখুমা’’তিআদিমাহ. ইতরং ৰুচ্চতি হীনং পণীততো অঞ্ঞত্তা. তথা পণীতম্পি ইতরং হীনতো অঞ্ঞত্তা. অপেক্খাসদ্দা হি ইতরীতরাতি. ইতি যেন কেনচি হীনেন ৰা পণীতেন ৰা চীৰরাদিপচ্চযেন সন্তুস্সিতো তথাপৰত্তো অলোভো ইতরীতরপচ্চযসন্তোসো, তংসমঙ্গিতায সন্তুট্ঠো. যথালাভং অত্তনো লাভানুরূপং সন্তোসো যথালাভসন্তোসো. সেসপদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. লব্ভতীতি ৰা লাভো, যো যো লাভো যথালাভো, তেন সন্তোসো যথালাভসন্তোসো. বলন্তি কাযবলং. সারুপ্পন্তি ভিক্খুনো অনুচ্ছৰিকতা.
যথালদ্ধতো অঞ্ঞস্স অপত্থনা নাম সিযা অপ্পিচ্ছতায পৰত্তিআকারোতি ততো ৰিনিৰত্তিতমেৰ সন্তোসস্স সরূপং দস্সেন্তো ‘‘লভন্তোপি ন গণ্হাতী’’তি আহ. তং পরিৰত্তেত্ৰাতি পকতিদুব্বলাদীনং গরুচীৰরং ন ফাসুভাৰাৰহং সরীরবাধাৰহঞ্চ হোতীতি পযোজনৰসেন, নাত্রিচ্ছতাদিৰসেন পরিৰত্তেত্ৰা. লহুকচীৰরপরিভোগে সন্তোসৰিরোধি ন হোতীতি আহ ‘‘লহুকেন যাপেন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতী’’তি. মহগ্ঘচীৰরং বহূনি ৰা চীৰরানি লভিত্ৰা তানি ৰিস্সজ্জেত্ৰা অঞ্ঞস্স গহণং যথাসারুপ্পনযে ঠিতত্তা ন সন্তোসৰিরোধীতি আহ ‘‘তেসং…পে… ধারেন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতী’’তি. এৰং সেসপচ্চযেসু যথাবলযথাসারুপ্পনিদ্দেসেসু অপি-সদ্দগ্গহণে অধিপ্পাযো ৰেদিতব্বো.
পকতীতি ৰাচাপকতিআদিকা. অৰসেসনিদ্দায অভিভূতত্তা পটিবুজ্ঝতো সহসা পাপকা ৰিতক্কা পাতুভৰন্তীতি.
মুত্তহরীতকন্তি গোমুত্তপরিভাৰিতং, পূতিভাৰেন ৰা ছড্ডিতত্তা মুত্তহরীতকং. বুদ্ধাদীহি ৰণ্ণিতন্তি ‘‘পূতিমুত্তভেসজ্জং নিস্সায যা পব্বজ্জা’’তিআদিনা সম্মাসম্বুদ্ধাদীহি পসত্থং.
একো একচ্চো সন্তুট্ঠো হোতি, সন্তোসস্স ৰণ্ণং ন কথেতি সেয্যথাপি আযস্মা বাকুলত্থেরো. ন সন্তুট্টো হোতি, সন্তোসস্স ৰণ্ণং কথেতি সেয্যথাপি থেরো উপনন্দো সক্যপুত্তো. নেৰ সন্তুট্ঠো হোতি, ন সন্তোসস্স ৰণ্ণং কথেতি সেয্যথাপি থেরো লাল়ুদাযী. অযন্তি আযস্মা মহাকস্সপো. অনেসনন্তি অযোনিসো মিচ্ছাজীৰৰসেন পচ্চযপরিযেসনং. উত্তসতীতি ‘‘কথং নু খো লভেয্য’’ন্তি জাতুত্তাসেন উত্তসতি. তথা পরিতস্সতি. অযন্তি মহাকস্সপত্থেরো. এৰং যথাৰুত্তএকচ্চভিক্খু ৰিয ন পরিতস্সতি, অলাভপরিত্তাসেন ৰিঘাতপ্পত্তিযা ন পরিত্তাসং আপজ্জতি. লোভোযেৰ আরম্মণেন সদ্ধিং গন্থনট্ঠেন বজ্ঝনট্ঠেন গেধো লোভগেধো. মুচ্ছন্তি গেধং মোমূহত্তভাৰং. আদীনৰন্তি দোসং. নিস্সরণমেৰাতি চীৰরে ইদমত্থিতাদস্সনপুব্বকং অলগ্গভাৰসঙ্খাতনিয্যানমেৰ পজানন্তো. যথালদ্ধাদীনন্তি যথালদ্ধপিণ্ডপাতাদীনং. নিদ্ধারণে চেতং সামিৰচনং.
যথা মহাকস্সপত্থেরোতি অত্তনা ৰত্তব্বনিযামেন ৰদতি, ভগৰতা পন ৰত্তব্বনিযামেন ‘‘যথা কস্সপো ভিক্খূ’’তি ভৰিতব্বং. কস্সপেন নিদস্সনভূতেন. কথনং নাম ভারো ‘‘মুত্তো মোচেয্য’’ন্তি পটিঞ্ঞানুরূপত্তা. পটিপত্তিং পরিপূরং কত্ৰা পূরণং ভারো সত্থু আণায সিরসা সম্পটিচ্ছিতব্বতো.
সন্তুট্ঠসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.