৯. বালপণ্ডিতসুত্তৰণ্ণনা
১৯. অৰিজ্জা নীৰরণা ভৰাদি-আদীনৰস্স নিৰারিতপটিচ্ছাদিকা এতস্সাতি অৰিজ্জানীৰরণো, অৰিজ্জায নিৰুতোতি আহ ‘‘অৰিজ্জায নিৰারিতস্সা’’তি. অযং কাযোতি বালস্স অপ্পহীনকিলেসস্স পচ্চুপ্পন্নং অত্তভাৰং রক্খং কত্ৰা অৰিজ্জায পটিচ্ছাদিতাদীনৰে অযাথাৰদস্সনৰসেন তণ্হায পটিলদ্ধচিত্তস্স তংতংভৰূপগা সঙ্খারা সঙ্খরীযন্তি. তেহি চ অত্তভাৰস্স অভিনিব্বত্তি, তস্মা অযঞ্চ অৰিজ্জায কাযো নিব্বত্তোতি. অস্সাতি বালস্স. অযং অত্থোতি ‘‘অযং কাযো নামরূপন্তি চ ৰুত্তো’’তি অত্থো দীপেতব্বো উপাদানক্খন্ধসল়াযতনসঙ্গহতো তেসং ধম্মানং. এৰমেতং দ্ৰযন্তি এৰং অৰিজ্জায নিৰারিতত্তা, তণ্হায চ সংযুত্তত্তা এৰং সপরসন্তানগতসৰিঞ্ঞাণককাযসঙ্খাতং দ্ৰযং হোতি. অঞ্ঞত্থাতি সুত্তন্তরেসু. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২০৪, ৪০০; ৩.৪২১, ৪২৫-৪২৬; সং. নি. ২.৪৩-৪৫; ৪.৬০-৬১; কথা. ৪৬৫, ৪৬৭) অজ্ঝত্তিকবাহিরাযতনানি ভিন্দিত্ৰা চক্খুরূপাদিদ্ৰযানি পটিচ্চ চক্খুসম্ফস্সাদযো ৰুত্তা, ইধ পন অভিন্দিত্ৰা ছ অজ্ঝত্তিকবাহিরাযতনানি পটিচ্চ চক্খুসম্ফস্সাদযো ৰুত্তা ‘‘দ্ৰযং পটিচ্চ ফস্সো’’তি, তস্মা মহাদ্ৰযং নাম কিরেতং অনৰসেসতো অজ্ঝত্তিকবাহিরাযতনানং গহিতত্তা. অজ্ঝত্তিকবাহিরানি আযতনানীতি এত্থাপি হি সল়াযতনানি সঙ্গহিতানেৰ. ফস্সকারণানীতি ফস্সপৰত্তিযা পচ্চযানি. যেহীতি হেতুদস্সনমত্তন্তি আহ ‘‘যেহি কারণভূতেহী’’তি. ফস্সো এৰ ফুসনকিচ্চো, ন ফস্সাযতনানীতি ৰুত্তং ‘‘ফস্সেন ফুট্ঠো’’তি. পরিপুণ্ণৰসেনাতি অৰেকল্লৰসেন. অপরিপুণ্ণাযতনানং হীনানি ফস্সস্স কারণানি হোন্তি, তেসং ৰিযাতি ‘‘এতেসং ৰা অঞ্ঞতরেনা’’তি ৰুত্তং. কাযনিব্বত্তনাদিম্হীতি সৰিঞ্ঞাণকস্স কাযস্স নিব্বত্তনং কাযনিব্বত্তনং, কাযো ৰা নিব্বত্ততি এতেনাতি কাযনিব্বত্তনং, কিলেসাভিসঙ্খারা. আদিসদ্দেন ফস্সসল়াযতনাদিসঙ্গহো. অধিকং পযসতি পযুঞ্জতি এতেনাতি অধিপ্পযাসো, ৰিসেসকারণন্তি আহ ‘‘অধিকপযোগো’’তি.
ভগৰা অম্হাকং উপ্পাদকভাৰেন মূলভাৰেন ভগৰংমূলকা. ইমে ধম্মাতি ইমে কারণধম্মা. যেহি মযং বালপণ্ডিতানং সমানেপি কাযনিব্বত্তনাদিম্হি ৰিসেসং জানেয্যাম, তেনাহ ‘‘পুব্বে কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধেন উপ্পাদিতা’’তিআদি. আজানামাতি অভিমুখং পচ্চক্খতো জানাম. পটিৰিজ্ঝামাতি তস্সেৰ ৰেৰচনং, অধিগচ্ছামাতি অত্থো. নেতাতি অম্হাকং সন্তানে পাপেতা. ৰিনেতাতি যথা অলমরিযঞাণদস্সনৰিসেসো হোতি, এৰং ৰিসেসতো নেতা, তদঙ্গৰিনযাদিৰসেন ৰা ৰিনেতা. অনুনেতাতি অনুরূপং নেতা. অন্তরন্তরা যথাধম্মপঞ্ঞত্তিযা পঞ্ঞাপিতানং ধম্মানং অনুরূপতো দস্সনং হোতীতি আহ ‘‘যথাসভাৰতো …পে… দস্সেতা’’তি. আপাথং উপগচ্ছন্তানং ভগৰা পটিসরণং সমোসরণট্ঠানন্তি ভগৰংপটিসরণা ধম্মা. তেনাহ ‘‘চতুভূমকধম্মা’’তিআদি. পটিসরতি পটিৰিজ্ঝতীতি পটিসরণং, তস্মা পটিৰিজ্ঝনৰসেন ভগৰা পটিসরণং এতেসন্তি ভগৰংপটিসরণা. তেনাহ ‘‘অপি চা’’তিআদি. ফস্সো আগচ্ছতীতি পটিৰিজ্ঝনকৰসেন ফস্সো ঞাণস্স আপাথং আগচ্ছতি, আপাথং আগচ্ছন্তোযেৰ সো অত্থতো ‘‘অহং কিন্নামো’’তি নামং পুচ্ছন্তো ৰিয, ভগৰা চস্স নামং করোন্তো ৰিয হোতীতি ৰুত্তং ‘‘অহং ভগৰা’’তিআদি. উপট্ঠাতূতি ঞাণস্স পচ্চুপট্ঠাতু. ভগৰন্তংযেৰ পটিভাতূতি ভগৰতো এৰ ভাগো হোতু, ভগৰাৰ নং অত্তনো ভাগং কত্ৰা ৰিস্সজ্জেতূতি অত্থো, ভগৰতো ভাগো যদিদং ধম্মস্স অক্খানং, অম্হাকং পন সৰনং ভাগোতি অযমেত্থ অধিপ্পাযো. এৰঞ্হি সদ্দলক্খণেন সমেতি. কেচি পন পটিভাতূতি অত্থং ৰদন্তি ঞাণেন দিস্সতু দেসীযতূতি ৰা অত্থো. তেনাহ ‘‘তুম্হেযেৰ নো কথেত্ৰা দেথাতি অত্থো’’তি.
বালস্স পণ্ডিতস্স চ কাযস্স নিব্বত্তিযা পচ্চযভূতা অৰিজ্জা চ তণ্হা চ. তেনাহ ‘‘কম্মং…পে… নিরুদ্ধা’’তি. জৰাপেত্ৰাতি গহিতজৰনং কত্ৰা, যথা পটিসন্ধিং আকড্ঢিতুং সমত্থং হোতি, এৰং কত্ৰা. যদি নিরুদ্ধা, কথং অপ্পহীনাতি ৰুত্তন্তি আহ ‘‘যথা পনা’’তিআদি. ভৰতি হি তংসদিসেপি তব্বোহারো যথা ‘‘সা এৰ তিত্তিরী, তানেৰ ওসধানি, তস্সেৰ কম্মস্স ৰিপাকাৰসেসেনা’’তি চ. দুক্খক্খযাযাতি তদত্থৰিসেসনত্থন্তি আহ ‘‘খযত্থাযা’’তি. পটিসন্ধিকাযন্তি পটিসন্ধিগহণপুব্বকং কাযং. পাল়িযং ‘‘বালেনা’’তি করণৰচনং নিস্সক্কেতি আহ ‘‘বালতো’’তি. ভাৰিনা সহ পটিসন্ধিনা সপ্পটিসন্ধিকো. যো পন একন্ততো তেনত্তভাৰেন অরহত্তং পত্তুং ভব্বো, সো ভাৰিনা পটিসন্ধিনা ‘‘অপ্পটিসন্ধিকো’’তি, ততো ৰিসেসনত্থং ‘‘সপ্পটিসন্ধিকো’’তি ৰুত্তং. কিঞ্চাপি ৰুত্তং, সো চ যাৰ অরিযভূমিং ন ওক্কমতি, তাৰ বালধম্মসমঙ্গী এৰাতি কত্ৰা ‘‘সব্বোপি পুথুজ্জনো বালো’’তি ৰুত্তং. তথা হি ‘‘অপ্পটিসন্ধিকো খীণাসৰো পণ্ডিতো’’তি খীণাসৰ-সদ্দেন অপ্পটিসন্ধিকো ৰিসেসিতো. যদি এৰং সেক্খা কথন্তি আহ ‘‘সোতাপন্না’’তিআদি. তে হি সিখাপত্তপণ্ডিচ্চভাৰলক্খণাভাৰতো পণ্ডিতাতি ন ৰত্তব্বা খীণাসৰা ৰিয, বলৰতরানং পন বালধম্মানং পহীনত্তা বালাতিপি ন ৰত্তব্বা পুথুজ্জনা ৰিয. ভজিযমানা পন চতুসচ্চসম্পটিৰেধং উপাদায পণ্ডিতপক্খং ভজন্তি, ন বালপক্খং ৰুত্তকারণেনাতি.
বালপণ্ডিতসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.