৭. অচেলকস্সপসুত্তৰণ্ণনা

১৭. লিঙ্গেন অচেলকোতি পব্বজিতলিঙ্গেন অচেলকো. তেন অচেলকচরণেন অচেলো, ন নিচ্চেলতামত্তেনাতি দস্সেতি. নামেনাতি গোত্তনামেন কস্সপোতি. দেসেতি পৰেদেতি সংসযৰিগমনং এতেনাতি দেসো, নিচ্ছযহেতূতি আহ ‘‘কিঞ্চিদেৰ দেস’’ন্তিআদি. সো হি সংসযৰিগমনং করোতীতি কারণং. ওকাসন্তি অৰসংসন্দনপদেসং. তেনাহ ‘‘খণং কাল’’ন্তি. অন্তরঘরং অন্তোনিৰেসনং. অন্তরে ঘরানি এতস্সাতি অন্তরঘরং, অন্তোগামো. যদাকঙ্খসীতি যং আকঙ্খসি. ইতি ভগৰা সব্বঞ্ঞুপৰারণায পৰারেতি. তেনাহ ‘‘যং ইচ্ছসী’’তি. যদাকঙ্খসীতি যং আকঙ্খসি, কস্সপ, তিক্খত্তুং পটিক্খিপন্তোপি পুচ্ছসি, যং আকঙ্খসি, তমেৰ পুচ্ছাতি অত্থো.

‘‘যাৰততিযং পটিক্খিপী’’তি ৰুত্তত্তা ‘‘ততিযম্পি খো’’তিআদিনা পাঠেন ভৰিতব্বং. সো পন নযৰসেন সংখিত্তোতি দট্ঠব্বো. যেন কারণেন ভগৰা অচেলকস্স তিক্খত্তুং যাচাপেত্ৰা চস্স পঞ্হং কথেসি, তং দস্সেতুং ‘‘কস্মা পনা’’তিআদিমাহ. গারৰজননত্থং যাৰততিযং পটিক্খিপি তঞ্চ ধম্মস্স সুস্সূসায. ধম্মগরুকা হি বুদ্ধা ভগৰন্তো. সত্তানং ঞাণপরিপাকং আগমযমানো যাৰততিযং যাচাপেতীতি ৰিভত্তিৰিপরিণামৰসেন সাধারণতো পদং যোজেত্ৰা পুন ‘‘এত্তকেন কালেনা’’তি কস্সপস্স ৰসেন যোজেতব্বং.

মাতি পটিসেধে নিপাতো. ভণীতি পুনৰচনৰসেন কিরিযাপদং ৰদতি. মা এৰং ভণি, কথেসীতি অত্থো. ‘‘ইতি ভগৰা অৰোচা’’তি পন সঙ্গীতিকারৰচনং. সযংকতং দুক্খন্তি পুরিসস্স উপ্পজ্জমানদুক্খং, তেন কতং নাম তস্স কারণস্স পুব্বে তেনেৰ কম্মস্স উপচিতত্তাতি অযং নযো অনৰজ্জো. দিট্ঠিগতিকো পন পঞ্চক্খন্ধৰিনিমুত্তং নিচ্চং কারকৰেদকলক্খণং অত্তানং পরিকপ্পেত্ৰা তস্স ৰসেন ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি পুচ্ছতীতি ভগৰা ‘‘মা হেৰ’’ন্তি অৰোচ, তেনাহ ‘‘সযংকতং দুক্খন্তি ৰত্তুং ন ৰট্টতী’’তিআদি. এত্থ চ যদি বাহিরকেহি পরিকপ্পিতো অত্তা নাম কোচি অত্থি, সো চ নিচ্চো, তস্স নিব্বিকারতায, পুরিমরূপাৰিজহনতো কস্সচি ৰিসেসাধানস্স কাতুং অসক্কুণেয্যতায অহিততো নিৰত্তনত্থং, হিতে চ ৰত্তনত্থং উপদেসো চ নিপ্পযোজনো সিযা অত্তৰাদিনো. কথং ৰা সো উপদেসো পৰত্তীযতি? ৰিকারাভাৰতো. এৰঞ্চ অত্তনো অজটাকাসস্স ৰিয দানাদিকিরিযা হিংসাদিকিরিযা চ ন সম্ভৰতি, তথা সুখস্স দুক্খস্স চ অনুভৰনবন্ধো এৰ অত্তৰাদিনো ন যুজ্জতি কম্মবন্ধাভাৰতো. জাতিআদীনঞ্চ অসম্ভৰতো কুতো ৰিমোক্খো. অথ পন ‘‘ধম্মমত্তং তস্স উপ্পজ্জতি চেৰ ৰিনস্সতি চ. যস্স ৰসেনাযং কিরিযাৰোহারো’’তি ৰদেয্য, এৰম্পি পুরিমরূপাৰিজহনেন অৰট্ঠিতস্স অত্তনো ধম্মমত্তন্তি ন সক্কা সম্ভাৰেতুং. তে ৰা পনস্স ধম্মা অৰত্থাভূতা, ততো অঞ্ঞে ৰা সিযুং অনঞ্ঞে ৰা. যদি অঞ্ঞে, ন তাহি তস্স উপ্পন্নাহিপি কোচি ৰিসেসো অত্থি. যো হি করোতি পটিসংৰেদেতি চৰতি উপপজ্জতি চাতি ইচ্ছিতং, তস্মা তদত্থো এৰ যথাৰুত্তদোসো. কিঞ্চ ধম্মকপ্পনাপি নিরত্থিকা সিযা. অথ অনঞ্ঞে, উপ্পাদৰিনাসৰন্তীহি অৰত্থাহি অনঞ্ঞস্স অত্তনো তাসং ৰিয উপ্পাদৰিনাসসম্ভৰতো কুতো নিচ্চতাৰকাসো. তাসম্পি ৰা অত্তনো ৰিয নিচ্চতাপত্তীতি বন্ধৰিমোক্খানং অসম্ভৰো এৰাতি ন যুজ্জতেৰাযং অত্তৰাদো. তেনাহ ‘‘অত্তা নাম কোচি দুক্খস্স কারকো নত্থীতি দীপেতী’’তি. পরতোতি ‘‘পরংকতং দুক্খ’’ন্তিআদিকে পরস্মিং তিৰিধেপি নযে. অধিচ্চসমুপ্পন্নন্তি অধিচ্চ যদিচ্ছায কিঞ্চি কারণং কস্সচি ৰা পুব্বং ৰিনা সমুপ্পন্নং. তেনাহ ‘‘অকারণেন যদিচ্ছায উপ্পন্ন’’ন্তি. কস্মা এৰমাহাতি এৰং ৰক্খমানোতি অধিপ্পাযো. অস্সাতি অচেলস্স. অযন্তি ভগৰন্তং সন্ধায ৰদতি. সোধেন্তোতি সযং ৰিসুদ্ধং কত্ৰা পুচ্ছিতমত্থং এৰ অত্তনো পুচ্ছায সুদ্ধিং দস্সেন্তো. লদ্ধিযা ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি মিচ্ছাগহণস্স পটিসেধনত্থায.

সো করোতীতি সো কম্মং করোতি. সো পটিসংৰেদযতীতি কারকৰেদকানং অনঞ্ঞত্তদস্সনপরং এতং, ন পন কম্মকিরিযাফলানং পটিসংৰেদনানং সমানকালতাদস্সনপরং. ইতীতি নিদস্সনত্থে নিপাতো. খোতি অৰধারণে. ‘‘সো এৰা’’তি দস্সিতো. অনিযতাদেসা হি এতে নিপাতা. আদিতোতি ভুম্মত্থে নিস্সক্কৰচনন্তি আহ ‘‘আদিম্হিযেৰা’’তি. ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি লদ্ধিযা পগেৰ ‘‘সো করোতি, সো পটিসংৰেদযতী’’তি সঞ্ঞাচিত্তৰিপল্লাসা ভৰন্তি. সঞ্ঞাৰিপল্লাসতো হি চিত্তৰিপল্লাসো, চিত্তৰিপল্লাসতো দিট্ঠিৰিপল্লাসো, তেনাহ ‘‘এৰং সতি পচ্ছা সযংকতং দুক্খন্তি অযং লদ্ধি হোতী’’তি. এৰং সতি সঞ্ঞাচিত্তৰিপল্লাসানং ব্রূহিতো মিচ্ছাভিনিৰেসো, যদিদং ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি লদ্ধি. তস্মা পটিনিস্সজ্জেতুং পাপকং দিট্ঠিগতন্তি দস্সেতি. তেনাহ ভগৰা ‘‘সযংকতং…পে… এতং পরেতী’’তি. ৰট্টদুক্খং অধিপ্পেতং অৰিসেসতো অত্থীতি চ ৰুত্তত্তা. সস্সতং সস্সতগাহং দীপেতি পরেসং পকাসেতি, তথাভূতো চ সস্সতং দল়্হগ্গাহং গণ্হাতীতি. তস্সাতি দিট্ঠিগতিকস্স. তং ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি এৰং পৰত্তং ৰিপরীতদস্সনং. এতং সস্সতগ্গহণং. পরেতি উপেতি. তেনাহ ‘‘কারকঞ্চ…পে… অত্থো’’তি. একমেৰ গণ্হন্তন্তি সতিপি ৰত্থুভেদে অযোনিসো উপ্পজ্জনেন একমেৰ কত্ৰা গণ্হন্তং.

ইধ ‘‘আদিম্হিযেৰা’’তি পদে. ‘‘পরংকতং দুক্খ’’ন্তি লদ্ধিযা পগেৰাতিআদিনা হেত্থ ৰুত্তনযানুসারেন অত্থো ৰেদিতব্বো. অযঞ্হেত্থ যোজনা – ‘‘পরংকতং দুক্খ’’ন্তি লদ্ধিযা পগেৰ অঞ্ঞো করোতি, অঞ্ঞো পটিসংৰেদযতীতি সঞ্ঞাচিত্তৰিপল্লাসা ভৰন্তীতি সব্বং হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ যোজেতব্বং. এৰং সতীতি এৰং মুদুকে উচ্ছেদৰিপল্লাসে পঠমুপ্পন্নে সতি পচ্ছা ‘‘পরংকতং দুক্খ’’ন্তি অযং লদ্ধি হোতীতি সম্বন্ধো. কারকোতি কম্মস্স কারকো. তেন কতন্তি কম্মকারকেন কতং. কম্মুনা হি ফলস্স ৰোহারো অভেদোপচারকত্তা. এৰন্তি দিট্ঠিসহগতা ৰেদনা সাতসভাৰা কিলেসপরিল়াহাদিনা সপরিস্সযা সউপাযাসা, এৰং. ‘‘পগেৰ ইতরে’’তি ৰুত্তৰেদনায অভিতুন্নস্স ৰিদ্ধস্স. ‘‘ৰুত্তনযেন যোজেতব্ব’’ন্তি ৰত্ৰা তং যোজনং দস্সেন্তো ‘‘তত্রায’’ন্তিআদিমাহ. উচ্ছেদন্তি সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং, ৰিভৰন্তি অত্থো. অসতো হি ৰিনাসাসম্ভৰতো অত্থিভাৰনিবন্ধনো উচ্ছেদো. যথা হেতুফলভাৰেন পৰত্তমানানং সভাৰধম্মানং সতিপি একসন্তানপরিযাপন্নানং ভিন্নসন্ততিপতিতেহি ৰিসেসে হেতুফলানং পরমত্থতো অৰিনাভাৰত্তা ভিন্নসন্তানপতিতানং ৰিয অচ্চন্তভেদসন্নিট্ঠানেন নানত্তনযস্স মিচ্ছাগহণং উচ্ছেদাভিনিৰেসস্স কারণং. এৰং হেতুফলভূতানং ধম্মানং ৰিজ্জমানেপি সভাৰভেদে একসন্ততিপরিযাপন্নতায একত্তনযেন অচ্চন্তাভেদগহণম্পি কারণমেৰাতি দস্সেতুং ‘‘সত্তস্সা’’তি ৰুত্তং পাল়িযং. সন্তানৰসেন হি ৰত্তমানেসু খন্ধেসু ঘনৰিনিব্ভোগাভাৰেন একত্তগহণনিবন্ধনো সত্তগ্গাহো, সত্তস্স চ অত্থিভাৰগ্গাহনিবন্ধনো উচ্ছেদগ্গাহো, যাৰাযং অত্তা ন উচ্ছিজ্জতি, তাৰাযং ৰিজ্জতিযেৰাতি গহণতো নিরুদযৰিনাসো ইধ উচ্ছেদোতি অধিপ্পেতোতি ‘‘উচ্ছেদ’’ন্তি ৰুত্তং. ৰিসেসেন নাসো ৰিনাসো, অভাৰো. সো পন মংসচক্খুপঞ্ঞাচক্খূনং দস্সনপথাতিক্কমোযেৰ হোতীতি ৰুত্তং ‘‘অদস্সন’’ন্তি. অদস্সনে হি নাসসদ্দো লোকে নিরুল়্হোতি. সভাৰৰিগমো সভাৰাপগমো ৰিভৰো. যো হি নিরুদযৰিনাসেন উচ্ছিজ্জতি, ন সো অত্তনো সভাৰেন তিট্ঠতি.

এতে তেতি ৰা যে ইমে তযা ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি চ পুট্ঠেন মযা ‘‘সো করোতি, সো পটিসংৰেদযতী’’তিআদিনা, ‘‘অঞ্ঞো করোতি, অঞ্ঞো পটিসংৰেদযতী’’তিআদিনা চ পটিক্খিত্তা সস্সতুচ্ছেদসঙ্খাতা অন্তা, তে উভো অন্তেতি যোজনা. অথ ৰা এতে তেতি যত্থ পুথূ অঞ্ঞতিত্থিযা অনুপচিতঞাণসম্ভারতায পরমগম্ভীরং সণ্হং সুখুমং সুঞ্ঞতং অপ্পজানন্তা সস্সতুচ্ছেদে নিমুগ্গা সীসং উক্খিপিতুং ন ৰিসহন্তি, এতে তে উভো অন্তে অনুপগম্মাতি যোজনা. দেসেতীতি পঠমং তাৰ অনঞ্ঞসাধারণে পটিপত্তিধম্মে ঞাণানুভাৰেন মজ্ঝিমায পটিপদায ঠিতো, করুণানুভাৰেন দেসনাধম্মে মজ্ঝিমায পটিপদায ঠিতো ধম্মং দেসেতি. এত্থ হীতি হি-সদ্দো হেতুঅত্থো. যস্মা কারণতো…পে… নিদ্দিট্ঠো, তস্মা মজ্ঝিমায পটিপদায ঠিতো ধম্মং দেসেতীতি যোজনা. কারণতো ফলং দীপিতন্তি যোজনা, অভিধেয্যানুরূপঞ্হি লিঙ্গৰচনানি হোন্তি. অস্সাতি ফলস্স. ন কোচি কারকো ৰা ৰেদকো ৰা নিদ্দিট্ঠো, অঞ্ঞদত্থু পটিক্খিত্তো হেতুফলমত্ততাদস্সনতো কেৰলং দুক্খক্খন্ধগহণতোতি. এত্তাৰতাতি ‘‘এতে তে, কস্সপ…পে… দুক্খক্খন্ধস্স নিরোধো হোতী’’তি এত্তকেন তাৰ পদেন. সেসপঞ্হাতি ‘‘সযংকতঞ্চ পরংকতঞ্চ দুক্খ’’ন্তিআদিকা সেসা চত্তারো পঞ্হা. অট্ঠকথাযং পন ‘‘কিং নু খো, ভো গোতম, নত্থি দুক্খ’’ন্তি পঞ্হো পাল়িযং সরূপেনেৰ পটিক্খিত্তোতি ন উদ্ধতো. পটিসেধিতা হোন্তীতি ততিযপঞ্হো, তাৰ পঠমদুতিযপঞ্হপটিক্খেপেনেৰ পটিক্খিত্তো, সো হি পঞ্হো ৰিসুং ৰিসুং পটিক্খেপেন একজ্ঝং পটিক্খেপেন চ. তেনাহ ‘‘উভো…পে… পটিক্খিত্তো’’তি. এত্থ চ যস্স অত্তা কারকো ৰেদকো ৰা ইচ্ছিতো, তেন ৰিপরিণামধম্মো অত্তা অনুঞ্ঞাতো হোতি. তথা চ সতি অনুপুব্বধম্মপ্পৰত্তিযা রূপাদিধম্মানং ৰিয, সুখাদিধম্মানং ৰিয চস্স পচ্চযাযত্তৰুত্তিতায উপ্পাদৰন্ততা আপজ্জতি. উপ্পাদে চ সতি অৰস্সংভাৰী নিরোধোতি অনৰকাসা নিচ্চতাতি. তস্স ‘‘সযংকত’’ন্তি পঠমপঞ্হপটিক্খেপো পচ্ছা চে অত্তনো নিরুল়্হস্স সমুদযো হোতীতি পুব্বে ৰিয অনেন ভৰিতব্বং, পুব্বে ৰিয ৰা পচ্ছাপি. সেসপঞ্হাতি ততিযপঞ্হাদযো. ততিযপঞ্হো পটিক্খিত্তোতি এৰঞ্চ ততিযপঞ্হো পটিক্খিত্তো ৰেদিতব্বো – ‘‘অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারা’’তিআদিনা সততং সমিতং পচ্চযাযত্তস্স দীপনেন দুক্খস্স অধিচ্চসমুপ্পন্নতা পটিক্খিত্তা, ততো এৰ তস্স অজাননঞ্চ পটিক্খিত্তং. তেনাহ ভগৰা ‘‘এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতী’’তি (ম. নি. ৩.১২৬; সং. নি. ২.৩৯-৪০; মহাৰ. ১; উদা. ১).

যং পরিৰাসং সমাদিযিত্ৰা পরিৰসতীতি যোজনা. ৰচনসিলিট্ঠতাৰসেনাতি ‘‘ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি যাচন্তেন তেন ৰুত্তৰচনসিলিট্ঠতাৰসেন. গামপ্পৰেসনাদীনীতি আদি-সদ্দেন নাতিদিৰাপটিক্কমনং, নৰেসিযাদিগোচরতা, সব্রহ্মচারীনং কিচ্চেসু দক্খতাদি, উদ্দেসাদীসু তিব্বচ্ছন্দতা, তিত্থিযানং অৰণ্ণভণনে অত্তমনতা, বুদ্ধাদীনং অৰণ্ণভণনে অনত্তমনতা, তিত্থিযানং ৰণ্ণভণনে অনত্তমনতা, বুদ্ধাদীনং ৰণ্ণভণনে অত্তমনতাতি (মহাৰ. ৮৭) ইমেসং সঙ্গহো. অট্ঠ ৰত্তানীতি ইমানি অট্ঠ তিত্থিযৰত্তানি পূরেন্তেন. এত্থ চ নাতিকালেন গামপ্পৰেসনা তত্থ ৰিসুদ্ধকাযৰচীসমাচারেন পিণ্ডায চরিত্ৰা নাতিদিৰাপটিক্কমনন্তি ইদমেকং ৰত্তং.

অযমেত্থ পাঠোতি এতস্মিং কস্সপসুত্তে অযং পাঠো. অঞ্ঞত্থাতি সীহনাদসুত্তাদীসু (দী. নি. ১.৪০২-৪০৩). ঘংসিত্ৰা কোট্টেত্ৰাতি যথা সুৰণ্ণং নিঘংসিত্ৰা অধিকরণিযা কোট্টেত্ৰা নিদ্দোসমেৰ গয্হতি, এৰং পরিৰাসৰত্তচরণেন ঘংসিত্ৰা সুদ্ধভাৰৰীমংসনেন কোট্টেত্ৰা সুদ্ধো এৰ অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বো ইধ গয্হতি. তিব্বচ্ছন্দতন্তি সাসনং অনুপৰিসিত্ৰা ব্রহ্মচরিযৰাসে তিব্বচ্ছন্দতং দল়্হতরাভিরুচিতং. অঞ্ঞতরং ভিক্খুং আমন্তেসীতি নামগোত্তেন অপাকটং একং ভিক্খুং আণাপেসি এহিভিক্খুউপসম্পদায উপনিস্সযাভাৰতো. গণে নিসীদিত্ৰাতি ভিক্খূ অত্তনো সন্তিকে পত্তাসনৰসেন গণে নিসীদিত্ৰা.

অচেলকস্সপসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.