৫. দুতিযমারপাসসুত্তৰণ্ণনা
১৪১. অনুপুব্বগমনচারিকন্তি গামনিগমরাজধানীসু অনুক্কমেন গমনসঙ্খাতং চারিকং. এৰং হি গতেসূতি এৰং তুম্হেসু বহূসু একজ্ঝং গতেসু.
আদিম্হি কল্যাণং এতস্সাতি আদিকল্যাণং, তথা সেসেসু. সাসনস্স আদি সীলং মূলকত্তা. তস্স সমথাদযো মজ্ঝং সাসনসম্পত্তিযা ৰেমজ্ঝভাৰতো. ফলনিব্বানানি পরিযোসানং তদধিগমতো উত্তরি করণীযাভাৰতো. সাসনে সম্মাপটিপত্তি নাম পঞ্ঞায হোতি, তস্সা চ সীলং সমাধি চ মূলন্তি আহ ‘‘সীলসমাধযো ৰা আদী’’তি. যস্মা পঞ্ঞা অনুবোধপটিৰেধৰসেন দুৰিধা, তস্মা তদুভযং গণ্হন্তো ‘‘ৰিপস্সনামগ্গা মজ্ঝ’’ন্তি আহ. পঞ্ঞানিপ্ফত্তি ফলকিচ্চং, নিব্বানসচ্ছিকিরিযা পন সম্মাপটিপত্তিযা পরিযোসানং ততো পরং কত্তব্বাভাৰতোতি আহ ‘‘ফলনিব্বানানি পরিযোসান’’ন্তি. ফলগ্গহণেন হি সউপাদিসেসনিব্বানং গয্হতি, ইতরেন ইতরং, তদুভযৰসেন পটিপত্তিযা ওসানন্তি আহ ‘‘ফলনিব্বানানি পরিযোসান’’ন্তি. ‘‘তস্মাতিহ ত্ৰং, ভিক্খু, আদিমেৰ ৰিসোধেহি কুসলেসু ধম্মেসু. কো চাদি কুসলানং ধম্মানং? সীলঞ্চ সুৰিসুদ্ধং, দিট্ঠি চ উজুকা’’তি (সং. নি. ৫.৩৬৯) ৰচনতো সীলদিট্ঠুজুকতায মত্থকভূতা ৰিপস্সনা, তদধিট্ঠানা সীলসমাধীতি ইমে তস্স সাসনস্স মূলন্তি আহ ‘‘সীলসমাধিৰিপস্সনা ৰা আদী’’তি. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.
কিঞ্চাপি অৰযৰৰিনিমুত্তো সমুদাযো নত্থি, যেসু পন অৰযৰেসু সমুদাযরূপেন অপেক্খিতেসু গাথাতি সমঞ্ঞা, তং ততো ভিন্নং ৰিয কত্ৰা দস্সেন্তো ‘‘চতুপ্পদিকগাথায তাৰ পঠমপাদো’’তিআদিমাহ. পঞ্চপদছপ্পদানং গাথানং আদিপরিযোসানগ্গহণেন ইতরে দুতিযাদযো তযো চত্তারো ৰা মজ্ঝন্তি অৰুত্তসিদ্ধমেৰাতি ন ৰুত্তং. একানুসন্ধিকসুত্তস্সাতি ইদং বহুৰিভাগং যথানুসন্ধিনা একানুসন্ধিকং সুত্তং সন্ধায ৰুত্তং, ইতরস্স পন তেযেৰ দেসেতব্বধম্মৰিভাগেন আদিমজ্ঝপরিযোসানভাগা লব্ভন্তি. নিদানন্তি কালদেসকপরিসাদি-অপদিসনলক্খণাদিকো অত্থো. ইদমৰোচাতি ইতি-সদ্দো আদিঅত্থো. তেন তদৰসেসনিগমনপাল়িং সঙ্গণ্হাতি. অনেকানুসন্ধীকস্স সহ নিদানেন পঠমো অনুসন্ধি আদি. সহ নিগমনেন পচ্ছিমো পরিযোসানং, ইতরেন মজ্ঝিমন্তিআদিমজ্ঝপরিযোসানানি ৰেদিতব্বানি.
সাত্থকন্তি অত্থসম্পত্তিযা সাত্থকং কত্ৰা. সব্যঞ্জনন্তি ব্যঞ্জনসম্পত্তিযা সব্যঞ্জনং. সম্পত্তি চ নাম পরিপুণ্ণব্যঞ্জনতাতি আহ ‘‘ব্যঞ্জনেহি…পে… দেসেতা’’তি. সকলপরিপুণ্ণন্তি সব্বসো পরিপুণ্ণং সীলাদিপঞ্চধম্মক্খন্ধপারিপূরিযা. নিরুপক্কিলেসং দিট্ঠিমানাদিউপক্কিলেসাভাৰতো. অৰিসেসতো তিস্সো সিক্খা সকলে সাসনে ভৰন্তি. ধম্মোতি পন ব্রহ্মচরিযং ৰা সন্ধায ৰুত্তং ‘‘কতমেসানং খো, ভন্তে, বুদ্ধানং ভগৰন্তানং ব্রহ্মচরিযং চিরট্ঠিতিকং অহোসী’’তিআদীসু (পারা. ১৮) ৰিয. দুকূলসাণিযা পটিচ্ছন্না ৰিয, ন তু পাকারসেলাদিপটিচ্ছন্না ৰিয. তেন ধম্মনিরুত্তিযা সকলকিলেসানং পহানানুভাৰং ৰদতি. অলাভপরিহানিযা, ন লদ্ধপরিহানিযা. অড্ঢুড্ঢানীতি পঞ্চসতাধিকানি তীণি পাটিহারিযসহস্সানি. সাতন্তি সুখং.
দুতিযমারপাসসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.