১. পঠমৰগ্গো

১. পঠমকস্সপসুত্তৰণ্ণনা

৮২. দেৰস্স পুত্তো দেৰপুত্তো. দেৰানং জনকজনেতব্বসম্বন্ধাভাৰতো কথমযং দেৰপুত্তোতি ৰুচ্চতীতি আহ ‘‘দেৰানং হী’’তিআদি. ‘‘অপাকটো অঞ্ঞতরোতি ৰুচ্চতী’’তি ইদং যেভুয্যৰসেন ৰুত্তং. পাকটোপি হি কত্থচি ‘‘অঞ্ঞতরো’’তি ৰুচ্চতি. হেট্ঠা দেৰতাসংযুত্তে ‘‘অপাকটা অঞ্ঞতরা দেৰতা’’তি ৰত্ৰা ইধ ‘‘পাকটো দেৰপুত্তো’’তি ৰুত্তং. তথা হিস্স কস্সপোতি গোত্তনামং গহিতং, তঞ্চ খো পুরিমজাতিসিদ্ধসমঞ্ঞাৰসেন. অনুসাসনং অনুসাসো, তং অনুসাসং. ভিক্খুনিদ্দেসন্তি ভিক্খুসদ্দস্স নিদ্দেসং. ভিক্খুওৰাদন্তি ভিক্খুভাৰাৰহং ওৰাদং. যদি পন ন অস্সোসি, কথমযং পঞ্হং কথেসীতি? অঞ্ঞতো সুতং নিস্সায পঞ্হং কথেসি, ন পন ভগৰতো সম্মুখা সুতভাৰেন.

তেসন্তি যথাৰুত্তানং তিণ্ণং পুগ্গলানং. ‘‘কথেতুকামো চেৰা’’তিআদিনা হি চতুত্থং ইধ উদ্ধটং. তত্থ আদিতো তিণ্ণং ভগৰা পঞ্হং ভারং ন করোতি একেকঙ্গৰেকল্লতো চেৰ অঙ্গদ্ৰযৰেকল্লতো চ, চতুত্থস্স পন উভযঙ্গপারিপূরত্তা ভারং করোতীতি আহ ‘‘অযং পনা’’তিআদি.

গাথাযং ‘‘সুভাসিতস্সা’’তি উপযোগত্থে সামিৰচনন্তি আহ ‘‘সুভাসিতং সিক্খেয্যা’’তি. চতুসচ্চাদিনিস্সিতং বুদ্ধৰচনং সিক্খন্তো চতুব্বিধং ৰচীসুচরিতং সিক্খতি নামাতি আহ ‘‘চতুসচ্চনিস্সিতং…পে… সিক্খেয্যা’’তি. অৰধারণেন তপ্পটিপক্খং পটিনিৰত্তেতি. উপাসিতব্বন্তি আসেৰিতব্বং ভাৰেতব্বং বহুলীকাতব্বং. অট্ঠতিংসভেদং কম্মট্ঠানন্তি ইদং তস্স ৰিপস্সনাপদট্ঠানতং হদযে ঠপেত্ৰা ৰুত্তং. তথা হি ৰুত্তং ‘‘দুতিযপদেন অধিপঞ্ঞাসিক্খা কথিতা’’তি. যে পন ‘‘দুতিযপদেন অধিচিত্তসিক্খা চিত্তৰূপসমেন অধিপঞ্ঞাসিক্খা’’তি পঠন্তি, তেসং পদেন অট্ঠতিংসপ্পভেদকম্মট্ঠানং সুদ্ধসমথকম্মট্ঠানস্সেৰ গহণং দট্ঠব্বং. যদি এৰং ‘‘অট্ঠসমাপত্তিৰসেনা’’তি ইদং কথন্তি? ‘‘তং ৰিপস্সনাধিট্ঠানানং সমাপত্তীনং ৰসেন কথিত’’ন্তি ৰদন্তি. এৰঞ্চ কত্ৰা ‘‘দুতিযপদেন অধিপঞ্ঞাসিক্খা’’তি ইদং ৰচনং সমত্থিতং হোতি. সিক্খনং নাম আসেৰনন্তি আহ ‘‘ভাৰেয্যাতি অত্থো’’তি. উপাসনন্তি পযিরুপাসনং. তঞ্চ খো অস্সুতপরিযাপুণনকম্মট্ঠানুগ্গহাদিৰসেন দস্সেন্তো ‘‘তম্পী’’তিআদিমাহ. অধিসীলসিক্খা কথিতা লক্খণহারনযেন. ৰচীসুচরিতস্স হি সীলসভাৰত্তা তগ্গহণেনেৰ তদেকলক্খণং কাযসুচরিতম্পি ইতরম্পি গহিতমেৰাতি. এত্থ চ অধিসীলসিক্খায চিত্তৰিৰেকো, অধিপঞ্ঞাসিক্খায উপধিৰিৰেকো, অধিচিত্তসিক্খায কাযৰিৰেকো কথিতো, কাযৰিৰেকো পন সরূপেনেৰ পাল়িযং গহিতোতি তিৰিধস্সপি ৰিৰেকস্স পকাসিতত্তং দট্ঠব্বং. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

পঠমকস্সপসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. দুতিযকস্সপসুত্তৰণ্ণনা

৮৩. দ্ৰীহি ঝানেহীতি আরম্মণলক্খণূপনিজ্ঝানলক্খণেহি দ্ৰীহি ঝানেহি. কম্মট্ঠানৰিমুত্তিযাতি কম্মট্ঠানানুযোগলদ্ধায ৰিমুত্তিযা. তেন তদঙ্গৰিক্খম্ভনৰিমুত্তিযো ৰদতি. সত্থুসাসনস্স হদযত্তা অব্ভন্তরত্তা হদযস্স মানসস্স, অনুপত্তিং পটিলাভমানসং. তং পন অত্থতো অঞ্ঞা এৰাতি আহ ‘‘অরহত্ত’’ন্তি. তং পত্তুকামেন একন্ততো ৰজ্জেতব্বতণ্হাদিট্ঠীনং ভাৰে তস্স অনিজ্ঝনতো, তদভাৰে ইজ্ঝনতো চ তে উপ্পাদনৰসেন যদগ্গেন নিস্সিতো, তদগ্গেন পনাযম্পি তেহি নিস্সিতো নাম হোতীতি আহ ‘‘অনিস্সিতো’’তিআদি. অরহত্তং আনিসংসিতব্বট্ঠেন আনিসংসং এতস্সাতি অরহত্তানিসংসো. অরহত্তং পত্তুকামস্স পুব্বভাগপটিপদা ইচ্ছিতব্বা. তত্থ চ সব্বপঠমো কম্মট্ঠানঅত্তানুযোগো, সো ইধ ন গহিতোতি আহ ‘‘তন্তিধম্মো পুব্বভাগো’’তি. তত্থ তন্তিধম্মোতি পরিযত্তিধম্মো.

দুতিযকস্সপসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. মঘসুত্তৰণ্ণনা

৮৪. মঘোতি সক্কস্সেতং নামং পুরিমজাতিঅনুগতং. স্ৰেৰাতি সক্কো এৰ. ৰতেনাতি মাতাপিতুউপট্ঠানাদিচারিত্তধম্মেন. অঞ্ঞেতি উপধিৰেপক্কপাপধম্মে অভিভৰিত্ৰা. অসুরন্তি ইন্দসত্তুভূতং অসুরং.

মঘসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. মাগধসুত্তৰণ্ণনা

৮৫. চতুত্থসুত্তং ৰুত্তত্থমেৰাতি দেৰতাসংযুত্তে সংৰণ্ণিতত্থমেৰ, তস্মা ইধ ন ৰত্তব্বো অত্থোতি অধিপ্পাযো.

মাগধসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা

৫. দামলিসুত্তৰণ্ণনা

৮৬. তেন কারণেনাতি তেন পধানেন কারণভূতেন, পধানকরণনিমিত্তন্তি অত্থো. যং কিঞ্চি খুদ্দকম্পি মহন্তম্পি হীনম্পি পণীতম্পি ভৰং. আযতপগ্গহোতি দীঘরত্তস্স ৰীরিযারম্ভো. কিচ্চৰোসানন্তি কিচ্চনিট্ঠানং. তথেৰাতি যথা অরহত্তুপ্পত্তিতো পুব্বে, ততো পচ্ছাপি তথেৰ ‘‘বুদ্ধিপগ্গহো’’তি ৰীরিযং দল়্হং করোতূতি কুপ্পধম্মং ৰিয মঞ্ঞমানো ৰদতি. দিট্ঠধম্মসুখৰিহারাদিঅত্থং পন ৰীরিযকরণং ইচ্ছিতব্বমেৰ.

অসংকিণ্ণাতি অৰোমিস্সা এৰং অঞ্ঞত্থ অনাগতত্তা. তেনাহ ‘‘ভগৰতা হী’’তিআদি. যদি এৰং ইধেৰ কস্মা এতং ৰুত্তন্তি আহ ‘‘ইধ পনা’’তিআদি. পতিট্ঠন্তি নদী নাম অনৰট্ঠিততীরা, তত্থ পতিট্ঠাতব্বট্ঠানং.

দামলিসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. কামদসুত্তৰণ্ণনা

৮৭. পুব্বযোগাৰচরোতি পুব্বে যোগাৰচরো পুরিমত্তভাৰে ভাৰনমনুযুত্তো. অযং কির কস্সপস্স ভগৰতো সাসনে পব্বজিত্ৰাৰ বহূনি ৰস্সসহস্সানি সমণধম্মং অকাসি, ন পন ৰিসেসং নিব্বত্তেসি. তমত্থং কারণেন সদ্ধিং দস্সেতুং ‘‘বহলকিলেসতাযা’’তিআদি ৰুত্তং. একন্তপরিসুদ্ধস্সাতি যথা ৰিসেসাৰহো হোতি, এৰং একন্তেন পরিসুদ্ধস্স সব্বসো অনুপক্কিলিট্ঠস্স. সীলেন সমাহিতাতি যথা সীলং উপরূপরি ৰিসেসাৰহং নিব্বেধভাগিযঞ্চ হোতি, এৰং সম্মদেৰ আহিতচিত্তা সুট্ঠু সম্পন্নচিত্তা. তথাভূতা তেন সমন্নাগতা হোন্তীতি আহ ‘‘সমুপেতা’’তি. পতিট্ঠিতসভাৰাতি সেক্খত্তা এৰ যথাধিগতধম্মেন নিচ্চলভাৰেন অধিট্ঠিতসভাৰা. মযা তুট্ঠিযা গহিতায দেৰপুত্তো ‘‘দুল্লভা তুট্ঠী’’তি ৰক্খতীতি ভগৰা ‘‘তুট্ঠি হোতি সুখাৰহা’’তি অৰোচাতি আহ ‘‘উপরি পঞ্হসমুট্ঠাপনত্থ’’ন্তি. পব্বজিতো রুক্খমূলিকো অব্ভোকাসিকো ৰা অনগারিযুপেতো নাম হোতি, সেনাসনে পন ৰসন্তো কথন্তি আহ ‘‘সত্তভূমিকে’’তিআদি. চতুপচ্চযসন্তোসোতি ভাৰনাভিযোগসিদ্ধো চতূসু পচ্চযেসু সন্তোসো. তেন চিত্তৰূপসমেন তুট্ঠি লদ্ধাতি দস্সেতি. চিত্তৰূপসমভাৰনাযাতি চিত্তকিলেসানং ৰূপসমকরভাৰনায, মনচ্ছট্ঠানং ইন্দ্রিযানং নিব্বিসেৰনভাৰকরণেন সৰিসেসং চিত্তস্স ৰূপসমকরভাৰনায রতো মনোতি যোজনা.

এত্থ চ ইন্দ্রিযূপসমেন চিত্তসমাধানং পরিপুণ্ণং হোতি ইন্দ্রিযভাৰনায চিত্তসমাধানস্স অকারকানং দূরীকরণতো. অধিচিত্তসমাধানেন চতুপচ্চযসন্তোসো সৰিসেসং পরিসুদ্ধো পরিপুণ্ণো চ হোতি পচ্চযানং অলাভলাভেসু পরিচ্চাগসভাৰতো. ৰুত্তনযেন পন সন্তুট্ঠস্স যথাসমাদিন্নং সীলং ৰিসুজ্ঝতি পারিপূরিঞ্চ উপগচ্ছতি, তথাভূতো চতুসচ্চকম্মট্ঠানে যুত্তো মগ্গপটিপাটিযা সব্বসো কিলেসে সমুচ্ছিন্দন্তো নিব্বানদিট্ঠো হোতীতি ইমমত্থং দস্সেতি ‘‘যে রত্তিন্দিৰ’’ন্তিআদিনা. কিং ন গচ্ছিস্সন্তি? গমিস্সন্তেৰাতি অরিযমগ্গভাৰনং পহায সম্মাপটিপত্তিযা দুক্করভাৰং সন্ধায সাসঙ্কং ৰদতি. তেনাহ ‘‘অযং পন দুগ্গমো ভগৰা ৰিসমো মগ্গো’’তি.

তত্থ কেচি ‘‘অযং পনাতি দেৰপুত্তো. সো হি ভগৰতো ‘অরিযা গচ্ছন্তী’তি ৰচনং সুত্ৰা ‘দুগ্গমো ভগৰা’তিআদিমাহা’’তি ৰদন্তি, তং ন যুজ্জতি. যস্মা ‘‘সচ্চমেত’’ন্তি এৰমাদিপি তস্সেৰ ৰেৰচনং কত্ৰা দস্সিতং, তস্মা ‘‘যেন মগ্গেন অরিযা গচ্ছন্তী’’তি তুম্হেহি ৰুত্তং, অযং পন ‘‘দুগ্গমো ভগৰা ৰিসমো মগ্গো’’তি আহ দেৰপুত্তো. অরিযমগ্গো কামং কদাচি অতিদুক্খা পটিপদাতিপি ৰুচ্চতি, তঞ্চ খো পুব্বভাগপটিপদাৰসেন, অযং পন অতীৰ সুগমো সব্বকিলেসদুগ্গৰিৰজ্জনতো কাযদুচ্চরিতাদিৰিসমস্স রাগাদিৰিসমস্স চ দূরীকরণতো ন ৰিসমো. তেনাহ ‘‘পুব্বভাগপটিপদাযা’’তিআদি. অস্সাতি অরিযমগ্গস্স. অরিযমগ্গস্স হি অধিসীলসিক্খাদীনং পরিবুন্ধিতব্বভাগেন বহূ পরিস্সযা হোন্তীতি. এৰং ৰুত্তোতি ‘‘দুগ্গমো ৰিসমো’’তি চ এৰং ৰুত্তো.

অৰংসিরাতি অনুট্ঠহনেন অধোভূতউত্তমঙ্গা. কুসলঙ্গেসু হি সম্মাদিট্ঠি উত্তমঙ্গা সব্বসেট্ঠত্তা, তঞ্চ অনরিযা পতন্তি ন উট্ঠহন্তি মিচ্ছাপটিপজ্জনতো. তেনাহ ‘‘ঞাণসিরেনা’’তিআদি. অনরিযমগ্গেতি মিচ্ছামগ্গে. তেনাহ ‘‘ৰিসমে মগ্গে’’তি. তং মগ্গনতো অনরিযা অরিযানং মগ্গতো অপাপুণনেন পরিচ্চত্তা হুত্ৰা অপাযে সকলৰট্টদুক্খে চ পতন্তি. স্ৰেৰাতি স্ৰাযং অনরিযেহি কদাচিপি গন্তুং অসক্কুণেয্যো মগ্গো অরিযানং ৰিসুদ্ধসত্তানং সব্বসো সমধিগমেন সমো হোতি. কাযৰিসমাদীহি সমন্নাগতত্তা ৰিসমে সত্তকাযে তেসং সব্বসোৰ পহানেন সব্বত্থ সমাযেৰ.

কামদসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. পঞ্চালচণ্ডসুত্তৰণ্ণনা

৮৮. সম্বাধেতি সম্পীল়িততণ্হাকিলেসাদিনা সউপ্পীল়তায পরমসম্বাধে. অতিৰিয সঙ্কারট্ঠানভূতো হি নীৰরণসম্বাধো অধিপ্পেতো. সো হি দুগ্গহনো তস্মিং অসতি কামগুণসম্বাধো অনৰসরো এৰ সেয্যথাপি মহাকস্সপাদীনং. ওকাসন্তি ঝানস্সেতং নামং নীৰরণসম্বাধাভাৰতো. অসম্বাধভাৰেন হি ঝানং ইধ ‘‘ওকাসো’’তি ৰুত্তং, তঞ্চ খো অচ্চন্তাসম্বাধট্ঠানতায ৰিপস্সনাপাদকতায. তথা হি পাল়িযং ‘‘অৰিন্দী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ অৰিন্দীতি ৰিন্দি পটিলভি. ভূরিমেধসোতি মহাপঞ্ঞো, সপঞ্ঞোতি অত্থো. অবুজ্ঝীতি বুজ্ঝি পটিৰিজ্ঝি. পটিলীনো হুত্ৰা সেট্ঠো, পটিলীনানং ৰা সেট্ঠোতি পটিলীনসেট্ঠো. মানুস্সযৰসেন উন্নতভাৰতো পটিলীনো নাম পহীনমানো. পটিলভিংসূতি কামগুণসম্বাধেপি ‘‘ইমে কামগুণা মাদিসানং কিং করিস্সন্তী’’তি? তে অভিভুয্য নিব্বানপ্পত্তিযা সম্মাসতিং পটিলভিংসু. তেন সম্পযুত্তেন লোকুত্তরসমাধিনাপি সুট্ঠু সমাহিতা.

অযং কির দেৰপুত্তো ইতো পুরিমৰারে অত্তভাৰে পঠমজ্ঝানলাভী হুত্ৰা ততো চৰিত্ৰা ব্রহ্মকাযিকাসু নিব্বত্তিত্ৰা তত্থ ঝানসুখং অনুভৰিত্ৰা ততো চুতো ইদানি কামভৰে নিব্বত্তো, তস্মা তং ঝানং সম্ভাৰেন্তো ‘‘তাদিসস্স নাম ঝানসুখস্স লাভী ভগৰা’’তি তেন গুণেন ভগৰন্তং অভিত্থৰন্তো ‘‘সম্বাধে ৰতা’’তি গাথং অভাসি. অথস্স ভগৰা যথা নাম অট্ঠসট্ঠিযোজনসতসহস্সুব্বেধসিনেরুপব্বতরাজং উপাদায সাসপো ন কিঞ্চি হোতি, এৰং অনন্তাপরিমেয্যবুদ্ধগুণে উপাদায রূপাৰচরপঠমজ্ঝানং ন কিঞ্চি হোতীতি দস্সেন্তো ‘‘যে সতি’’ন্তিআদিনা অনুত্তরগুণাধিগমং পৰেদেসি. তত্থ সতিন্তি ৰিপস্সনাসতিযা সদ্ধিং অরিযমগ্গসতিং. সুসমাহিতাতি লোকিযসমাধিনা চেৰ লোকুত্তরসমাধিনা চ সুট্ঠু সমাহিতা. তে হি অচ্চন্তং সুসমাহিতা, ন ঝানমত্তলাভিনো অকুপ্পধম্মত্তা. কেচি ‘‘কম্মন্তে সুসমাহিতা’’তি পাঠং ৰত্ৰা ‘‘মগ্গসমাহিতা’’তি অত্থং ৰদন্তি.

পঞ্চালচণ্ডসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. তাযনসুত্তৰণ্ণনা

৮৯. অতীতজাতিযং সযংকারৰসেন তায দিট্ঠিযা উপ্পাদিতত্তা পুব্বে তিত্থকরো. তেনাহ ‘‘দিট্ঠি উপ্পাদেত্ৰা’’তি. অপরে আহু ‘‘অযং মে সত্থাতি গহণৰসেন তিত্থকরো অস্স অত্থীতি পুব্বে তিত্থকরো, অতীতত্তভাৰে তিত্থকরসাৰকো’’তি. তে ‘‘দিট্ঠিং উপ্পাদেত্ৰাতি তস্স সত্থুনো দিট্ঠিং আদায গহেত্ৰাতি অত্থো’’তি ৰদন্তি. তিত্থং নাম দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিযো তব্বিনিমুত্তস্স মিচ্ছাৰাদস্স অভাৰতো. তিত্থে নিযুত্তাতি তিত্থিকা, তে এৰ তিত্থিযাতি ৰুত্তা ক-কারস্স য-কারং কত্ৰা. তস্সাতি যথাৰুত্তস্স কল্যাণকম্মস্স. নিস্সন্দেনাতি ফলভাৰেন. ৰীরিযপ্পটিসংযুত্তাতি ৰীরিযদীপনাতি অত্থো.

অনিযমিতআণত্তীতি অনিযমৰিধানং অনিযমৰসেন ৰিধিৰচনং. তণ্হাসোতন্তি তণ্হাপ্পবন্ধনং. নীহরাতি সমেহি পজহ. একত্তন্তি একগ্গং. তেনাহ ‘‘ঝান’’ন্তি. উপপজ্জতীতি ন উপ্পজ্জতি ন পাপুণাতীতি আহ ‘‘ন পটিলভতী’’তি. ন ওসক্কেয্যাতি ন সঙ্কোচং আপজ্জেয্য. ঘরাৰাসতো পরিব্বজনং পরিতো অপগমোতি পরিব্বজো. পব্বজিতৰতসমাদানস্স অদল়্হতায চ তত্থ চ অসক্কচ্চকিরিযায সিথিলগহিতা. অতিরেকন্তি পব্বজ্জায পুরিমকালতোপি অধিকং. উপরীতি উপরূপরি. দুক্কটং অকতমেৰ সেয্যোতি দুচ্চরিতং নাম সব্বেন সব্বং অকতমেৰ হিতাৰহং.

যং কিঞ্চীতি যং কিঞ্চি কম্মং. সিথিলং কতন্তি অসক্কচ্চকারিতায সিথিলং কত্ৰা পৰত্তিতং. এৰরূপমেৰাতি এৰরূপং পরামট্ঠসামঞ্ঞসদিসমেৰ পচ্ছানুতাপচরিযাদিপটিভাগতো. সংকিলিট্ঠমেৰ তণ্হাসংকিলেসউপক্কিলিট্ঠত্তা. আসঙ্কিতপরিসঙ্কিতন্তিআদিতো সমন্ততোপি পরেহি সঙ্কিতং. ব্রহ্মচরিযস্স আদি আদিব্রহ্মচরিযং, তত্থ নিযুত্তাতি আদিব্রহ্মচরিযিকা, মগ্গব্রহ্মচরিযস্স পুব্বভাগপটিপদাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘মগ্গব্রহ্মচরিযস্স আদিভূতা’’তি. পুব্বপধানভূতাতি পঠমারম্ভভূতা.

তাযনসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. চন্দিমসুত্তৰণ্ণনা

৯০. ৰিমানে গহিতে তংনিৰাসীপি গহিতো হোতীতি ৰুত্তং ‘‘চন্দৰিমানৰাসী দেৰপুত্তো’’তি. সব্বধীতি সব্বস্মা দুগ্গট্ঠানা ৰিপ্পমুত্তোসি ভগৰা ত্ৰং, তস্মা ময্হম্পি ইতো সম্বাধট্ঠানতো ৰিপ্পমোক্খং করোহীতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘তস্স মে সরণং ভৰা’’তি. লোকানুকম্পকাতি সব্বস্স লোকস্স অনুগ্গহা, তস্মা তুয্হম্পি এতস্সপি চন্দস্স. তাদিসা এৰাতি সমানা এৰ. পমুঞ্চসীতি পমুঞ্চিত্থ. তেনাহ ‘‘অতীতত্থে ৰত্তমানৰচন’’ন্তি.

চন্দিমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. সূরিযসুত্তৰণ্ণনা

৯১. অন্ধভাৰকরণেতি লোকস্স অন্ধকরণেতিপি অপরে. তেনাহ ‘‘তমসী’’তি. ৰিরোচতীতি ৰিজ্জোততি. কামং দেৰপুত্তৰসেন পঠমং দেৰতা উদ্ধটা, রাহুনো পন পযোগো তস্স ৰিমানেতি আহ ‘‘মণ্ডলীতি মণ্ডলসণ্ঠানো’’তি. ৰদতি তদা মুখেন গহিতত্তা. মুখেন গহণঞ্চেত্থ ‘‘গিলী’’তি অধিপ্পেতং, ন চ অজ্ঝোহরণন্তি আহ ‘‘গিলীতি ৰদতী’’তি. ইদানি তস্স মুখেন গহণসমত্থতং দস্সেতুং ‘‘রাহুস্স হী’’তিআদি ৰুত্তং. সোতিআদি তস্স চন্দিমসূরিযানং গহণকারণদস্সনং. অধিৰত্থা দেৰতাতি চন্দিমসূরিযানং পরিচারকদেৰতা. ৰেগন্তি জৰং. সো হি কেনচি অভিমুখং অতিদুন্নিৰারো কম্মনিযামসিদ্ধো. মত্থকন্তি কণ্ঠস্স উপরিমদেসং. কেচি ‘‘সীসমত্থকমেৰা’’তি ৰদন্তি. নিক্খমেয্য ৰেগস্স তিক্খসীঘথামভাৰতো. আকড্ঢিত্ৰাতি অত্তনো গমনদিসাভিমুখং আকড্ঢিত্ৰা. নন্তি রাহুং. উদ্ধং উল্লঙ্ঘেতুকামম্পি ওনমেয্য. পদদ্ৰযেনপি সো মহাসরীরো মহাবলো, চন্দিমসূরিযানং পন গমনৰেগো তেন সব্বথাপি দুন্নিৰারিযোৰাতি দস্সেতি. ৰিমানেনাতি চন্দগ্গহে চন্দৰিমানেন, সূরিযগ্গহে সূরিযৰিমানেন উভিন্নম্পি ৰিমানেন সহেৰ. অমাৰাসিযঞ্হি দ্ৰে ৰিমানানি যোজনমত্তন্তরিতানি হুত্ৰা সহেৰ পৰত্তন্তি. যদি দ্ৰেপি দেৰপুত্তা সোতাপত্তিফলং পত্তা, অথ কস্মা সূরিযসুত্তে এৰ ‘‘পজং মম’’ন্তি ৰুত্তং, ন চন্দসুত্তেতি? ‘‘সো চ কির ন চিরস্সেৰ ততো চৰিত্ৰা অঞ্ঞত্থ নিব্বত্তো, অঞ্ঞা এৰ চ দেৰতা তত্থ ৰসি, যস্মিং চন্দগ্গহে ভগৰা তং গাথং অভাসি, ন তথা সূরিযো, অপরভাগে পন তত্থপি কালেন কালং রাহুগ্গহো হোতী’’তি ৰদন্তি.

সূরিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পঠমৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.