৬. জরাৰগ্গো

১. জরাসুত্তৰণ্ণনা

৫১. হিতস্স সাধনতো সাধু, যং কিঞ্চি অত্থজাতং. তং পন অত্থকামেন লভিতব্বতো উপসেৰিতব্বতো লদ্ধকং, কল্যাণট্ঠেন ভদ্দকন্তি ৰুচ্চতীতি আহ ‘‘সাধূতি লদ্ধকং ভদ্দক’’ন্তি. ‘‘সীলং যাৰ জরা সাধূ’’তি ৰুত্তমত্থং ব্যতিরেকতো ৰিভাৰেতুং ‘‘ইমিনা ইদং দস্সেতী’’তি ৰুত্তং. ইদন্তি ইদং অত্থজাতং.

পতিট্ঠিতাতি চিত্তসন্তানে লদ্ধপতিট্ঠা, কেনচি অসংহারিযা. তেনাহ ‘‘মগ্গেন আগতা’’তি. চিত্তীকতট্ঠাদীহীতি পূজনীযভাৰাদীহি. ৰুত্তং হেতং পোরাণট্ঠকথাযং. চিত্তীকতন্তি রতনন্তি ইদং রতনং নাম লোকে চিত্তীকতং ৰত্থূনং সহস্সগ্ঘনতাদিৰসেন. যেপি লোকে চিত্তীকতা খত্তিযপণ্ডিত-চতুমহারাজ-সক্ক-সুযাম-মহাব্রহ্মাদযো, তেসং চিত্তীকতো তেহি সরণন্তি উপগন্তব্বতাদিৰসেন. রতিকরন্তি পীতিসুখাৰহং. ঝানরতিসুখেনাতি দুৰিধেনপি ঝানরতিসুখেন. তুলেতুন্তি পরিচ্ছিন্দিতুং. গুণপারমিন্তি গুণানং উক্কংসপারমিং. দুল্লভো অনেকানি অসঙ্খ্যেয্যানি অতিধাৰিত্ৰাপি লদ্ধুং অসক্কুণেয্যত্তা. অনোমোতি অনূনো পরিপুণ্ণো. তত্থ ৰিসেসতো অনোমসত্তপরিভোগতো তেহি ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৰা’’তি অনুস্সরিতব্বতোতি আহ ‘‘ভগৰা অনোমো সীলেনা’’তিআদি.

অরিযমগ্গপঞ্ঞাযেৰ ইধ অধিপ্পেতাতি ‘‘ইধ পন দুল্লভপাতুভাৰট্ঠেন পঞ্ঞা ‘রতন’ন্তি ৰুত্ত’’ন্তি আহ. পুজ্জফলনিব্বত্তনতো, অত্তনো সন্তানং পুনাতীতি চ পুঞ্ঞচেতনা পুঞ্ঞং, সা পন যস্স উপ্পন্না, তস্সেৰ আৰেণিকতায অনঞ্ঞসাধারণত্তা কেনচিপি অনাহটা, অট্ঠকথাযং পন ‘‘অরূপত্তা’’তি ৰুত্তং.

জরাসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. অজরসাসুত্তৰণ্ণনা

৫২. অজীরণেনাতি জিণ্ণভাৰানাপজ্জনেন. লক্খণৰচনঞ্চেতং অৰিনাসপ্পত্তিযা. তেনাহ ‘‘অৰিপত্তিযাতি অত্থো’’তি. নিদ্ধমিতব্বোতি নীহরিতব্বো.

অজরসাসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. মিত্তসুত্তৰণ্ণনা

৫৩. সহ অত্থেন ৰত্ততীতি সত্থো, ভণ্ডমূলং গহেত্ৰা ৰাণিজ্জৰসেন দেসন্তরাদীসু ৰিচরণকজনসমূহো. তেনাহ ‘‘সদ্ধিংচরো’’তি, সহচরণকোতি অত্থো. মিত্তন্তি সিনেহযোগেন মিত্তকিচ্চযুত্তং. ইধাধিপ্পেতপ্পকারং দস্সেতুং ‘‘রোগে উপ্পন্নে’’তিআদি ৰুত্তং. তথারূপেতি জিগুচ্ছনীযে, দুত্তিকিচ্ছে ৰা. যথা অসণ্ঠিতানং সণ্ঠাপনৰসেন পৰসতো পুরিসস্স ভোগব্যসনে নাথতা, এৰং পুত্তসিনেহৰসেন পুত্তস্স মাতুযা অন্তোগেহে নাথতাতি ৰুত্তং ‘‘মাতা মিত্তং সকে ঘরে’’তি. অত্থজাতস্সাতি উপট্ঠিতপযোজনস্সাতি অত্থোতি আহ ‘‘উপ্পন্নকিচ্চস্সা’’তি. সম্পরাযহিতন্তি সম্পরাযে হিতাৰহং.

মিত্তসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. ৰত্থুসুত্তৰণ্ণনা

৫৪. পতিট্ঠাতি অৰস্সযো. গুয্হস্সাতি গুহিতব্বস্স রহস্সস্স. পরমো সখা নাম অতিপিযট্ঠানতায.

ৰত্থুসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. পঠমজনসুত্তৰণ্ণনা

৫৫. ৰিধাৰতীতি ৰিৰিধং রূপং পধাৰতি, যথাকামং পৰত্ততীতি অত্থো.

পঠমজনসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. দুতিযজনসুত্তৰণ্ণনা

৫৬. ৰট্টদুক্খতোতি সংসারদুক্খতো. সংসারো হি কিলেসকম্মৰিপাকানং অপরাপরুপ্পত্তিতায ৰিধাৰতি. তঞ্চ দুক্খং দুক্খমত্তায নানাৰিধদুক্খরাসিভাৰতো.

দুতিযজনসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. ততিযজনসুত্তৰণ্ণনা

৫৭. নিপ্ফত্তীতি ইট্ঠানিট্ঠৰিপাকানং নিপ্ফজ্জনতো নিপ্ফত্তি. ততো এৰ অৰস্সযো, নিপ্ফত্তিতৰিপাকস্স অৰস্সযো অধিট্ঠানং কারণন্তি অত্থো.

ততিযজনসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. উপ্পথসুত্তৰণ্ণনা

৫৮. অমগ্গোতি ন মগ্গো অনুপাযো. রত্তিন্দিৰক্খযোতি তত্থ ৰযক্খণস্স পাকটভাৰতো. ৰুত্তক্খণোপি হি সযং খীযতেৰ. সেসং বাহিরমলং ৰত্থসরীরাদিভূতং. তথা হি ‘‘ভস্মখারাদীহি ধোৰিত্ৰা সক্কা সোধেতু’’ন্তি ৰুত্তং. দুট্ঠোতি দূসিতো সত্তসন্তানো ন সক্কা সুদ্ধো নাম কাতুং অব্ভন্তরমলীনভাৰাপাদনতো. ইত্থিযন্তি ব্রহ্মচরিযস্স অন্তরাযকরাযপি. পজাতি সত্তকাযো সজ্জতি সঙ্গং করোতি যাথাৰতো আদীনৰং অপস্সন্তো. ইন্দ্রিযসংৰরাদি কিলেসানং তাপনতো তপো, তেনাহ ‘‘সব্বাপী’’তিআদি.

উপ্পথসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. দুতিযসুত্তৰণ্ণনা

৫৯. কিস্সাতি ভুম্মত্থে সামিৰচনন্তি আহ ‘‘কিস্মিং অভিরতো’’তি. সদ্ধা নাম অনৰজ্জসভাৰা, তস্মা লোকিযলোকুত্তরহিতসুখাৰহাতি আহ ‘‘সুগতিঞ্চেৰ নিব্বানঞ্চ গচ্ছন্তস্স দুতিযিকা’’তি. অনুসাসতি হিতচরিযায পরিণাযিকভাৰতো.

দুতিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. কৰিসুত্তৰণ্ণনা

৬০. গাযত্তিআদিকোতি ছব্বীসতিযা ছন্দেসু গাযত্তিআদিকো উক্কতিপরিযোসানো ছন্দো গাথানং নিদানং সমুট্ঠানং ‘‘সমুট্ঠহতি এতেনা’’তি কত্ৰা. তেহি পন অনুট্ঠুভাদিকো হোতীতি আহ ‘‘ছন্দো গাথানং নিদান’’ন্তি. পুব্বপট্ঠাপনগাথাতি ধম্মকথায আদিতো আরোচনভাৰজাননত্থং সতিজননং ৰিয পৰত্তিতগাথা. অক্খরঞ্হি পদং জনেতীতি যস্মা অক্খরসমুদাযো পদং, পদসমুদাযো গাথা, সমুদাযো চ সমুদাযীহি ব্যঞ্জীযতি তংপৰত্তনতো, তস্মা ব্যঞ্জনভাৰে ঠিতং অক্খরং, তংসমুদাযো পদং, পদং তং ৰিযঞ্জেতা জনেতা ৰিয হোতীতি ‘‘অক্খরঞ্হি পদং জনেতী’’তি ৰুত্তং. অক্খরং হি উচ্চারিতৰিদ্ধংসিতায তংতংখণমত্তাৰট্ঠাযীপি পরতো পৰত্তিযা মনোৰিঞ্ঞাণৰীথিযা সঙ্কলনৰসেন একজ্ঝং কত্ৰা পদভাৰেন গয্হমানং যথাসঙ্কেতমত্থং ব্যঞ্জেতি. পদং গাথং জনেতীতি এত্থাপি এসেৰ নযো. গাথা অত্থং পকাসেতীতি গাথাসঞ্ঞিতো পদসমুদাযো কিরিযাকারকসম্বন্ধৰসেন সম্বন্ধিতো কত্তুঅধিপ্পাযানুরূপং আলোচিতৰিলোচিতং সংহিতং অত্থং ৰিভাৰেতি. সমুদ্দাদিপণ্ণত্তিনিস্সিতা ৰোহারসন্নিস্সযেনেৰ পৰত্ততীতি কত্ৰা. তেনাহ ‘‘গাথা আরভন্তো’’তিআদি. আসযোতি অৰস্সযোতি আহ ‘‘পতিট্ঠা’’তি কৰিতোতি ৰিচিত্তকথীআদিতো.

কৰিসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

জরাৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.