৭. সমযসুত্তৰণ্ণনা

৩৭. উদানং পটিচ্চাতি উক্কাকরঞ্ঞা জাতিসম্ভেদপরিহারনিমিত্তং অত্তনো ৰংসপরিসুদ্ধং নিস্সায ৰুত্তং পীতিউদাহারং পটিচ্চ গোত্তৰসেন ‘‘সক্কা’’তি লদ্ধনামানং. যদি একোপি জনপদো, কথং বহুৰচনন্তি আহ ‘‘রুল়্হীসদ্দেনা’’তি. অক্খরচিন্তিকা হি ঈদিসেসু ঠানেসু যুত্তে ৰিয সলিঙ্গৰচনানি ইচ্ছন্তি, অযমেত্থ রুল়্হী যথা ‘‘অৰন্তী কুরূ’’তি, তব্বিসেসনে পন জনপদসদ্দে জাতিসদ্দতায একৰচনমেৰ. অরোপিমেতি কেনচি ন রোপিমে.

আৰরণেনাতি সেতুনা. বন্ধাপেত্ৰাতি পণ্ডুপলাসপাসাণমত্তিকখণ্ডাদীহি আলিং থিরং কারাপেত্ৰা. সস্সানি কারেন্তীতি জেট্ঠমাসে কির ঘম্মস্স বলৰভাৰেন হিমৰন্তে হিমং ৰিলীযিত্ৰা সন্দিত্ৰা অনুক্কমেন রোহিণিং নদিং পৰিসতি, তং বন্ধিত্ৰা সস্সানি কারেন্তি. ‘‘জাতিং ঘট্টেত্ৰা কলহং ৰড্ঢযিংসূ’’তি সঙ্খেপেন ৰুত্তমত্থং পাকটতরং কাতুং ‘‘কোলিযকম্মকরা ৰদন্তী’’তি আহ. নিযুত্তঅমচ্চানন্তি তস্মিং সস্সপরিপালনকম্মে নিযোজিতমহামত্তানং.

তীণি জাতকানীতি ‘‘কুঠারিহত্থো পুরিসো’’তিআদিনা ফন্দনজাতকং (জা. ১.১৩.১৪ আদযো) ‘‘দুদ্দুভাযতি ভদ্দন্তে’’তিআদিনা দুদ্দুভজাতকং, (জা. ১.৪.৮৫ আদযো) ‘‘ৰন্দামি তং কুঞ্জরা’’তিআদিনা লটুকিকজাতকন্তি (জা. ১.৫.৩৯ আদযো) ইমানি তীণি জাতকানি. দ্ৰে জাতকানীতি –

‘‘সাধু সম্বহুলা ঞাতী, অপি রুক্খা অরঞ্ঞজা;

ৰাতো ৰহতি একট্ঠং, ব্রহন্তম্পি ৰনপ্পতি’’ন্তি. –

আদিনা রুক্খধম্মজাতকং (জা. ১.১.৭৪).

‘‘সম্মোদমানা গচ্ছন্তি, জালমাদায পক্খিনো;

যদা তে ৰিৰদিস্সন্তি, তদা এহিন্তি মে ৰস’’ন্তি. (জা. ১.১.৩৩) –

আদিনা সম্মোদমানজাতকন্তি ইমানি দ্ৰে জাতকানি.

‘‘অত্তদণ্ডা ভযং জাতং, জনং পস্সথ মেধগং;

সংৰেগং কিত্তযিস্সামি, যথা সংৰিজিতং মযা’’তি. (সু. নি. ৯৪১) –

আদিনা অত্তদণ্ডসুত্তং.

তেনাতি ভগৰতা. কলহকরণভাৰোতি কলহকরণস্স অত্থিভাৰো. মহাপথৰিযা মহগ্ঘে খত্তিযে কস্মা নাসেথাতি দস্সেত্ৰা কলহং ৰূপসমেতুকামো ভগৰা পথৰিং নিদস্সনভাৰেন গণ্হীতি দস্সেন্তো ‘‘পথৰী নাম কিং অগ্ঘতী’’তিআদিমাহ. অট্ঠানেতি অকারণে. ৰেরং কত্ৰাতি ৰিরোধং উপ্পাদেত্ৰা. তংতংপলোভনকিরিযায পরক্কমন্তিযো ‘‘উক্কণ্ঠন্তূ’’তি সাসনং পেসেন্তি. কুণালদহেতি কুণালদহতীরে পতিট্ঠায. পুচ্ছিতং কথেসি অনুক্কমেন কুণালসকুণরাজস্স পুচ্ছাপসঙ্গেন কুণালজাতকং (জা. ২.২১.কুণালজাতক) কথেস্সামীতি. অনভিরতিং ৰিনোদেসি ইত্থীনং দোসদস্সনমুখেন কামানং আদীনৰোকারসংকিলেসৰিভাৰনৰসেন. পুরিসপুরিসেহীতি কোসজ্জং ৰিদ্ধংসেত্ৰা পুরিসথামব্রূহনেন উত্তমপুরিসেহি নো ভৰিতুং ৰট্টতীতি উপ্পন্নচিত্তা. অৰিস্সট্ঠসমণকম্মন্তা অপরিচ্চত্তকম্মট্ঠানাভিযোগাতি অত্থো. নিসীদিতুং ৰট্টতীতি ভগৰা চিন্তেসীতি যোজনা.

পদুমিনিযন্তি পদুমৰনে. ৰিকসিংসু গুণগণৰিবোধেন. অযংইমস্স…পে… ন কথেসীতি ইমিনা সব্বেপি তে ভিক্খূ তাৰদেৰ পটিপাটিযা আগতত্তা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স লজ্জমানা অত্তনা পটিলদ্ধৰিসেসং ভগৰতো নারোচেসুন্তি দস্সেতি. খীণাসৰানন্তিআদিনা তত্থ কারণমাহ.

ওসটমত্তেতি ভগৰতো সন্তিকং উপগতমত্তে. অরিযমণ্ডলেতি অরিযপুগ্গলসমূহে. পাচীনযুগন্ধরপরিক্খেপতোতি যুগন্ধরপব্বতস্স পাচীনপরিক্খেপতো, ন বাহিরকেহি ৰুচ্চমানউদযপব্বততো. রামণেয্যকদস্সনত্থন্তি বুদ্ধুপ্পাদপটিমণ্ডিতত্তা ৰিসেসতো রমণীযস্স লোকস্স রমণীযভাৰদস্সনত্থং. উল্লঙ্ঘিত্ৰাতি উট্ঠহিত্ৰা. এৰরূপে খণে লযে মুহুত্তেতি যথাৰুত্তে চন্দমণ্ডলস্স উট্ঠিতক্খণে উট্ঠিতৰেলাযং উট্ঠিতমুহুত্তেতি উপরূপরিকালস্স ৰড্ঢিতভাৰদস্সনত্থং ৰুত্তং.

তেসং ভিক্খূনং জাতিআদিৰসেন ভগৰতো অনুরূপপরিৰারভাৰং দস্সেন্তো ‘‘তত্থা’’তিআদিমাহ. মহাসম্মতস্স ৰংসে উপ্পন্নোতিআদি কুলৰংসসুদ্ধিদস্সনং. খত্তিযগব্ভে জাতোতি ইদং সতিপি জাতিৰিসুদ্ধিযং মাতাপিতূনং ৰসেন অৰিসুদ্ধতা সিযাতি তেসম্পি ‘‘অৰিসুদ্ধতা নত্থি ইমেস’’ন্তি ৰিসুদ্ধিদস্সনত্থং ৰুত্তং. সতিপি চ গব্ভৰিসুদ্ধিযং কতদোসেন মিস্সকত্তা অরজ্জারহতাপি সিযাতি ‘‘তম্পি নত্থি ইমেস’’ন্তি দস্সনত্থং ‘‘রাজপব্বজিতা’’তিআদি ৰুত্তং.

সামন্তাতি সমীপে. চলিংসূতি উট্ঠহিংসু. কোসমত্তং ঠানং সদ্দন্তরং, ‘‘সদ্দসৰনট্ঠানমেৰ সদ্দন্তর’’ন্তি অপরে. তিক্খত্তুং তেসট্ঠিযা নগরসহস্সেসূতি জম্বুদীপে কির আদিতো মহন্তানি তেসট্ঠি নগরসহস্সানি উপ্পন্নানি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং. তং সন্ধাযাহ ‘‘তিক্খত্তুং তেসট্ঠিযা নগরসহস্সেসূ’’তি. তানি পন সম্পিণ্ডেত্ৰা সতসহস্সতো পরং নৰসহস্সাধিকানি অসীতিসহস্সানি. নৰনৰুতিযা দোণমুখসতসহস্সেসূতি নৰসতসহস্সাধিকেসু নৰুতিসতসহস্সেসু দোণমুখেসু. দোণমুখন্তি চ মহানগরস্স আযুপ্পত্তিট্ঠানভূতং পাদনগরং ৰুচ্চতি. ছনৰুতিযা পট্টনকোটিসতসহস্সেসূতি ছকোটিসতসহস্সঅধিকেসু নৰুতিকোটিসতসহস্সপট্টনেসু. তম্বপণ্ণিদীপাদিছপণ্ণাসায রতনাকরেসু. এৰং পন নগর-দোণমুখপট্টন-রতনাকরাদিভাৰেন কথনং তংতংঅধিৰত্থায ৰসন্তীনং তাসং দেৰতানং বহুভাৰদস্সনত্থং. যদি দসসহস্সচক্কৰাল়েসু দেৰতা সন্নিপতিতা. অথ কস্মা পাল়িযং ‘‘দসহি চ লোকধাতূহী’’তি? ৰুত্তন্তি আহ ‘‘দসসহস্স…পে… অধিপ্পেত’’ন্তি. তেন সহস্সিলোকধাতু ইধ ‘‘একা লোকধাতূ’’তি ৰেদিতব্বা.

লোহপাসাদেতি সব্বপঠমকতে লোহপাসাদে. ব্রহ্মলোকেতি হেট্ঠিমে ব্রহ্মলোকে. যদি তা দেৰতা এৰং নিরন্তরা হুত্ৰা সন্নিপতিতা, পচ্ছা আগতানং ওকাসো এৰ ন ভৰেয্যাতি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘যথা খো পনা’’তিআদি.

সুদ্ধাৰাসকাযে উপ্পন্না সুদ্ধাৰাসকাযিকা. তাসং পন যস্মা সুদ্ধাৰাসভূমি নিৰাসট্ঠানং, তস্মা ৰুত্তং ‘‘সুদ্ধাৰাসৰাসীন’’ন্তি. আৰাসাতি আৰাসট্ঠানভূতা. দেৰতা পন ওরম্ভাগিযানং ইতরেসঞ্চ সংযোজনানং সমুচ্ছিন্নট্ঠেন সুদ্ধো আৰাসো ৰিহারো এতেসন্তি সুদ্ধাৰাসা. মহাসমাগমং ঞত্ৰাতি মহাসমাগমং গতাতি ঞত্ৰা.

পুরত্থিমচক্কৰাল়মুখৰট্টিযং ওতরি অঞ্ঞত্থ ওকাসং অলভমানো. এৰং সেসাপি. মণিৰম্মন্তি ইন্দনীলমণিমযং কৰচং. বুদ্ধানং অভিমুখভাগো বুদ্ধৰীথি, সা যাৰ চক্কৰাল়া উত্তরিতুং ন সক্কা. মহতিযা বুদ্ধৰীথিযাৰাতি বুদ্ধানং সন্তিকং উপসঙ্কমন্তেহি তেহি দেৰব্রহ্মেহি ৰলঞ্জিতবুদ্ধৰীথিযাৰ.

সমিতি সঙ্গতি সন্নিপাতো সমযো, মহন্তো সমযো মহাসমযোতি আহ ‘‘মহাসমূহো’’তি. পৰদ্ধং ৰনং পৰনন্তি আহ ‘‘ৰনসণ্ডো’’তি. দেৰঘটাতি দেৰসমূহা. সমাদহংসূতি সমাহিতং লোকুত্তরসমাধিং সুট্ঠু অপ্পিতং অকংসু. তথা সমাহিতং পন সমাধিনা নিযোজিতং নাম হোতীতি ৰুত্তং ‘‘সমাধিনা যোজেসু’’ন্তি. সব্বেসং গোমুত্তৰঙ্কাদীনং দূরসমুস্সারিতত্তা অত্তনো…পে… অকরিংসু. ৰিনযতি অস্সে এতেহীতি নেত্তানি, যোত্তানি. অৰীথিপটিপন্নানং অস্সানং ৰীথিপটিপাদনং রস্মিগ্গহণেন হোতীতি ‘‘যোত্তানি গহেত্ৰা অচোদেন্তো’’তি ৰত্ৰা তং পন অচোদনং অৰারণমেৰাতি আহ ‘‘অচোদেন্তো অৰারেন্তো’’তি.

যথা খীলং ভিত্তিযং, ভূমিযং ৰা আকোটিতং দুন্নীহরণং, যথা চ পলিঘং নগরপ্পৰেসনিৰারণং, যথা চ ইন্দখীলং গম্ভীরনেমি সুনিখাতং দুন্নীহরণং, এৰং রাগাদযো সত্তসন্তানতো দুন্নীহরণা নিব্বাননগরপ্পৰেসনিৰারণা চাতি তে ‘‘খীলং পলিঘং ইন্দখীল’’ন্তি চ ৰুত্তা. ঊহচ্চাতি উদ্ধরিত্ৰা. তণ্হাএজায অভাৰেন অনেজা. পরমসন্তুট্ঠভাৰেন চাতুদ্দিসত্তা অপ্পটিহতচারিকং চরন্তি. বুদ্ধচক্খু-ধম্মচক্খু-দিব্বচক্খু-সমন্তচক্খু-পকতিচক্খূনং ৰসেন পঞ্চহি চক্খূহি. সুদন্তা কুতোতি আহ ‘‘চক্খুতোপী’’তি. ছন্দাদীহীতি ছন্দাদীনং ৰসেন ন গচ্ছন্তি ন ৰত্তন্তি. ন আগচ্ছন্তি অনুপ্পাদনতো. আগুন্তি অপরাধং.

সব্বসংযোগাতি ৰিভত্তিলোপেন নিদ্দেসো, সব্বে সংযোগেতি অত্থো. ৰিসজ্জাতি ৰিসজ্জিত্ৰা. এৰম্পীতি ইমাযপি গাথায ৰসেন ‘‘আগুং ন করোতী’’তি পদে.

গতাসেতি গতা এৰ. ন গমিস্সন্তি পরিনিট্ঠিতসরণগমনত্তা. লোকুত্তরসরণগমনঞ্হেত্থ অধিপ্পেতং. তেনাহ ‘‘নিব্বেমতিকসরণগমনেন গতা’’তি. তে হি নিযমেন অপাযং ন গমিস্সন্তি, দেৰকাযঞ্চ পরিপূরেস্সন্তি. যে পন লোকিযেন সরণগমনেন বুদ্ধং সরণং গতা, ন তে গমিস্সন্তি অপাযং, সতি চ পচ্চযন্তরসমৰাযে পহায মানুসং দেহং দেৰকাযং পরিপূরেস্সন্তীতি. তেনাহ সো ব্রহ্মা ‘‘যে কেচি বুদ্ধং…পে… পরিপূরেস্সন্তী’’তি.

সমযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.