অধিকরণভেদং
উক্কোটনভেদাদিৰণ্ণনা
৩৪০. অধিকরণভেদে এৰমত্থো ৰেদিতব্বোতি যোজনা. দস্সেতুং আহাতি সম্বন্ধো. দ্ৰে সমথেতি এত্থ দ্ৰিন্নং সমথানং সরূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘সম্মুখাৰিনযঞ্চ যেভুয্যসিকঞ্চা’’তি. ‘‘পটিসেধেতী’’তি ইমিনা উক্কোটেতীতি এত্থ কুটধাতুযা ছেদনত্থং অত্থতো দস্সেতি. ছেদনং নাম অত্থতো সমথপটিসেধনন্তি অত্থো.
৩৪১. দ্ৰাদসসু উক্কোটেসূতি নিদ্ধারণে ভুম্মং. অকতং কম্মন্তিআদযোতি এত্থ আদিসদ্দেন ‘‘দুক্কটং কম্মং, পুন কাতব্বং কম্ম’’ন্তি দ্ৰে উক্কোটা সঙ্গহেতব্বা. অনিহতং কম্মন্তিআদযোতি এত্থ আদিসদ্দেন ‘‘দুন্নিহতং, পুন নিহনিতব্ব’’ন্তি দ্ৰে উক্কোটা সঙ্গহেতব্বা. অৰিনিচ্ছিতন্তিআদযোতি এত্থ আদিসদ্দেন ‘‘দুৰিনিচ্ছিতং, পুন ৰিনিচ্ছিতব্ব’’ন্তি দ্ৰে উক্কোটা সঙ্গহেতব্বা. অৰূপসন্তন্তিআদযোতি এত্থ আদিসদ্দেন ‘‘দুৰূপসন্তং, পুন ৰূপসমেতব্ব’’ন্তি দ্ৰে উক্কোটা সঙ্গহেতব্বা. অপিচাতি সামঞ্ঞতো পন.
তত্থ জাতকন্তি এত্থ তসদ্দস্স ৰিসযং দস্সেন্তো আহ ‘‘যস্মিংৰিহারে’’তি. যস্মিংৰিহারে উপ্পন্নং হোতীতি সম্বন্ধো. অঞ্ঞমঞ্ঞস্স অত্তেসু, অত্তানং ৰা পটিপক্খং অত্থযন্তি ইচ্ছন্তীতি অত্তপচ্চত্থিকা. পাল়িমুত্তকৰিনিচ্ছযেনেৰাতি পাল়িযং আগতেহি সমথেহি মুত্তকেন ধম্মদেসনামত্তৰিনিচ্ছযেনেৰ. ইদন্তি অধিকরণং. যেনাপি ৰিনিচ্ছযেনাতি পাল়িমুত্তকেন যেনাপি ৰিনিচ্ছযেন.
অঞ্ঞোতি নেৰাসিকেহি অঞ্ঞো ৰিনযধরো পুচ্ছতীতি সম্বন্ধো. তেহি চাতি নেৰাসিকেহি চ.
এতস্সাতি ৰিনযধরস্স. অযন্তি ৰিনযধরো. তত্থাতি তং গামং. অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰা সঞ্ঞাপেন্তীতি অত্তপচ্চত্থিকা অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰা সঞ্ঞাপেন্তি. তে ভিক্খূতি তে অত্তপচ্চত্থিকা ভিক্খূ. নিজ্ঝাপেন্তীতি সঞ্ঞাপেন্তি. উক্কোটেতি যোতি যো উক্কোটেতি. এতেতি অত্তপচ্চত্থিকে ভিক্খূ, দিস্ৰাতি সম্বন্ধো. তত্থাতি গামং. তত্থেৰাতি অন্তরামগ্গে এৰ.
তত্থেৰাতি গামমেৰ. তত্থেৰাতি তস্মিংযেৰ ঠানে. তত্থ গতন্তি তং গামং গতং.
‘‘এসেৰ নযো’’তি ইমিনা পাচিত্তিযমেৰ অতিদিসতি.
সঙ্ঘেন…পে… অধিকরণে ৰদন্তোপীতি সম্বন্ধো. যং পনেতং আপত্তিৰুট্ঠানং নাম হোতীতি যোজনা. এতন্তি আপত্তিৰুট্ঠানং. ৰদন্তোপীতি পিসদ্দো ন কেৰলং তিণৰত্থারকং উক্কোটেন্তোযেৰ উক্কোটেতি নাম, অথ খো ৰদন্তোপীতি দস্সেতি.
ছন্দাগতিং গচ্ছন্তোতিআদীসু অগতিগমনাকারং দস্সেন্তো আহ ‘‘ৰিনযধরো হুত্ৰা’’তিআদি. অত্থায উক্কোটেন্তোতি সম্বন্ধো. তস্সাতি অনত্থং চরন্তস্স. মন্দো পন উক্কোটেতি নামাতি সম্বন্ধো. একো বলৰনিস্সিতো চ হোতীতি সম্বন্ধো. গহনমিচ্ছাদিট্ঠিন্তি গহনসদিসং মিচ্ছাদিট্ঠিং পৰনসদিসং মিচ্ছাদিট্ঠিন্তি অত্থো. বলৰন্তে চাতি এত্থ চসদ্দো সব্বকম্মেসু যোজেতব্বো. নিস্সিতত্তাতি একস্স নিস্সিতত্তা. বলৰনিস্সিতো চাতি এত্থাপি চ সদ্দো সব্বকত্তূসু যোজেতব্বো. তস্সাতি ৰিসমাদিনিস্সিতস্স.
সোতি সামণেরো. মঙ্কুভূতাত্থাতি মঙ্কূ হুত্ৰা ভূতা, মঙ্কুং ৰা পত্তা অত্থ ভৰথাতি অত্থো. তেতি পরাজযভিক্খূ. তস্সাতি সামণেরস্স. সোতি সামণেরো. তেতি পরাজযভিক্খূ. তন্তি সামণেরং. সোতি দহরো. ততোতি সন্নিপাতকারণা. হিয্যোতি অনন্তরাতীতাহে. ইতীতি এৰং ৰদেতি. সোতি দহরো. ইদং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তন্তি যোজনা. গচ্ছাতি গচ্ছাহি. ইতীতি এৰং ৰত্তব্বোতি যোজনা.
সঙ্ঘেন সদ্ধিং অধিকরণং ৰিনিচ্ছিনিত্ৰা পরিৰেণগতং একং ভিক্খুন্তি যোজনা. কিস্সাতি কেন কারণেন. এৰং ইমিনাকারেন ৰিনিচ্ছিতব্বং ননূতি যোজনা. সোতি ৰিনিচ্ছযকারকো ভিক্খু. ছন্দদাযকো সুৰিঞ্ঞেয্যোযেৰ.
অধিকরণনিদানাদিৰণ্ণনা
৩৪২. কিংনিদানন্তিআদীসু ছসু পদেসু সমাসভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘কিংনিদানমস্সা’’তিআদি. অস্সাতি ৰিৰাদাধিকরণস্স. ‘‘কিংনিদান’’ন্তি পদানং সতিপি সমাসভাৰে ব্যঞ্জনন্তপকতিকত্তা ‘‘কি’’ন্তি নিগ্গহিতন্তভাৰেন উচ্চারণং কাতব্বং. সব্বানেতানীতি সব্বানি নিদানন্তিআদীনি এতানি পদানি. ৰেৰচনানীতি একস্মিংযেৰ ‘‘কারণ’’ন্তি অত্থে ৰিৰিধানি ৰচনানি ৰিৰচনানি, তানিযেৰ ৰেৰচনানি. অথ ৰা ৰিৰিধং ৰচনমেতস্সত্থস্সাতি ৰিৰচনং, কারণসঙ্খাতো অত্থো, অভিধেয্যঅভিধানভাৰেন সম্বন্ধত্তা ৰিৰচনস্স এতানি ৰেৰচনানি, পদানি.
‘‘অট্ঠারসভেদকরৰত্থুসঙ্খাতো’’তি ইমিনা ৰিৰাদসরূপং দস্সেতি. ৰিৰাদন্তি অট্ঠারসভেদকরৰত্থুসঙ্খাতং ৰিৰাদং. এতন্তি ‘‘ৰিৰাদনিদান’’ন্তি এতং ৰচনং. অস্সাতি অনুৰাদাধিকরণস্স. ইদম্পীতি ‘‘অনুৰাদনিদান’’ন্তি ৰচনম্পি. অস্সাতি আপত্তাধিকরণস্স. এতন্তি ‘‘আপত্তিনিদান’’ন্তি ৰচনং. কিচ্চমেৰ ব্যঞ্জনৰড্ঢনৰসেন কিচ্চযন্তি ৰুত্তং. অস্সাতি কিচ্চাধিকরণস্স. সমনুভাসনাদীনং উপ্পজ্জনককিচ্চানন্তি সম্বন্ধো. এতন্তি ‘‘কিচ্চযনিদান’’ন্তি ৰচনং. একপদযোজনাতি একেন ‘‘নিদান’’ন্তি পদেন যোজনা. সব্বপদানীতি সব্বানি সমুদযাদীনি পদানি.
নৰন্নন্তি জাতিৰসেন ছন্নং হেতূনং নৰসু অন্তোগধত্তা তিকৰসেনেতং ৰুত্তং. ব্যঞ্জনমত্তন্তি হেতুপচ্চযৰসেন ব্যঞ্জনমেৰ. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. এত্থাতি ততিযপুচ্ছাৰিস্সজ্জনে.
৩৪৩. দ্ৰাদস মূলানীতি এত্থ দ্ৰাদসন্নং মূলানং সরূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘কোধউপনাহযুগল়কাদীনী’’তিআদি. এত্থ (ৰিভ. ৮৩৩, ৯৪৪) আদিসদ্দেন মক্খপল়াসযুগল় ইস্সামচ্ছরিযযুগল় মাযাসাঠেয্যযুগল় পাপিচ্ছমিচ্ছাদিট্ঠিযুগল় সন্দিট্ঠিপরামাসিআধানগ্গাহিদুপ্পটিনিস্সগ্গিযুগল়ৰসেন পঞ্চ যুগল়ানি সঙ্গণ্হাতি. অজ্ঝত্তসন্তানপ্পৰত্তানীতি নিযকজ্ঝত্তসন্তানে পৰত্তানি.
অট্ঠারসভেদকরৰত্থূনং সমুট্ঠানভাৰং নিব্বচনেন পকাসেন্তো আহ ‘‘তং হী’’তিআদি. তন্তি অনুৰাদাধিকরণং, সমুট্ঠাতীতি সম্বন্ধো. এত্থ চ ‘‘এতেসূ’’তি ইমিনা অধিকরণভাৰং দস্সেতি. ‘‘এতেহী’’তি ইমিনা করণভাৰং দস্সেতি. তেনাতি কারণেন. অস্সাতি ৰিৰাদাধিকরণস্স. এতানীতি অট্ঠারসভেদকরৰত্থূনি. সব্বত্থাতি সব্বেসং অধিকরণানং সব্বেসু সমুট্ঠানেসু.
৩৪৪. একেন অধিকরণেন কিচ্চাধিকরণেনাতি ইদং ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো. এতানীতি অধিকরণানি. একংসতোতি একংসেন, এককোট্ঠাসেনাতি অত্থো. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা.
সাৰসেসাপত্তি সম্মতি ৰিয অনৰসেসাপত্তি ন সম্মতীতি যোজনা. কস্মা ন সম্মতীতি আহ ‘‘ন হী’’তিআদি. হীতি যস্মা. সাতি অনৰসেসা আপত্তি. ততোতি অনৰসেসাপত্তিতো. এত্থ চ ‘‘ন সক্কা দেসেতু’’ন্তি ইমিনা দেসনাগামিনিযা অভাৰং দীপেতি. ‘‘ন সক্কা…পে… পতিট্ঠাতু’’ন্তি ইমিনা ৰুট্ঠানগামিনিযা অভাৰং দীপেতি.
৩৪৯. ততোতি নযতো. যত্থ সতিৰিনযোতিআদিকা ছ যমকপুচ্ছাতি সম্বন্ধো. তাসন্তি পুচ্ছানং. পকাসিতোতি পাকটো.
৩৫১. দ্ৰিন্নম্পি সমথানন্তি সম্মুখাৰিনযসতিৰিনযৰসেন দ্ৰিন্নম্পি সমথানং. যস্মাতি যেন কারণেন ন সক্কাতি সম্বন্ধো. পত্তৰট্টীনং নানাকরণন্তি সম্বন্ধো. তেসন্তি সম্মুখাৰিনযসতিৰিনযানং নানাকরণন্তি সম্বন্ধো. অযং পনেত্থ যোজনা – যস্মা কদলিক্খন্ধে পত্তৰট্টীনং নানাকরণং ৰিনিব্ভুজ্জিত্ৰা দস্সেতুং ন সক্কা ৰিয তেসং নানাকরণং ৰিনিব্ভুজ্জিত্ৰা দস্সেতুং ন সক্কাতি. তেনাতি কারণেন. সব্বত্থাতি সব্বেসু ৰিস্সজ্জনেসু.
সত্তসমথনিদানৰণ্ণনা
৩৫২. অস্সাতি সম্মুখাৰিনযস্স. তত্থাতি ‘‘নিদাননিদানো’’তি পাঠে. ইদন্তি সম্মুখাচতুক্কং. লদ্ধুপৰাদোতি লদ্ধো পরেসং উপৰাদো যেনাতি লদ্ধুপৰাদো, খীণাসৰো. যস্স চাতি যস্স চ সন্তিকেতি সম্বন্ধো. উভিন্নন্তি দেসকপটিগ্গাহকানং দ্ৰিন্নং.
৩৫৩. ননু পুচ্ছাযং ‘‘সত্তন্নং সমথান’’ন্তি ৰুত্তং, কস্মা পন ৰিস্সজ্জনাযং সম্মুখাৰিনযস্স সমুট্ঠানং ন ৰুত্তন্তি আহ ‘‘কিঞ্চাপী’’তিআদি. তত্থ কিঞ্চাপি ৰুত্তন্তি যোজনা. এত্থ কিঞ্চাপিসদ্দো সম্ভাৰনত্থো, পনসদ্দো গরহত্থো. তথা ৰুত্তম্পীতি যোজনা. কম্মসঙ্গহাভাৰেনাতি কম্মে সঙ্গহস্স অভাৰেন. তত্থাতি তস্মিং ‘‘কম্মস্স কিরিযা’’তিআদিপাঠে. কম্মং করীযতি ইমাযাতি কিরিযা, ঞত্তি. তেন ৰুত্তং ‘‘কম্মস্স কিরিযাতি ঞত্তি ৰেদিতব্বা’’তি. করিযতে ঠপিযতে করণং. সযং উপগমিযতে উপগমনং. অজ্ঝেসনেন পরং উপগমাপিযতে অজ্ঝুপগমনং. অধিৰাসিযতে অধিৰাসনা. অপ্পটিক্কোসিযতে অপটিক্কোসনা. ইতি ইমমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘করণন্তি তস্সাযেৰা’’তিআদি. এতন্তি কম্মং. মেতি ময্হং. খমুধাতুপযোগে সম্পদানত্থে সম্পদানৰচনং. অথ ৰা মেতি মযা. কত্ৰত্থে করণৰচনং, সামিৰচনং ৰা. খমতীতি কত্তুরূপসদিসং কম্মরূপং. রূপঞ্হি কত্তুরূপসদিসং কম্মরূপং ‘‘খমতি সঙ্ঘস্সা’’তিআদীসু (মহাৰ. ১২৭) ৰিয. কম্মরূপসদিসং কত্তুরূপং ‘‘উপাসকো সীলং সমাদিযতী’’তিআদীসু (পট্ঠা. ১.১.৪২৩) ৰিয. এত্থ কম্মত্থে পৰত্তো যপচ্চযো লোপোতি দট্ঠব্বং.
সত্তসমথনানাত্থাদিৰণ্ণনা
৩৫৪. মাতাপুত্তাদীনং অযং ৰিৰাদোতি যোজনা. ‘‘ৰিরুদ্ধৰাদত্তা’’তি ইমিনা ৰদনং ৰাদো, ৰিরুদ্ধো ৰাদো ৰিৰাদোতি নিব্বচনং দস্সেতি. অধিকরণীযতাযাতি ৰূপসমিততায. ইমিনা অধিকরিযতি সমথেহি ৰূপসমিযতীতি অধিকরণন্তি ৰচনত্থং দস্সেতি. সব্বত্থাতি সব্বেসু অধিকরণভেদেসু.
ইতি অধিকরণভেদৰণ্ণনায যোজনা সমত্তা.