৯. মহল্লকৰিহারসিক্খাপদং
১৩৫. নৰমে পিট্ঠসঙ্ঘাটস্সাতি দ্ৰারবাহায. সা হি পিট্ঠে দ্ৰিন্নং কৰাটানং সং একতো ঘাটো ঘটনং সমাগমো এতস্সত্থীতি পিট্ঠসঙ্ঘাটোতি ৰুচ্চতি. কুরুন্দিযং ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো. মহাঅট্ঠকথাযং ৰুত্তন্তি যোজনা. তন্তি মহাঅট্ঠকথায ৰুত্তৰচনং. এৰং ‘‘তদেৰা’’তি এত্থাপি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. ভগৰতাপীতি ন মহাঅট্ঠকথাচরিযেহি এৰ ৰুত্তং, অথ খো ভগৰতাপি কতোতি যোজনা. দ্ৰারবন্ধেন অগ্গল়স্স অৰিনাভাৰতো ‘‘অগ্গল়ট্ঠপনাযা’’তি ৰুত্তেপি অগ্গল়েন সহ দ্ৰারবন্ধট্ঠপনাযাতি অত্থোৰ গহেতব্বোতি আহ ‘‘সকৰাটকদ্ৰারবন্ধট্ঠপনাযা’’তি. অগ্গল়োতি কৰাটফলকো. ইমমেৰত্থন্তি মযা ৰুত্তং ইমং এৰ অত্থং সন্ধাযাতি সম্বন্ধো. এত্থাতি ‘‘অগ্গল়ট্ঠপনাযা’’তিৰচনে. অধিপ্পাযোতি ভগৰতো অভিসন্ধি. হি-সদ্দো ৰিত্থারজোতকো. কম্পতীতি ভুসং কম্পতি. চলতীতি ঈসং চলতি. তেনাতি তেন সিথিলপতনহেতুনা. মাতিকাযং, পদভাজনীযঞ্চ ‘‘অগ্গল়ট্ঠপনাযা’’তিপদস্স সম্বন্ধাভাৰতো তস্স সম্বন্ধং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘তত্থা’’তিআদি. তত্থ তত্থাতি ‘‘অগ্গল়ট্ঠপনাযা’’তিৰচনে ন ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো. অত্থস্স কারণস্স উপ্পত্তি অত্থুপ্পত্তি, সাযেৰ অট্ঠুপ্পত্তীতি ৰুচ্চতি ত্থকারস্স ট্ঠকারং কত্ৰা. অধিকারতো দট্ঠব্বোতি যোজনা.
যং পন ৰচনং ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো. যস্সাতি মহাৰিহারস্স. উপরীতি দ্ৰারতো উপরি. তীসু দিসাসূতি উভোসু পস্সেসু, উপরীতি তীসু দিসাসু. তত্রাপীতি খুদ্দকে ৰিহারেপি. সাতি ভিত্তি. অপরিপূরউপচারাপীতি সমন্তা কৰাটপমাণেন অপরিপূরউপচারাপি. উক্কট্ঠপরিচ্ছেদেনাতি উক্কংসপমাণেন. হত্থপাসতো অতিরেকং ন লিম্পিতব্বোতি অধিপ্পাযো. তীসু দিসাসু এৰ লিম্পিতব্বো ন হোতি, লেপোকাসে সতি অধোভাগেপি লিম্পিতব্বোতি আহ ‘‘সচে পনস্সা’’তিআদি. অস্সাতি ৰিহারস্স. আলোকং সন্ধেন্তি পিদহন্তীতি ‘‘আলোকসন্ধী’’তি ৰুত্তে ৰাতপানকৰাটকাযেৰাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘ৰাতপানকৰাটকা ৰুচ্চন্তী’’তি. ৰাতং পিৰতীতি ৰাতপানং, দ্ৰারং, তস্মিং ঠিতা কৰাটকা ৰাতপানকৰাটকা. তেতি ৰাতপানকৰাটকা পহরন্তীতি সম্বন্ধো. এত্থাতি আলোকসন্ধিম্হি. সব্বদিসাসূতি উভোসু পস্সেসু, হেট্ঠা, উপরীতি চতূসু দিসাসু. ‘‘তস্মা’’তিপদং ‘‘লিম্পিতব্বো ৰা লেপাপেতব্বো ৰা’’তিপদদ্ৰযে হেতু. এত্থাতি ‘‘আলোকসন্ধিপরিকম্মাযা’’তিপদে.
ইমিনাতি সেতৰণ্ণাদিনা. সব্বমেতন্তি এতং সব্বং সেতৰণ্ণাদিকং.
যন্তি কিচ্চং. কত্তব্বং কিচ্চন্তি সম্বন্ধো. সদ্দন্তরব্যৰহিতোপি দ্ৰত্তিসদ্দো পরিযাযসদ্দেন সমাসো হোতীতি আহ ‘‘ছদনস্স দ্ৰত্তিপরিযায’’ন্তি. দ্ৰে ৰা তযো ৰা পরিযাযা সমাহটাতি দ্ৰত্তিপরিযাযং, সমাহারে দিগু, তিসদ্দে পরে দ্ৰিস্স অকারো হোতি. পরিক্খেপোতি অনুক্কমেন পরিক্খেপো. অপত্যূপসগ্গস্স পটিসেধৰাচকত্তা ‘‘অহরিতে’’তি ৰুত্তং. এত্থাতি ‘‘অপহরিতে’’তি পদে. ‘‘হরিত’’ন্তি ইমিনা অধিপ্পেতন্তি সম্বন্ধো. আদিকপ্পকালে অপরণ্ণতো পুব্বে পৰত্তং অন্নং পুব্বণ্ণং, অপরস্মিং পুব্বণ্ণতো পচ্ছা পৰত্তং অন্নং অপরণ্ণং, নকারদ্ৰযস্স ণকারদ্ৰযং কত্ৰা. তেনেৰাতি অধিপ্পেতত্তা এৰ.
ৰুত্তন্তি ৰপিতং, যথা ‘‘সুমেধভূতো ভগৰা’’তিএত্থ বোধিং অসম্পত্তোপি বোধিসত্তো সুমেধভূতো ‘‘ভগৰা’’তি ৰুচ্চতি অৰস্সম্ভাৰিযত্তা, এৰং হরিতং অসম্পত্তম্পি খেত্তং ‘‘হরিত’’ন্তি ৰুচ্চতি অৰস্সম্ভাৰিযত্তাতি অত্থং দস্সেতি ‘‘যস্মিম্পি খেত্তে’’তিআদিনা.
অহরিতেযেৰাতি হরিতৰিরহে এৰ খেত্তেতি যোজনা. তত্রাপীতি অহরিতখেত্তেপি. ‘‘পিট্ঠিৰংসস্সা’’তিপদং ‘‘পস্সে’’তিপদে সাম্যত্থছট্ঠী, ইমিনা পকতিগেহং দস্সেতি. ‘‘কূটাগারকণ্ণিকাযা’’তিপদং ‘‘উপরি, থূপিকাযা’’তিপদে সাম্যত্থছট্ঠী, ইমিনা এককূটযুত্তে মাল়াদিকে দস্সেতি. ঠিতং ভিক্খুন্তি সম্বন্ধো. নিসিন্নকং যংকঞ্চি জনন্তি যোজনা. তস্সাতি ঠিতট্ঠানস্স. অন্তোতি অব্ভন্তরে, হি যস্মা অযং ওকাসো পতনোকাসোতি যোজনা.
১৩৬. ছাদিতং নামাতি এত্থ ছাদিতসদ্দো ভাৰত্থো হোতি, তেনাহ ‘‘ছাদন’’ন্তি. উজুকমেৰাতি ছদনুট্ঠাপনতো উদ্ধং উজুকং এৰ. তন্তি ছাদনং. অপনেত্ৰাপীতি নাসেত্ৰাপি. তস্মাতি যস্মা লব্ভতি, তস্মা, পক্কমিতব্বন্তি সম্বন্ধো. পরিক্খেপেনাতি পরিৰারেন ছাদেন্তস্সাতি যোজনা. ইধাপীতি পরিযাযছাদনেপি অধিট্ঠহিত্ৰাতি সম্বন্ধো. তুণ্হীভূতেনাতি তুণ্হীভূতো হুত্ৰা. ছদনুপরীতি ছদনস্স উপরি. হীতি সচ্চং. ‘‘ততো চে উত্তরি’’ন্তি এত্থ ততো দ্ৰত্তিপরিযাযতো উপরীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘তিণ্ণং মগ্গানং ৰা’’তিআদি.
১৩৭. করেন হত্থেন লুনিতব্বো, ছিন্দিতব্বো, লাতব্বো গহেতব্বোতি ৰা করল়োতি কতে অত্থপকরণাদিতো তিণমুট্ঠি এৰাতি আহ ‘‘তিণমুট্ঠিয’’ন্তি. নৰমং.