৭. সেখিযকণ্ডং
১. পরিমণ্ডলৰগ্গ-অত্থযোজনা
সিক্খিতসিক্খেন তীসু সিক্খাসু চতূহি মগ্গেহি সিক্খিতসিক্খেন তাদিনা অট্ঠহি লোকধম্মেহি অকম্পিযট্ঠেন তাদিনা, ইট্ঠানিট্ঠেসু ৰা অৰিকারট্ঠেন তাদিনা ভগৰতা যানি সিক্খাপদানি ‘‘সেখিযানী’’তি ভাসিতানি, দানি তেসম্পি সিক্খাপদানং অযম্পি ৰণ্ণনাক্কমো ভৰতীতি যোজনা.
৫৭৬. তত্থাতি সেখিযসিক্খাপদেসু, অত্থো এৰং ৰেদিতব্বোতি যোজনা. ‘‘সমন্ততো’’তিইমিনা পরিত্যূপসগ্গস্সত্থং দস্সেতি. ‘‘নাভিমণ্ডলং জাণুমণ্ডল’’ন্তি এত্থ উদ্ধংসদ্দো চ অধোসদ্দো চ অজ্ঝাহরিতব্বোতি আহ ‘‘উদ্ধ’’ন্তিআদি. অট্ঠঙ্গুলমত্তন্তি ভাৰনপুংসকং, নিৰাসেতব্বন্তি সম্বন্ধো. ততোতি অট্ঠঙ্গুলমত্ততো. যথা পটিচ্ছন্নং হোতি, এৰং নিৰাসেন্তস্সাতি যোজনা. তত্রিদং পমাণন্তি তস্স নিৰাসনস্স ইদং পমাণং. তাদিসস্সাতি দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকস্স তিরিযং অড্ঢতেয্যহত্থস্স নিৰাসনস্স. জাণুমণ্ডলং পটিচ্ছাদনত্থং ৰট্টতীতি যোজনা. তত্থাতি চীৰরেসু. ন তিট্ঠতীতি ৰিরল়ত্তা ন তিট্ঠতি. তিট্ঠতীতি ঘনত্তা তিট্ঠতি.
নিৰাসেন্তস্স চাতিএত্থ চসদ্দো অৰধারণত্থো, নিৰাসেন্তস্সেৰাতি অত্থো. কেৰলং এৰং নিৰাসেন্তস্সেৰ দুক্কটং ন হোতি, অথ খো তথা নিৰাসেন্তস্সাপি দুক্কটমেৰাতি যোজনা. যে পন নিৰাসনদোসাতি সম্বন্ধো. অঞ্ঞেতি পুরতো চ পচ্ছতো চ ওলম্বেত্ৰা নিৰসনতো অঞ্ঞে. তে সব্বেতি সব্বে তে নিৰাসনদোসা. এত্থাতি ইমস্মিং ৰিভঙ্গে. তত্থেৰাতি খন্ধকেযেৰ.
অসঞ্চিচ্চ নিৰাসেন্তস্স অনাপত্তীতি সম্বন্ধো. এসেৰ নযো ‘‘অসতিযা’’তি এত্থাপি. অজানন্তস্সাতি এত্থ অজাননং দুৰিধং নিৰাসনৰত্তস্স অজাননং, আরূল়্হোরূল়্হভাৰস্স অজাননন্তি. তত্থ আরূল়্হোরূল়্হভাৰস্স অজাননং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘অজানন্তস্সা’’তি দস্সেন্তো আহ ‘‘অজানন্তস্সাতি এত্থা’’তিআদি. হীতি সচ্চং. তস্সাতি নিৰাসনৰত্তস্স. অস্সাতি ভিক্খুনো. তং পনাতি আপত্তিতো অমোক্খনং পন. তস্মাতি যস্মা যুজ্জতি, তস্মা. যোতি ভিক্খু. কুরুন্দিযং ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো. সুক্খা জঙ্ঘা ইমস্সাতি সুক্খজঙ্ঘো. মহন্তং পিণ্ডিকমংসং ইমস্সাতি মহাপিণ্ডিকমংসো. তস্সাতি ভিক্খুস্স.
ৰণোতি অরু. তঞ্হি ৰণতি গত্তৰিচুণ্ণনং করোতীতি ৰণোতি ৰুচ্চতি. ৰাল়মিগা ৰা চোরা ৰাতি এত্থ ৰাসদ্দো অৰুত্তসম্পিণ্ডনত্থো, তেন অঞ্ঞাপি উদকচিক্খল্লাদযো আপদা সঙ্গয্হন্তি.
৫৭৭. ইধাতি ইমস্মিং ৰিভঙ্গে, সিক্খাপদে ৰা. উভো কণ্ণেতি পুরতো চ পচ্ছতো চ নিগ্গতে দ্ৰে কণ্ণে. অৰিসেসেনাতি ‘‘অন্তরঘরে’’তি চ ‘‘আরামে’’তি চ ৰিসেসং অকত্ৰা সামঞ্ঞেন. ৰিহারেপীতি সঙ্ঘসন্নিপাতবুদ্ধুপট্ঠানথেরুপট্ঠানাদিকালং সন্ধায ৰুত্তং.
৫৭৮. কাযেকদেসে কাযসদ্দো ৰত্ততীতি আহ ‘‘জাণুম্পি উরম্পী’’তি. ‘‘ন সীসং পারুতেনা’’তিইমিনা ‘‘সুপ্পটিচ্ছন্নেনা’’তিপদস্স অতিব্যাপিতদোসং পটিক্খিপতি. গণ্ঠিকন্তি পাসো. সো হি গন্থেতি বন্ধতীতি ৰা, গন্থেতি বন্ধতি এত্থাতি ৰা কত্ৰা গন্থিকোতি ৰুচ্চতি. ন্থকারস্স ৰাণ্ঠকারে কতে গণ্ঠিকো, তং গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৰা. উভো কণ্ণেতি চীৰরস্স দ্ৰে কোণে. গলৰাটকতোতি এত্থ গলোতি কণ্ঠো. সো হি খজ্জভোজ্জলেয্যপেয্যসঙ্খাতং চতুব্বিধং অসনং গলতি পন্নো হুত্ৰা কুচ্ছিযং পততি ইতোতি গলোতি ৰুচ্চতি. আৰাটোযেৰ খুদ্দকট্ঠেন আৰাটকো, খুদ্দকত্থে কো. গলে ঠিতো আৰাটকো গলৰাটকো. অকারতো হি আকারস্স লোপো ‘‘পপ’’ন্তিআদীসু (জা. ১.১.২) ৰিয. এত্থ হি পআপন্তি পদচ্ছেদো, অকারতো আকারস্স চ লোপো. পৰদ্ধং আপং পপং, মহন্তং উদকন্তি অত্থো. সীসং ৰিৰরিত্ৰাতি সম্বন্ধো.
৫৭৯. ৰাসং উপগতোতি ৰা ৰাসেন উপগতোতি ৰা অত্থং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘ৰাসত্থায উপগতস্সা’’তি.
৫৮০. হত্থপাদে অকীল়ন্তো সুসংৰুতো নামাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘হত্থং ৰা পাদং ৰা অকীল়াপেন্তো’’তি.
৫৮২. ওক্খিত্তচক্খূতি এত্থ ওসদ্দো হেট্ঠাপরিযাযোতি আহ ‘‘হেট্ঠা খিত্তচক্খূ’’তি. ‘‘হুত্ৰা’’তিইমিনা কিরিযাৰিসেসনভাৰং দস্সেতি. যুগযুত্তকোতি যুগে যুত্তকো. দমিযিত্থাতি দন্তো. আভুসো জানাতি কারণাকারণন্তি আজানেয্যো. এত্তকন্তি চতুহত্থপমাণং. যো গচ্ছতি, অস্স ভিক্খুনো দুক্কটা আপত্তি হোতীতি যোজনা. ‘‘পরিস্সযভাৰ’’ন্তি চ ‘‘পরিস্সযাভাৰ’’ন্তি চ দ্ৰে পাঠা যুজ্জন্তিযেৰ.
৫৮৪. ইত্থম্ভূতলক্খণেতি ইমং পকারং ইত্থং চীৰরুক্খিপনং, ভৰতি গচ্ছতীতি ভূতো, ভিক্খু. লক্খীযতি অনেনাতি লক্খণং, চীৰরং. ইত্থং ভূতো ইত্থম্ভূতো, তস্স লক্খণং ইত্থম্ভূতলক্খণং, তস্মিং. করণৰচনং দট্ঠব্বন্তি যোজনা. ইত্থম্ভূতলক্খণং নাম কিরিযাৰিসেসনস্স সভাৰোতি আহ ‘‘একতো ৰা…পে… হুত্ৰাতি অত্থো’’তি. অন্তোইন্দখীলতোতি গামস্স অন্তোইন্দখীলতোতি. পঠমো ৰগ্গো.
২. উজ্জগ্ঘিকৰগ্গ-অত্থযোজনা
৫৮৬. উচ্চাসদ্দং কত্ৰা জগ্ঘনং হসনং উজ্জগ্ঘো, সোযেৰ উজ্জগ্ঘিকা, তায. ইতি ইমমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘মহাহসিতং হসন্তো’’তি. এত্থাতি ‘‘উজ্জগ্ঘিকাযা’’তিপদে.
৫৮৮. কিত্তাৰতাতি কিত্তকেন পমাণেন, এৰং নিসিন্নেসু থেরেসূতি সম্বন্ধো, নিদ্ধারণে চেতং ভুম্মৰচনং. ৰৰত্থপেতীতি ইদঞ্চীদঞ্চ কথেতীতি ৰৰত্থপেতি. এত্তাৰতাতি এত্তকেন পমাণেন.
৫৯০. নিচ্চলং কত্ৰা কাযস্স উজুট্ঠপনং কাযপগ্গহো নামাতি আহ ‘‘নিচ্চলং কত্ৰা’’তিআদি. এসেৰ নযো বাহুপগ্গহসীসপগ্গহেসুপীতি. দুতিযো ৰগ্গো.
৩. খম্ভকতৰগ্গ-অত্থযোজনা
৫৯৬. খম্ভো কতো যেনাতি খম্ভকতো. খম্ভোতি চ পটিবদ্ধো. কত্থ পটিবদ্ধোতি আহ ‘‘কটিযং হত্থং ঠপেত্ৰা’’তি. সসীসং অৰগুণ্ঠযতি পরিৰেঠতীতি ওগুণ্ঠিতোতি আহ ‘‘সসীসং পারুতো’’তি.
৬০০. উদ্ধং একা কোটি ইমিস্সা গমনাযাতি উক্কুটিকাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘উক্কুটিকা ৰুচ্চতী’’তিআদি. এত্থাতি ‘‘উক্কুটিকাযা’’তিপদে.
৬০১. হত্থপল্লত্থীকদুস্সপল্লত্থীকেসু দ্ৰীসু দুস্সপল্লত্থিকে আযোগপল্লত্থীকাপি সঙ্গহং গচ্ছতীতি আহ ‘‘আযোগপল্লত্থিকাপি দুস্সপল্লত্থিকা এৰা’’তি.
৬০২. সতিযা উপট্ঠানং সক্কচ্চন্তি আহ ‘‘সতিংউপট্ঠপেত্ৰা’’তি.
৬০৩. পিণ্ডপাতং দেন্তেপীতি পিণ্ডপাতং পত্তে পক্খিপন্তেপি. পত্তে সঞ্ঞা পত্তসঞ্ঞা, সা অস্সত্থীতি পত্তসঞ্ঞী. ‘‘কত্ৰা’’ তিইমিনা কিরিযাৰিসেসনভাৰং দস্সেতি.
৬০৪. সমসূপকং পিণ্ডপাতন্তি এত্থ সূপপিণ্ডপাতানং সমউপড্ঢভাৰং আসঙ্কা ভৰেয্যাতি আহ ‘‘সমসূপকো নামা’’তিআদি. যত্থাতি পিণ্ডপাতে. ভত্তস্স চতুত্থভাগপমাণো সূপো হোতি, সো পিণ্ডপাতো সমসূপকো নামাতি যোজনা. ওলোণী চ সাকসূপেয্যঞ্চ মচ্ছরসো চ মংসরসো চাতি দ্ৰন্দো. তত্থ ওলোণীতি একা ব্যঞ্জনৰিকতি. সাকসূপেয্যন্তি সূপস্স হিতং সূপেয্যং, সাকমেৰ সূপেয্যং সাকসূপেয্যং. ইমিনা সব্বাপি সাকসূপেয্যব্যঞ্জনৰিকতি গহিতা. মচ্ছরসমংসরসাদীনীতি এত্থ আদিসদ্দেন অৰসেসা সব্বাপি ব্যঞ্জনৰিকতি সঙ্গহিতা. তং সব্বং রসানং রসো রসরসোতি কত্ৰা ‘‘রসরসো’’তি ৰুচ্চতি.
৬০৫. সমপুণ্ণং সমভরিতন্তি ৰেৰচনমেৰ. থূপং কতো থূপীকতোতি অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘থূপীকতো নামা’’তিআদি.
তত্থাতি ‘‘থূপীকত’’ন্তিআদিৰচনে. তেসন্তি অভযত্থেরতিপিটকচূল়নাগত্থেরানং. ইতি পুচ্ছিংসু, তেসঞ্চ থেরানং ৰাদং আরোচেসুন্তি যোজনা. থেরোতি চূল়সুমনত্থেরো. এতস্সাতি তিপিটকচূল়নাগত্থেরস্স. সত্তক্খত্তুন্তি সত্ত ৰারে. কুতোতি কস্সাচরিযস্স সন্তিকা. তস্মাতি যস্মা যাৰকালিকেন পরিচ্ছিন্নো, তস্মা. আমিসজাতিকং যাগুভত্তং ৰা ফলাফলং ৰাতি যোজনা. তঞ্চ খোতি তঞ্চ সমতিত্থিকং. ইতরেন পনাতি নাধিট্ঠানুপগেন পত্তেন পন. যং পূৰউচ্ছুখণ্ডফলাফলাদি হেট্ঠা ওরোহতি, তং পূৰউচ্ছুখণ্ডফলাফলাদীতি যোজনা. পূৰৰটংসকোতি এত্থ ৰটংসকোতি উত্তংসো. সো হি উদ্ধং তসীযতে অলঙ্করীযতেতি ৰটংসোতি ৰুচ্চতি উকারস্স ৰকারং, তকারস্স চ টকারং কত্ৰা, সোযেৰ ৰটংসকো, মুদ্ধনি পিলন্ধিতো একো অলঙ্কারৰিসেসো. পূৰমেৰ তংসদিসত্তা পূৰৰটংসকো, তং. পুপ্ফৰটংসকো চ তক্কোলকটুকফলাদিৰটংসকো চাতি দ্ৰন্দো, তে.
ইধাতি ইমস্মিং সিক্খাপদে. ননু সব্বথূপীকতেসু পটিগ্গহণস্স অকপ্পিযত্তা পরিভুঞ্জনম্পি ন ৰট্টতীতি আহ ‘‘সব্বত্থ পনা’’তিআদি. তত্থ সব্বত্থাতি সব্বেসু থূপীকতেসূতি. ততিযো ৰগ্গো.
৪. সক্কচ্চৰগ্গ-অত্থযোজনা
৬০৮. তত্থ তত্থাতি তস্মিং তস্মিং ঠানে. ওধিন্তি অৰধিং মরিযাদং.
৬১০. থূপকতোতি থূপমেৰ থূপকং, ততো থূপকতোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘মত্থকতো’’তি.
৬১১. মাঘাতসমযাদীসূতি ‘‘পাণে মা ঘাতেথা’’তি রাজানো ভেরিং চরাপেন্তি এত্থাতি মাঘাতো, সোযেৰ সমযো মাঘাতসমযো. আদিসদ্দেন অঞ্ঞং পটিচ্ছন্নকারণং গহেতব্বং.
৬১৫. তেসন্তি মযূরণ্ডকুক্কুটণ্ডানন্তি. চতুত্থো ৰগ্গো.
৫. কবল়ৰগ্গ-অত্থযোজনা
৬১৭. ‘‘মুখদ্ৰার’’ন্তি কম্মস্স ‘‘অনাহটে’’তি চ ‘‘ৰিৰরিস্সামী’’তি চ দ্ৰীসু কিরিযাসু সম্বন্ধভাৰং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘অনাহরিতে মুখদ্ৰার’’ন্তি.
৬১৮. সকলং হত্থন্তি পঞ্চঙ্গুলিং সন্ধায ৰুত্তং.
৬১৯. সকবল়েনাতি এত্থ কবল়সদ্দেন ৰচনস্স অপরিপুণ্ণকারণং সব্বম্পি গহেতব্বং.
৬২০. পিণ্ডুক্খেপকন্তিআদীসু ৰিচ্ছত্থে কপচ্চযোতি আহ ‘‘পিণ্ডং উক্খিপিত্ৰা উক্খিপিত্ৰা’’তি. ত্ৰাসদ্দেন কিরিযাৰিসেসনভাৰং দস্সেতি.
৬২৪. ‘‘অৰকিরিত্ৰা’’তি ইমিনা সিত্থাৰকারকন্তি এত্থ অৰপুব্বো কিরধাতুযেৰ, ন করধাতূতি দস্সেতি.
৬২৬. ‘‘চপুচপূ’’তি এৰং সদ্দন্তি ‘‘চপুচপূ’’তি এৰং অনুকরণরৰন্তি. পঞ্চমো ৰগ্গো.
৬. সুরুসুরুৰগ্গ-অত্থযোজনা
৬২৭. ‘‘সুরুসুরূ’’তি এৰং সদ্দন্তি ‘‘সুরুসুরূ’’তি এৰং অনুকরণরৰং. দৰনং কীল়নন্তি ইমিনা ৰচনত্থেন পরিহাসো দৰো নামাতি আহ ‘‘দৰোতি পরিহাসৰচন’’ন্তি. তন্তি সো দৰো. লিঙ্গৰিপল্লাসো হেস. ন কাতব্বং ন কাতব্বোতি সম্বন্ধো. সিলকবুদ্ধোতি সিলায কতো, সিলেন নিযুত্তো ৰা বুদ্ধো. অপটিবুদ্ধোতি অপটিৰিদ্ধো বুদ্ধো, পরিহাসৰচনমেতং. গোধম্মোতি গুন্নং ধম্মো. অজধম্মোতি অজানং ধম্মো. মিগসঙ্ঘোতি মিগানং সঙ্ঘো. পসুসঙ্ঘোতি পসূনং সঙ্ঘো.
৬২৮. ‘‘ভুঞ্জন্তেনা’’তি পদং ‘‘নিল্লেহিতু’’ন্তি পদে ভাৰকত্তা.
৬৩১. এৰংনামকেতি ‘‘কোকনুদ’’ন্তি এৰং নামং অস্স পাসাদস্সাতি এৰংনামকো, পাসাদো, তস্মিং. ‘‘পদুমসণ্ঠানো’’তি ইমিনা পাসাদস্স সদিসূপচারেন ‘‘কোকনুদো’’তি নামলভনং দস্সেতি. তেনাতি পদুমসণ্ঠানত্তা. অস্সাতি পাসাদস্স. পুগ্গলিকম্পীতি পরপুগ্গলসন্তকং গহেতব্বং ‘‘অত্তনো সন্তকম্পী’’তি অত্তপুগ্গলসন্তকস্স ৰিসুং গয্হমানত্তা. সঙ্খম্পীতি পানীযসঙ্খম্পি. সরাৰম্পীতি পানীযসরাৰম্পি. থালকম্পীতি পানীযথালকম্পি.
৬৩২. ‘‘উদ্ধরিত্ৰা’’তি সামঞ্ঞতো ৰুত্তৰচনস্স কম্মাপাদানানি দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘সিত্থানি উদকতো’’তি. ভিন্দিত্ৰাতি চুণ্ণৰিচুণ্ণানি কত্ৰা. বহীতি অন্তরঘরতো বহি.
৬৩৪. সেতচ্ছত্তন্তি এত্থ সেতসদ্দো পণ্ডরপরিযাযোতি আহ ‘‘পণ্ডরচ্ছত্ত’’ন্তি. ৰত্থপলিগুণ্ঠিতন্তি ৰত্থেহি সমন্ততো ৰেঠিতং. সেতং ছত্তং সেতচ্ছত্তং. কিল়ঞ্জেহি কতং ছত্তং কিল়ঞ্জচ্ছত্তং. পণ্ণেহি কতং ছত্তং পণ্ণচ্ছত্তং. মণ্ডলেন বদ্ধং মণ্ডলবদ্ধং. সলাকাহি বদ্ধং সলাকবদ্ধং. তানীতি তীণি ছত্তানি. হীতি সচ্চং. যম্পি একপণ্ণচ্ছত্তন্তি যোজনা. এতেসূতি তীসু ছত্তেসু. অস্সাতি যস্স কস্সচি গহট্ঠস্স ৰা পব্বজিতস্স ৰা. সোতি যো কোচি গহট্ঠো ৰা পব্বজিতো ৰা. ছত্তপাদুকায ৰাতি ছত্তদণ্ডনিক্খেপনায পাদুকায ৰা. এত্থাতি ইমস্মিং সিক্খাপদে.
৬৩৫. মজ্ঝিমস্সাতি পমাণমজ্ঝিমস্স. ‘‘চতুহত্থপ্পমাণো’’তিইমিনা চতুহত্থতো ঊনাতিরেকো দণ্ডো ন দণ্ডো নামাতি দস্সেতি. দণ্ডো পাণিম্হি অস্সাতি ৰচনত্থং অতিদিসন্তো আহ ‘‘ৰুত্তনযেনেৰা’’তি.
৬৩৬. ‘‘সত্থপাণিম্হী’’তি এত্থ অসি এৰ অধিপ্পেতোতি আহ ‘‘অসি’’ন্তি. অসিন্তি খগ্গং.
৬৩৭. ‘‘আৰুধং নাম চাপো কোদণ্ডো’’তি পাল়িযং ৰুত্তৰচনং উপলক্খণমেৰাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘আৰুধপাণিস্সাতি এত্থা’’তিআদি. সব্বাপি ধনুৰিকতি আৰুধন্তি ৰেদিতব্বাতি যোজনা. যথা অসিং সন্নহিত্ৰা ঠিতো সত্থপাণীতি সঙ্খ্যং ন গচ্ছতি, এৰং ধনুং কণ্ঠে পটিমুক্কো আৰুধপাণীতি আহ ‘‘সচে পনা’’তিআদি, ইমিনা আৰুধো পাণিনা গহিতোযেৰ আৰুধপাণি নামাতি দস্সেতীতি. ছট্ঠো ৰগ্গো.
৭. পাদুকৰগ্গ-অত্থযোজনা
৬৩৮. অঙ্গুলন্তরন্তি পাদঙ্গুলৰিৰরং. পাদুকন্তি উপাহনৰিসেসো. সো হি পজ্জতে ইমাযাতি পাদুকাতি ৰুচ্চতি, সা বহুপটলা চম্মমযা ৰা হোতি কট্ঠমযা ৰা. পটিমুঞ্চিত্ৰাতি পাদুকং পটিমুঞ্চীত্ৰা.
৬৪০. দ্ৰীহি জনেহি গহিতোতি সম্বন্ধো. ৰংসেনাতি ৰেণুনা, যানে নিসিন্নোতি সম্বন্ধো. ৰিসঙ্খরিত্ৰাতি ৰিপত্তিং করিত্ৰা. দ্ৰেপীতি ধম্মকথিকধম্মপটিগ্গাহকসঙ্খাতা উভোপি জনা. ৰট্টতীতি দেসেতুং ৰট্টতি.
৬৪১. সযনগতস্সাতি সযনং গতস্স, সযনে নিপন্নস্সাতি অত্থো. নিপন্নস্স দেসেতুং ন ৰট্টতীতি সম্বন্ধো.
৬৪২. তীসু পল্লত্থিকাসু যায কাযচি পল্লত্থিকায নিসিন্নস্স ধম্মং দেসেতুং ন ৰট্টতীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘পল্লত্থিকাযা’’তিআদি.
৬৪৩. যথা ৰেঠিযমানে কেসন্তো ন দিস্সতি, এৰং ৰেঠিতসীসস্সাতি যোজনা.
৬৪৭. ছপকসদ্দস্স চ চণ্ডালসদ্দস্স চ ৰেৰচনত্তা ৰুত্তং ‘‘চণ্ডালস্সা’’তি. চণ্ডালো হি সং সুনখং পচতীতি ছপকোতি ৰুচ্চতি সকারস্স ছকারং কত্ৰা. ছপকস্স এসা ছপকী, চণ্ডালভরিযা. যত্রাতি এত্থ ত্রপচ্চযো পচ্চত্তে হোতীতি আহ ‘‘যো হি নামা’’তি. যো রাজা উচ্চে আসনে নিসীদিত্ৰা মন্তং পরিযাপুণিস্সতি নাম, অযং রাজা যাৰ অতিৰিয অধম্মিকোতি ৰুত্তং হোতি. ‘‘সব্বমিদ’’ন্তি অযং সদ্দো লিঙ্গৰিপল্লাসোতি আহ ‘‘সব্বো অয’’ন্তি. ‘‘লোকো’’তি ইমিনা ইধসদ্দস্স ৰিসযং দস্সেতি. চরিমসদ্দো অন্তিমপরিযাযো. অন্তিমোতি চ লামকো. লামকোতি চ নাম ইধ ৰিপত্তীতি আহ ‘‘সঙ্কর’’ন্তি. সঙ্করন্তি ৰিপত্তিং. ‘‘নিম্মরিযাদো’’তি ইমিনা ‘‘সঙ্করং গতো’’তি পদানং অধিপ্পাযত্থং দস্সেতি. চরিমং গতং চরিমগতং, সব্বো অযং লোকো চরিমগতোতি অত্থো. ইধ চ জাতকে (জা. ১.৪.৩৩) চ কেসুচি পোত্থকেসু ‘‘চমরিকত’’ন্তি পাঠো অত্থি, সো অযুত্তোযেৰ. তত্থেৰাতি অম্বরুক্খমূলেযেৰ. তেসন্তি রাজব্রাহ্মণানং.
তত্থাতি তিস্সং গাথাযং. পাল়িযাতি অত্তনো আচারপকাসকগন্থসঙ্খাতায পাল়িযা. ন পস্সরেতি এত্থ রেসদ্দো অন্তিস্স কারিযোতি আহ ‘‘ন পস্সন্তী’’তি. যো চাযন্তি যো চ অযং. অযংসদ্দো পদালঙ্কারমত্তো, ব্রাহ্মণোতি অত্থো. অধীযতীতি অজ্ঝাযতি, সিক্খতীতি অত্থো.
ততোতি বোধিসত্তেন ৰুত্তগাথাতো পরন্তি সম্বন্ধো. তস্সাতি গাথায. ভোতি বোধিসত্তং আমন্তেতি. ‘‘ভুত্তো’’তি পদস্স কম্মৰাচকভাৰমাৰিকাতুং ৰুত্তং ‘‘মযা’’তি. অস্সাতি ওদনস্স. ইমিনা সুচি পরিসুদ্ধং মংসং সুচিমংসং, তেন উপসেচনমস্সাতি সুচিমংসূপসেচনোতি বাহিরত্থসমাসং দস্সেতি. ধম্মেতি আচারধম্মে. বদ্ধো হুত্ৰাতি থদ্ধো হুত্ৰা, অযমেৰ ৰা পাঠো. ৰণ্ণসদ্দস্স সণ্ঠানাদিকে অঞ্ঞে অত্থে পটিক্খিপিতুং ৰুত্তং ‘‘পসত্থো’’তি. থোমিতোতি তস্সেৰ ৰেৰচনং.
অথাতি অনন্তরে. নন্তি ব্রাহ্মণং. তস্সাতি গাথাদ্ৰযস্স. ব্রাহ্মণাতি পুরোহিতং আলপতি. সম্পতীতি সন্দীট্ঠিকে. ‘‘যা ৰুত্তি ৰিনিপাতেন, অধম্মচরণেন ৰা’’তি পদানং সম্বন্ধং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘নিপ্পজ্জতী’’তি.
মহাব্রহ্মেতি এত্থ ব্রহ্মসদ্দো ব্রাহ্মণৰাচকোতি আহ ‘‘মহাব্রাহ্মণা’’তি. অঞ্ঞেপীতি রাজব্রাহ্মণেহি অপরেপি. ‘‘পচন্তী’’তি ৰুত্তে অৰিনাভাৰতো ‘‘ভুঞ্জন্তী’’তি অত্থোপি গহেতব্বোতি আহ ‘‘পচন্তি চেৰ ভুঞ্জন্তি চা’’তি. ‘‘ন কেৰল’’ন্তিআদিনা অঞ্ঞেপীতি এত্থ পিসদ্দস্স সম্পিণ্ডনত্থং দস্সেতি, ত্ৰং আচরিস্সসীতি সম্বন্ধো. পুন ত্ৰন্তি তং, উপযোগত্থে চেতং পচ্চত্তৰচনং, ‘‘মা ভিদা’’তিইমিনা সম্বন্ধিতব্বং. ‘‘পাসাণো’’তিইমিনা অস্মসদ্দো পাসাণপরিযাযোতি দস্সেতি. তেনাতি ভিন্দনহেতুনা.
৬৪৮. অত্তনো কঙ্খাঠানস্স পুচ্ছনং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘ন কথেতব্ব’’ন্তি.
৬৪৯. সমধুরেনাতি সমং ধুরেন, সমং মুখেনাতি অত্থো.
৬৫২. যং মূলং ৰা যা সাখা ৰা গচ্ছতীতি যোজনা. খন্ধেতি রুক্খস্স খন্ধে. নিক্খমতীতি উচ্চারপস্সাৰো নিক্খমতি. তিণণ্ডুপকন্তি তিণেন কতং, তিণমযং ৰা অণ্ডুপকং. এত্থাতি উচ্চারপস্সাৰখেল়েসু.
৬৫৩. অধিপ্পেতউদকং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘পরিভোগউদকমেৰা’’তি. সত্তমো ৰগ্গো.
এত্থাতি সেখিযেসু. সূপব্যঞ্জনপটিচ্ছাদনেতি সূপব্যঞ্জনে ওদনেন পটিচ্ছাদেতি. সমত্তা সেখিযা.
৮. সত্তাধিকরণসমথ-অত্থযোজনা
৬৫৫. সঙ্খ্যং পরিচ্ছিজ্জতীতি সঙ্খ্যাপরিচ্ছেদো. তেসন্তি চতুব্বিধানমধিকরণানং. তস্সাতি তেসং খন্ধকপরিৰারানং. তত্থেৰাতি তেসু এৰ খন্ধকপরিৰারেসু. সব্বত্থাতি সব্বেসু সিক্খাপদেসূতি.
ইতি সমন্তপাসাদিকায ৰিনযসংৰণ্ণনায
ভিক্খুৰিভঙ্গৰণ্ণনায যোজনা সমত্তা.
জাদিলঞ্ছিতনামেন নেকানং ৰাচিতো মযা.
সাধুং মহাৰিভঙ্গস্স, সমত্তো যোজনানযোতি.