৮. নগরৰিন্দেয্যসুত্তৰণ্ণনা
৪৩৫. সমৰিসমং চরন্তীতি কাযসমাদিং সমঞ্ঞেৰ, কাযৰিসমাদিং ৰিসমঞ্ঞেৰ চরন্তি করোন্তি পটিপজ্জন্তি. তং পন সমৰিসমং অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিরুদ্ধত্তা ৰিসদিসত্তা ন একস্মিং কালে সম্ভৰতীতি আহ – ‘‘কালেন সমং কালেন ৰিসম’’ন্তি. সমচরিযম্পি হি এতন্তি পুব্বে সমচরিযায জোতিতত্তা ৰুত্তং.
৪৩৭. আকরোন্তি অধিপ্পেতমত্থং ঞাপেন্তি পবোধেন্তীতি আকারা, ঞাপককারণন্তি আহ – ‘‘কে আকারাতি কানি কারণানী’’তি. অনুবুদ্ধিযোতি অনুমানঞাণানি. তঞ্হি যথাদিট্ঠমত্থং দিট্ঠভাৰেন অন্ৰেতি অনুগচ্ছতীতি ‘‘অন্ৰযা’’তি ৰুচ্চতি. হরিততিণচম্পকৰনাদিৰসেনাতি হরিতকম্বলাদিসদিসতিণাদিৰসেন ৰিত্থারিতকনকপটাদিসদিৰিকসিতচম্পকৰনাদিৰসেন. আদিসদ্দেন চেত্থ কীচকৰেণুসদ্দমধুরসফলাফলৰসেন সদ্দরসানং অত্থিভাৰো ৰেদিতব্বোতি. চম্পকৰসেনেৰ পন ফস্সগন্ধানম্পি অত্থিভাৰো ৰুত্তোতি. তেনাহ – ‘‘রূপাদযো পঞ্চ কামগুণা অত্থী’’তি. ‘‘ইত্থিরূপাদীনি সন্ধাযেতং কথিত’’ন্তি ৰত্ৰা ইন্দ্রিযবদ্ধা ৰা হোন্তু রূপাদযো অনিন্দ্রিযবদ্ধা ৰা, সব্বেপি চেতে কিলেসুপ্পত্তিনিমিত্ততায কামগুণা এৰাতি চোদনং সন্ধায ৰিসভাগিত্থিগতা রূপাদযো সৰিসেসং কিলেসুপ্পত্তিনিমিত্তন্তি দস্সেন্তো, ‘‘তানি হী’’তিআদিমাহ.
তত্থ তানীতি রূপাদীনি. হি-সদ্দো হেতুঅত্থো. তেন যথাৰুত্তমত্থং সমত্থেতি, ‘‘যস্মা পুরিসস্স চিত্তং পরিযাদায তিট্ঠন্তি, তস্মা ইত্থিরূপাদীনি সন্ধায এতং কথিত’’ন্তি. পুরিসস্স চিত্তন্তি পুরিসস্স চতুভূমকং কুসলচিত্তং পরিযাদায গহেত্ৰা অন্তোমুট্ঠিগতং ৰিয কত্ৰা. ‘‘হত্থিকাযং পরিযাদিযিত্ৰা’’তিআদীসু (সং. নি. ১.১২৬) হি গহণং পরিযাদানং নাম, ‘‘অনিচ্চসঞ্ঞা ভাৰিতা বহুলীকতা সব্বং কামরাগং পরিযাদিযতী’’তিআদীসু (সং. নি. ৩.১০২) খেপনং পরিযাদানং, ইধ উভযম্পি ৰট্টতি. ইদানি যথাৰুত্তমত্থং সুত্তেনেৰ সাধেতুং, ‘‘যথাহা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ ‘‘নাহং, ভিক্খৰে’’তিআদীসু ন-কারো পটিসেধত্থো. অহন্তি ভগৰা অত্তানং নিদ্দিসতি. ভিক্খৰেতি ভিক্খূ আলপতি. অঞ্ঞন্তি ইদানি ৰত্তব্বং ইত্থিরূপতো অঞ্ঞং. একরূপম্পীতি একম্পি রূপং. সমনুপস্সামীতি ঞাণস্স সমনুপস্সনা অধিপ্পেতা, হেট্ঠা ন-কারং আনেত্ৰা সম্বন্ধিতব্বং. অযঞ্হেত্থ অত্থো – ‘‘অহং, ভিক্খৰে, সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন সব্বসো ওলোকেন্তো অঞ্ঞং একরূপম্পি ন সমনুপস্সামী’’তি. যং এৰং পুরিসস্স চিত্তং পরিযাদায তিট্ঠতীতি যং রূপং রূপগরুকস্স পুরিসস্স সব্বম্পি কুসলচিত্তং পৰত্তিতুং অপ্পদানৰসেন পরিযাদিযিত্ৰা গহেত্ৰা খেপেত্ৰা চ তিট্ঠতি. যথযিদং ইত্থিরূপন্তি ইত্থিযা রূপকাযং. রূপসদ্দো খন্ধাদিঅনেকত্থৰাচকো, ইধ পন ইত্থিযা চতুসমুট্ঠানে রূপাযতনে ৰণ্ণধাতুযং দট্ঠব্বো. ‘‘ইত্থিরূপং, ভিক্খৰে, পুরিসস্স চিত্তং পরিযাদায তিট্ঠতী’’তি ইদং পুরিমস্সেৰ দল়্হীকরণত্থং ৰুত্তং. পুরিমং ‘‘যথযিদং, ভিক্খৰে, ইত্থিরূপ’’ন্তি ইদং ওপম্মৰসেন ৰুত্তং, ইদং পরিযাদানভাৰে নিদস্সনন্তি দট্ঠব্বং. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
নগরৰিন্দেয্যসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.