৫. রাহুলোৰাদসুত্তৰণ্ণনা
৪১৬. ৰিমুত্তিং পরিপাচেন্তীতি কিলেসানং পটিপ্পস্সদ্ধিৰিমুত্তিভূতং অরহত্তং সব্বসো পাচেন্তি সাধেন্তি নিব্বাপেন্তীতি ৰিমুত্তিপরিপাচনীযা. ধম্মাতি কারণধম্মা. তেনাহ – ‘‘ৰিসুদ্ধিকারণৰসেনা’’তি, অরহত্তসঙ্খাতায ৰিসুদ্ধিযা সম্পাদনৰসেনাতি অত্থো. সদ্ধিন্দ্রিযাদযো ৰিসুজ্ঝমানা মগ্গপটিপাটিযাৰ সব্বসো অস্সদ্ধিযাদীহি চিত্তং ৰিমোচেন্তা অগ্গফলৰিমুত্তিং সম্পাদেন্তি. তেসং পন ৰিসুদ্ধি বালপরিৰজ্জনেন পণ্ডিতপযিরুপাসনেন পসাদাৰহধম্মপচ্চৰেক্খণায চ হোতি. ততো ইধ পন্নরস ধম্মা অধিপ্পেতাতি দস্সেন্তো, ‘‘ৰুত্তঞ্হেত’’ন্তিআদিমাহ.
তত্থ অস্সদ্ধে পুগ্গলেতি সদ্ধারহিতে পুগ্গলে. তে হি নিস্সায ন কদাচি সদ্ধা সম্ভৰতি, তেসং পন দিট্ঠানুগতিআপজ্জনেন অঞ্ঞদত্থু অসদ্ধিযমেৰ ৰড্ঢতি, তস্মা তে পটিভযমগ্গো ৰিয দূরতো ৰজ্জেতব্বা. অস্সদ্ধিযন্তি চ সদ্ধায পটিপক্খভূতা অসদ্ধেয্যৰত্থুস্মিং অধিমুচ্চনাকারেন পৰত্তা সংকিলেসধম্মা ৰেদিতব্বা. সদ্ধে পুগ্গলেতি সদ্ধাসম্পন্নে পুগ্গলে. তে হি নিস্সায সদ্ধেয্যৰত্থুস্মিং অনুপ্পন্না উপ্পজ্জতি, উপ্পন্না ভিয্যোভাৰং ৰেপুল্লং আপজ্জতি. সদ্ধেয্যৰত্থূতি চ বুদ্ধাদীনি রতনানি কম্মকম্মফলানি চ. সেৰতোতি লব্ভমানং সদ্ধাসম্পদং উপ্পাদেতুং ৰড্ঢেতুঞ্চ নিসেৰতো. সেসপদানি তস্সেৰ ৰেৰচনানি. অথ ৰা সেৰতো উপসঙ্কমতো. ভজতো তেসং পটিপত্তিযং ভত্তিং কুব্বতো. পযিরুপাসতোতি তেসং ওৰাদানুসাসনিকরণৰসেন উপট্ঠহতো. পসাদনীযসুত্তন্তা নাম বুদ্ধাদিগুণপটিসংযুত্তা পসাদাৰহা সম্পসাদনীযসুত্তাদযো. তে হি পচ্চৰেক্খতো বুদ্ধাদীসু অনুপ্পন্না পসন্না উপজ্জতি, উপ্পন্না ভিয্যোভাৰং ৰেপুল্লং আপজ্জতি. ইমেহি তীহাকারেহীতি ইমেহি যথাৰুত্তেহি তীহি কারণেহি. পটিপক্খদূরীভাৰতো পচ্চেকং সূপহারতো চ আসেৰনং ভাৰনং লভন্তি. সদ্ধিন্দ্রিযং ৰিসুজ্ঝতি মগ্গফলাৰহভাৰেন অচ্ছতি ৰিসুদ্ধিং পাপুণাতি. ইমিনা নযেন সেসপদেসুপি অত্থো ৰেদিতব্বো.
অযং পন ৰিসেসো – কুসীতেতি অলসে সম্মাপটিপত্তিযং নিক্খিত্তধুরে. আরদ্ধৰীরিযেতি পগ্গহিতৰীরিযে সম্মাপটিপন্নে. সম্মপ্পধানেতি অনুপ্পন্নানং অকুসলানং অনুপ্পাদনাদিৰসেন পৰত্তে চত্তারো উপাযপ্পধানে. পচ্চৰেক্খতো পটিপত্তিং অৰেক্খতো. তে হি পচ্চৰেক্খতো লীনং অভিভৰিত্ৰা সম্মদেৰ আরম্ভধাতুআদি অনুপ্পন্নানং ৰিধিনা সতিসম্পদায উপ্পাদায ভিয্যোভাৰায সংৰত্ততি. অসমাহিতে ভন্তমিগভন্তগোণসপ্পটিভাগে ৰিব্ভন্তচিত্তে. সমাহিতে উপচারসমাধিনা অপ্পনাসমাধিনা চ সম্মদেৰ সমাহিতচিত্তে. ঝানৰিমোক্খেতি সৰিতক্কসৰিচারাদিঝানানি পঠমাদিৰিমোক্খে চ. তেসঞ্হি পচ্চৰেক্খণা উপরূপরি অচ্চন্তমেৰ সমাধানায সংৰত্ততি. দুপ্পঞ্ঞেতি নিপ্পঞ্ঞে, অরিযধম্মস্স উগ্গহপরিপুচ্ছাসৰনসম্মসনাভাৰেন সব্বসো পঞ্ঞারহিতে চ. পঞ্ঞৰন্তেতি ৰিপস্সনাপঞ্ঞায চেৰ মগ্গপঞ্ঞায চ সমন্নাগতে. গম্ভীরঞাণচরিযন্তি গম্ভীরং খন্ধাযতনধাতুসচ্চপটিচ্চসমুপ্পাদাদিভেদং ঞাণস্স চরিতব্বট্ঠানং, যত্থ ৰা গম্ভীরঞাণস্স চরিযং পৰত্ততি. তত্থ হি পচ্চৰেক্খণা সম্মোহং ৰিধমতি, অনুপ্পন্নায পঞ্ঞায উপ্পাদায ভিয্যোভাৰায সংৰত্ততি. সুত্তন্তক্খন্ধেতি সুত্তসমূহে.
পুব্বে সদ্ধিন্দ্রিযাদীনং ৰিসুদ্ধিকারণানি, ‘‘ৰিমুত্তিপরিপাচনীযা ধম্মা’’তি ৰুত্তানীতি ইধ সদ্ধাদিকে অঞ্ঞে চ ধম্মে দস্সেন্তো, ‘‘অপরেপী’’তিআদিমাহ. তত্থ সদ্ধাদীনং ৰিমুত্তিপরিপাচনীযতা দস্সিতা এৰ, অনিচ্চসঞ্ঞাদীনং পন ৰিমুত্তিপরিপাচনীযতায ৰত্তব্বমেৰ নত্থি ৰিপস্সনাভাৰতো. তেনাহ – ‘‘ইমে পঞ্চ নিব্বেধভাগিযা সঞ্ঞা’’তি. কল্যাণমিত্ততাদযোতি কল্যাণমিত্ততা সীলসংৰরো অভিসল্লেখকথা ৰীরিযারম্ভো নিব্বেধিকা পঞ্ঞা ইমে কল্যাণমিত্ততাদযো পঞ্চ ধম্মা. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারো পন ‘‘মেঘিযসুত্তসংৰণ্ণনাযং’’ (উদা. অট্ঠ. ৩১) ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বো. লোকং ৰোলোকেন্তস্সাতি বুদ্ধৰেনেয্যসত্তলোকং বুদ্ধচক্খুনা ৰিসেসতো ওলোকেন্তস্স.
৪১৯. আযস্মতো রাহুলস্স ইন্দ্রিযানং পরিপক্কত্তা সদ্ধিং পট্ঠপিতপত্থনা দেৰতা উদিক্খমানা তিট্ঠন্তি, – ‘‘কদা নু খো উত্তরি আসৰানং খযে ৰিনেস্সতী’’তি. যদা পন সত্থা এৰং পরিৰিতক্কেসি, তাৰদেৰ সমানজ্ঝাসযতায সব্বকালং তঙ্খণং আগমেন্তিযো তা দেৰতাযো তং সমৰাযং দিস্ৰা একস্মিং অন্ধৰনস্মিংযেৰ সন্নিপতিতা. উপালিস্স গহপতিনো দীঘনখপরিব্বাজকস্স চতুসচ্চধম্মেসু দস্সনকিচ্চেন পৰত্তো সোতাপত্তিমগ্গোতি তেসু সুত্তেসু (পটি. ম. অট্ঠ. ২.২.৩০) পঠমমগ্গো ‘‘ধম্মচক্খু’’ন্তি ৰুত্তো, তস্স দস্সনত্থস্স সাতিসযত্তা, ব্রহ্মাযুনো পন ফলঞাণানি হেট্ঠিমানি তীণি সাতিসযানীতি ব্রহ্মাযুসুত্তে(ম. নি. ২.৩৮৩ আদযো) তীণি ফলানি ‘‘ধম্মচক্খু’’ন্তি ৰুত্তানি. ইদং পনেত্থ আযস্মতো রাহুলস্স মগ্গঞাণং ফলঞাণঞ্চ দস্সনত্থো সাতিসযো, তাহি চ দেৰতাহি যং ঞাণং অধিগতং, তং সাতিসযমেৰাতি ৰুত্তং – ‘‘ইমস্মিং সুত্তে চত্তারো মগ্গা, চত্তারি চ ফলানি ধম্মচক্খুন্তি ৰেদিতব্বানী’’তি. কিং পন সাৰকানং সচ্চাভিসমযঞাণে অত্থি কোচি ৰিসেসোতি? আম অত্থি. সো চ খো পুব্বভাগে ৰুট্ঠানগামিনিৰিপস্সনায পৰত্তিযাকারৰিসেসেন লভেয্য কাচি ৰিসেসমত্তা. স্ৰাযমত্থো অভিধম্মে ‘‘নো চ খো যথা দিট্ঠিপ্পত্তস্সা’’তি সদ্ধাৰিমুত্ততো দিট্ঠিপ্পত্তস্স কিলেসপ্পহানং পতি ৰিসেসকিত্তনেন দীপেতব্বো. কিং পন আযস্মা রাহুলো ৰিয তা দেৰতা সব্বা একচিত্তা পগেৰ চত্তারি ফলানি অধিগণ্হিংসূতি? নোতি দস্সেন্তো ‘‘তত্থ হী’’তিআদিমাহ. কিত্তকা পন তা দেৰতাতি আহ ‘‘তাসঞ্চ পনা’’তিআদি.
রাহুলোৰাদসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.