৮. উপক্কিলেসসুত্তৰণ্ণনা

২৩৬. তস্মাতি অত্থকামত্তা এৰমাহ, ন ভগৰতো ৰচনং অনাদিযন্তো. যে পন তদা সত্থুৰচনং ন গণ্হিংসু, তে কিঞ্চি অৰত্ৰা তুণ্হীভূতা মঙ্কুভূতা অট্ঠংসু, তস্মা উভযেসম্পি সত্থরি অগারৰপটিপত্তি নাহোসি.

যেনপি জনেন ন দিট্ঠোতি যেন উভযজনেন অঞ্ঞৰিহিততায কুড্ডকৰাটাদিঅন্তরিকতায ৰা ন দিট্ঠো. দমনত্থন্তি তেহি উপাসকেহি নিম্মদভাৰং আপাদিতানং তেসং ভিক্খূনং দমনত্থং. ঠপযিংসূতি যো ইমেসং ভিক্খূনং দেতি, তস্স সতং দণ্ডোতি, সহস্সন্তি চ ৰদন্তি.

২৩৭. ৰগ্গভাৰেনেৰ (সারত্থ. টী. মহাৰগ্গো ৩.৪৬৪) নানাসদ্দো অস্সাতি পুথুসদ্দো. সমজনোতি ভণ্ডনে সমজ্ঝাসযো জনো. বাললক্খণে ঠিতোপি ‘‘অহং বালো’’তি ন মঞ্ঞতি. ভিয্যো চাতি অত্তনো বালভাৰস্স অজাননতোপি ভিয্যো চ ভণ্ডনস্স উপরি ফোটো ৰিয সঙ্ঘভেদস্স অত্তনো কারণভাৰম্পি উপ্পজ্জমানং ন মঞ্ঞি নঞ্ঞাসি.

কলহৰসেন পৰত্তৰাচাযেৰ গোচরো এতেসন্তি ৰাচাগোচরা হুত্ৰা. মুখাযামন্তি ৰিৰাদৰসেন মুখং আযমেত্ৰা ভাণিনো. ন তং জানন্তীতি তং কলহং ন জানন্তি. কলহং করোন্তো চ তং ন জানন্তো নাম নত্থি. যথা পন ন জানন্তি, তং দস্সেতুং আহ – ‘‘এৰং সাদীনৰো অয’’ন্তি. অযং কলহো নাম অত্তনো পরেসঞ্চ অত্থজাপনতো অনত্থুপ্পাদনতো দিট্ঠেৰ ধম্মে সম্পরাযে চ সাদীনৰো, সদোসোতি অত্থো.

উপনয্হন্তীতি উপনাহৰসেন অনুবন্ধন্তি. পোরাণোতি পুরিমেহি বুদ্ধাদীহি আচিণ্ণসমাচিণ্ণতায পুরাতনো.

ন জানন্তীতি অনিচ্চসঞ্ঞং ন পচ্চুপট্ঠাপেন্তি.

তথা পৰত্তৰেরানন্তি অট্ঠিছিন্নাদিভাৰং নিস্সায উপনযৰসেন চিরকালং পৰত্তৰেরানং.

বালসহাযতায ইমে ভিক্খূ কলহপসুতা, পণ্ডিতসহাযানং পন ইদং ন সিযাতি পণ্ডিতসহাযস্স বালসহাযস্স চ ৰণ্ণাৰণ্ণদীপনত্থং ৰুত্তা. সীহব্যগ্ঘাদিকে পাকটপরিস্সযে রাগদোসাদিকে পটিচ্ছন্নপরিস্সযে চ অভিভৰিত্ৰা.

মাতঙ্গো অরঞ্ঞে মাতঙ্গরঞ্ঞেতি সরলোপেন সন্ধি. মাতঙ্গসদ্দেনেৰ হত্থিভাৰস্স ৰুত্তত্তা নাগৰচনং তস্স মহত্তৰিভাৰনত্থন্তি আহ – ‘‘নাগোতি মহন্তাধিৰচনমেত’’ন্তি. মহন্তপরিযাযোপি হি নাগ-সদ্দো হোতি ‘‘এৰং নাগস্স নাগেন, ঈসাদন্তস্স হত্থিনো’’তিআদীসু (উদা. ২৫; মহাৰ. ৪৬৭).

২৩৮. কিরসদ্দো অনুস্সৰসূচনত্থো নিপাতো. তেন অযমেত্থ সুতিপরম্পরাতি দস্সেতি. ভগৰতা হি সো আদীনৰো পগেৰ পরিঞ্ঞাতো, ন তেন সত্থা নিব্বিণ্ণো হোতি; তস্মিং পন অন্তোৰস্সে কেচি বুদ্ধৰেনেয্যা নাহেসুং; তেন অঞ্ঞত্থ গমনং তেসং ভিক্খূনং দমনুপাযোতি পালিলেয্যকং উদ্দিস্স গচ্ছন্তো একৰিহারিং আযস্মন্তং ভগুং, সমগ্গৰাসং ৰসন্তে চ অনুরুদ্ধত্থেরাদিকে সম্পহংসেতুং অনুরুদ্ধত্থেরস্স চ. ইমং উপক্কিলেসোৰাদং দাতুং তত্থ গতো, তস্মা কলহকারকে কিরস্সাতি এত্থাপি কিরসদ্দগ্গহণে এসেৰ নযো. ৰুত্তনযমেৰ গোসিঙ্গসালসুত্তে (ম. নি. ১.৩২৫ আদযো).

২৪১. ‘‘যথা কথং পনা’’তি ৰুত্তপুচ্ছানং পচ্ছিমভাৰতো ‘‘অত্থি পন ৰোতি পচ্ছিমপুচ্ছাযা’’তি ৰুত্তং, ন পুন ‘‘অত্থি পন ৰো’’তি পৰত্তনস্স পুচ্ছনস্স অত্থিভাৰতো. সো পন লোকুত্তরধম্মো. থেরানন্তি অনুরুদ্ধত্থেরাদীনং নত্থি. পরিকম্মোভাসং পুচ্ছতীতি দিব্বচক্খুঞাণে কতাধিকারত্তা তস্স উপ্পাদনত্থং পরিকম্মোভাসং পুচ্ছতি. পরিকম্মোভাসন্তি পরিকম্মসমাধিনিব্বত্তং ওভাসং, উপচারজ্ঝানসঞ্জনিতং ওভাসন্তি অত্থো. চতুত্থজ্ঝানলাভী হি দিব্বচক্খুপরিকম্মত্থং ওভাসকসিণং ভাৰেত্ৰা উপচারে ঠপিতো সমাধি পরিকম্মসমাধি, তত্থ ওভাসো পরিকম্মোভাসোতি ৰুত্তো. তং সন্ধাযাহ – ‘‘ওভাসঞ্চেৰ সঞ্জানামাতি পরিকম্মোভাসং সঞ্জানামা’’তি. যত্তকে হি ঠানে দিব্বচক্খুনা রূপগতং দট্ঠুকামো, তত্তকং ঠানং ওভাসকসিণং ফরিত্ৰা ঠিতো. তং ওভাসং তত্থ চ রূপগতং দিব্বচক্খুঞাণেন পস্সতি, থেরা চ তথা পটিপজ্জিংসু. তেন ৰুত্তং – ‘‘ওভাসঞ্চেৰ সঞ্জানাম দস্সনঞ্চ রূপান’’ন্তি. যস্মা পন তেসং রূপগতং পস্সন্তানং পরিকম্মৰারো অতিক্কমি, ততো ওভাসো অন্তরধাযি, তস্মিং অন্তরহিতে রূপগতম্পি ন পঞ্ঞাযতি. পরিকম্মন্তি হি যথাৰুত্তকসিণারম্মণং উপচারজ্ঝানং, রূপগতং পস্সন্তানং কসিণোভাসৰসেন রূপগতদস্সনং, কসিণোভাসো চ পরিকম্মৰসেনাতি তদুভযম্পি পরিকম্মস্স অপ্পৰত্তিযা নাহোসি, তযিদং কারণং আদিকম্মিকভাৰতো থেরা ন মঞ্ঞিংসু, তস্মা ৰুত্তং ‘‘নপ্পটিৰিজ্ঝামা’’তি.

নিমিত্তং পটিৰিজ্ঝিতব্বন্তি কারণং পচ্চক্খতো দস্সেত্ৰা সুৰিসুদ্ধদিব্বচক্খুঞাণে থেরং পতিট্ঠাপেতুকামো সত্থা ৰদতি. কিং ন আল়ুলেস্সন্তীতি কিং ন ব্যামোহেস্সন্তি, ব্যামোহেস্সন্তি এৰাতি অত্থো. ৰিচিকিচ্ছা উদপাদীতি দিব্বচক্খুনো যথাউপট্ঠিতেসু রূপগতেসু অপুব্বতায, ‘‘ইদং নু খো রূপগতং কিং, ইদং নু খো কি’’ন্তি মগ্গেন অসমুচ্ছিন্নত্তা ৰিচিকিচ্ছা সংসযো উপ্পজ্জি. সমাধি চৰীতি ৰিচিকিচ্ছায উপ্পন্নত্তা পরিকম্মসমাধি ৰিগচ্ছি. ততো এৰ হি পরিকম্মোভাসোপি অন্তরধাযি, দিব্বচক্খুনাপি রূপং ন পস্সি. ন মনসি করিস্সামীতি মনসিকারৰসেন মে রূপানি উপট্ঠহিংসু, রূপানি পস্সতো ৰিচিকিচ্ছা উপ্পজ্জতি, তস্মা ইদানি কিঞ্চি ন মনসি করিস্সামীতি তুণ্হী অহোসি তং পন তুণ্হীভাৰপ্পত্তিং সন্ধাযাহ ‘‘অমনসিকারো উদপাদী’’তি.

তথাভূতস্স অমনসিকারস্স অভাৰং আগম্ম উপ্পিলং উদপাদি. ৰীরিযং গাল়্হং পগ্গহিতন্তি থিনমিদ্ধছম্ভিতত্তানং ৰূপসমনত্থং অচ্চারদ্ধৰীরিযং অহোসি, তেন চিত্তে সমাধিদূসিকা গেহস্সিতা বলৰপীতি উপ্পন্না. তেনাহ ‘‘উপ্পিলং উপ্পন্ন’’ন্তি. ততোতি সিথিলৰীরিযত্তা. পতমেয্যাতি অতিৰিয খিন্নং ভৰেয্য. তং মমাতি পত্থনাঅভিভৰনীযমনসীসেন জপ্পেতীতি অভিজপ্পা, তণ্হা. নানত্তা নানাসভাৰা সঞ্ঞা নানত্তসঞ্ঞা. অতিৰিয উপরি কত্ৰা নিজ্ঝানং পেক্খনং অতিনিজ্ঝাযিতত্তং.

২৪৩. পরিকম্মোভাসমেৰাতি পরিকম্মসমুট্ঠিতং ওভাসমেৰ. ন চ রূপানি পস্সামীতি ওভাসমনসিকারপসুততায দিব্বচক্খুনা রূপানি ন পস্সামি. ৰিসযরূপমেৰাতি তেন ফরিত্ৰা ঠিতট্ঠানেৰ দিব্বচক্খুনো ৰিসযভূতং রূপগতমেৰ মনসি করোমি.

কসিণরূপানং ৰসেনেত্থ ওভাসস্স পরিত্ততাতি আহ ‘‘পরিত্তট্ঠানে ওভাস’’ন্তি. পরিত্তানি রূপানীতি কতিপযানি, সা চ নেসং পরিত্ততা ঠানৰসেনেৰাতি আহ ‘‘পরিত্তকট্ঠানে রূপানী’’তি. ‘‘অপ্পমাণঞ্চেৰা’’তিআদিনা ৰুত্তো দুতিযৰারো. ওভাসপরিত্ততং সন্ধায পরিকম্মসমাধি ‘‘পরিত্তো’’তি ৰুত্তো তস্সেৰ ওভাসস্স অপ্পমাণতায অপ্পমাণসমাধীতি ৰচনতো. তস্মিং সমযেতি তস্মিং পরিত্তসমাধিনো উপ্পন্নসমযে. দিব্বচক্খুপি পরিত্তকং হোতি পরিত্তরূপগতদস্সনতো.

২৪৫. দুকতিকজ্ঝানসমাধিন্তি চতুক্কনযে দুকজ্ঝানসমাধিং, পঞ্চকনযে তিকজ্ঝানসমাধিন্তি যোজনা. দুকজ্ঝানসমাধিন্তি চতুক্কনযে ততিযচতুত্থৰসেন দুকজ্ঝানসমাধিং, পঞ্চকনযে চতুত্থপঞ্চমৰসেন দুকজ্ঝানসমাধিং. তিকচতুক্কজ্ঝানসমাধিন্তি চতুক্কনযে তিকজ্ঝানসমাধিং, পঞ্চকনযে চতুক্কজ্ঝানসমাধিন্তি যোজনা.

তিৰিধন্তি সপ্পীতিকৰসেন তিপ্পকারং সমাধিং. তদন্তোগধাতি সপ্পীতিকাদিসভাৰা. কামং ভগৰা পুরিমযামে পুব্বেনিৰাসানুস্সতিঞাণং, পচ্ছিমযামে দিব্বচক্খুঞাণং নিব্বত্তেন্তোপি ইমানি ঞাণানি ভাৰেসিযেৰ. ৰিপস্সনাপাদকানি পন ঞাণানি সন্ধায, ‘‘পচ্ছিমযামে’’তি ৰুত্তং, তেনাহ ‘‘ভগৰতো হী’’তিআদি. পঞ্চমজ্ঝানস্সাতি পঞ্চমজ্ঝানিকস্স ৰসেন পঠমজ্ঝানিকো মগ্গো নত্থি. সোতি পঞ্চকনযো ভগৰতো লোকিযো অহোসি. এতন্তি এতং, ‘‘সৰিতক্কম্পি সৰিচারং সমাধিং ভাৰেমী’’তিআদিৰচনং. লোকিযলোকুত্তরমিস্সকং সন্ধায ৰুত্তং, ন ‘‘লোকিযং ৰা লোকুত্তরমেৰ ৰা’’তি. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰাতি.

উপক্কিলেসসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.