১. দেৰদহসুত্তৰণ্ণনা
১. দিব্বন্তি কামগুণেহি কীল়ন্তি, লল়ন্তি, তেসু ৰা ৰিহরন্তি, ৰিজযসমত্থতাযোগেন পচ্চত্থিকে ৰিজেতুং ইচ্ছন্তি; ইস্সরিযট্ঠানাদিসক্কারদানগ্গহণং তংতংঅত্থানুসাসনঞ্চ করোন্তা ৰোহরন্তি, পুঞ্ঞানুভাৰপ্পত্তায জুতিযা জোতেন্তি ৰাতি দেৰা ৰুচ্চন্তি রাজানো. তথা হি তে চতূহি সঙ্গহৰত্থূহি জনং রঞ্জযন্তা সযং যথাৰুত্তেহি ৰিসেসেহি রাজন্তি দিব্বন্তি সোভন্তীতি চ, ‘‘রাজানো’’তি ৰুচ্চন্তি. তত্থাতি তস্মিং নিগমদেসে. সাতি পোক্খরণী. তন্তি তং, ‘‘দেৰদহ’’ন্তি লদ্ধনামং পোক্খরণিং উপাদায, তস্স অদূরভৰত্তাতি কেচি. সব্বং সুখাদিভেদং ৰেদযিতং. পুব্বেতি পুরিমজাতিযং. কতকম্মপচ্চযাতি কতস্স কম্মস্স পচ্চযভাৰতো জাতং কম্মং পটিচ্চ. তেন সব্বাপি ৰেদনা কম্মফলভূতা এৰ অনুভৰিতব্বাতি দস্সেতি. তেনাহ ‘‘ইমিনা’’তিআদি. অনিযমেত্ৰা ৰুত্তন্তি, ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা এৰংৰাদিনো’’তি এৰং ইমে নামাতি অৰিসেসেত্ৰা ৰুত্তমত্থং. নিযমেত্ৰাতি, ‘‘এৰংৰাদিনো, ভিক্খৰে, নিগণ্ঠা’’তি এৰং ৰিসেসেত্ৰা দস্সেতি.
কলিসাসনন্তি পরাজযং. কলীতি হি অনত্থো ৰুচ্চতি, কলীতি সসতি ৰিপ্ফরতীতি কলিসাসনং, পরাজযো. কলীতি ৰা কোধমানাদিকিলেসজাতি, তায পন অযুত্তৰাদিতা কলিসাসনং. তং আরোপেতুকামো ৰিভাৰেতুকামো. যে কম্মং কতং অকতং ৰাতি ন জানন্তি, তে কথং তং এদিসন্তি জানিস্সন্তি. যে চ কম্মং পভেদতো ন জানন্তি, তে কথং তস্স ৰিপাকং জানিস্সন্তি; ৰিপাকপরিযোসিতভাৰং জানিস্সন্তি, যে চ পাপস্স কম্মস্স পটিপক্খমেৰ ন জানন্তি; তে কথং তস্স পহানং কুসলকম্মস্স চ সম্পাদনৰিধিং জানিস্সন্তীতি ইমমত্থং দস্সেন্তো, ‘‘উত্তরি পুচ্ছাযপি এসেৰ নযো’’তি আহ.
২. কিঞ্চাপি চূল়দুক্খক্খন্ধেপি, (ম. নি. ১.১৮০) ‘‘এৰং সন্তে’’তি ইমিনা তেসং নিগণ্ঠানং অজাননভাৰো এৰ উজুকং পকাসিতো হেট্ঠা দেসনায তথা পৰত্তত্তা. তথা হি অট্ঠকথাযং (ম. নি. অট্ঠ. ১.১৮০) ৰুত্তং – ‘‘এৰং সন্তেতি তুম্হাকং এৰং অজাননভাৰে সতী’’তি, তথাপি তত্থ উপরিদেসনায সম্বদ্ধো এৰমত্থো ৰুচ্চমানো যুজ্জতি, ন অঞ্ঞথাতি দস্সেতুং ইধ, ‘‘মহানিগণ্ঠস্স ৰচনে সচ্চে সন্তেতি অত্থো’’তি ৰুত্তং. এত্তকস্স ঠানস্সাতি যথাৰুত্তস্স পঞ্চপরিমাণস্স কারণস্স.
৩. অনেকৰারং ৰিসরঞ্জনং ইধ গাল়্হাপলেপনং, ন সাটকস্স ৰিয লিত্ততাতি আহ – ‘‘বহলূপ…পে… লিত্তেন ৰিযা’’তি. ৰুত্তমেৰ, ন পুন ৰত্তব্বং, তত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি অধিপ্পাযো.
ইমেসং নিগণ্ঠানং তাদিসস্স তেসং অভাৰতো, ‘‘জাননকালো সিযা’’তি পরিকপ্পৰসেন ৰদতি. তেন এৰং জানিতুং তেহি সক্কা সিযা, তেসঞ্চ দস্সনং সচ্চং সিযা. যস্মা তেসং দস্সনং অসচ্চং, তস্মা তে ন জানিংসূতি দস্সেতি. চতূসু কালেসূতি ৰণমুখস্স পরিকন্তনকালো, সল্লস্স এসনকালো, অব্বুহনকালো, ৰণমুখে অগদঙ্গারওদহনকালোতি ইমেসু চতূসু কালেসু. সুদ্ধন্তেতি সুদ্ধকোট্ঠাসে, দুক্খস্স অনৰসেসতো নিজ্জীরণট্ঠেন নিদ্দুক্খভাৰেতি অত্থো. একায উপমাযাতি, ‘‘সল্লেন ৰিদ্ধস্স হি ৰিদ্ধকালে ৰেদনায পাকটকালো ৰিযা’’তি ইমায একায উপমায. তযো অত্থাতি পুব্বে অহুৰম্হা ৰা নো ৰা, পাপকম্মং অকরিম্হা ৰা নো ৰা, এৰরূপং ৰা পাপকম্মং অকরিম্হাতি ইমে তযো অত্থা. চতূহি উপমাহীতি ৰণমুখপরিকন্তনাদীহি চতূহি উপমাহি. একো অত্থোতি, ‘‘এত্তকং দুক্খং নিজ্জিণ্ণ’’ন্তিআদিনা ৰুত্তো একো অত্থো. সো হি দুক্খনিজ্জীরণভাৰসামঞ্ঞা একো অত্থোতি ৰুত্তো.
৪. ইমে পন নিগণ্ঠা. আসঙ্কায ৰিদ্ধোস্মীতি সঞ্ঞং উপ্পাদেত্ৰা. পচ্চাহরিতুন্তি পচ্চাৰত্তিতুং, পরিহরিতুন্তি অত্থো.
৫. অতীতৰাদং সদ্দহন্তানন্তি, ‘‘অত্থি খো, ভো, নিগণ্ঠা পুব্বে পাপকম্মং কত’’ন্তি এৰং অতীতংসং আরব্ভ পৰত্তং মহানিগণ্ঠস্স ৰাদং সদ্দহন্তানং. ভূতত্তাতি যথাভূতত্তা কিং অৰিপরীতমেৰ অত্থং আরম্মণং কত্ৰা পৰত্তাতি পুচ্ছতি. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো. সহ ধম্মেনাতি সহধম্মো, সো এৰ সহধম্মিকো যথা ‘‘ৰেনযিকো’’তি (অ. নি. ৮.১১; পারা. ৮). ‘‘ধম্মো’’তি এত্থ কারণং অধিপ্পেতন্তি আহ – ‘‘সহেতুকং সকারণ’’ন্তি. পটিহরতি পটিৰত্তেতীতি পটিহারো, ৰাদো এৰ পটিহারো ৰাদপটিহারো; তং, উত্তরন্তি অত্থো. তেনাহ – ‘‘পচ্চাগমনকৰাদ’’ন্তি, চোদনং পরিৰত্তেত্ৰা পটিপাকতিককরণন্তি অত্থো. তেসন্তি ইদং আৰুত্তিৰসেন গহেতব্বং, ‘‘তেসং সদ্ধাছেদকৰাদং নাম তেসং দস্সেতী’’তি.
৬. অৰিজ্জা অঞ্ঞাণা সম্মোহাতি পরিযাযৰচনমেতং. অৰিজ্জাতি ৰা অৰিজ্জায করণভূতায. অঞ্ঞাণেনাতি অজাননেন. সম্মোহেনাতি সম্মুয্হনেন মহামুল়্হতায. সামংযেৰ ওপক্কমিকা এতরহি অত্তনো উপক্কমহেতু দুক্খৰেদনং ৰেদিযমানং – ‘‘যংকিঞ্চাযং…পে… পুব্বেকতহেতূ’’তি ৰিপরীততো সদ্দহথ. পুব্বেকতহেতুৰাদসঞ্ঞিতং ৰিপল্লাসগ্গাহং গণ্হথ.
৭. দিট্ঠধম্মো ৰুচ্চতি পচ্চক্খভূতো, তত্থ ৰেদিতব্বং ফলং দিট্ঠধম্মৰেদনীযং. তেনাহ – ‘‘ইমস্মিংযেৰ অত্তভাৰে ৰিপাকদাযক’’ন্তি. পযোগেনাতি কাযিকেন পযোগেন ৰা ৰাচসিকেন ৰা পযোগেন. পধানেনাতি পদহনেন চেতসিকেন উস্সাহনেন. আসন্নে ভৰন্তরে ৰিপাচেতুং ন সক্কা, পগেৰ দূরেতি দস্সেতুং, ‘‘দুতিযে ৰা ততিযে ৰা অত্তভাৰে’’তি ৰুত্তং. নিব্বত্তকভাৰতো সুখৰেদনায হিতন্তি সুখৰেদনীযং. সা পন ৰিপাকৰেদনাভাৰতো একন্ততো ইট্ঠারম্মণা এৰ হোতীতি আহ ‘‘ইট্ঠারম্মণৰিপাকদাযক’’ন্তি. ৰিপরীতন্তি অনিট্ঠারম্মণৰিপাকদাযকং. নিপ্ফন্নেতি সদ্ধিং অঞ্ঞেন কম্মেন নিব্বত্তে. সম্পরাযৰেদনীযস্সাতি উপপজ্জৰেদনীযস্স অপরাপরিযৰেদনীযস্স. এৰং সন্তেপীতি কামং পরিপক্কৰেদনীযন্তি দিট্ঠধম্মৰেদনীযমেৰ ৰুচ্চতি, তথাপি অত্থেত্থ অতিসযো দিট্ঠধম্মৰিসেসভাৰতো পরিপক্কৰেদনীযস্সাতি দস্সেতুং, ‘‘অযমেত্থা’’তিআদি ৰুত্তং. যস্মিং দিৰসে কতং, ততো সত্তদিৰসব্ভন্তরে.
তত্রাতি তস্মিং পরিপক্কৰেদনীযকম্মস্স সত্তদিৰসব্ভন্তরে ৰিপাকদানে. একৰারং কসিত্ৰা নিসীদি ছাতজ্ঝত্তো হুত্ৰা. আগচ্ছন্তী আহ – ‘‘উস্সূরে ভত্তং আহরীযিত্থা’’তি দোমনস্সং অনুপ্পাদেত্ৰা যথা কতপুঞ্ঞং অনুমোদতি. ৰিজ্জোতমানং দিস্ৰা, ‘‘কিং নু খো ইদম্পি তপ্পকারো, মম চিত্তৰিকপ্পমত্তং, উদাহু সুৰণ্ণমেৰা’’তি ৰীমংসন্তো যট্ঠিযা পহরিত্ৰা.
ৰাল়যক্খসঞ্চরণত্তা রাজগহূপচারস্স নগরে সহস্সভণ্ডিকং চারেসুং. উপ্পন্নরাগো চূল়ায ডংসি. রঞ্ঞো আচিক্খিত্ৰাতি তং পৰত্তিং রঞ্ঞো আচিক্খিত্ৰা. মল্লিকায ৰত্থু ধম্মপদৰত্থুম্হি (ধ. প. অট্ঠ. ২.মল্লিকাদেৰীৰত্থু) আগতেন নযেন কথেতব্বং.
মরণসন্তিকেপি কতং, পগেৰ ততো পুরেতরং অতীতত্তভাৰেসু চ কতং. ইধ নিব্বত্তিতৰিপাকোতি ৰুত্তো অৰস্সংভাৰিভাৰতো. সম্পরাযৰেদনীযমেৰ ভৰন্তরে ৰিপাকদাযকভাৰতো. ইধ নিব্বত্তিতগুণোত্ৰেৰ ৰুত্তো, ন ইধ নিব্বত্তিতৰিপাকোতি ৰিমুত্তিভাৰতো. পরিপক্কৰেদনীযন্তি ৰেদিতব্বং হেট্ঠা ৰুত্তপরিপক্কৰেদনীযলক্খণানতিৰত্তনতো. সব্বলহুং ফলদাযিকাতি এতেন ফলুপ্পাদনসমত্থতাযোগেন কম্মস্স পরিপক্কৰেদনীযতাতি দস্সেতি.
চতুপ্পঞ্চক্খন্ধফলতায সঞ্ঞাভৰূপগং কম্মং বহুৰেদনীযন্তি ৰুত্তং. একখন্ধফলত্তা অসঞ্ঞাভৰূপগং কম্মং অপ্পৰেদনীযং. কেচি পন, ‘‘অরূপাৰচরকম্মং বহুকালং ৰেদিতব্বফলত্তা বহুৰেদনীযং, ইতরং অপ্পৰেদনীযং. রূপারূপাৰচরকম্মং ৰা বহুৰেদনীযং, পরিত্তকম্মং অপ্পৰেদনীয’’ন্তি ৰদন্তি. সৰিপাকং কম্মন্তি পচ্চযন্তরসমৰাযে ৰিপাকুপ্পাদনসমত্থং, ন আরদ্ধৰিপাকমেৰ. অৰিপাকং কম্মন্তি পচ্চযৰেকল্লেন ৰিপচ্চিতুং অসমত্থং অহোসিকম্মাদিভেদং.
৮. দিট্ঠধম্মৰেদনীযাদীনন্তি দিট্ঠধম্মৰেদনীযাদীনং দসন্নং কম্মানং উপক্কমেন কম্মানং অঞ্ঞাথাভাৰস্স অনাপাদনীযত্তা যথাসভাৰেনেৰ কম্মানি তিট্ঠন্তি. তত্থ নিগণ্ঠানং উপক্কমো নিপ্পযোজনোতি আহ ‘‘অফলো’’তি. নিগণ্ঠানং পদহনস্স মিচ্ছাৰাযামস্স নিপ্ফলভাৰপ্পৰেদনো পধানচ্ছেদকৰাদো. পরেহি ৰুত্তকারণেহীতি যেহি কারণেহি নিগণ্ঠানং ৰাদেসু দোসং দস্সেন্তি. তেহি পরেহি ৰুত্তকারণেহি. ন হি লক্খণযুত্তেন হেতুনা ৰিনা পরৰাদেসু দোসং দস্সেতুং সক্কা. তেনাহ ‘‘সকারণা হুত্ৰা’’তি. নিগণ্ঠানং ৰাদা চ অনুৰাদা চাতি নিগণ্ঠেহি ৰুচ্চমানা সকসকসমযপ্পৰেদিকা ৰাদাচেৰ সাৰকেহি ৰুচ্চমানা তেসং অনুৰাদা চ. ৰিঞ্ঞূহি গরহিতব্বং কারণং আগচ্ছন্তীতি, ‘‘অযমেত্থ দোসো’’তি তত্থ তত্থ ৰিঞ্ঞূহি পণ্ডিতেহি গরহারহং কারণং উপগচ্ছন্তি, পাপুণন্তীতি অত্থো. তস্সত্থোতিআদীসু অযং সঙ্খেপত্থো, ‘‘ৰুত্তনযেন পরেহি ৰুত্তেন কারণেন সকারণা হুত্ৰা দোসদস্সনৰসেন নিগণ্ঠানং ৰাদা অনুপ্পত্তা, ততো এৰ তং ৰাদং অপ্পসাদনীযভাৰদস্সনেন সোসেন্তা হেতুসম্পত্তিৰোহারসুক্খনেন মিলাপেন্তা দুক্কটকম্মকারিনোতিআদযো দস গারয্হাপদেসা উপগচ্ছন্তী’’তি.
৯. সঙ্গতিভাৰহেতূতি তত্থ তত্থ যদিচ্ছায সমুট্ঠিতসঙ্গতিনিমিত্তং. সা পন সঙ্গতি নিযতিলক্খণাতি আহ ‘‘নিযতিভাৰকারণা’’তি. অচ্ছেজ্জসুত্তাৰুতঅভেজ্জমণি ৰিয হি পটিনিযততা নিযতিপৰত্তীতি. ছল়ভিজাতিহেতূতি কণ্হাভিজাতি নীলাভিজাতি লোহিতাভিজাতি হলিদ্দাভিজাতি সুক্কাভিজাতি পরমসুক্কাভিজাতীতি ইমাসু অভিজাতীসু জাতিনিমিত্তং. পাপসঙ্গতিকাতি নিহীনসঙ্গতিকা.
১০. অনদ্ধভূতন্তি এত্থ অধি-সদ্দেন সমানত্থো অদ্ধ-সদ্দোতি আহ – ‘‘অনদ্ধভূতন্তি অনধিভূত’’ন্তি. যথা আপাযিকো অত্তভাৰো মহতা দুক্খেন অভিভুয্যতি, ন তথা অযন্তি আহ – ‘‘দুক্খেন অনধিভূতো নাম মনুস্সত্তভাৰো ৰুচ্চতী’’তি. ‘‘অচেলকো হোতী’’তিআদিনা (দী. নি. ১.৩৯৪) ৰুত্তায নানপ্পকারায দুক্করকারিকায কিলমথেন. যদি এৰং কথং ধুতঙ্গধরাতি আহ ‘‘যে পনা’’তিআদি. নিয্যানিকসাসনস্মিঞ্হি ৰীরিযন্তি ৰিৰট্টসন্নিস্সিতং কত্ৰা পৰত্তিযমানং ৰীরিযং সরীরং খেদন্তম্পি সম্মাৰাযামো নাম হোতি ঞাযারদ্ধভাৰতো.
থেরোতি এত্থ আগতমহারক্খিতত্থেরো. তিস্সো সম্পত্তিযো মনুস্সদেৰনিব্বানসম্পত্তিযো, সীলসমাধিপঞ্ঞাসম্পত্তিযো ৰা. খুরগ্গেযেৰাতি খুরে সীসগ্গে এৰ, খুরে সীসগ্গতো অপনীতে এৰাতি অধিপ্পাযো. অযন্তি, ‘‘ইস্সরকুলে নিব্বত্তো’’তিআদিনা ৰুত্তো. ন সব্বে এৰ সক্কারপুব্বকং পব্বজিত্ৰা অরহত্তং পাপুণন্তীতি আহ ‘‘যো দাসিকুচ্ছিয’’ন্তিআদি. রজতমুদ্দিকন্তি রজতমযং অঙ্গুলিমুদ্দিকং. গোরকপিযঙ্গুমত্তেনপীতি কপিত্থছল্লিকঙ্গুপুপ্ফগন্ধমত্তেনপি.
ধম্মেন ঞাযেন আগতসুখং ধম্মসুখন্তি আহ – ‘‘সঙ্ঘতো ৰা…পে… পচ্চযসুখ’’ন্তি. অমুচ্ছিতোতি অনজ্ঝাপন্নো. ইদানি তং অনজ্ঝাপন্নতং তস্স চ ফলং দস্সেতুং ‘‘ধম্মিকং হী’’তিআদি ৰুত্তং. ইমস্সাতি সমুদযস্স. সো হি পঞ্চক্খন্ধস্স দুক্খস্স কারণভূতত্তা আসন্নো পচ্চক্খো কত্ৰা ৰুত্তো. তেনাহ ‘‘পচ্চুপ্পন্নান’’ন্তিআদি. সঙ্খারন্তি যথারদ্ধায সাতিসযং করণতো সঙ্খারন্তি লদ্ধনামং বলৰৰীরিযং উস্সোল়্হিং. পদহতোতি পযুঞ্জন্তস্স পৰত্তেন্তস্স. মগ্গেন ৰিরাগো হোতীতি অরিযমগ্গেন দুক্খনিদানস্স ৰিরজ্জনা হোতি. তেনাহ ‘‘ইদং ৰুত্তং হোতী’’তি. ইমিনা সুখাপটিপদা খিপ্পাভিঞ্ঞা কথিতা অকসিরেনেৰ সীঘতরং মগ্গপজানতায বোধিতত্তা. মজ্ঝত্ততাকারোতি ৰীরিযূপেক্খমাহ. সঙ্খারং তত্থ পদহতীতি পধানসঙ্খারং তত্থ দুক্খনিদানস্স ৰিরজ্জননিমিত্তং ৰিরজ্জনত্থং পদহতি. কথং? মগ্গপ্পধানেন চতুকিচ্চপ্পধানে অরিযমগ্গে ৰাযামেন পদহতি ৰাযমতি. অজ্ঝুপেক্খতোতি ৰীরিযস্স অনচ্চারদ্ধনাতিসিথিলতায ৰীরিযসমতাযোজনে ব্যাপারাকরণেন অজ্ঝুপেক্খতো. তেনাহ ‘‘উপেক্খং ভাৰেন্তস্সা’’তি. উপেক্খাভাৰনা চ নামেত্থ তথাপৰত্তা অরিযমগ্গভাৰনা এৰাতি আহ – ‘‘মগ্গভাৰনায ভাৰেতী’’তি.
এত্থ চ এৰং পাল়িযা পদযোজনা ৰেদিতব্বা, – ‘‘সো এৰং পজানাতি. কথং? সঙ্খারং মে পদহতো সঙ্খারপদহনা ইমস্স দুক্খনিদানস্স ৰিরাগো হোতি, অজ্ঝুপেক্খতো মে উপেক্খনা ইমস্স দুক্খনিদানস্স ৰিরাগো হোতী’’তি. পটিপজ্জমানস্স চাযং পুব্বভাগৰীমংসস্সাতি গহেতব্বং. তত্থ সঙ্খারপ্পধানাতি সম্মসনপদেন সুখেনেৰ খিপ্পতরং ভাৰনাউস্সুক্কাপনৰীরিযং দস্সিতন্তি সুখাপটিপদা খিপ্পাভিঞ্ঞা দস্সিতা. অজ্ঝুপেক্খতোতি এত্থ কস্সচি নাতিদল়্হং কত্ৰা পৰত্তিতৰীরিযেনপি দুক্খনিদানস্স ৰিরাগো হোতি ৰিপস্সনমনুযুঞ্জতীতি দস্সিতং. উভযত্থাপি চতুত্থীযেৰ পটিপদা ৰিভাৰিতাতি দট্ঠব্বং. ইদানি, ‘‘যস্স হি খ্ৰাস্স…পে… উপেক্খং তত্থ ভাৰেতী’’তি ৰারেহি তাসংযেৰ পটিপদানং ৰসেন তেসং পুগ্গলানং পটিপত্তি দস্সিতা. ৰট্টদুক্খনিদানস্স পরিজিণ্ণং ইমেহি ৰারেহি দুক্খক্খযো ৰিভাৰিতো.
১১. বদ্ধচিত্তোতি সম্বদ্ধচিত্তো. বহলচ্ছন্দোতি বহলতণ্হাছন্দো. অতিচরিত্ৰাতি অতিক্কমিত্ৰা. নটসত্থৰিধিনা নচ্চনকা নটা, নচ্চকা ইতরে. সোমনস্সং উপ্পজ্জতি, ‘‘ঈদিসং নাম ইত্থিং পরিচ্চজি’’ন্তি. ছিজ্জাতি দ্ৰিধা হোতু. ভিজ্জাতি ভিজ্জতু. ‘‘ছিজ্জ ৰা ভিজ্জৰা’’তি পদদ্ৰযেনপি ৰিনাসমেৰ ৰদতি. ঞত্ৰাতি পুব্বভাগঞাণেন জানিত্ৰা. তদুভযন্তি সঙ্খারপদহনউপেক্খাভাৰনং.
১২. পেসেন্তস্সাতি ৰাযমন্তস্স. তং সন্ধাযাতি দুক্খায পটিপদায নিয্যানতং সন্ধায.
উসুকারো ৰিয যোগী তেজনস্স ৰিয চিত্তস্স উজুকরণতো. গোমুত্তৰঙ্কং, চন্দলেখাকুটিলং, নঙ্গলকোটিজিম্হং চিত্তং. অলাতা ৰিয ৰীরিযং আতাপন-পরিতাপনতো. কঞ্চিকতেলং ৰিয সদ্ধা সিনেহনতো. নমনদণ্ডকো ৰিয লোকুত্তরমগ্গো নিব্বানারম্মণে চিত্তস্স নামনতো. লোকুত্তরমগ্গেন চিত্তস্স উজুকরণং ভাৰনাভিসমযতো দট্ঠব্বং. অন্তদ্ৰযৰজ্জিতা মজ্ঝিমা পটিপত্তীতি কত্ৰা কিলেসগণৰিজ্ঝনং পহানাভিসমযো. ইতরা পন পটিপদা দন্ধাভিঞ্ঞাতি ইমেসং দ্ৰিন্নং ভিক্খূনং ইমাসু দ্ৰীসু যথাৰুত্তাসু খিপ্পাভিঞ্ঞাসু কথিতাসু, ইতরাপি কথিতাৰ হোন্তি লক্খণহারনযেন পটিপদাসামঞ্ঞতো. সহাগমনীযাপি ৰা পটিপদা কথিতাৰ, ‘‘ন হেৰ অনদ্ধভূতং অত্থান’’ন্তিআদিনা পুব্বভাগপটিপদায কথিতত্তা. ‘‘আগমনীযপটিপদা পন ন কথিতা’’তি ইদং সৰিসেসং অজ্ঝুপেক্খস্স অকথিততং সন্ধায ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং. নিক্খমনদেসনন্তি নিক্খমনুপাযং দেসনং. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
দেৰদহসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.