৩. মঘদেৰসুত্তৰণ্ণনা
৩০৮. পুব্বে মঘদেৰো নাম রাজাতি অতীতকালে ইমস্মিংযেৰ কপ্পে অনেকৰস্সসহস্সাযুকেসু মনুস্সেসু পটিপাটিযা উপ্পন্নানং চতুরাসীতিসহস্সানং চক্কৰত্তিরাজূনং আদিপুরিসো মঘদেৰোতি এৰংনামো রাজা.
ধম্মোতি রাজধম্মোতি লোকিকা ৰদন্তি. মহাবোধিনিধানপারমিতাসঙ্খাতো পন ধম্মো অত্থীতি ধম্মিকো. ধম্মেনাতি ঞাযেন. তদা ব্রহ্মৰিহারাদিভাৰনাধম্মস্স রঞ্ঞো অনধিগতত্তা তস্সপি ৰা অনভিজ্ঝাদীহি সমানযোগক্খমত্তা ৰুত্তং ‘‘দসকুসলকম্মপথে ঠিতো’’তি. ধম্মন্তি ধম্মতো অনপেতং. তথা হি চ সো পক্খপাতাভাৰতো ‘‘সমো’’তি ৰুচ্চতীতি আহ ‘‘সমং চরতী’’তি. পকতিনিযামেনেৰাতি পৰেণিযা আগতনিযামেনেৰ. যস্মা নিগমজনপদেসু যেভুয্যেন গহপতীনং সঙ্গহো, তস্মা অট্ঠকথাযং ‘‘গহপতিকান’’ন্ত্ৰেৰ ৰুত্তং. পাল়িযং পন অঞ্ঞমেৰ নাগরচারিত্তং, অঞ্ঞং নেগমজনপদচারিত্তন্তি তে ৰিসুং গহিতা ‘‘নেগমেসু চেৰ জনপদেসু চা’’তি. পচ্চুগ্গমননিগ্গমনৰসেন উপোসথস্স পটিহরণং পাটিহারিযো, সো এৰ পাটিহারিকো, পক্খো. ইমে দিৰসাতি ইমে চত্তারো দিৰসা.
৩০৯. দেৰোতি মচ্চু অভিভৰনট্ঠেন. যথা হি দেৰো পকতিসত্তে অভিভৰতি, এৰং মচ্চু সত্তে অভিভৰতি. ‘‘অহং অসুকং মদ্দিতুং আগমিস্সামি, ত্ৰং তস্স কেসে গহেত্ৰা মা ৰিস্সজ্জেহী’’তি মচ্চুদেৰস্স আণাকরা দূতা ৰিযাতি দূতাতি ৰুচ্চন্তি. অলঙ্কতপটিযত্তাযাতি ইদং অত্তনো দিব্বানুভাৰং আৰিকত্ৰা ঠিতাযাতি দস্সেতুং ৰুত্তং. দেৰতাব্যাকরণসদিসমেৰ হোতি ন চিরেনেৰ মরণসম্ভৰতো. ৰিসুদ্ধিদেৰানন্তি খীণাসৰব্রহ্মানং. তে হি চরিমভৰে বোধিসত্তানং জিণ্ণাদিকে দস্সেন্তি.
দুখিতঞ্চ ব্যাধিতন্তি ব্যাধিভাৰেন সঞ্জাতদুক্খন্তি অত্থো. অন্তিমভৰিকবোধিসত্তানং ৰিসুদ্ধিদেৰেহি উপট্ঠাপিতভাৰং উপাদায তদঞ্ঞেসং তেহি অনুপট্ঠাপিতানম্পি পণ্ডিতানং তথা ৰোহরিতব্বতা পরিযাযসিদ্ধাতি আহ ‘‘ইমিনা পরিযাযেনা’’তি.
দিসম্পতীতি ৰিভত্তিঅলোপেন নিদ্দেসো, দিসাসীসেন দেসা ৰুত্তাতি দেসানং অধিপতিরাজাতি অত্থো. উত্তমঙ্গে সিরসি রুহন্তীতি উত্তমঙ্গরুহা, কেসা. তে পনেত্থ যস্মা পলিতত্তা অৰিসেসতো সব্বপচ্ছিমৰযসন্দস্সকা হোন্তি, তস্মা ‘‘ৰযোহরা’’তি ৰুত্তা.
পুরিসযুগো যস্মা তস্মিং ৰংসে সঞ্জাতপুরিসট্ঠিতিযা পরিচ্ছিন্নো, তস্মা আহ ‘‘ৰংসসম্ভৰে পুরিসে’’তি. রাজগেহতো আহটভিক্খায যাপেন্তোতি ইমিনা কুমারকপব্বজ্জায উপগতভাৰং দস্সেতি.
পরিহরিযমানোৰাতি অঞ্ঞেন অঞ্ঞেন পরিহরিযমানো ৰিয ৰেলায ৰেলায তেন মহতা পরিজনেন উপট্ঠিযমানো কুমারকীল়ং কীল়ীতি অত্থো. কেচি পন ‘‘পরিহরিযমানো এৰা’’তি অৰধারণৰসেন অত্থং ৰদন্তি, তথা সতি চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি থঞ্ঞপাযী তরুণদারকো অহোসীতি আপজ্জতীতি তদযুত্তং. কুমারকালং ৰত্ৰা তদনন্তরং ওপরজ্জৰচনতো ৰিরুদ্ধঞ্চেতং. (পঞ্চমঙ্গলৰচনেন উন্নঙ্গলমঙ্গলউক্কন্তনমঙ্গলকম্মহাযমঙ্গলদুস্সমঙ্গলানি সমুপগতানি এৰ অহেসুন্তি দট্ঠব্বং).
৩১১. সৰংসৰসেন আগতা পুত্তনত্তুআদযো পুত্তা চ পপুত্তা চ এতিস্সাতি পুত্তপপুত্তকা পরম্পরা. নিহতন্তি নিহিতং ঠপিতং, পৰত্তিতন্তি অত্থো. নিহতন্তি ৰা সততং পতিট্ঠিতভাৰেন ৰল়ঞ্জিতন্তি অত্থো. তেনাহ ‘‘কল্যাণৰত্ত’’ন্তি. অতিরেকতরা দ্ৰে গুণাতি মহাসত্তস্স মঘদেৰকালতো অতিরেকতরা দ্ৰে গুণা ইতররাজূহি পন অতিরেকতরা অনেকসতসহস্সপ্পভেদা এৰ গুণা অহেসুন্তি.
৩১২. তেত্তিংস সহপুঞ্ঞকারিনো এত্থ নিব্বত্তাতি তংসহচরিতট্ঠানং তেত্তিংসং, তদেৰ তাৰতিংসং, তংনিৰাসো এতেসন্তি তাৰতিংসা. নিৰাসভাৰো চ তেসং তত্থ নিব্বত্তনপুব্বকোতি আহ – ‘‘দেৰানং তাৰতিংসানন্তি তাৰতিংসভৰনে নিব্বত্তদেৰান’’ন্তি. রঞ্ঞোতি নিমিমহারাজস্স. ওৰাদে ঠত্ৰাতি ‘‘সীলং অরক্খন্তো মম সন্তিকং মা আগচ্ছতূ’’তি নিগ্গণ্হনৰসেনপি, ‘‘একন্ততো মম ৰিজিতে ৰসন্তেন সীলং রক্খিতব্ব’’ন্তি এৰং পৰত্তিতওৰাদৰসেনপি ওৰাদে ঠত্ৰা.
অথ নন্তি মহাজুতিকং মহাৰিপ্ফারং মহানুভাৰং নিমিরাজানং. ‘‘সক্কোহমস্মি দেৰিন্দো, তৰ সন্তিকমাগতো’’তি অত্তনো সক্কভাৰং পৰেদেত্ৰা ‘‘কঙ্খং তে পটিৰিনোদেস্সামী’’তি আহ. তেনাহ ‘‘সব্বভূতানমিস্সরা’’তিআদি.
সীলং উপাদায ওমকতায ‘‘কি’’ন্তি হীল়েন্তো ৰদতি. গুণৰিসিট্ঠতাযাতি লাভযসাদীনঞ্চেৰ পিযমনাপতাদীনঞ্চ আসৰক্খযপরিযোসানানং নিমিত্তভাৰেন উত্তমগুণতায. তদা সক্কো অনুরুদ্ধত্থেরো, সো অত্তনো পুরিমজাতিযং পচ্চক্খসিদ্ধংৰ দানতো সীলং মহন্তং ৰিভাৰেন্তো ‘‘অহঞ্হী’’তিআদিমাহ. তত্থ অত্তনা ৰসিযমানং কামাৰচরদেৰলোকং সন্ধায ‘‘পেত্তিৰিসযতো’’তি ৰুত্তং. তস্স হি কপ্পসতসহস্সং ৰিৰট্টজ্ঝাসযস্স পূরিতপারমিস্স দেৰলোকো পেতলোকো ৰিয উপট্ঠাসি. তেনেৰাহ ‘‘অচ্ছরাগণসঙ্ঘুট্ঠং, পিসাচগণসেৰিত’’ন্তি (সং. নি. ১.৪৬).
খত্তিযেতি খত্তিযজাতিযং. ৰিসুজ্ঝতীতি ব্রহ্মলোকূপপত্তিং সন্ধায ৰদতি কামসংকিলেসৰিসুজ্ঝনতো. কাযাতি চ ব্রহ্মকাযমাহ.
ইমস্স মম অদিট্ঠপুব্বরূপং দিস্ৰা ‘‘অহুদেৰ ভয’’ন্তি চিন্তেত্ৰা আহ ‘‘অৰিকম্পমানো’’তি. ভাযন্তো হি চিত্তস্স অঞ্ঞথত্তেন কাযস্স চ ছম্ভিতত্তেন ৰিকম্পতি নাম. তেনাহ ‘‘অভাযমানো’’তি. সুখং কথেতুং হোতীতি পুঞ্ঞফলং কথেতুং সুখং হোতি.
৩১৩. মনং আগম্ম যুত্তাযেৰ হোন্তীতি মাতলিস্স সক্কস্সেৰ চিত্তং জানিত্ৰা যুত্তা ৰিয হোন্তি, রথে যুত্তআজানীযকিচ্চং করোন্তি দেৰপুত্তা. এৰং তাদিসে কালে তথা পটিপজ্জন্তি, যথা এরাৰণো দেৰপুত্তো হত্থিকিচ্চং. নদ্ধিতো পট্ঠাযাতি রথপঞ্জরপরিযন্তেন অক্খস্স সম্বন্ধট্ঠানং নদ্ধী, ততো পট্ঠায. অক্খো বজ্ঝতি এত্থাতি অক্খবদ্ধো, অক্খেন রথস্স বদ্ধট্ঠানং. যথা দেৰলোকতো যাৰ চন্দমণ্ডলস্স গমনৰীথি, তাৰ অত্তনো আনুভাৰেন হেট্ঠামুখমেৰ রথং পেসেসি, এৰং চন্দমণ্ডলস্স গমনৰীথিতো যাৰ রঞ্ঞো পাসাদো, তাৰ তথেৰ পেসেসি. দ্ৰে মগ্গে দস্সেত্ৰাতি পতোদলট্ঠিযা আকাসং ৰিলিখন্তো ৰিয অত্তনো আনুভাৰেন নিরযগামী দেৰলোকগামী চাতি দ্ৰে মগ্গে দস্সেত্ৰা. কতমেনাতিআদি দেসনামত্তং, যথা তেন রথেন গচ্ছন্তস্স নিরযো দেৰলোকো চ পাকটা হোন্তি, তথা করণং অধিপ্পেতং.
ৰুত্তকারণমেৰ সন্ধাযাহ মহাসত্তো ‘‘উভযেনেৰ মং মাতলি নেহী’’তি. দুগ্গন্তি দুগ্গমং. ৰেত্তরণিন্তি এৰংনামকং নিরযং. কুথিতন্তি পক্কুথিতং নিপক্কতেলসদিসজালং. খারসংযুত্তন্তি খারোদকসদিসং.
রথং নিৰত্তেত্ৰাতি নিরযাভিমুখতো নিৰত্তেত্ৰা. বীরণীদেৰধীতাযাতি ‘‘বীরণী’’তি এৰংনামিকায অচ্ছরায. সোণদিন্নদেৰপুত্তস্সাতি ‘‘সোণদিন্নো’’তি এৰংনামকস্স দেৰপুত্তস্স. গণদেৰপুত্তানন্তি গণৰসেন পুঞ্ঞং কত্ৰা গণৰসেনেৰ নিব্বত্তদেৰপুত্তানং.
পত্তকালেতি উপকট্ঠায ৰেলায. অতিথিন্তি পচ্চেকসম্বুদ্ধং. কস্সপস্স ভগৰতো সাসনে একং খীণাসৰত্থেরন্তিপি ৰদন্তি. মাতাৰ পুত্তং সকিমাভিনন্দীতি যথা পৰাসতো আগতং পুত্তং মাতা সকিং একৰারং আগতকালে অভিনন্দতি, তথা নিচ্চকালে অভিনন্দি সক্কচ্চং পরিৰিসি. সংযমা সংৰিভাগাতি সীলসংযমা সংৰিভাগসীলা. জাতকেতি নিমিজাতকে.
চিত্তকূটন্তি দেৰনগরস্স দক্খিণদিসায দ্ৰারকোট্ঠকং. সক্কো চিত্তং সন্ধারেতুং অসক্কোন্তোতি মহাসত্তে পৰত্তং দেৰতানং সক্কারসম্মানং পটিচ্চ উপ্পন্নং অত্তনো উসূযচিত্তং বহি অনাৰিকত্ৰা অব্ভন্তরেযেৰ চ নং ঠপেতুং অসক্কোন্তো. অঞ্ঞেসং পুঞ্ঞেন ৰসাহীতি সক্কস্স মহাসত্তং রোসেতুকামতায আরাধনং নিদস্সেতি. পুরাণসক্কো দীঘাযুকো, তং উপাদায জরাজিণ্ণং ৰিয কত্ৰা ‘‘জরসক্কো’’তি ৰুত্তং.
৩১৫. সেসং সব্বন্তি পব্বজ্জুপগমনা সেসং অত্তনো ৰংসে পোরাণরাজূনং রাজচারিত্তং. পাকতিকন্তি পুন সভাৰত্তমেৰ গতো অহোসি, অপব্বজিতভাৰৰচনেনেৰস্স ব্রহ্মৰিহারভাৰনাদীনং পব্বজ্জাগুণানং অভাৰো দীপিতো হোতি.
৩১৬. ৰীরিযং অকরোন্তো সমুচ্ছিন্দতি, ন তাৰ সমুচ্ছিন্নং, কল্যাণমিত্তসংসগ্গাদিপচ্চযসমৰাযে সতি সীলৰতং কল্যাণৰত্তং পৰত্তেতুং সক্কোতি. দুস্সীলেন সমুচ্ছিন্নং নাম হোতি তস্স তত্থ নিরাসভাৰেন পটিপত্তিযা এৰ অসম্ভৰতো. সত্ত সেখা পৰত্তেন্তি কল্যাণৰত্তস্স অপরিনিট্ঠিতকিচ্চত্তা. খীণাসৰেন পৰত্তিতং নাম পরিনিট্ঠিতকিচ্চত্তা. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
মঘদেৰসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.