৮. সমণমুণ্ডিকাপুত্তসুত্তৰণ্ণনা
২৬০. উগ্গহিতুন্তি সিক্খিতুং. উগ্গাহেতুন্তি সিক্খাপেতুং, পাঠতো অত্তনা যথাউগ্গহিতমত্থং তব্বিভাৰনত্থায উচ্চারণৰসেন পরেসং গাহেতুন্তি অত্থো. সমযন্তি দিট্ঠিং. সা হি সংযোজনভাৰতো সমেতি সম্বন্ধা এতি পৰত্ততি, দল়্হগ্গহণভাৰতো ৰা সংযুত্তা অযন্তি পৰত্তন্তি সত্তা যথাভিনিৰেসং এতেনাতি সমযোতি ৰুচ্চতি. দিট্ঠিসংযোজনেন হি সত্তা অতিৰিয বজ্ঝন্তীতি. সূরিযস্স উগ্গমনতো অত্থঙ্গমা অযং এত্তকো কালো রত্তন্ধকারৰিধমনতো দিৰা নাম, তস্স পন মজ্ঝিমপহারসঞ্ঞিতো কালো সমুজ্জলিতপভাতেজদহনভাৰেন দিৰা নাম. তেনাহ ‘‘দিৰসস্সপি দিৰাভূতে’’তি. পটিসংহরিত্ৰাতি নিৰত্তেত্ৰা. এৰং চিত্তস্স পটিসংহরণং নাম গোচরক্খেত্তে ঠপনন্তি আহ ‘‘ঝানরতিসেৰনৰসেন একীভাৰং গতো’’তি. এতেন কাযৰিৰেকপুব্বকং চিত্তৰিৰেকমাহ. সীলাদিগুণৰিসেসযোগতো মনসা সম্ভাৰনীযা, তে পন যস্মা অত্তনো সীলাদিগুণেহি ৰিঞ্ঞূনং মনাপা হোন্তি (কিলেসঅনিগ্গহস্স পঞ্চপসাদাযত্তত্তা,) তস্মা আহ ‘‘মনৰড্ঢনকান’’ন্তিআদি. তত্থ উন্নমতীতি উদগ্গং হোতি. ৰড্ঢতীতি সদ্ধাৰসেন ৰড্ঢতি. তেনাহ ভগৰা – ‘‘অনুস্সরণম্পহং, ভিক্খৰে, তেসং ভিক্খূনং বহূপকারং ৰদামী’’তি (ইতিৰু. ১০৪; সং. নি. ৫.১৮৪).
২৬১. পঞ্ঞপেমীতি পজাননভাৰেন ঞাপেমি তথা ৰৰত্থপেমি. তেনাহ ‘‘দস্সেমি ঠপেমী’’তি. পরিপুণ্ণকুসলন্তি সব্বসো পুণ্ণকুসলধম্মং, উত্তমকুসলন্তি উত্তমভাৰং সেট্ঠভাৰং পত্তকুসলধম্মং. অযোজ্ঝন্তি ৰাদযুদ্ধেন অযোধনীযং, ৰাদযুদ্ধং হোতু, তেন পরাজযো ন হোতীতি দস্সেতি, তেনাহ ‘‘ৰাদযুদ্ধেনা’’তিআদি. সংৰরপ্পহানন্তি পঞ্চসু সংৰরেসু যেন কেনচি সংৰরেন সংৰরলক্খণং পহানং. পটিসেৰনপ্পহানং ৰাতি ৰা-সদ্দেন পরিৰজ্জনপ্পহানাদিং সঙ্গণ্হাতি. সেসপদেসূতি ‘‘ন ভাসতী’’তিআদীসু পদেসু. এসেৰ নযোতি ইমিনা ‘‘অভাসনমত্তমেৰ ৰদতী’’তি এৰমাদিং অতিদিসতি.
নাভিনন্দীতি ন সম্পটিচ্ছি. সাসনে তিণ্ণং দুচ্চরিতানং মিচ্ছাজীৰস্স ৰিৰজ্জনং ৰণ্ণীযতি, অযঞ্চ এৰং কথেতি, তস্মা সাসনস্স অনুলোমং ৰিয ৰদতি, ৰদন্তো চ সম্মাসম্বুদ্ধে ধম্মে চস্স অপ্পসাদং ন দস্সেতি, তস্মা পসন্নকারম্পি ৰদতীতি মঞ্ঞমানো তস্স ৰাদং ন পটিসেধেতি.
২৬২. যথা তস্স ৰচনং, এৰং সন্তেতি যথা তস্স পরিব্বাজকস্স ৰচনং, এৰং সমণভাৰে সন্তে লব্ভমানে. মযং পন এৰং ন ৰদামাতি এতেন সমণভাৰো নাম এৰং ন হোতীতি দস্সেতি. যো হি ধম্মো যাদিসো, তথেৰ তং বুদ্ধা দীপেন্তি. ৰিসেসঞাণং ন হোতীতি কাযৰিসেসৰিসযঞাণং তস্স তদা নত্থি, যতো পরকাযে উপক্কমং করেয্যাতি দস্সেতি, তস্স পন তত্থ ৰিসেসঞাণম্পি নত্থেৰাতি. যস্মা কাযপটিবদ্ধং কাযকম্মং, তস্মা তং নিৰত্তেন্তো আহ ‘‘অঞ্ঞত্র ফন্দিতমত্তা’’তি. কিলেসসহগতচিত্তেনেৰাতি দুক্খসম্ফস্সস্স অসহননিমিত্তেন দোমনস্সসহগতচিত্তেনেৰ. দুতিযৰারেপি এসেৰ নযো. জিঘচ্ছাপিপাসদুক্খস্স অসহননিমিত্তেন দোমনস্সেনেৰ. ৰিকূজিতমত্তাতি এত্থ ৰিরূপং কূজিতং ৰিকূজিতং পুব্বেনিৰাসসন্নিস্সযং উপযং, তং পনেত্থ রোদনহসনসমুট্ঠাপকচিত্তসহগতন্তি দোসসহগতং লোভসহগতঞ্চাতি দট্ঠব্বং. চিত্তন্তি কুসলচিত্তং. অকুসলচিত্তং পন অতীতারম্মণং পৰত্ততীতি ৰত্তব্বমেৰ নত্থি. সরিত্ৰাতি যাৰ ন সতিসণ্ঠাপনা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি, তাৰ সুপিনন্তে অনুভূতং ৰিয দুক্খং সরিত্ৰা রোদন্তি. হসন্তীতি এত্থাপি এসেৰ নযো. অযঞ্চ নযো যে লদ্ধসুখারম্মণা হুত্ৰা গহিতপটিসন্ধিকা মাতুকুচ্ছিতোপি সুখেনেৰ নিক্খমন্তি, তেসং ৰসেন ৰুত্তোতি দট্ঠব্বো. পাযন্তিযাতি অত্তনো জনপদদেসরূপেন পাযন্তিযা. অযম্পীতি আজীৰোপি মাতু অঞ্ঞৰিহিতকালে চ লোকস্সাদৰসেন কিলেসসহগতচিত্তেনেৰ হোতি.
২৬৩. সমধিগয্হাতি সম্মা অধিগতভাৰেন গহেত্ৰা অভিভৰিত্ৰা ৰিসেসেত্ৰা ৰিসিট্ঠো হুত্ৰা. খীণাসৰং সন্ধাযাতি ব্যতিরেকৰসেন খীণাসৰং সন্ধায. অযঞ্হেত্থ অত্থো – খীণাসৰম্পি সোতাপন্নকুসলং পঞ্ঞপেতি সেক্খভূমিযং ঠিতত্তা. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো.
তীণি পদানি নিস্সাযাতি ন কাযেন পাপকং কম্মং করোতি, ন পাপকং ৰাচং ভাসতি, ন পাপকং আজীৰং আজীৰতীতি ইমানি তীণি পদানি নিস্সায কুসলসীলমূলকা চ অকুসলসীলমূলকা চাতি দ্ৰে পঠমচতুক্কা ঠপিতা. একং পদং নিস্সাযাতি ন পাপকং সঙ্কপ্পং সঙ্কপ্পেতীতি ইমং একপদং নিস্সায কুসলসঙ্কপ্পমূলকা অকুসলসঙ্কপ্পমূলকা চাতি ইমে দ্ৰে পচ্ছিমচতুক্কা ঠপিতা.
২৬৪. ৰিচিকিচ্ছুদ্ধচ্চসহগতচিত্তদ্ৰযম্পি ৰট্টতি বলৰতা মোহেন সমন্নাগতত্তা. তথা হি তানি ‘‘মোমূহচিত্তানী’’তি ৰুচ্চন্তি.
কুহিন্তি কিংনিমিত্তং. কতরংঠানং পাপুণিত্ৰাতি কিং কারণং আগম্ম. এত্থেতেতি এত্থাতি কাযৰচীমনোসুচরিতভাৰনাসাজীৰনিপ্ফত্তিযং. সা পন হেট্ঠিমকোটিযা সোতাপত্তিফলেন দীপেতব্বাতি আহ ‘‘সোতাপত্তিফলে ভুম্ম’’ন্তি. যস্মা আজীৰট্ঠমকং অৰসিট্ঠঞ্চ সীলং পাতিমোক্খসংৰরসীলস্স চ পারিসুদ্ধিপাতিমোক্খাধিগমেন সোতাপত্তিফলপ্পত্তিযা সিদ্ধো হোতীতি আহ – ‘‘পাতিমোক্খ…পে… নিরুজ্ঝতী’’তি. ‘‘সুখসীলো দুক্খসীলো’’তিআদীসু ৰিয পকতিঅত্থসীলসদ্দং গহেত্ৰা ৰুত্তং ‘‘অকুসলসীল’’ন্তিআদি.
২৬৫. কামাৰচরকুসলচিত্তমেৰ ৰুত্তং সম্পত্তসমাদানৰিরতিপুব্বকস্স সীলস্স অধিপ্পেতত্তা. তেনাহ – ‘‘এতেন হি কুসলসীলং সমুট্ঠাতী’’তি.
সীলৰাতি এত্থ ৰা-সদ্দো পাসংসত্থোৰ ৰেদিতব্বোতি আহ ‘‘সীলসম্পন্নো হোতী’’তি. যো সীলমত্তে পতিট্ঠিতো, ন সমাধিপঞ্ঞাসু, সো সীলমযধম্মপূরিততায সীলমযো. তেনাহ ‘‘অলমেত্তাৰতা’’তিআদি. যত্থাতি যস্সং চেতোৰিমুত্তিযং পঞ্ঞাৰিমুত্তিযঞ্চ. তদুভযঞ্চ যস্মা অরহত্তফলে সঙ্গহিতং, তস্মা ৰুত্তং ‘‘অরহত্তফলে ভুম্ম’’ন্তি. অসেসং নিরুজ্ঝতি সুখৰিপাকভাৰস্স সব্বসো পটিপ্পস্সম্ভনতো.
২৬৬. কামপটিসংযুত্তা সঞ্ঞা কামসঞ্ঞা. সেসেসুপি এসেৰ নযো. ইতরা দ্ৰেতি ব্যাপাদৰিহিংসাসঞ্ঞা.
অনাগামিফলপঠমজ্ঝানন্তি অনাগামিফলসহগতং পঠমজ্ঝানং. এত্থাতি যথাৰুত্তে পঠমজ্ঝানে. এত্থ চ উজুৰিপচ্চনীকেন পটিপক্খপ্পহানং সাতিসযন্তি পঠমজ্ঝানগ্গহণং. তেনাহ ‘‘অপরিসেসা নিরুজ্ঝন্তী’’তি. নেক্খম্মসঞ্ঞানং কামাৰচরচিত্তসহগততা তস্স সীলস্স সমুট্ঠানতা চ সম্পযুত্তনযেন ৰেদিতব্বা.
২৬৭. কুসলসঙ্কপ্পনিরোধদুতিযজ্ঝানিকঅরহত্তফলঅকুসলসঙ্কপ্পনিরোধ- পঠমজ্ঝানিকঅনাগামিফলগ্গহণেন সমণো দস্সিতো. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
সমণমুণ্ডিকাপুত্তসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.