৪. মহামালুক্যসুত্তৰণ্ণনা
১২৯. ওরং ৰুচ্চতি কামধাতু, তত্থ পৰত্তিযা সংৰত্তনতো ওরং ভজন্তীতি ওরম্ভাগিযানি, হেট্ঠিমমগ্গৰজ্ঝতায ওরম্ভাগে হেট্ঠাকোট্ঠাসে ভজন্তীতি ওরম্ভাগিযানি ক-কারস্স য-কারং কত্ৰা. তেনাহ ‘‘হেট্ঠাকোট্ঠাসিকানী’’তিআদি. কম্মুনা হি ৰট্টেন চ দুক্খং সংযোজেন্তীতি সংযোজনানি, ওরম্ভাগিযসঞ্ঞিতানি সংযোজনানি যস্স অপ্পহীনানি, তস্সেৰ ৰট্টদুক্খং. যস্স পন তানি পহীনানি, তস্স তং নত্থীতি. অপ্পহীনতায অনুসেতীতি অরিযমগ্গেন অসমুচ্ছিন্নতায কারণলাভে সতি উপ্পজ্জতি, অপ্পহীনভাৰেন অনুসেতি. অনুসযমানো সংযোজনং নাম হোতীতি অনুসযত্তং ফরিত্ৰা পৰত্তমানো পাপধম্মো যথাৰুত্তেনত্থেন সংযোজনং নাম হোতি. এতেন যদি পন অনুসযতো সংযোজনং পৰত্তং, তথাপি যে তে কামরাগাদযো ‘‘অনুসযা’’তি ৰুচ্চন্তি, তেযেৰ বন্ধনট্ঠেন সংযোজনানীতি দস্সেতি.
এৰং সন্তেপীতি যদেৰ ওরম্ভাগিযসংযোজনং ভগৰতা পুচ্ছিতং, তদেৰ থেরেনপি ৰিস্সজ্জিতং, তথাপি অযং লদ্ধি সন্নিস্সযা. তত্থ দোসারোপনাতি দস্সেতুং ‘‘তস্স ৰাদে’’তিআদি ৰুত্তং. সমুদাচারক্খণেযেৰাতি পৰত্তিক্খণে এৰ. ন হি সব্বে ৰত্তমানা কিলেসা সংযোজনত্থং ফরন্তীতি অধিপ্পাযো. তেনাতি তেন কারণেন, তথালদ্ধিকত্তাতি অত্থো. চিন্তেসি ‘‘ধম্মং দেসেস্সামী’’তি যোজনা. অত্তনো ধম্মতাযেৰাতি অজ্ঝত্তাসযেনেৰ. ৰিসংৰাদিতাতি সত্থু চিত্তস্স অনারাধনেন ৰিৰেচিতা. এৰমকাসি এৰং ধম্মং দেসাপেসি.
১৩০. সক্কাযদিট্ঠিপরিযুট্ঠিতেনাতি পরিযুট্ঠানসমত্থসক্কাযদিট্ঠিকেন. তথাভূতঞ্চ চিত্তং তায দিট্ঠিযা ৰিগয্হিতং অজ্ঝোত্থটঞ্চ নাম হোতীতি আহ ‘‘গহিতেন অভিভূতেনা’’তি. দিট্ঠিনিস্সরণং নাম দস্সনমগ্গো তেন সমুচ্ছিন্দিতব্বতো, সো পন নিব্বানং আগম্ম তং সমুচ্ছিন্দতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘দিট্ঠিনিস্সরণং নিব্বান’’ন্তি. অৰিনোদিতা অনীহটাতি পদদ্ৰযেনপি সমুচ্ছেদৰসেন অপ্পহীনত্তংযেৰ ৰদতি. অঞ্ঞং সংযোজনং অঞ্ঞো অনুসযোতি ৰদন্তি, সহভাৰো নাম অঞ্ঞেন হোতি. ন হি তদেৰ তেন সহাতি ৰুচ্চতীতি তেসং অধিপ্পাযো. অঞ্ঞেনাতি অত্থতো অঞ্ঞেন. অৰত্থামত্ততো যদিপি অৰযৰৰিনিমুত্তো সমুদাযো নত্থি, অৰযৰো পন সমুদাযো ন হোতীতি সো সমুদাযতো অঞ্ঞো এৰাতি সক্কা ৰত্তুন্তি যথাৰুত্তস্স পরিহারস্স অপ্পাটিহীরকতং আসঙ্কিত্ৰা পক্খন্তরং আসল্লিতং ‘‘অথাপি সিযা’’তিআদিনা. পক্খন্তরেহি পরিহারা হোন্তীতি যথাৰুত্তঞাযেনপি অঞ্ঞো পুরিসো অথাপি সিযা, অযং পনেত্থ অঞ্ঞো দোসোতি আহ ‘‘যদি তদেৰা’’তিআদি. অথাপি সিযা তুয্হং যদি পরিৰিতক্কো ঈদিসো যদি তদেৰ সংযোজনন্তিআদি. ইমমত্থং সন্ধাযাতি পরমত্থতো সো এৰ কিলেসো সংযোজনমনুসযো চ, বন্ধনত্থঅপ্পহীনত্থানং পন অত্থেৰ ভেদোতি ইমমত্থং সন্ধায.
১৩২. তচচ্ছেদো ৰিয সমাপত্তি কিলেসানং সমাপত্তিৰিক্খম্ভনস্স সারচ্ছেদস্স অনুসযস্স দূরভাৰতো. ফেগ্গুচ্ছেদো ৰিয ৰিপস্সনা তস্স আসন্নভাৰতো. এৰরূপা পুগ্গলাতি অভাৰিতসদ্ধাদিবলতায দুব্বলনামকাযা পুগ্গলা, যেসং সক্কাযনিরোধায…পে… নাধিমুচ্চতি. এৰং দট্ঠব্বাতি যথা সো দুব্বলকো পুরিসো, এৰং দট্ঠব্বো সো পুরিসো গঙ্গাপারং ৰিয সক্কাযপারং গন্তুং অসমত্থত্তা. ৰুত্তৰিপরিযাযেন সুক্কপক্খস্স অত্থো ৰেদিতব্বো.
১৩৩. উপধিৰিৰেকেনাতি ইমিনা উপধিৰিৰেকাতি করণে নিস্সক্কনন্তি দস্সেতি, উপধিৰিৰেকাতি ৰা হেতুম্হি নিস্সক্কৰচনস্স উপধিৰিৰেকেনাতি হেতুম্হি করণৰচনেন পঞ্চকামগুণৰিৰেকো কথিতো. কামগুণাপি হি উপধীযতি এত্থ দুক্খন্তি উপধীতি ৰুচ্চন্তীতি. থিনমিদ্ধপচ্চযা কাযৰিজম্ভিতাদিভেদং কাযালসিযং. তত্থাতি অন্তোসমাপত্তিযং সমাপত্তিঅব্ভন্তরে জাতং. তং পন সমাপত্তিপরিযাপন্নম্পি অপরিযাপন্নম্পীতি তদুভযং দস্সেতুং ‘‘অন্তোসমাপত্তিক্খণেযেৰা’’তিআদি ৰুত্তং. রূপাদযো ধম্মেতি রূপৰেদনাদিকে পঞ্চক্খন্ধধম্মে. ন নিচ্চতোতি ইমিনা নিচ্চপটিক্খেপতো তেসং অনিচ্চতমাহ. ততো এৰ উদযৰযন্ততো ৰিপরিণামতো তাৰকালিকতো চ তে অনিচ্চাতি জোতিতং হোতি. যঞ্হি নিচ্চং ন হোতি, তং উদযব্বযপরিচ্ছিন্নং জরায মরণেন চাতি দ্ৰেধা ৰিপরিণতং ইত্তরখণমেৰ চ হোতি. ন সুখতোতি ইমিনা সুখপটিক্খেপতো তেসং দুক্খতমাহ, অতো এৰ অভিণ্হং পটিপীল়নতো দুক্খৰত্থুতো চ তে দুক্খাতি জোতিতং হোতি. উদযব্বযৰন্ততায হি তে অভিণ্হং পটিপীল়নতো নিরন্তরদুক্খতায দুক্খস্সেৰ চ অধিট্ঠানভূতাতি. পচ্চযযাপনীযতায রোগমূলতায চ রোগতো. দুক্খতাসূলযোগিতায কিলেসাসুচিপগ্ঘরণতো উপ্পাদজরাভঙ্গেহি উদ্ধুমাতপক্কভিজ্জনতো চ গণ্ডতো. পীল়াজননতো অন্তোতুদনতো দুন্নীহরণতো চ অৰদ্ধিআৰহতো অঘৰত্থুতো চ অসেরীভাৰতো আবাধপদট্ঠানতায চ আবাধতো. অৰসৰত্তনতো অৰিধেয্যতায পরতো. ব্যাধিজরামরণেহি পলুজ্জনীযতায পলোকতো. সামীনিৰাসীকারকৰেদকঅধিট্ঠাযকৰিরহতো সুঞ্ঞতো. অত্তপটিক্খেপট্ঠেন অনত্ততো, রূপাদিধম্মাপি ন এত্থ অত্তা হোন্তীতি অনত্তা, এৰং অযম্পি ন অত্তা হোতীতি অনত্তা. তেন অব্যাপারতো নিরীহতো তুচ্ছতো অনত্তাতি দীপিতং হোতি. লক্খণত্তযমেৰ অৰবোধত্থং একাদসহি পদেহি ৰিভজিত্ৰা গহিতন্তি দস্সেতুং ‘‘তত্থা’’তিআদি ৰুত্তং.
অন্তোসমাপত্তিযন্তি সমাপত্তীনং সহজাততায সমাপত্তীনং অব্ভন্তরে. চিত্তং পটিসংহরতীতি তপ্পটিবদ্ধছন্দরাগাদিউপক্কিলেসৰিক্খম্ভনেন ৰিপস্সনাচিত্তং পটিসংহরতি. তেনাহ ‘‘মোচেতী’’তি. সৰনৰসেনাতি ‘‘সব্বসঙ্খারসমথো’’তিআদিনা সৰনৰসেন. থুতিৰসেনাতি তথেৰ থোমনাৰসেন গুণতো সংকিত্তনৰসেন. পরিযত্তিৰসেনাতি তস্স ধম্মস্স পরিযাপুণনৰসেন. পঞ্ঞত্তিৰসেনাতি তদত্থস্স পঞ্ঞাপনৰসেন. আরম্মণকরণৰসেনেৰ উপসংহরতি মগ্গচিত্তং. এতং সন্তন্তিআদি পন অৰধারণনিৰত্তিতত্থদস্সনং. যথা ৰিপস্সনা ‘‘এতং সন্তং এতং পণীত’’ন্তিআদিনা অসঙ্খতায ধাতুযা চিত্তং উপসংহরতি, এৰং মগ্গো নিব্বানং সচ্ছিকিরিযাভিসমযৰসেন অভিসমেন্তো তত্থ লব্ভমানে সব্বে ৰিসেসে অসম্মোহতো পটিৰিজানন্তো তত্থ চিত্তং উপসংহরতি. তেনাহ ‘‘ইমিনা পন আকারেনা’’তিআদি. সো তত্থ ঠিতোতি সো অদন্ধৰিপস্সনো যোগী তত্থ তায অনিচ্চাদিলক্খণত্তযারম্মণায ৰিপস্সনায ঠিতো. সব্বসোতি তস্স মগ্গস্স অধিগমায নিব্বত্তিতসমথৰিপস্সনাসু. অসক্কোন্তো অনাগামী হোতীতি হেট্ঠিমমগ্গৰহাসু এৰ সমথৰিপস্সনাসু ছন্দরাগং পহায অগ্গমগ্গৰহাসু তাসু নিকন্তিং পরিযাদাতুং অসক্কোন্তো অনাগামিতাযমেৰ সণ্ঠাতি.
সমতিক্কন্তত্তাতি সমথৰসেন ৰিপস্সনাৰসেন চাতি সব্বথাপি রূপস্স অতিক্কন্তত্তা. তেনাহ ‘‘অযঞ্হী’’তিআদি. অনেনাতি যোগিনা. তং অতিক্কম্মাতি ইদং যো ৰা পঠমং পঞ্চৰোকারভৰপরিযাপন্নে ধম্মে সম্মদেৰ সম্মসিত্ৰা তে ৰিৰজ্জেত্ৰা ততো অরূপসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৰা অরূপধম্মে সম্মসতি, তং সন্ধায ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘ইদানি অরূপং সম্মসতী’’তি.
সমথৰসেন গচ্ছতোতি সমথপ্পধানং পুব্বভাগপটিপদং অনুযুঞ্জন্তস্স. চিত্তেকগ্গতা ধুরং হোতীতি তস্স ৰিপস্সনাভাৰনায তথা পুব্বে পৰত্তত্তা ৰুট্ঠানগামিনিৰিপস্সনা সমাধিপ্পধানা হোতি, মগ্গেপি চিত্তেকগ্গতা ধুরং হোতি, সমাধিন্দ্রিযং পুব্বঙ্গমং বলৰং হোতি. সো চেতোৰিমুত্তো নামাতি সো অরিযো চেতোৰিমুত্তো নাম হোতি. ৰিপস্সনাৰসেন গচ্ছতোতি ‘‘সমথৰসেন গচ্ছতো’’তি এত্থ ৰুত্তনযানুসারেন অত্থো ৰেদিতব্বো. অযঞ্চ পুগ্গলৰিভাগো সুত্তন্তনযেন ইধাভিহিতো পরিযাযো নাম, অভিধম্মনযেন পরতো কীটাগিরিসুত্তৰণ্ণনাযং দস্সযিস্সাম. অযং সভাৰধম্মোযেৰাতি পুব্বভাগপটিপদা সমথপ্পধানা চে সমাধি ধুরং, ৰিপস্সনাপধানা চে পঞ্ঞা ধুরন্তি অযং ধম্মসভাৰোযেৰ, এত্থ কিঞ্চি ন আসঙ্কিতব্বং.
ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তং ইন্দ্রিযৰেমত্ততা. তেনাহ ‘‘ইন্দ্রিযনানত্তং ৰদামী’’তি. ইন্দ্রিযনানত্ততা কারণন্তি ইদং দস্সেতি – অনিচ্চাদিৰসেন ৰিপস্সনাভিনিৰেসো ৰিয সমথৰসেন ৰিপস্সনাৰসেন চ যং পুব্বভাগগমনং, তং অপ্পমাণং তং ৰুট্ঠানগামিনিৰিপস্সনং, যস্স সমাধি ধুরং পুব্বঙ্গমং বলৰং হোতি, সো অরিযো চেতোৰিমুত্তি নাম হোতি. যস্স পঞ্ঞা ধুরং পুব্বঙ্গমং বলৰং হোতি সো অরিযো পঞ্ঞাৰিমুত্তো নাম হোতি. ইদানি তমত্থং বুদ্ধিৰিসিট্ঠেন নিদস্সনেন দস্সেন্তো ‘‘দ্ৰে অগ্গসাৰকা’’তিআদিমাহ, তং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
মহামালুক্যসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.