২. মহারাহুলোৰাদসুত্তৰণ্ণনা
১১৩. ইরিযাপথানুবন্ধনেনাতি ইরিযাপথগমনানুবন্ধনেন, ন পটিপত্তিগমনানুবন্ধনেন. অঞ্ঞমেৰ হি বুদ্ধানং পটিপত্তিগমনং অঞ্ঞং সাৰকানং. ৰিলাসিতগমনেনাতি – ‘‘দূরে পাদং ন উদ্ধরতি, ন অচ্চাসন্নে পাদং নিক্খিপতি, নাতিসীঘং গচ্ছতি নাতিসণিক’’ন্তিআদিনা (সং. নি. অট্ঠ. ৩.৪.২৪৩; উদা. অট্ঠ. ৭৬; সারত্থ. টী. মহাৰগ্গ ৩.২৮৫) ৰুত্তেন সভাৰসীলেন বুদ্ধানং চাতুরিযগমনেন. তদেৰ হি সন্ধায ‘‘পদে পদং নিক্খিপন্তো’’তি ৰুত্তং. পদানুপদিকোতি রাহুলত্থেরস্সপি লক্খণপারিপূরিযা তাদিসমেৰ গমনন্তি যত্তকং পদেসং অন্তরং অদত্ৰা ভগৰতো পিট্ঠিতো গন্তুং আরদ্ধো, সব্বত্থ তমেৰ গমনপদানুপদং গচ্ছতীতি পদানুপদিকো.
ৰণ্ণনাভূমি চাযং তত্থ ভগৰন্তং থেরঞ্চ অনেকরূপাহি উপমাহি ৰণ্ণেন্তো ‘‘তত্থ ভগৰা’’তিআদিমাহ. নিক্খন্তগজপোতকো ৰিয ৰিরোচিত্থাতি পদং আনেত্ৰা যোজনা. এৰং তং কেসরসীহো ৰিযাতিআদীসুপি আনেত্ৰা যোজেতব্বং. তারকরাজা নাম চন্দো. দ্ৰিন্নং চন্দমণ্ডলানন্তিআদি পরিকপ্পৰচনং, বুদ্ধাৰেণিকসন্তকং ৰিয বুদ্ধানং আকপ্পসোভা অহোসি, অহো সিরীসম্পত্তীতি যোজনা.
আদিযমানাতি গণ্হন্তি. ‘‘পচ্ছা জানিস্সামা’’তি ন অজ্জুপেক্খিতব্বো. ইদং ন কত্তব্বন্তি ৰুত্তেতি ইদং পাণঅতিপাতনং ন কত্তব্বন্তি ৰুত্তে ইদং দণ্ডেন ৰা লেড্ডুনা ৰা ৰিহেঠনং ন কত্তব্বং, ইদং পাণিনা দণ্ডকদানঞ্চ অন্তমসো কুজ্ঝিত্ৰা ওলোকনমত্তম্পি ন কত্তব্বমেৰাতি নযসতেনপি নযসহস্সেনপি পটিৰিজ্ঝতি, তথা ইধ তাৰ সম্মজ্জনং কত্তব্বন্তি ৰুত্তেপি তত্থ পরিভণ্ডকরণং ৰিহারঙ্গণসম্মজ্জনং কচৰরছড্ডনং ৰালিকাসমকিরণন্তি এৰমাদিনা নযসতেন নযসহস্সেন পটিৰিজ্ঝতি. তেনাহ – ‘‘ইদং কত্তব্বন্তি ৰুত্তেপি এসেৰ নযো’’তি. পরিভাসন্তি তজ্জনং. লভামীতি পচ্চাসীসতি.
সব্বমেতন্তি সব্বং এতং মযি লব্ভমানং সিক্খাকামতং. অভিঞ্ঞাযাতি জানিত্ৰা. সহাযোতি রট্ঠপালত্থেরং সন্ধাযাহ. সো হি ভগৰতা সদ্ধাপব্বজিতভাৰে এতদগ্গে ঠপিতো. ধম্মারক্খোতি সত্থু সদ্ধম্মরতনানুপালকো ধম্মভণ্ডাগারিকো. পেত্তিযোতি চূল়পিতা. সব্বং মে জিনসাসনন্তি সব্বম্পি বুদ্ধসাসনং ময্হমেৰ.
ছন্দরাগং ঞত্ৰাতি ছন্দরাগং মম চিত্তে উপ্পন্নং ঞত্ৰা. অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলেতি ৰিহারপরিযন্তে অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলট্ঠানে অনুচ্ছৰিকে.
তদাতি অগ্গসাৰকেহি পসাদাপনকালে. অঞ্ঞকম্মট্ঠানানি চঙ্কমনইরিযাপথেপি পিট্ঠিপসারণকালেপি সমিজ্ঝন্তি, ন এৰমিদন্তি আহ – ‘‘ইদমস্স এতিস্সা নিসজ্জায কম্মট্ঠানং অনুচ্ছৰিক’’ন্তি. আনাপানস্সতিন্তি আনাপানস্সতিকম্মট্ঠানং.
সমসীসী হোতীতি সচে সমসীসী হুত্ৰা ন পরিনিব্বাযতি. পচ্চেকবোধিং সচ্ছিকরোতি নো চে পচ্চেকবোধিং সচ্ছিকরোতি. খিপ্পাভিঞ্ঞোতি খিপ্পং লহুংযেৰ পত্তব্বছল়ভিঞ্ঞো.
পরিপুণ্ণাতি সোল়সসু আকারেসু কস্সচিপি অতাপনেন সব্বসো পুণ্ণা. সুভাৰিতাতি সমথভাৰনায ৰিপস্সনাভাৰনায চ অনুপুব্বসম্পাদনেন সুভাৰিতা. গণনাৰিধানানুপুব্বিযা আসেৰিতত্তা অনুপুব্বং পরিচিতা.
ওমানং ৰাতি অৰজাননং উঞ্ঞাতন্তি এৰংৰিধং মানং ৰা. অতিমানং ৰাতি ‘‘কিং ইমেহি, মমেৰ আনুভাৰেন জীৰিস্সামী’’তি এৰং অতিমানং ৰা কুতো জনেস্সতীতি.
১১৪. ৰিসঙ্খরিত্ৰাতি ৰিসংযুত্তে কত্ৰা, যথা সঙ্গাকারেন গহণং ন গচ্ছতি, এৰং ৰিনিভুঞ্জিত্ৰাতি অত্থো. মহাভূতানি তাৰ ৰিত্থারেতু, সম্মসনূপগত্তা, অসম্মসনূপগং আকাসধাতুং অথ কস্মা ৰিত্থারেসীতি আহ ‘‘উপাদারূপদস্সনত্থ’’ন্তি. আপোধাতু সুখুমরূপং. ইতরাসু ওল়ারিকসুখুমতাপি লব্ভতীতি আহ ‘‘উপাদারূপদস্সনত্থ’’ন্তি. হেট্ঠা চত্তারি মহাভূতানেৰ কথিতানি, ন উপাদারূপন্তি তস্স পনেত্থ লক্খণহারনযেন আকাসদস্সনেন দস্সিততা ৰেদিতব্বা. তেনাহ ‘‘ইমিনা মুখেন তং দস্সেতু’’ন্তি. ন কেৰলং উপাদারূপগ্গহণদস্সনত্থমেৰ আকাসধাতু ৰিত্থারিতা, অথ খো পরিগ্গহসুখতাযপীতি দস্সেন্তো ‘‘অপিচা’’তিআদিমাহ. তত্থ পরিচ্ছিন্দিতব্বস্স রূপস্স নিরৰসেসপরিযাদানত্থং ‘‘অজ্ঝত্তিকেনা’’তি ৰিসেসনমাহ. আকাসেনাতি আকাসধাতুযা গহিতায. পরিচ্ছিন্নরূপন্তি তায পরিচ্ছিন্দিতকলাপগতম্পি পাকটং হোতি ৰিভূতং হুত্ৰা উপট্ঠাতি.
ইদানি ৰুত্তমেৰত্থং সুখগ্গহণত্থং গাথায দস্সেতি. তস্সাতি উপাদাযরূপস্স. এৰং আৰিভাৰত্থন্তি এৰং পরিচ্ছিন্নতায আকাসস্স ৰসেন ৰিভূতভাৰত্থং. তন্তি আকাসধাতুং.
১১৮. আকাসভাৰং গতন্তি চতূহি মহাভূতেহি অসম্ফুট্ঠানং তেসং পরিচ্ছেদকভাৰেন আকাসন্তি গহেতব্বতং গতং, আকাসমেৰ ৰা আকাসগতং যথা ‘‘দিট্ঠিগতং (ধ. স. ৩৮১; মহানি. ১২), অত্থঙ্গত’’ন্তি (অ. নি. অট্ঠ. ১.১.১৩০) চ. আদিন্নন্তি ইমন্তি তণ্হাদিট্ঠীহি আদিন্নং. তেনাহ ‘‘গহিতং পরামট্ঠ’’ন্তি. অঞ্ঞত্থ কম্মজং ‘‘উপাদিন্ন’’ন্তি ৰুচ্চতি, ন তথা ইধাতি আহ ‘‘সরীরট্ঠকন্তি অত্থো’’তি. পথৰীধাতুআদীসু ৰুত্তনযেনেৰাতি মহাহত্থিপদোপমে (ম. নি. ১.৩০০ আদযো) ৰুত্তনযদস্সনং সন্ধায ৰদতি.
১১৯. তাদিভাৰো নাম নিট্ঠিতকিচ্চস্স হোতি, অযঞ্চ ৰিপস্সনং অনুযুঞ্জতি, অথ কিমত্থং তাদিভাৰতা ৰুত্তাতি? পথৰীসমতাদিলক্খণাচিক্খণাহি ৰিপস্সনায সুখপ্পৰত্তিঅত্থং. তেনাহ ‘‘ইট্ঠানিট্ঠেসূ’’তিআদি. গহেত্ৰাতি কুসলপ্পৰত্তিযা ওকাসদানৰসেন পরিগ্গহেত্ৰা. ন পতিট্ঠিতোতি ন নিস্সিতো ন লগ্গো.
১২০. ব্রহ্মৰিহারভাৰনা অসুভভাৰনা আনাপানস্সতিভাৰনা চ উপচারং ৰা অপ্পনং ৰা পাপেন্তো ৰিপস্সনায পাদকভাৰায অনিচ্চাদিসঞ্ঞায ৰিপস্সনাভাৰেন উস্সক্কিত্ৰা মগ্গপটিপাটিযা অরহত্তাধিগমায হোতীতি ‘‘মেত্তাদিভাৰনায পন হোতী’’তি ৰুত্তং. যত্থ কত্থচি সত্তেসু সঙ্খারেসু চ পটিহঞ্ঞনকিলেসোতি আঘাতভাৰমেৰ ৰদতি ঞাযভাৰতো অঞ্ঞেসম্পি. অস্মিমানোতি রূপাদিকে পচ্চেকং একজ্ঝং গহেত্ৰা ‘‘অযমহমস্মী’’তি এৰং পৰত্তমানো.
১২১. ইদং কম্মট্ঠানন্তি এত্থ গণনাদিৰসেন আসেৰিযমানা অস্সাসপস্সাসা যোগকম্মস্স পতিট্ঠানতায কম্মট্ঠানং. তত্থ পন তথাপৰত্তো মনসিকারো ভাৰনা. এত্থ চ তস্সেৰ থেরস্স ভগৰতা বহূনং কম্মট্ঠানানং দেসিতত্তা চরিতং অনাদিযিত্ৰা কম্মট্ঠানানি সব্বেসং পুগ্গলানং সপ্পাযানীতি অযমত্থো সিদ্ধো, অতিসপ্পাযৰসেন পন কম্মট্ঠানেসু ৰিভাগকথা কথিতাতি ৰেদিতব্বা.
মহারাহুলোৰাদসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.