৯. ব্রহ্মনিমন্তনিকসুত্তৰণ্ণনা
৫০১. ‘‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চা’’তি (দী. নি. ১.৩০) এৰং পৰত্তা দিট্ঠি সস্সতদিট্ঠি (সং. নি. টী. ১.১.১৭৫). সহ কাযেনাতি সহ তেন ব্রহ্মত্তভাৰেন. ব্রহ্মট্ঠানন্তি অত্তনো ব্রহ্মৰত্থুং. ‘‘অনিচ্চং নিচ্চ’’ন্তি ৰদতি অনিচ্চতায অত্তনো অপঞ্ঞাযমানত্তা. থিরন্তি দল়্হং, ৰিনাসাভাৰতো সারভূতন্তি অত্থো. উপ্পাদৰিপরিণামাভাৰতো সদা ৰিজ্জমানং. কেৰলন্তি পরিপুণ্ণং. তেনাহ ‘‘অখণ্ড’’ন্তি. কেৰলন্তি ৰা জাতিআদীহি অমিস্সং, ৰিরহিতন্তি অধিপ্পাযো. উপ্পাদাদীনং অভাৰতো এৰ অচৰনধম্মং. কোচি জাযনকো ৰা…পে… উপপজ্জনকো ৰা নত্থি নিচ্চভাৰতো. ঠানেন সদ্ধিং তন্নিৰাসীনং নিচ্চভাৰঞ্হি সো পটিজানাতি. তিস্সো ঝানভূমিযোতি দুতিযততিযচতুত্থজ্ঝানভূমিযো. চতুত্থজ্ঝানভূমিৰিসেসা হি অসঞ্ঞসুদ্ধাৰাসারুপ্পভৰা. পটিবাহতীতি সন্তংযেৰ সমানং অজানন্তোৰ নত্থীতি পটিক্খিপতি. অৰিজ্জায গতোতি অৰিজ্জায সহ গতো পৰত্তো. সহযোগে হি ইদং করণৰচনং. তেনাহ ‘‘সমন্নাগতো’’তি. অঞ্ঞাণীতি অৰিদ্ৰা. পঞ্ঞাচক্খুৰিরহতো অন্ধো ভূতো, অন্ধভাৰং ৰা পত্তোতি অন্ধীভূতো.
৫০২. তদা ভগৰতো সুভগৰনে ৰিহরণস্স অৰিচ্ছিন্নতং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘সুভগৰনে ৰিহরতীতি ঞত্ৰা’’তি. তত্থ পন তদাস্স ভগৰতো অদস্সনং সন্ধাযাহ ‘‘কত্থ নু খো গতোতি ওলোকেন্তো’’তি. ব্রহ্মলোকং গচ্ছন্তং দিস্ৰাতি ইমিনা কতিপযচিত্তৰারৰসেন তদা ভগৰতো ব্রহ্মলোকগমনং জাতং, ন একচিত্তক্খণেনাতি দস্সেতি. ন চেত্থ কাযগতিযা চিত্তপরিণামনং অধিপ্পেতং – ‘‘সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্যা’’তিআদিৰচনতো (ম. নি. ১.৫০১). যং পনেত্থ ৰত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৰুত্তমেৰ. ৰিছন্দন্তি ছন্দৰিগমং. অপসাদিতোতি দিট্ঠিযা গাহস্স ৰিপরিৰত্তনেন সন্তজ্জিতো. ‘‘মেতমাসদো’’তি ৰচনেন উপত্থম্ভো হুত্ৰা.
অন্ৰাৰিসিত্ৰাতি আৰিসনৰসেন তস্স অত্তভাৰং অধিভৰিত্ৰা. তথা অভিভৰতো হি তস্স সরীরং পৰিট্ঠো ৰিয হোতীতি ৰুত্তং ‘‘সরীরং পৰিসিত্ৰা’’তি. যঞ্হি সত্তং দেৰযক্খনাগাদযো আৰিসন্তি, তস্স পাকতিককিরিযমযং চিত্তপ্পৰত্তিং নিৰারেত্ৰা অত্তনো ইদ্ধানুভাৰেন যং ইচ্ছিতং হসিতলপিতাদি, তং তেন কারাপেন্তি, কারেন্তা চ আৰিট্ঠপুগ্গলস্স চিত্তৰসেন কারেন্তি. ‘‘অত্তনোৰা’’তি ন ৰত্তব্বমেতং অচিন্তেয্যত্তা কম্মজস্স ইদ্ধানুভাৰস্সাতি কেচি. অপরে পন যথা তদা চক্খুৰিঞ্ঞাণাদিপৰত্তি আৰিট্ঠপুগ্গলস্সেৰ, এৰং কিরিযমযচিত্তপৰত্তিপি তস্সেৰ, আৰেসকানুভাৰেন পন সামঞ্ঞতা পরিৰত্ততি. তথা হি মহানুভাৰং পুগ্গলং তে আৰিসিতুং ন সক্কোন্তি, তিকিচ্ছাৰুট্ঠাপনে পন ছৰসরীরং অনুপৰিসিত্ৰা সতন্তং করোতি ৰিজ্জানুভাৰেন. কোরখত্তিযাদীনং পন ছৰসরীরস্স উট্ঠানং ৰচীনিচ্ছারণঞ্চ কেৰলং বুদ্ধানুভাৰেন. অচিন্তেয্যা হি বুদ্ধানং বুদ্ধানুভাৰাতি. অভিভৰিত্ৰা ঠিতোতি সকললোকং অত্তনো আনুভাৰেন অভিভৰিত্ৰা ঠিতো. জেট্ঠকোতি পধানো, তাদিসং ৰা আনুভাৰসম্পন্নত্তা উত্তমো. পস্সতীতি দসো. ৰিসেসৰচনিচ্ছায অভাৰতো অনৰসেসৰিসযো দসো-সদ্দোতি আহ ‘‘সব্বং পস্সতী’’তি. সব্বজনন্তি লদ্ধনামং সব্বসত্তকাযং. ৰসে ৰত্তেতি, সেট্ঠত্তা নিম্মাপকত্তা চ অত্তনো ৰসে ৰত্তেতি. লোকস্স ঈসনসীলতায ইস্সরো. সত্তানং কম্মস্স কারকভাৰেন কত্তা. থাৰরজঙ্গমৰিভাগং সকলং লোকং নিম্মানেতীতি নিম্মাতা.
গুণৰিসেসেন লোকে পাসংসত্তা সেট্ঠো. তাদিসো চ উক্কট্ঠতমো হোতীতি আহ ‘‘উত্তমো’’তি. সত্তানং নিম্মানং তথা তথা সজনং ৰিসজনং ৰিয হোতীতি আহ ‘‘ত্ৰং খত্তিযো’’তিআদি. ঝানাদীসু অত্তনো চিত্তে চ চিণ্ণৰসিত্তা ৰসী. ভূতানন্তি নিব্বত্তানং. ভৰং অভিজাতং অরহন্তীতি ভব্যা, সম্ভৰেসিনো, তেসং ভব্যানং. তেনাহ ‘‘অণ্ডজজলাবুজা সত্তা’’তিআদি.
পথৰীআদযো নিচ্চা ধুৰা সস্সতা. যে তেসং ‘‘অনিচ্চা’’তিআদিনা গরহকা জিগুচ্ছা সত্তা, তে অযথাভূতৰাদিতায মতকালে অপাযনিট্ঠা অহেসুং. যে পন পথৰীআদীনং ‘‘নিচ্চা ধুৰা’’তিআদিনা পসংসকা, তে যথাভূতৰাদিতায ব্রহ্মকাযূপগা অহেসুন্তি মারো পাপিমা অন্ৰযতো ব্যতিরেকতো চ পথৰীআদিমুখেন সঙ্খারানং পরিঞ্ঞাপঞ্ঞাপনে আদীনৰং ৰিভাৰেতি ততো ৰিৰেচেতুকামো. তেনাহ ‘‘পথৰীগরহকা’’তিআদি. এত্থ চ মারো পথৰীআদিধাতুমহাভূতগ্গহণেন মনুস্সলোকং, ভূতগ্গহণেন চাতুমহারাজিকে, দেৰগ্গহণেন অৰসেসকামদেৰলোকং, পজাপতিগ্গহণেন অত্তনো ঠানং, ব্রহ্মগ্গহণেন ব্রহ্মকাযিকে গণ্হি. আভস্সরাদযো পন অৰিসযতায এৰ অনেন অগ্গহিতাতি দট্ঠব্বং. তণ্হাদিট্ঠিৰসেনাতি তণ্হাভিনন্দনায দিট্ঠাভিনন্দনায চ ৰসেন. ‘‘এতং মম, এসো মে অত্তা’’তি অভিনন্দিনো অভিনন্দকা, অভিনন্দনসীলা ৰা. ব্রহ্মুনো ওৰাদে ঠিতানং ইদ্ধানুভাৰং দস্সেতীতি তেসং তত্থ সন্নিপতিতব্রহ্মানং ইদ্ধানুভাৰং তস্স মহাব্রহ্মুনো ওৰাদে ঠিতত্তা নিব্বত্তং কত্ৰা দস্সেতি. যসেনাতি আনুভাৰেন. সিরিযাতি সোভায. মং ব্রহ্মপরিসং উপনেসীতি যাদিসা ব্রহ্মপরিসা ইস্সরিযাদিসম্পত্তিযা, তত্থ মং উয্যোজেসি. মহাজনস্স মারণতোতি মহাজনস্স ৰিৰট্টূপনিস্সযগুণৰিনাসনেন আনুভাৰেন মারণতো. অযসন্তি যসপটিপক্খং অকিত্তিকম্মানুভাৰঞ্চাতি অত্থো.
৫০৩. কসিণং আযুন্তি ৰস্সসতং সন্ধায ৰদতি. উপনিস্সায সেতীতি উপসযো, উপসযোৰ ওপসাযিকো যথা ‘‘ৰেনযিকো’’তি (ম. নি. ১.২৪৬; অ. নি. ৮.১১; পারা. ৮) আহ ‘‘সমীপসযো’’তি. সযগ্গহণঞ্চেত্থ নিদস্সনমত্তন্তি দস্সেতুং ‘‘মং গচ্ছন্ত’’ন্তিআদি ৰুত্তং. অনেকত্থত্তা ধাতূনং ৰত্তনত্থো দট্ঠব্বো. মম ৰত্থুস্মিং সযনকোতি ময্হং ঠানে ৰিসযে ৰত্তনকো. বাহিত্ৰাতি নীচং কত্ৰা, অভিভৰিত্ৰা ৰা. জজ্ঝরিকাগুম্বতোতি এত্থ জজ্ঝরিকা নাম পথৰিং পত্থরিত্ৰা জাতা একা গচ্ছজাতি.
ইমিনাতি ‘‘সচে খো ত্ৰং ভিক্খূ’’তিআদিৰচনেন. এস ব্রহ্মা. উপলাপেতীতি সঙ্গণ্হাতি. অপসাদেতীতি নিগ্গণ্হাতি. সেসপদেহীতি ৰত্থুসাযিকো যথাকামকরণীযো বাহিতেয্যোতি ইমেহি পদেহি. ময্হং আরক্খং গণ্হিস্সসীতি মম আরক্খকো ভৰিস্সসি. লকুণ্ডকতরন্তি নীচতরং নিহীনৰুত্তিসরীরং.
ফুসিতুম্পি সমত্থং কিঞ্চি ন পস্সতি, পগেৰ ঞাণৰিভৰন্তি অধিপ্পাযো. নিপ্ফত্তিন্তি নিপ্ফজ্জনং, ফলন্তি অত্থো. তঞ্হি কারণৰসেন গন্তব্বতো অধিগন্তব্বতো গতীতি ৰুচ্চতি. আনুভাৰন্তি পভাৰং. সো হি জোতনট্ঠেন ৰিরোচনট্ঠেন জুতীতি ৰুচ্চতি. মহতা আনুভাৰেন পরেসং অভিভৰনতো মহেসোতি অক্খাযতীতি মহেসক্খো. তযিদং অভিভৰনং কিত্তিসম্পত্তিযা পরিৰারসম্পত্তিযা চাতি আহ ‘‘মহাযসো মহাপরিৰারো’’তি.
পরিহরন্তীতি সিনেরুং দক্খিণতো কত্ৰা পরিৰত্তন্তি. দিসাতি ভুম্মত্থে এতং পচ্চত্তৰচনন্তি আহ ‘‘দিসাসু ৰিরোচমানা’’তি. অত্তনো জুতিযা দিব্বমানায ৰা. তেহীতি চন্দিমসূরিযেহি. তত্তকেন পমাণেনাতি যত্তকে চন্দিমসূরিযেহি ওভাসিযমানো লোকধাতুসঙ্খাতো একো লোকো, তত্তকেন পমাণেন. ইদং চক্কৰাল়ং বুদ্ধানং উপ্পত্তিট্ঠানভূতং সেট্ঠং উত্তমং পধানং, তস্মা যেভুয্যেন এত্থুপপন্না দেৰতা অঞ্ঞেসু চক্কৰাল়েসু দেৰতা অভিভুয্য ৰত্তন্তি. তথা হি ব্রহ্মা সহম্পতি দসসহস্সব্রহ্মপরিৰারো ভগৰতো সন্তিকং উপগঞ্ছি. তেনাহ ‘‘এত্থ চক্কৰাল়সহস্সে তুয্হং ৰসো ৰত্ততী’’তি. ইদানি ‘‘এত্থ তে ৰত্ততে ৰসো’’তি ৰুত্তং ৰসে ৰত্তনং সরূপতো দস্সেতুং ‘‘পরোপরঞ্চ জানাসী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ পঠমগাথাযং ৰুত্তং এত্থ-সদ্দং আনেত্ৰা অত্থো ৰেদিতব্বোতি দস্সেন্তো ‘‘এত্থ চক্কৰাল়সহস্সে’’তি আহ. উচ্চনীচেতি জাতিকুলরূপভোগপরিৰারাদিৰসেন উল়ারে চ অনুল়ারে চ. অযং ইদ্ধোঅযং পকতিমনুস্সোতি ইমিনা ‘‘সরূপতো এৰস্স সত্তানং পরোপরজাননং, ন সমুদাগমতো’’তি দস্সেতি. যং পন ৰক্খতি ‘‘সত্তানং আগতিং গতিন্তি, তং কামলোকে সত্তানং আদাননিক্খেপজাননমত্তং সন্ধায ৰুত্তং, ন কম্মৰিপাকজাননং. যদি হি সমুদাগমতো জানেয্য, অত্তনোপি জানেয্য, ন চস্স তং অত্থীতি, তথা আহ ‘‘ইত্থম্ভাৰোতি ইদং চক্কৰাল়’’ন্তিআদি. রাগযোগতো রাগো এতস্স অত্থীতি ৰা রাগো, ৰিরজ্জনসীলো ৰিরাগী, তং রাগৰিরাগিনং. সহস্সিব্রহ্মা নাম ত্ৰং চূল়নিযা এৰ লোকধাতুযা জাননতো. তযাতি নিস্সক্কে করণৰচনং. চতুহত্থাযাতি অনেকহত্থেন সাণিপাকারেন কাতব্বপটপ্পমাণং দীঘতো চতুহত্থায, ৰিত্থারতো দ্ৰিহত্থায পিলোতিকায কাতুং ৰাযমন্তো ৰিয গোপ্ফকে উদকে নিমুজ্জিতুকামো ৰিয চ পমাণং অজানন্তো ৰিহঞ্ঞতীতি নিগ্গণ্হাতি.
৫০৪. তং কাযন্তি তদেৰ নিকাযং. জানিতব্বট্ঠানং পত্ৰাপীতি অনঞ্ঞসাধারণা ময্হং সীলাদযো গুণৰিসেসা তাৰ তিট্ঠন্তু, ঈদিসং লোকিযং পরিত্তকং জানিতব্বট্ঠানম্পি পত্ৰা. অযং ইমেসং অতিসযেন নীচোতি নীচেয্যো, তস্স ভাৰো নীচেয্যন্তি আহ ‘‘তযা নীচতরভাৰো পন ময্হং কুতো’’তি.
হেট্ঠূপপত্তিকোতি উপরূপরিতো চৰিত্ৰা হেট্ঠা লদ্ধূপপত্তিকো. এৰং সঙ্খেপতো ৰুত্তমত্থং ৰিত্থারতো দস্সেতুং ‘‘অনুপ্পন্নে বুদ্ধুপ্পাদে’’তি আহ. হেট্ঠূপপত্তিকং কত্ৰাতি হেট্ঠূপপত্তিকং পত্থনং কত্ৰা. যথা কেনচি বহূসু আনন্তরিযেসু কতেসু যং তত্থ গরুতরং বলৰং, তদেৰ পটিসন্ধিং দেতি, ইতরানি পন তস্স অনুবলপ্পদাযকানি হোন্তি, ন পটিসন্ধিদাযকানি, এৰং চতূসু রূপজ্ঝানেসু ভাৰিতেসু যং তত্থ গরুতরং ছন্দপণিধিঅধিমোক্খাদিৰসেন সাভিসঙ্খারঞ্চ, তদেৰ চ পটিসন্ধিং দেতি, ইতরানি পন অলদ্ধোকাসতায তস্স অনুবলপ্পদাযকানি হোন্তি, ন পটিসন্ধিদাযকানি, তন্নিব্বত্তিতজ্ঝানেনেৰ আযতিং পুনব্ভৰাভিনিব্বত্তি হোতীতি আহ ‘‘ততিযজ্ঝানং পণীতং ভাৰেত্ৰা’’তি. তত্থাতি সুভকিণ্হব্রহ্মলোকে. পুন তত্থাতি আভস্সরব্রহ্মলোকে. পঠমকালেতি তস্মিং ভৰে পঠমস্মিং কালে. উভযন্তি অতীতং অত্তনো নিব্বত্তট্ঠানং, তত্থ নিব্বত্তিযা হেতুভূতং অত্তনো কতকম্মন্তি উভযং. পমুস্সিত্ৰা কালস্স চিরতরভাৰতো. ৰীতিনামেতি পটিপজ্জন্তীতি চ তদা তস্সা কিরিযায পৰত্তিক্খণং উপাদায পৰত্তমানপযোগো.
অপাযেসীতি পাযেসি. পিপাসিতেতি তসিতে. ঘম্মনীতি ঘম্মকালে. সম্পরেতেতি ঘম্মপরিল়াহেন পিপাসায অভিভূতে. ন্তি পানীযদানং. ৰতসীলৰত্তন্তি সমাদানৰসেন ৰতভূতং চারিত্তসীলভাৰেন সমাচিণ্ণত্তা সীলৰত্তং. সুত্তপ্পবুদ্ধোৰ অনুস্সরামীতি সুপিত্ৰা পবুদ্ধমত্তো ৰিয সুপিনং তৰ পুব্বনিৰুত্থং মম পুব্বেনিৰাসানুস্সতিঞাণেন অনুস্সরামি, সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন ৰিয পচ্চক্খতো পস্সামীতি অত্থো.
করমরেতি ৰিলুম্পিত্ৰা আনীতে. কম্মসজ্জন্তি যুদ্ধসজ্জং, আৰুধাদাযিনিন্তি অত্থো.
এণীকূলস্মিন্তি এণীমিগবাহুল্লেন ‘‘এণীকূল’’ন্তি সঙ্খং গতে গঙ্গায তীরপ্পদেসে. গয্হক নীযমানন্তি গয্হৰসেন করমরভাৰেন চোরেহি অত্তনো ঠানং নীযমানং.
আৰাহৰিৰাহৰসেন মিত্তসন্থৰং কত্ৰা. ‘‘এৰং অম্হেসু কীল়ন্তেসু গঙ্গেয্যকো নাগো কুপিতো’’তি মযি সঞ্ঞম্পি ন করোন্তীতি. সুসুকারন্তি সুসূতি পৰত্তং ভেরৰনাগনিস্সাসং.
গহীতনাৰন্তি ৰিহেঠেতুকামতায গতিনিৰারণৰসেন গহিতং নিগ্গহিতং নাৰং. লুদ্দেনাতি কুরূরেন. মনুস্সকপ্পাতি নাৰাগতানং মনুস্সানং ৰিহেঠেতুকামতায.
বদ্ধচরোতি পটিবদ্ধচরিযো. তেনাহ ‘‘অন্তেৰাসিকো’’তি. তং নিস্সাযেৰাতি রঞ্ঞা উপট্ঠিযমানোপি রাজানং পহায তং কপ্পং অন্তেৰাসিং নিস্সাযেৰ.
সম্বুদ্ধিমন্তং ৰতিনং অমঞ্ঞীতি অযং সম্মদেৰ বুদ্ধিমা ৰতসম্পন্নোতি অমঞ্ঞি সম্ভাৰেসি চ.
নানত্তভাৰেসূতি নানা ৰিসুং ৰিসুং অত্তভাৰেসু.
অদ্ধাতি একংসেন. মমেতমাযুন্তি ময্হং এতং যথাৰুত্তং তত্থ তত্থ ভৰে পৰত্তং আযুং. ন কেৰলং মম আযুমেৰ, অথ খো অঞ্ঞম্পি সব্বঞ্ঞেয্যং জানাসি, ন তুয্হং অৰিদিতং নাম অত্থি. তথা হি বুদ্ধো সম্মাসম্বুদ্ধো তুৰং. নো চে কথমযমত্থো ঞাতো? তথা হি সম্মাসম্বুদ্ধত্তা এৰ তে অযং জলিতো জোতমানো আনুভাৰো ওভাসযং সব্বম্পি ব্রহ্মলোকং ওভাসেন্তো দিব্বমানো তিট্ঠতীতি সত্থু অসমসমতং পৰেদেসি.
পথৰত্তেনাতি পথৰীঅত্তেন. তেনাহ ‘‘পথৰীসভাৰেনা’’তি. এত্থ চ যস্মা – ‘‘সব্বসঙ্খারসমথোতি’’আদিনা (মহাৰ. ৭; দী. নি. ২.৬৪, ৬৭; ম. নি. ১.২৮১; সং. নি. ১.১৭২) সাধারণতো, ‘‘যত্থ নেৰ পথৰী’’তি অসাধারণতো চ পথৰিযা অসভাৰেন নিব্বানস্স গহেতব্বতা অত্থি, তং নিৰত্তেত্ৰা পথৰিযা অনঞ্ঞসাধারণং সভাৰং গহেতুং ‘‘পথৰিযা পথৰত্তেনা’’তি ৰুত্তং. নাপহোসিন্তি ন পাপুণিং. ইধ পথৰিযা পাপুণনং নাম ‘‘এতং মমা’’তিআদিনা গহণন্তি আহ ‘‘তণ্হাদিট্ঠিমানগ্গাহেহি ন গণ্হি’’ন্তি.
ৰাদিতাযাতি ৰাদসীলতায. সব্বন্তি অক্খরং নিদ্দিসিত্ৰাতি ‘‘সব্বং খো অহং ব্রহ্মে’’তিআদিনা ভগৰতা ৰুত্তং সব্ব-সদ্দং – ‘‘সচে খো তে মারিস সব্বস্স সব্বত্তেন অননুভূত’’ন্তি পচ্চনুভাসনৰসেন নিদ্দিসিত্ৰা. অক্খরে দোসং গণ্হন্তোতি ভগৰতা সক্কাযসব্বং সন্ধায সব্ব-সদ্দে গহিতে সব্বসব্বৰসেন তদত্থপরিৰত্তনেন সব্ব-সদ্দৰচনীযতাসামঞ্ঞেন চ দোসং গণ্হন্তো. তেনাহ ‘‘সত্থা পনা’’তিআদি. তত্থ যদি সব্বং অননুভূতং ‘‘নত্থি সব্ব’’ন্তি লোকে অনৰসেসং পুচ্ছতি. সচে সব্বস্স সব্বত্তেন অনৰসেসসভাৰেন অননুভূতং অপ্পত্তং, তং গগনকুসুমং ৰিয কিঞ্চি ন সিযা. অথস্স অননুভূতং অত্থীতি অস্স সব্বত্তেন অননুভূতং যদি অত্থি, ‘‘সব্ব’’ন্তি ইদং ৰচনং মিচ্ছা, সব্বং নাম তং ন হোতীতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘মা হেৰ তে রিত্তকমেৰা’’তিআদি.
অহং সব্বঞ্চ ৰক্খামি, অননুভূতঞ্চ ৰক্খামীতি অহং ‘‘সব্ব’’ন্তি চ ৰক্খামি, ‘‘অননুভূত’’ন্তি চ ৰক্খামি, এত্থ কো দোসোতি অধিপ্পাযো. কারণং আহরন্তোতি সব্বস্স সব্বত্তেন অননুভূতস্স অত্থিভাৰে কারণং নিদ্দিসন্তো. ৰিজানিতব্বন্তি মগ্গফলপচ্চৰেক্খণঞাণেহি ৰিসেসতো সব্বসঙ্খতৰিসিট্ঠতায জানিতব্বং. অনিদস্সনন্তি ইদং নিব্বানস্স সনিদস্সনদুকে দুতিযপদসহিততাদস্সনন্তি অধিপ্পাযেন ‘‘চক্খুৰিঞ্ঞাণস্স আপাথং অনুপগমনতো অনিদস্সনং নামা’’তি ৰুত্তং. সব্বসঙ্খতৰিধুরতায ৰা নত্থি এতস্স নিদস্সনন্তি অনিদস্সনং. নত্থি এতস্স অন্তোতি অনন্তং. তেন ৰুত্তং ‘‘তযিদ’’ন্তিআদি.
ভূতানীতি পচ্চযসম্ভূতানি. অসম্ভূতন্তি পচ্চযেহি অসম্ভূতং, নিব্বানন্তি অত্থো. অপভস্সরভাৰহেতূনং সব্বসো অভাৰা সব্বতো পভাতি সব্বতোপভং. তেনাহ ‘‘নিব্বানতো হী’’তিআদি. তথা হি ৰুত্তং – ‘‘তমো তত্থ ন ৰিজ্জতী’’তি. (নেত্তি. ১০৪) পভূতমেৰাতি পকট্ঠভাৰেন উক্কট্ঠভাৰেন ৰিজ্জমানমেৰ. অরূপীভাৰেন অদেসিকত্তা সব্বতো পভৰতি ৰিজ্জতীতি সব্বতোপভং. তেনাহ ‘‘পুরত্থিমদিসাদীসূ’’তিআদি. পৰিসন্তি এত্থাতি পৰিসং, তদেৰ স-কারস্স ভ-কারং, ৰি-কারস্স চ লোপং কত্ৰা ৰুত্তং ‘‘পভ’’ন্তি. তেনাহ ‘‘তিত্থস্স নাম’’ন্তি. ৰাদং পতিট্ঠপেসীতি এৰং মযা সব্বঞ্চ ৰুত্তং, অননুভূতঞ্চ ৰুত্তং, তত্থ যং তযা অধিপ্পাযং অজানন্তেন সহসা অপ্পটিসঙ্খায দোসগ্গহণং, তং মিচ্ছাতি ব্রহ্মানং নিগ্গণ্হন্তো ভগৰা অত্তনো ৰাদং পতিট্ঠপেসি.
গহিতগহিতন্তি ‘‘ইদং নিচ্চ’’ন্তিআদিনা গহিতগহিতং গাহং. তত্থ তত্থ দোসদস্সনমুখেন নিগ্গণ্হন্তেন সত্থারা ৰিস্সজ্জাপিতো কিঞ্চি গহেতব্বং অত্তনো পটিসরণং অদিস্ৰা পরাজযং পটিচ্ছাদেতুং লল়িতকংকাতুকামো ৰাদং পহায ইদ্ধিযা পাটিহারিযলীল়ং দস্সেতুকামো. যদি সক্কোসি ময্হং অন্তরধাযিতুং, ন পন সক্খিস্সসীতি অধিপ্পাযো. মূলপটিসন্ধিং গন্তুকামোতি অত্তনো পাকতিকেন অত্তভাৰেন ঠাতুকামো. সো হি পটিসন্ধিকালে নিব্বত্তসদিসতায মূলপটিসন্ধীতি ৰুত্তো. অঞ্ঞেসন্তি হেট্ঠা অঞ্ঞকাযিকানং ব্রহ্মূনং. ন অদাসি অভিসঙ্খতকাযেনেৰাযং তিট্ঠতু, ন পাকতিকরূপেনাতি চিত্তং উপ্পাদেসি. তেন সো অভিসঙ্খতকাযং অপনেতুং অৰিসহন্তো অত্তভাৰপটিচ্ছাদকং অন্ধকারং নিম্মিনিতুং আরভি. সত্থা তং তমং ৰিদ্ধংসেতি. তেন ৰুত্তং ‘‘মূলপটিসন্ধিং ৰা’’তিআদি.
ভৰেৰাহন্তি ভৰে এৰ অহং. অযঞ্চ এৰ-সদ্দো অট্ঠানপযুত্তোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অহং ভৰে ভযং দিস্ৰাযেৰা’’তি, সব্বস্মিং ভৰে জাতিআদিভযং ঞাণচক্খুনা যাথাৰতো দিস্ৰা. সত্তভৰন্তি সত্তসঙ্খাতং ভৰং. কম্মভৰপচ্চযে হি উপপত্তিভৰে সত্তসমঞ্ঞা. ৰিভৰন্তি ৰিমুত্তিং. পরিযেসমানম্পি উপাযস্স অনধিগতত্তা ভৰেযেৰ দিস্ৰা. ভৰঞ্চ ৰিভৰেসিনং ৰিভৰং নিব্বুতিং এসমানানং সত্তানং ভৰং, ভৰেসু উপ্পত্তিঞ্চ দিস্ৰাতি এৰং ৰা এত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. ন অভিৰদিন্তি ‘‘অহো ৰত সুখ’’ন্তি এৰং অভিৰদাপনাকারাভাৰতো ন অভিনিৰিসিং, লক্খণৰচনমেতং. গাহত্থো এৰ ৰা অভিৰাদ-সদ্দোতি আহ ‘‘নাভিৰদি’’ন্তি, ‘‘ন গৰেসি’’ন্তি. ভৰগ্গহণেনেত্থ দুক্খসচ্চং, নন্দীগহণেন সমুদযসচ্চং, ৰিভৰগ্গহণেন নিরোধসচ্চং, নন্দিঞ্চ ন উপাদিযিন্তি ইমিনা মগ্গসচ্চং পকাসিতন্তি আহ ‘‘ইতি চত্তারি সচ্চানি পকাসেন্তো’’তি. তদিদং চতুন্নং অরিযসচ্চানং গাথায ৰিভাৰনদস্সনং. সত্থা পন তেসং ব্রহ্মূনং অজ্ঝাসযানুরূপং সচ্চানি ৰিত্থারতো পকাসেন্তো ৰিপস্সনং পাপেত্ৰা অরহত্তেন দেসনায কূটং গণ্হি. তে চ ব্রহ্মানো কেচি সোতাপত্তিফলে, কেচি সকদাগামিফলে, কেচি অনাগামিফলে, কেচি অরহত্তে চ পতিট্ঠহিংসু. তেন ৰুত্তং ‘‘সচ্চানি পকাসেন্তো সত্থা ধম্মং দেসেসী’’তিআদি. অচ্ছরিযজাতাতি সঞ্জাতচ্ছরিযা. সমূলং ভৰন্তি তণ্হাৰিজ্জাহি সমূলং ভৰং.
৫০৫. মম ৰসং অতিৰত্তিতানীতি সব্বসো কামধাতুসমতিক্কমনপটিপদায ময্হং ৰিসযং অতিক্কমিতানি. কথং পনাযং তেসং অরিযভূমিসমোক্কমনং জানাতীতি? নযগ্গাহতো – ‘‘সমণো গোতমো ধম্মং দেসেন্তো সংসারে আদীনৰং, নিব্বানে চ আনিসংসং পকাসেন্তো ৰেনেয্যজনং নিব্বানং দিট্ঠমেৰ করোতি, তস্স দেসনা অৰঞ্ঝা অমোঘা ইন্দেন ৰিস্সট্ঠৰজিরসদিসা, তস্স চ আণায ঠিতা সংসারে ন দিস্সন্তেৰা’’তি নযগ্গাহেন অনুমানেন জানাতি. সচে ত্ৰং এৰং অনুবুদ্ধোতি যথা ত্ৰং পরেসং সচ্চাভিসম্বোধং ৰদতি, এৰং ত্ৰং অত্তনো অনুরূপতো সযম্ভুঞাণেন বুদ্ধো ধম্মং পটিৰিজ্ঝিত্ৰা ঠিতো. তং ধম্মং মা উপনযসীতি তযা পটিৰিদ্ধধম্মং মা সাৰকপটিৰেধং পাপেসি. ইদন্তি ইদং অনন্তরং ৰুত্তং ব্রহ্মলোকে পতিট্ঠানংযেৰ সন্ধায মারো ৰদতি, তে দস্সেন্তো ‘‘অনুপ্পন্নে হী’’তিআদিমাহ. অপাযপতিট্ঠানং পন আজীৰকনিগণ্ঠাদিপব্বজ্জং উপগতে তিত্থকরে, যে কেচি ৰা পব্বজিত্ৰা মিচ্ছাপটিপন্নে জনে সন্ধায ৰদতি. অনুপ্পন্নেতি অসঞ্জাতে, অপ্পত্তেতি অত্থো. অনুল্লপনতাযাতি যথা মারো উপরি কিঞ্চি উত্তরং লপিতুং ন সক্কোতি, এৰং তথা উত্তরভাসনেন. নিমন্তনৰচনেনাতি ৰিঞ্ঞাপনৰচনেন. ব্রহ্মং সেট্ঠং নিমন্তনং, ব্রহ্মুনো ৰা নিমন্তনং এত্থ অত্থীতি ব্রহ্মনিমন্তনিকং, সুত্তং. যং পনেত্থ অত্থতো অৰিভত্তং, তং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
ব্রহ্মনিমন্তনিকসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.