৩. ৰম্মিকসুত্তৰণ্ণনা
২৪৯. পিযৰচনন্তি পিযসমুদাচারো. ৰিঞ্ঞুজাতিকা হি পরং পিযেন সমুদাচরন্তা ‘‘ভৰ’’ন্তি ৰা, ‘‘দেৰানং পিযো’’তি ৰা, ‘‘আযস্মা’’তি ৰা সমুদাচরন্তি, তস্মা সম্মুখা সম্বোধনৰসেন ‘‘আৰুসো’’তি, তিরোক্খং ‘‘আযস্মা’’তি অযম্পি সমুদাচারো. মহাকস্সপউরুৰেলকস্সপাদযো অঞ্ঞেপি কস্সপনামকা অত্থীতি ‘‘কতরস্স কস্সপস্সা’’তি পুচ্ছন্তি. রঞ্ঞাতি কোসলরঞ্ঞা. ‘‘সঞ্জানিংসূ’’তি সঙ্খেপতো ৰুত্তমত্থং ৰিৰরিতুং ‘‘অযং পনা’’তিআদি আরদ্ধং. অস্সাতি কুমারকস্সপস্স, ‘‘সঞ্জানিংসূ’’তি ৰুত্তসঞ্জাননস্স ৰা. পুঞ্ঞানি করোন্তোতি কপ্পসতসহস্সং দেৰেসু চ মনুস্সেসু চ নিব্বত্তিত্ৰা দানাদীনি পুঞ্ঞানি ভাৰেন্তো. ওসক্কন্তেতি পরিহাযমানে. পঠমন্তি কুমারিকাকালে. সত্থা উপালিত্থেরং পটিচ্ছাপেসি তং অধিকরণং ৰিনযকম্মেনেৰস্সা ভিক্খুনিযা পব্বজ্জায অরোগভাৰং.
পঞ্ঞত্তিৰিভাৰনাতি ‘‘অন্ধৰন’’ন্ত্ৰেৰ পঞ্ঞাযমানস্স ৰিভাৰনা. ওলীযতীতি সঙ্কুচতি সণিকং ৰত্ততি. ভাণকোতি সরভাণকো. যং অত্থি, তং গহেত্ৰাতি ইদানি পরিযেসিতব্বট্ঠানং নত্থি, যথাগতং পন যং অত্থি, তং গহেত্ৰা. বলৰগুণেতি অধিমত্তগুণে. কস্সপভগৰতো কালে নিরুল়্হসমঞ্ঞাৰসেন ৰচনসন্ততিযা অৰিচ্ছেদেন চ ইমস্মিম্পি বুদ্ধুপ্পাদে তং ‘‘অন্ধৰন’’ন্ত্ৰেৰ পঞ্ঞাযিত্থ, উপরূপরিৰড্ঢমানায পথৰিযা উপরি রুক্খগচ্ছাদীসু সঞ্জাযন্তেসুপীতি. সেক্খপটিপদন্তি সেক্খভাৰাৰহং ৰিসুদ্ধিপটিপত্তিং.
অঞ্ঞতর-সদ্দো অপাকটে ৰিয পাকটেপি ৰত্ততি এক-সদ্দেন সমানত্থত্তাতি দস্সেতুং ‘‘অভিজানাতী’’তিআদি ৰুত্তং. ভযভেরৰদস্সিতম্পি অভিক্কন্ত-সদ্দস্স অত্থুদ্ধারং ইধ দস্সেন্তো এৰং হেট্ঠা তত্থ তত্থ কতা অত্থসংৰণ্ণনা পরতো তস্মিং তস্মিং সুত্তপদেসে যথারহং ৰত্তব্বাতি নযদস্সনং করোতি. কঞ্চনসন্নিভত্তচতা সুৰণ্ণৰণ্ণগ্গহণেন গহিতাতি অধিপ্পাযেনাহ ‘‘ছৰিয’’ন্তি. ছৰিগতা পন ৰণ্ণধাতু এৰ ‘‘সুৰণ্ণৰণ্ণো’’তি এত্থ ৰণ্ণগ্গহণেন গহিতাতি অপরে. ৰণ্ণীযতি কিত্তীযতি উগ্ঘোসনন্তি ৰণ্ণো, থুতি. ৰণ্ণীযতি অসঙ্করতো ৰৰত্থপীযতীতি ৰণ্ণো, কুলৰগ্গো. ৰণ্ণীযতি ফলং এতেন যথাসভাৰতো ৰিভাৰীযতীতি ৰণ্ণো, কারণং. ৰণ্ণনং দীঘরস্সাদিৰসেন সণ্ঠহনন্তি ৰণ্ণো, সণ্ঠানং. ৰণ্ণীযতি অণুমহন্তাদিৰসেন পমীযতীতি ৰণ্ণো, পমাণং. ৰণ্ণেতি ৰিকারমাপজ্জমানং হদযঙ্গতভাৰং পকাসেতীতি ৰণ্ণো, রূপাযতনং. এৰং তেন তেন পৰত্তিনিমিত্তেন ৰণ্ণ-সদ্দস্স তস্মিং তস্মিং অত্থে পৰত্তি ৰেদিতব্বা.
অনৰসেসত্তং সকলতা কেৰলতা. কেৰলকপ্পাতি এত্থ কেচি ঈসং অসমত্তা কেৰলা কেৰলকপ্পাতি ৰদন্তি, এৰং সতি অনৰসেসত্থো এৰ কেৰল-সদ্দো সিযা. অনত্থন্তরেন পন কপ্প-সদ্দেন পদৰড্ঢনং কত্ৰা কেৰলা এৰ কেৰলকপ্পা. তথা ৰা কপ্পনীযত্তা পঞ্ঞপেতব্বত্তা কেৰলকপ্পা. যেভুয্যতা বহুলভাৰো. অব্যামিস্সতা ৰিজাতিযেন অসঙ্করো সুদ্ধতা. অনতিরেকতা তংমত্ততা ৰিসেসাভাৰো. কেৰলকপ্পন্তি কেৰলং দল়্হং কত্ৰাতি অত্থো. কেৰলং ৰুচ্চতি নিব্বানং সব্বসঙ্খতৰিৰিত্তত্তা. তেনাহ ‘‘ৰিসংযোগাদিঅনেকত্থো’’তি. কেৰলং এতস্স অধিগতং অত্থীতি কেৰলী, সচ্ছিকতনিরোধো খীণাসৰো.
কপ্প-সদ্দো পনাযং সউপসগ্গো অনুপসগ্গো চাতি অধিপ্পাযেন ওকপ্পনীযপদে লব্ভমানং ওকপ্পসদ্দমত্তং নিদস্সেতি, অঞ্ঞথা কপ্প-সদ্দস্স অত্থুদ্ধারে ওকপ্পনীযপদং অনিদস্সনমেৰ সিযা. সমণকপ্পেহীতি ৰিনযসিদ্ধেহি সমণৰোহারেহি. নিচ্চকপ্পন্তি নিচ্চকালং. পঞ্ঞত্তীতি নামং. নামঞ্হেতং তস্স আযস্মতো, যদিদং কপ্পোতি. কপ্পিতকেসমস্সূতি কত্তরিকায ছেদিতকেসমস্সু. দ্ৰঙ্গুলকপ্পোতি মজ্ঝন্হিকৰেলায ৰীতিক্কন্তায দ্ৰঙ্গুলতাৰিকপ্পো. লেসোতি অপদেসো. অনৰসেসং ফরিতুং সমত্থস্সপি ওভাসস্স কেনচি কারণেন একদেসফরণম্পি সিযা, অযং পন সব্বসোৰ ফরীতি দস্সেতুং সমন্তত্থো কপ্প-সদ্দো গহিতোতি আহ ‘‘অনৰসেসং সমন্ততো’’তি.
সমণসঞ্ঞাসমুদাচারেনাতি ‘‘অহং সমণো’’তি এৰং উপ্পন্নসঞ্ঞাসমুট্ঠিতেন সমুদাচারেন, তন্নিমিত্তেন ৰা তব্বোহারেন. পুব্বযোগেতি পুব্বযোগকথাযং. পপঞ্চো এসাতি এসো তুম্হেসু আগতেসু যথাপৰত্তো পটিসন্থারো কথাসমুদাচারো চ অম্হাকং পপঞ্চো. এত্তকম্পি অকত্ৰা সমণধম্মমেৰ করোমাতি অধিপ্পাযো.
অরিযভূমিং পত্তোতি অনাগামিফলং অধিগতো. পক্কুসাতিকুলপুত্তং সন্ধায ৰদতি. ৰিভজিত্ৰাতি ৰিভাগং কত্ৰা. তুরিতালপনৰসেনাতি তুরিতং আলপনৰসেন. তেন দুল্লভো অযং সমণো, তস্মা সীঘমস্স পঞ্হো কথেতব্বো, ইমিনা চ সীঘং গন্ত্ৰা সত্থা পুচ্ছিতব্বোতি তুরিতং আলপীতি দস্সেতি. ‘‘যথা ৰা’’তিআদিনা পন ৰচনালঙ্কারৰসেন দ্ৰিক্খত্তুং আলপতি. এৰমাহাতি ‘‘ভিক্খু ভিক্খূ’’তি এৰং দ্ৰিক্খত্তুং অৰোচ.
ৰম্মিকপরিযাযেন করজকাযং পচ্চক্খং কত্ৰা দস্সেন্তী দেৰতা ‘‘অযং ৰম্মিকো’’তি আহ. তায পন ভাৰত্থস্স অভাসিতত্তা সদ্দত্থমেৰ দস্সেন্তো ‘‘পুরতো ঠিতং…পে… অযন্তি আহা’’তি অৰোচ. সেসেসুপি এসেৰ নযো. মণ্ডূকন্তি থলমণ্ডূকং. সো হি উদ্ধুমাযিকাতি ৰুচ্চতি, ন উদকমণ্ডূকো. তস্স নিৰাসতো ৰাতো মা খো বাধযিত্থাতি ‘‘উপরিৰাততো অপগম্মা’’তি ৰুত্তং. কথং পনাযং দেৰতা ইমিনা নীহারেন ইমে পঞ্হে থেরস্স আচিক্খীতি? কেচি তাৰ আহু – যথাসুতমত্থং উপমাভাৰেন গহেত্ৰা অত্তনো পটিভানেন উপমেয্যত্থং মনসা চিন্তেত্ৰা তং ভগৰাৰ ইমস্স আচিক্খিস্সতি. সা চ দেসনা অত্থায হিতায সুখায হোতীতি ‘‘অযং ৰম্মিকো’’তিআদিনা উপমাৰসেনেৰ পন্নরস পঞ্হে থেরস্স আচিক্খি. কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালে কির বারাণসিযং একো সেট্ঠি অড্ঢো মহদ্ধনো মহন্তং নিধানং নিদহিত্ৰা পলিঘাদিআকারানি কানিচিপি লঙ্গানি তত্থ ঠপেসি. সো মরণকালে অত্তনো সহাযস্স ব্রাহ্মণস্স আরোচেসি – ‘‘ইমস্মিং ঠানে মযা নিধানং নিদহিতং, তং মম পুত্তস্স ৰিঞ্ঞুতং পত্তস্স দস্সেতী’’তি ৰত্ৰা কালমকাসি. ব্রাহ্মণো সহাযকপুত্তস্স ৰিঞ্ঞুতং পত্তকালে তং ঠানং দস্সেসি. সো নিখনিত্ৰা সব্বপচ্ছা নাগং পস্সি, নাগো অত্তনো পুত্তং দিস্ৰা ‘‘সুখেনেৰ ধনং গণ্হতূ’’তি অপগচ্ছি. স্ৰাযমত্থো তদা লোকে পাকটো জাতো. অযং পন দেৰতা তদা বারাণসিযং গহপতিকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থরি পরিনিব্বুতে উরং দত্ৰা সাসনে পব্বজিতো পঞ্চহি সহাযকভিক্খূহি সদ্ধিং সমণধম্মমকাসি. যে সন্ধায ৰুত্তং ‘‘পঞ্চ ভিক্খূ নিস্সেণিং বন্ধিত্ৰা’’তিআদি. তেন ৰুত্তং ‘‘যথাসুতমত্থং উপমাভাৰেন গহেত্ৰা’’তিআদি. অপরে পন ‘‘দেৰতা অত্তনো পটিভানেন ইমে পঞ্হে এৰং অভিসঙ্খরিত্ৰা থেরস্স আচিক্খী’’তি ৰদন্তি. দেৰপুত্তে নিস্সক্কং দেৰপুত্তপঞ্হত্তা তস্স অত্থস্স.
২৫১. চতূহি মহাভূতেহি নিব্বত্তোতি চাতুমহাভূতিকো. তেনাহ ‘‘চতুমহাভূতমযস্সা’’তি. ৰমতি উগ্গিরন্তো ৰিয হোতীতি অত্থো. ৰন্তকোতি উচ্ছড্ডকো. ৰন্তুস্সযোতি উপচিকাহি ৰন্তস্স মত্তিকাপিণ্ডস্স উস্সযভূতো. ৰন্তসিনেহসম্বদ্ধোতি ৰন্তেন খেল়সিনেহেন সম্পিণ্ডিতো. অসুচিকলিমলং ৰমতীতি এত্থ মুখাদীহি পাণকানং নিগ্গমনতো পাণকে ৰমতীতি অযম্পি অত্থো লব্ভতেৰ. অরিযেহি ৰন্তকোতি কাযভাৰসামঞ্ঞেন ৰুত্তং. দুক্খসচ্চপরিঞ্ঞায ৰা সব্বস্সপি তেভূমকধম্মজাতস্স পরিঞ্ঞাতত্তা সব্বোপি কাযো অরিযেহি ছন্দরাগপ্পহানেন ৰন্তো এৰ. তং সব্বন্তি যেহি তীহি অট্ঠিসতেহি উস্সিতো, যেহি ন্হারূহি সম্বদ্ধো, যেহি মংসেহি অৰলিত্তো, যেন অল্লচম্মেন পরিযোনদ্ধো, যায ছৰিযা রঞ্জিতো, তং অট্ঠিআদিসব্বং অচ্চন্তমেৰ জিগুচ্ছিত্ৰা ৰিরত্ততাযৰন্তমেৰ. ‘‘যথা চা’’তিআদিনা ৰত্তব্বোপমতোপি ৰম্মিকো ৰিয ৰম্মিকোতি ইমমত্থং দস্সেতি.
সম্ভৰতি এতস্মাতি সম্ভৰো, মাতাপেত্তিকো সম্ভৰো এতস্সাতি মাতাপেত্তিকসম্ভৰো. তস্স. উপচিযতি এতেনাতি উপচযো’ ওদনকুম্মাসং উপচযো এতস্সাতি ওদনকুম্মাসূপচযো. তস্স. অধুৰসভাৰতায অনিচ্চধম্মস্স, সেদগূথ-পিত্ত-সেম্হাদি-ধাতুক্খোভ-গরুভাৰদুগ্গন্ধানং ৰিনোদনায উচ্ছাদেতব্বধম্মস্স, পরিতো সম্বাহনেন পরিমদ্দিতব্বধম্মস্স, খণে খণে ভিজ্জনসভাৰতায ভেদনধম্মস্স, ততো এৰ ৰিকিরণসভাৰতায ৰিদ্ধংসনধম্মস্সাতি ধম্ম-সদ্দো পচ্চেকং যোজেতব্বো. তনুৰিলেপনেনাতি কাযাৰলেপনেন উচ্ছাদনৰিলেপনেন. অঙ্গপচ্চঙ্গাবাধৰিনোদনত্থাযাতি তাদিসসমুট্ঠান-সরীরৰিকারৰিগমায. যস্মা সুক্কসোণিতং আহারো, উচ্ছাদনং পরিমদ্দনঞ্চ যথারহং উপ্পাদস্স, ৰুড্ঢিযা চ পচ্চযো, তস্মা আহ ‘‘মাতাপেত্তিক…পে… কথিতো’’তি. উচ্চাৰচভাৰোতি যথারহং যোজেতব্বো – ওদনকুম্মাসূপচয-উচ্ছাদনপরিমদ্দনগ্গহণেহি উচ্চভাৰো, ৰড্ঢী. মাতাপেত্তিকসম্ভৰগ্গহণেন সমুদযো. ইতরেহি অৰচভাৰো, পরিহানি, অত্থঙ্গমো পকাসিতো. অঙ্গপচ্চঙ্গানং সণ্ঠপনম্পি হি ৰট্টপচ্চযত্তা ৰট্টন্তি.
কোধো ধূমোতি এত্থ ধূমপরিযাযেন কোধস্স ৰুত্তত্তা ধূম-সদ্দো কোধে ৰত্ততীতি ৰুত্তং ‘‘ধূমো ৰিয ধূমো’’তি. ভস্মনীতি ভস্মং. মোসৰজ্জন্তি মুসাৰাদো. ধূমো এৰ ধূমাযিতং. ইচ্ছা ধূমাযিতং এতিস্সাতি ইচ্ছাধূমাযিতা, পজা. ইচ্ছাধূমাযিতসদ্দস্স তণ্হায ৰুত্তি ৰুত্তনযো এৰ. ধূমাযন্তোতি ৰিতক্কসন্তাপেন সংতপ্পেন্তো, ৰিতক্কেন্তোতি অত্থো. পলিপোতি দুক্করমহাকদ্দমং. তিমূলন্তি তীহি মূলেহি পতিট্ঠিতং ৰিয অচলং পৰত্তন্তি ৰুত্তং. রজো চ ধূমো চ মযা পকাসিতাতি রজসভাৰকরণট্ঠেন ‘‘রজো’’তি চ ধূমসভাৰকরণট্ঠেন ‘‘ধূমো’’তি চ মযা পকাসিতা. পকতিধূমো ৰিয অগ্গিস্স কিলেসগ্গিজালস্স পঞ্ঞাণভাৰতো. ধম্মদেসনাধূমো ঞাণগ্গিসন্ধীপনস্স পুব্বঙ্গমভাৰতো. অযং রত্তিং ধূমাযনাতি যা দিৰা কত্তব্বকম্মন্তে উদ্দিস্স রত্তিযং অনুৰিতক্কনা, অযং রত্তিং ধূমাযনা.
সত্তন্নং ধম্মানন্তি ইদং সুত্তে (চূল়নি. মেত্তগূমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ২৮) আগতনযেন ৰুত্তং. সুত্তঞ্চ তথা আরাধনৰেনেয্যজ্ঝাসযৰসেন. তদেকট্ঠতায ৰা তদঞ্ঞকিলেসানং. সুন্দরপঞ্ঞোতি ঞাততীরণপহানপরিঞ্ঞায পঞ্ঞায সুন্দরপঞ্ঞো.
এতন্তি ‘‘সত্থ’’ন্তি এতং অধিৰচনং সংকিলেসধম্মানং সসনতো সমুচ্ছিন্দনতো. ন্তি ৰীরিযং. পঞ্ঞাগতিকমেৰ পঞ্ঞায হিতস্সেৰ অধিপ্পেতত্তা. লোকিযায পঞ্ঞায আরম্ভকালে লোকিযৰীরিযং গহেতব্বং, লোকুত্তরায পঞ্ঞায পৰত্তিক্খণে লোকুত্তরৰীরিযং গহেতব্বন্তি যোজনা. অত্থদীপনাতি উপমেয্যত্থদীপনী উপমা.
গামতোতি অত্তনো ৰসনগামতো. মন্তেতি আথব্বনমন্তে. তে হি ব্রাহ্মণা অরঞ্ঞে এৰ ৰাচেন্তি ‘‘মা অঞ্ঞে অস্সোসু’’ন্তি. তথা অকাসীতি চত্তারো কোট্ঠাসে অকাসি. এৰমেত্থ ৰম্মিকপঞ্হস্সেৰ ৰসেন উপমা আগতা, সেসানং ৰসেন হেট্ঠা ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বা.
লঙ্গনট্ঠেন নিৰারণট্ঠেন লঙ্গী, পলিঘো. ঞাণমুখেতি ৰিপস্সনাঞাণৰীথিযং. পততীতি পৰত্ততি. কম্মট্ঠানউগ্গহপরিপুচ্ছাৰসেনাতি চতুসচ্চকম্মট্ঠানস্স উগ্গণ্হনেন তস্স অত্থপরিপুচ্ছাৰসেন চেৰ ৰিপস্সনাসঙ্খাত-অত্থৰিনিচ্ছয-পরিপুচ্ছাৰসেন চ. সব্বসো ঞাতুং ইচ্ছা হি পরিপুচ্ছা. ৰিপস্সনা চ অনিচ্চাদিতো সব্বতেভূমকধম্মানং ঞাতুং ইচ্ছতি. এৰং ৰিপস্সনাৰসেন অৰিজ্জাপহানমাহ, উপরিকত্তব্বসব্ভাৰতো ন তাৰ মগ্গৰসেন.
ৰল্লিঅন্তরে ৰাতি ৰা-সদ্দো পংসুঅন্তরে ৰা মত্তিকন্তরে ৰাতি অৰুত্তৰিকপ্পত্থো. চিত্তাৰিলমত্তকোৰাতি চিত্তক্খোভমত্তকোৰ. অনিগ্গহিতোতি পটিসঙ্খানবলেন অনিৰারিতো. মুখৰিকুলনং মুখসঙ্কোচো. হনুসঞ্চোপনং পাপেতি অন্তোজপ্পনাৰত্থাযং. দিসা ৰিলোকনং পাপেতি যত্থ বাধেতব্বো ঠিতো, তংদস্সনত্থং নিৰারকপরিৰারণত্থং. দণ্ডসত্থাভিনিপাতন্তি দণ্ডসত্থানং পরস্স উপরি নিপাতনাৰত্থং. যেন কোধেন অনিগ্গহিতেন মাতাদিকং অঘাতেতব্বং উগ্ঘাতেত্ৰা ‘‘অযুত্তং ৰত মযা কত’’ন্তি অত্তানম্পি হনতি, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং ‘‘পরঘাতনম্পি অত্তঘাতনম্পি পাপেতী’’তি. যেন ৰা পরস্স হঞ্ঞমানস্স ৰসেন ঘাতকোপি ঘাতনং পাপুণাতি, তাদিসস্স ৰসেনাযমত্থো ৰেদিতব্বো. কোধসামঞ্ঞেন হেতং ৰুত্তং ‘‘পরং ঘাতেত্ৰা অত্তানং ঘাতেতী’’তি. পরমুস্সদগতোতি পরমুক্কংসগতো. দল়্হং পরিস্সযমাৰহতায কোধোৰ কোধূপাযাসো. তেনাহ ‘‘বলৰপ্পত্তো’’তিআদি.
দ্ৰেধাপথসমা হোতি অপ্পটিপত্তিহেতুভাৰতো.
কুসলধম্মো ন তিট্ঠতি নীৰরণেহি নিৰারিতপরমত্তা. সমথপুব্বঙ্গমং ৰিপস্সনং ভাৰযতো পঠমং সমথেন নীৰরণৰিক্খম্ভনং হোতি, ৰিপস্সনা পন তদঙ্গৰসেনেৰ তানি নীহরতীতি ৰুত্তং ‘‘ৰিক্খম্ভনতদঙ্গৰসেনা’’তি.
‘‘কুম্মোৰ অঙ্গানি সকে কপালে’’তিআদীসু (সং. নি. ১.১৭) কুম্মস্স অঙ্গভাৰেন ৰিসেসতো পাদসীসানি এৰ ৰুচ্চন্তীতি আহ ‘‘পঞ্চেৰ অঙ্গানি হোন্তী’’তি. ৰিপস্সনাচারস্স ৰুচ্চমানত্তা অধিকারতো সম্মসনীযানমেৰ ধম্মানং ইধ গহণন্তি ‘‘সব্বেপি সঙ্খতা ধম্মা’’তি ৰিসেসং কত্ৰাৰ ৰুত্তং. তেনাহ ভগৰা ‘‘পঞ্চন্নেতং উপাদানক্খন্ধানং অধিৰচন’’ন্তি.
সুনন্তি কোট্টন্তি এত্থাতি সূনা, অধিকুট্টনন্তি আহ ‘‘সূনায উপরী’’তি. অসিনাতি মংসকন্তনেন. ঘাতিযমানাতি হঞ্ঞমানা ৰিবাধিযমানা. ৰত্থুকামানং উপরি কত্ৰাতি ৰত্থুকামেসু ঠপেত্ৰা তে অচ্চাধানং কত্ৰা. কন্তিতাতি ছিন্দিতা. কোট্টিতাতি বিলসো ৰিভজিতা. ছন্দরাগপ্পহানন্তি ছন্দরাগস্স ৰিক্খম্ভনপ্পহানং.
সম্মত্তাতি মুচ্ছিতা সম্মূল়্হা. নন্দীরাগং উপগম্ম ৰট্টং ৰড্ঢেন্তীতি সম্মূল়্হত্তা এৰআদীনৰং অপস্সন্তা নন্দীরাগস্স আরম্মণং উপগন্ত্ৰা তং পরিব্রূহেন্তি. নন্দীরাগবদ্ধাতি নন্দীরাগে লগ্গত্তা তেন বদ্ধা. ৰট্টে লগ্গন্তীতি তেভূমকে ৰট্টে সজ্জন্তি. তত্থ সজ্জত্তা এৰ দুক্খং পত্ৰাপি ন উক্কণ্ঠন্তি ন নিব্বিন্দন্তি. ইধ অনৰসেসপ্পহানং অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘চতুত্থমগ্গেন নন্দীরাগপ্পহানং কথিত’’ন্তি.
অনঙ্গণসুত্তে (ম. নি. অট্ঠ. ১.৬৩) পকাসিতো এৰ ‘‘ছন্দাদীহি ন গচ্ছন্তী’’তিআদিনা. ‘‘বুদ্ধো সো ভগৰা’’তিআদি ‘‘নমো করোহী’’তি (ম. নি. ১.২৪৯, ২৫১) ৰুত্তনমক্কারস্স করণাকারদস্সনং. বোধাযাতি চতুসচ্চসম্বোধায. তথা দমথসমথতরণপরিনিব্বানানি অরিযমগ্গৰসেন ৰেদিতব্বানি. সমথপরিনিব্বানানি পন অনুপাদিসেসৰসেনপি যোজেতব্বানি. কম্মট্ঠানং অহোসীতি ৰিপস্সনাকম্মট্ঠানং অহোসি. এতস্স পঞ্হস্সাতি এতস্স পন্নরসমস্স পঞ্হস্স অত্থো. এৰং ইতরেসুপি ৰত্তব্বং ৰিপস্সনাকম্মট্ঠানং খীণাসৰগুণেহি মত্থকং পাপেন্তো যথানুসন্ধিনাৰ দেসনং নিট্ঠপেসি, ন পুচ্ছিতানুসন্ধিনাতি অধিপ্পাযো. ননু চ পুচ্ছাৰসেনাযং দেসনা আরদ্ধাতি? সচ্চং আরদ্ধা, এৰং পন ‘‘পুচ্ছাৰসিকো নিক্খেপো’’তি ৰত্তব্বং, ন ‘‘পুচ্ছানুসন্ধিৰসেন নিট্ঠপিতা’’তি. অন্তরপুচ্ছাৰসেন দেসনায অপরিৰত্তিতত্তা আরম্ভানুরূপমেৰ পন দেসনা নিট্ঠপিতা.
ৰম্মিকসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.