৩. নিস্সগ্গিযনিদ্দেসৰণ্ণনা
১৭. ইদানি চীৰরৰিধিং দস্সেতুং ‘‘ৰিকপ্পন’’ন্ত্যাদিমুদ্ধটং. যো ভিক্খু অকালচীৰরং ৰিকপ্পনঞ্চ অধিট্ঠানঞ্চ অকত্ৰা দসাহং অতিক্কামেতি, তস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং সিযাতি পিণ্ডত্থো. তত্থ অকালচীৰরন্তি অকালে চীৰরং, খোমং কপ্পাসিকং কোসেয্যং কম্বলং সাণং ভঙ্গন্তি জাতিতো ছ চীৰরানি, দুকূলং পট্টুণ্ণং সোমারপট্টং চীনপট্টং ইদ্ধিজং দেৰদিন্নন্তি ইমানি পন ছ অনুলোমচীৰরানি. তেসু দুকূলং সাণস্স অনুলোমং ৰাকমযত্তা. পট্টুণ্ণাদীনি তীণি কোসেয্যস্স অনুলোমানি পাণকেহি কতসুত্তমযত্তা. ইদ্ধিজাদীনি দ্ৰযানি খোমাদীনং অনুলোমানি তেসমঞ্ঞতরভাৰতো. ইমেসং ছন্নং চীৰরানং অঞ্ঞতরং অকালচীৰরং.
ৰিকপ্পনমধিট্ঠানন্তি এত্থ পন ৰিকপ্পনূপগং অধিট্ঠানূপগঞ্চ এৰং ৰেদিতব্বং. তত্রাযং পাল়ি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, আযামেন অট্ঠঙ্গুলং সুগতঙ্গুলেন চতুরঙ্গুলৰিত্থতং পচ্ছিমচীৰরং ৰিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৰ. ৩৫৮). মজ্ঝিমস্স পুরিসস্স দীঘসো দ্ৰে ৰিদত্থিযো, তিরিযং ৰিদত্থি. দ্ৰে ৰিকপ্পনা সম্মুখাৰিকপ্পনা চ পরম্মুখাৰিকপ্পনা চ. কথং? ‘‘ইমং চীৰরং তুয্হং ৰিকপ্পেমী’’তি ৰত্তব্বং, অযং সম্মুখাৰিকপ্পনা. ‘‘ময্হং সন্তকং পরিভুঞ্জ ৰা ৰিস্সজ্জেহি ৰা যথাপচ্চযং ৰা করোহী’’তি, একস্স সন্তিকে ‘‘ইমং চীৰরং তিস্সস্স ভিক্খুনো ৰিকপ্পেমী’’তি ৰত্তব্বং, অযং অপরাপি সম্মুখাৰিকপ্পনা. তেন ভিক্খুনা ‘‘তিস্সস্স ভিক্খুনো সন্তকং পরিভুঞ্জ ৰা ৰিস্সজ্জেহি ৰা যথাপচ্চযং ৰা করোহী’’তি, ‘‘ইমং চীৰরং তুয্হং ৰিকপ্পনত্থায দম্মী’’তি ৰত্তব্বং, তেন ৰত্তব্বো ‘‘কো তে মিত্তো ৰা সন্দিট্ঠো ৰা সম্ভত্তো ৰা’’তি, ততো ইতরেন ‘‘তিস্সো ভিক্খূ’’তি ৰত্তব্বং, পুন তেন ‘‘অহং তিস্সস্স ভিক্খুনো দম্মী’’তি ৰত্তব্বং, অযং পরম্মুখাৰিকপ্পনা. ‘‘তিস্সস্স ভিক্খুনো সন্তকং পরিভুঞ্জ ৰা ৰিস্সজ্জেহি ৰা যথাপচ্চযং ৰা করোহী’’তি ৰুত্তে পচ্চুদ্ধারো নাম হোতি. বহুকে ‘‘ইমানী’’তি, অহত্থপাসে ‘‘এতং, এতানী’’তি ৰা. এৰং ৰিকপ্পনঞ্চ অকত্ৰাতি অত্থো.
তিচীৰরস্স পন পমাণং উক্কট্ঠপরিচ্ছেদেন সুগতচীৰরতো ঊনকং ৰট্টতি, লামকপরিচ্ছেদেন সঙ্ঘাটিযা, উত্তরাসঙ্গস্স চ দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকং, তিরিযং মুট্ঠিত্তিকং, অন্তরৰাসকো দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকো, তিরিযং দ্ৰিহত্থোপি অড্ঢতেয্যো ৰা ৰট্টতি. ৰুত্তপ্পমাণতো অধিকঞ্চ ঊনকঞ্চ ‘‘পরিক্খারচোল়’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বং. দ্ৰে চীৰরস্স অধিট্ঠানা কাযেন ৰা অধিট্ঠেতি, ৰাচায ৰা অধিট্ঠেতি. তিচীৰরং অধিট্ঠহন্তেন রজিত্ৰা কপ্পবিন্দুং দত্ৰা পুরাণসঙ্ঘাটিং ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধরামী’’তি পচ্চুদ্ধরিত্ৰা নৰং সঙ্ঘাটিং হত্থেন গহেত্ৰা ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি চিত্তেন আভোগং কত্ৰা কাযৰিকারং করোন্তেন কাযেন অধিট্ঠাতব্বা, ইদং কাযেন অধিট্ঠানং. তং যেন কেনচি সরীরাৰযৰেন অফুসন্তস্স ন ৰট্টতি. ৰাচায অধিট্ঠানং পন ৰচীভেদং কত্ৰা ৰাচায অধিট্ঠাতব্বং, সচে হত্থপাসে ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি, সচে অহত্থপাসে ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেত্ৰা ‘‘এতং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৰাচা ভিন্দিতব্বা. এস নযো উত্তরাসঙ্গে, অন্তরৰাসকে চ. তিচীৰরাদীনি সব্বানি একতো কত্ৰা ‘‘ইমানি চীৰরানি পরিক্খারচোল়ানি অধিট্ঠামী’’তি অধিট্ঠাতুম্পি ৰট্টতীতি. এৰং অধিট্ঠানঞ্চ অকত্ৰাতি অত্থো.
দস অহানি দসাহং. অতিমাপেতীতি অতিক্কামেতি. তস্সাতি তস্স ভিক্খুনো. নিস্সগ্গিযন্তি নিস্সজ্জনং নিস্সগ্গিযং, পুব্বভাগে কত্তব্বস্স ৰিনযকম্মস্সেতং নামং, নিস্সগ্গিযমস্স অত্থীতি নিস্সগ্গিযং, কিং তং? পাচিত্তিযং, তং অতিক্কামযতো সহনিস্সগ্গিযৰিনযকম্মং পাচিত্তিযং সিযা, অযমেত্থ অত্থো. তং পনেতং চীৰরং যং দিৰসং উপ্পন্নং, তস্স যো অরুণো, সো উপ্পন্নদিৰসনিস্সিতো, তস্মা চীৰরুপ্পাদদিৰসেন সদ্ধিং একাদসে অরুণুগ্গমনে দসাহাতিক্কমিতং হোতীতি. চীৰরস্স অত্তনো সন্তকতা, জাতিপ্পমাণযুত্ততা, ছিন্নপলিবোধভাৰো, অতিরেকচীৰরতা, দসাহাতিক্কমোতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. পঠমকথিনসিক্খাপদং.
১৮. ইদানি দুতিযং দস্সেতুং ‘‘ভিক্খুসম্মুতিযা’’ত্যাদিমারদ্ধং. যো ভিক্খুসম্মুতিং ৰজ্জেত্ৰা কালঞ্চ ৰিনা অধিট্ঠিতং তিচীৰরং একাহং অতিক্কমাপেতি, তস্স নিস্সগ্গিযং সিযাতি সম্বন্ধো. তত্থ ভিক্খুসম্মুতিযাঞ্ঞত্রাতি যং সঙ্ঘো গিলানস্স ভিক্খুনো তিচীৰরেন ৰিপ্পৰাসসম্মুতিং দেতি, তং ঠপেত্ৰা. তিচীৰরমধিট্ঠিতন্তি করণত্থে উপযোগৰচনং, তেন তিচীৰরাধিট্ঠাননযেন অধিট্ঠিতেসু সঙ্ঘাটিআদীসু যেন কেনচি চীৰরেন. একাহন্তি একরত্তং. অতিমাপেতীতি ৰিপ্পৰসতি, ৰিযুত্তো ৰসতীতি অত্থো. তস্স অলদ্ধসম্মুতিকস্স ভিক্খুনো একরত্তম্পি চীৰরেন ৰিপ্পৰাসতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং সিযাতি অত্থো. সমযং ৰিনাতি চীৰরকালং ৰজ্জেত্ৰা. অধিট্ঠিতচীৰরতা, অনত্থতকথিনতা, অলদ্ধসম্মুতিতা, রত্তিৰিপ্পৰাসোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. দুতিযকথিনসিক্খাপদং.
১৯. ইদানি পুরাণচীৰরং দস্সেতুং ‘‘অঞ্ঞাতিকা’’ত্যাদি আরদ্ধং. তত্থ অঞ্ঞাতিকাতি অঞ্ঞাতিকায ‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো’’তিআদীসু ৰিয, অঞ্ঞাতিকায নেৰ মাতুসম্বন্ধেন ন পিতুসম্বন্ধেন সম্বদ্ধাযাতি ৰুত্তং হোতি. ভিক্খুনিযাতি অট্ঠৰাচিককম্মেন উপসম্পন্নায. আকোটাপেতীতি পহরাপেতি. তন্তি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং ভৰেয্যাতি অত্থো. পুরাণচীৰরতা, উপচারে ঠত্ৰা অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা আণাপনং, তস্সা ধোৰনাদীনি চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. পুরাণচীৰরসিক্খাপদং.
২০. কিঞ্চি মূলকন্তি কিঞ্চি পাভতং. চীৰরাদানেতি চীৰরস্স আদানে চীৰরপ্পটিগ্গহণে. ৰিকপ্পনূপগচীৰরতা, পারিৰত্তকাভাৰো, অঞ্ঞাতিকায হত্থতো গহণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. চীৰরপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদং.
২১. অপ্পৰারিতন্তি ‘‘ৰদেয্যাথ, ভন্তে, যেন অত্থো’’তি ইচ্ছাপিতং ইচ্ছং রুচিং উপ্পাদিতং, ন পৰারিতন্তি অপ্পৰারিতং. ৰিঞ্ঞাপেন্তস্সাতি যাচন্তস্স. অঞ্ঞত্র সমযাতি নট্ঠচীৰরকালং ঠপেত্ৰা. ৰিকপ্পনূপগচীৰরতা, সমযাভাৰো, অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদং.
২২. রজতন্তি রূপিযং. জাতরূপন্তি সুৰণ্ণং. মাসকন্তি তযো মাসকা লোহমাসকো দারুমাসকো জতুমাসকোতি. তত্থ লোহমাসকোতি তম্বলোহাদীহি কতমাসকো. দারুমাসকোতি সারদারুনা ৰা ৰেল়ুপেসিকায ৰা অন্তমসো তালপণ্ণেনপি রূপং ছিন্দিত্ৰা কতমাসকো. জতুমাসকোতি লাখায ৰা নিয্যাসেন ৰা রূপং সমুট্ঠাপেত্ৰা কতমাসকো. কহাপণন্তি সুৰণ্ণমযং ৰা রূপিযমযং ৰা পাকতিকং ৰা. গণ্হেয্যাতি অত্তনো অত্থায দীযমানং ৰা কত্থচি ঠিতং ৰা নিপ্পরিগ্গহং দিস্ৰা সযং গণ্হেয্য. গণ্হাপেয্যাতি তদেৰ অঞ্ঞেন গাহাপেয্য. নিস্সগ্গীতি গহণাদীসু যং কিঞ্চি করোন্তস্স অঘনবদ্ধেসু ৰত্থুগণনায নিস্সগ্গি সিযাতি অত্থো. সাদিযেয্য ৰাতি কাযৰাচাহি অপ্পটিক্খিপিত্ৰা চিত্তেন অধিৰাসেয্য. জাতরূপরজতভাৰো, অত্তুদ্দেসিকতা, গহণাদীসু অঞ্ঞতরভাৰোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. রূপিযপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদং.
২৩. রজতাদিচতুব্বিধং অকপ্পিযং কপ্পিযেনাপি পরিৰত্তেয্য সহধম্মিকে ঠপেত্ৰা, নিস্সগ্গিযং সিযাতি সম্বন্ধো. তত্থ অকপ্পিযন্তি অকপ্পিযৰত্থুং. কপ্পিযেনাতি কপ্পিযৰত্থুনা. সহধম্মিকেতি ভিক্খুভিক্খুনিসামণেরসামণেরিসিক্খমানসঙ্খাতে পঞ্চ সহধম্মিকে. রূপিযভাৰো, পরিৰত্তনঞ্চাতি ইমানেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি. রূপিযপরিৰত্তনসিক্খাপদং.
২৪. ‘‘ইমং পত্তং তুয্হং ৰিকপ্পেমী’’তিআদিনা ৰিকপ্পনঞ্চ ‘‘ইমং পত্তং অধিট্ঠামী’’তিআদিনা অধিট্ঠানঞ্চ অকত্ৰাতি অত্থো. পমাণিকন্তি এত্থাযং ৰিনিচ্ছযো – অনুপহতপুরাণসালিতণ্ডুলানং সুকোট্টিতপরিসুদ্ধানং দ্ৰে মগধনাল়িযো গহেত্ৰা তেহি তণ্ডুলেহি অনুত্তণ্ডুলমকিলিন্নমপিণ্ডিতং সুৰিসদং কুন্দমকুল়রাসিসদিসং অৰস্সাৰিতোদনং পচিত্ৰা নিরৰসেসং পত্তে পক্খিপিত্ৰা তস্স ওদনস্স চতুত্থভাগপ্পমাণো নাতিঘনো নাতিতনুকো হত্থহারিযো সব্বসম্ভারসঙ্খতো মুগ্গসূপো পক্খিপিতব্বো, ততো আলোপস্স অনুরূপং যাৰচরিমালোপপ্পহোনকং মচ্ছমংসাদিব্যঞ্জনং পক্খিপিতব্বং. সপ্পিতেলতক্করসকঞ্জিকাদীনি পন অগণনূপগানি হোন্তি. তানি হি ওদনগতিকানি নেৰ হাপেতুং, ন ৰড্ঢেতুং সক্কোন্তি. এৰমেতং সব্বম্পি পক্খিত্তং সচে পন পত্তস্স মুখৰট্টিযা হেট্ঠিমরাজিসমং তিট্ঠতি, সুত্তেন ৰা হীরেন ৰা ছিন্দন্তস্স সুত্তস্স ৰা হীরস্স ৰা হেট্ঠিমন্তং ফুসতি, অযং উক্কট্ঠো নাম পত্তো. সচে তং রাজিং অতিক্কম্ম থূপীকতং তিট্ঠতি, অযং উক্কট্ঠোমকো নাম পত্তো. সচে তং রাজিং ন সম্পাপুণাতি, অন্তোগতমেৰ হোতি, অযং উক্কট্ঠুক্কট্ঠো নাম. উক্কট্ঠতো উপড্ঢপ্পমাণো মজ্ঝিমো. মজ্ঝিমতো উপড্ঢপ্পমাণো ওমকো. তেসম্পি ৰুত্তনযেনেৰ পভেদো ৰেদিতব্বো. ইচ্চেতেসু উক্কট্ঠুক্কট্ঠো চ ওমকোমকো চাতি দ্ৰে অপত্তা, সেসা সত্ত পত্তা পমাণযুত্তা নামাতি এৰং পমাণেন যুত্তো পমাণিকো, তং পমাণিকং. পত্তন্তি সত্তসু পত্তেসু অঞ্ঞতরং পত্তং. পত্তস্স অত্তনো সন্তকতা, পমাণযুত্ততা, অধিট্ঠানূপগতা, অতিরেকপত্ততা, দসাহাতিক্কমোতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. পঠমপত্তসিক্খাপদং.
২৫. যো ভিক্খু পঞ্চবন্ধনতো ঊনপত্তে সতি পরং পন নৰং পত্তং ৰিঞ্ঞাপেতি, তস্সপি ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং সিযাতি সম্বন্ধো. তত্থ পরন্তি অঞ্ঞং, ‘‘নৰং পত্ত’’ন্তিমিনা তুল্যাধিকরণং. অধিট্ঠানূপগপত্তস্স ঊনপঞ্চবন্ধনতা, অত্তুদ্দেসিকতা, কতৰিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদং.
২৬. যো সপ্পিতেলাদিকং পন ভেসজ্জং পটিগ্গহেত্ৰা সত্তাহপরমং সন্নিধিকারকং ভুঞ্জন্তো সত্তাহং অতিক্কামেতি, তস্স নিস্সগ্গিযং সিযাতি অত্থো. তত্থ সপ্পিতেলাদিকন্তি এত্থ আদি-সদ্দো নৰনীতমধুফাণিতং সঙ্গণ্হাতি. তত্থ সপ্পি নাম গৰাদীনং সপ্পি, যেসং মংসং কপ্পতি, তেসং সপ্পি, তথা নৰনীতং. তেলং নাম তিলসাসপমধুকএরণ্ডৰসাদীহি নিব্বত্তং. মধু নাম মক্খিকামধুমেৰ. উচ্ছুরসং উপাদায পন অপক্কা ৰা অৰত্থুকপক্কা ৰা সব্বাপি উচ্ছুৰিকতি ফাণিতন্তি ৰেদিতব্বং. ভেসজ্জৰিধানসিক্খাপদং.
২৭. ভিক্খুস্স চীৰরং দত্ৰা পুন তং চীৰরং সকসঞ্ঞায অচ্ছিন্দন্তস্স ৰা অচ্ছিন্দাপযতোপি ৰা নিস্সগ্গিযং সিযাতি যোজনা. তত্থ দত্ৰাতি ৰেয্যাৰচ্চাদীনি পচ্চাসীসমানো দত্ৰা. অচ্ছিন্দন্তস্সাতি ৰেয্যাৰচ্চাদীনি অকরোন্তং দিস্ৰা বলক্কারেন গণ্হন্তস্স, তথা অচ্ছিন্দাপযতোতি. ৰিকপ্পনূপগচীৰরতা, সামংদিন্নতা, সকসঞ্ঞিতা, উপসম্পন্নতা, কোধৰসেন অচ্ছিন্দনং ৰা অচ্ছিন্দাপনং ৰাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. অচ্ছিন্দনসিক্খাপদং.
২৮. অপ্পৰারিতং অঞ্ঞাতিং গহপতিং সুত্তং যাচিত্ৰা ঞাতিপ্পৰারিতে ৰজ্জেত্ৰা তন্তৰাযেহি চীৰরং ৰাযাপেন্তস্স নিস্সগ্গিযং সিযাতি পিণ্ডত্থো. তত্থ সুত্তন্তি ছব্বিধং খোমসুত্তাদিকং ৰা তেসং অনুলোমং ৰা. যাচিযাতি চীৰরত্থায যাচিত্ৰা. চীৰরত্থায ৰিঞ্ঞাপিতসুত্তং, অত্তুদ্দেসিকতা, অকপ্পিযতন্তৰাযেন অকপ্পিযৰিঞ্ঞত্তিযা ৰাযাপনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সুত্তৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদং.
২৯. যো ভিক্খু সঙ্ঘস্স পরিণতং লাভং জানন্তো অত্তনো পরিণামেতি, তস্স নিস্সগ্গিযং সিযাতি অত্থো. তত্থ জানন্তি জানন্তো. লাভন্তি লভিতব্বং চীৰরাদিৰত্থুং. পরিণতন্তি সঙ্ঘস্স নিন্নং সঙ্ঘস্স পোণং সঙ্ঘস্স পব্ভারং হুত্ৰা ঠিতং. অত্তনো পরিণামেতীতি ‘‘ময্হং দেথা’’তিআদীনি ৰদন্তো অত্তনি নিন্নং করোতি. সঙ্ঘে পরিণতভাৰো, তং ঞত্ৰা অত্তনো পরিণামনং, পটিলাভোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. পরিণামনসিক্খাপদং.
নিস্সগ্গিযনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.