৩২. নিস্সযনিদ্দেসৰণ্ণনা
২৩০. ব্যত্তস্সাতি ‘‘কারিয’’ন্তি কিতকযোগে কত্তরি ছট্ঠী. ব্যত্তো চ নাম ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা অনিস্সিতেন ৰত্থব্বং, আপত্তিং জানাতি, অনাপত্তিং জানাতি, লহুকং আপত্তিং জানাতি, গরুকং আপত্তিং জানাতি, উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ৰিত্থারেন স্ৰাগতানি হোন্তি সুৰিভত্তানি সুপ্পৰত্তীনি সুৰিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা অনিস্সিতেন ৰত্থব্ব’’ন্তি (মহাৰ. ১০৩) এৰং ৰুত্তব্যত্তো চ বহুস্সুতব্যত্তো চ ৰেদিতব্বো.
তত্থ সুৰিভত্তানীতি সুট্ঠু ৰিভত্তানি পদপচ্চাভট্ঠসঙ্করদোসৰিরহিতানি. সুপ্পৰত্তীনীতি পগুণানি ৰাচুগ্গতানি. সুৰিনিচ্ছিতানি সুত্তসোতি খন্ধকপরিৰারতো আহরিতব্বসুত্তৰসেন সুট্ঠু ৰিনিচ্ছিতানি. অনুব্যঞ্জনসোতি অক্খরপদপারিপূরিযা সুৰিনিচ্ছিতানি অক্খণ্ডানি অৰিপরীতক্খরানি. এতেন অট্ঠকথা দীপিতা. অট্ঠকথাতো হি এস ৰিনিচ্ছযো হোতীতি. বহুস্সুতব্যত্তো পন যেন সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন দ্ৰে মাতিকা পগুণা ৰাচুগ্গতা, পক্খদিৰসেসু ধম্মসৰনত্থায সুত্তন্ততো চত্তারো ভাণৰারা, সম্পত্তানং পরিসানং পরিকথনত্থায অন্ধকৰিন্দমহারাহুলোৰাদঅম্বট্ঠসদিসো একো কথামগ্গো, সঙ্ঘভত্তমঙ্গলামঙ্গলেসু অনুমোদনত্থায তিস্সো অনুমোদনা, উপোসথপ্পৰারণাদিজাননত্থং কম্মাকম্মৰিনিচ্ছযো, সমণধম্মকরণত্থং সমাধিৰসেন ৰিপস্সনাৰসেন ৰা অরহত্তমগ্গপরিযোসানমেকং কম্মট্ঠানং এত্তকং উগ্গহিতং, স্ৰাযং ৰুচ্চতি. নত্থি নিস্সায কারিযন্তি আচরিযাদিং নিস্সায ৰাসেন কত্তব্বং নত্থি. ‘‘নিস্সযকারিয’’ন্তি ৰা পাঠো, নিস্সযেন কারিযন্তি সমাসো. জীৰস্স যত্তকো পরিচ্ছেদো যাৰজীৰং.
২৩১. তেন নিস্সায ৰসন্তেন এৰং নিস্সযো গহেতব্বোতি দস্সেতুং ‘‘একংস’’ন্তিআদি ৰুত্তং. একংসন্তি একো অংসো অস্স চীৰরস্সাতি ৰিগ্গহো. কিরিযাৰিসেসনং ৰা ভুম্মত্থে ৰা উপযোগৰচনং, একস্মিং অংসেতি অত্থো. অঞ্জলি করপুটো. যাৰততিযকং ৰদেতি উপসম্পদায সট্ঠিৰস্সেন সত্ততিৰস্সেন ৰাপি ব্যত্তস্স নৰকস্স সন্তিকে যাৰততিযকং ৰচনং করেয্য. যাৰততিযো ৰারো অস্সাতি কিরিযাৰিসেসনসমাসো. আযস্মতোতি আযস্মন্তং. ৰচ্ছামীতি ৰসামি. উপজ্ঝং গণ্হন্তেনাপি ‘‘উপজ্ঝাযো মে, ভন্তে, হোহী’’তি গহেতব্বং. তং পন ‘‘আচরিযো’’তি এত্থ ‘‘উপজ্ঝাযো’’তি ৰচনং ৰিসেসোতি এত্থ ৰাচাভেদতো ন ৰিসুং ৰুত্তং. ন কেৰলমেত্থ নিস্সযুপজ্ঝাযগহণে, গামপ্পৰেসনাদীসুপি এৰমেৰ কত্ৰা ‘‘অহং আৰুসো’’তি ৰা ‘‘ভন্তে’’তি ৰা ৰত্ৰা ‘‘গামপ্পৰেসনং আপুচ্ছামী’’তিআদিনা ৰত্তব্বং.
২৩২. নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিং দস্সেতি ‘‘পক্কন্তে’’তিআদিনা. পক্কন্তেতি উপজ্ঝাযে আচরিযে সদ্ধিৰিহারিকে অন্তেৰাসিকে চ গামাদীসু যত্থ কত্থচি আপুচ্ছিত্ৰা ৰা অনাপুচ্ছিত্ৰা ৰা গতে. তেসু যেন কেনচি ‘‘অসুকং নাম গামং গচ্ছামী’’তি ৰুত্তে তেসুযেৰ যেন কেনচি ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিতেপি তং তং নিযমং অতিক্কমিত্ৰা পক্কন্তেপি অনাপুচ্ছা পন উপচারসীমাতিক্কমেন পক্কন্তেপি নিস্সযো সম্মতি পটিপ্পস্সম্ভতি. পক্খসঙ্কন্তেতি তিত্থিযপক্খসঙ্কন্তে চাপি ৰিব্ভন্তে চাপি মরণেন চ তঙ্খণঞ্ঞেৰ পটিপ্পস্সম্ভতি. আণত্তি নাম ‘‘পণামেমি ত’’ন্তি ৰা ‘‘মা ইধ পৰিসা’’তিআদিকা নিস্সযপ্পণামনা. তায পণামিতেন আচরিযুপজ্ঝাযা খমাপেতব্বা. অখমন্তেসু দণ্ডকম্মং কত্ৰা তস্মিং ৰিহারে মহাথেরে গহেত্ৰাপি সামন্তৰিহারে ভিক্খূ গহেত্ৰাপি খমাপেতব্বা. ন খমন্তি চে, আচরিযুপজ্ঝাযানং সভাগানং সন্তিকে ৰসিতব্বং. যেন কেনচি কারণেন ন সক্কা হোতি তত্র আচরিযুপজ্ঝাযানং সভাগানং সন্তিকে ৰসিতুং, তংযেৰ ৰিহারং আগন্ত্ৰা অঞ্ঞস্স সন্তিকে নিস্সযং গহেত্ৰা ৰসিতব্বং. তত্থ ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতং সদ্ধিৰিহারিকং অপ্পণামেন্তো উপজ্ঝাযো সাতিসারো হোতি, পণামেন্তো অনতিসারো হোতি. উপজ্ঝাযম্হি নাধিমত্তং পেমং হোতি, নাধিমত্তো পসাদো হোতি, নাধিমত্তা হিরী হোতি, নাধিমত্তো গারৰো হোতি, নাধিমত্তা ভাৰনা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি…পে… হোতি (মহাৰ. ৬৮). পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতং অন্তেৰাসিকং অপ্পণামেন্তো আচরিযো…পে… হোতী’’তি (মহাৰ. ৮১) ৰুত্তত্তা পন অসম্মাৰত্তন্তে অন্তেৰাসিকসদ্ধিৰিহারিকে অপ্পণামেন্তা আচরিযুপজ্ঝাযা দুক্কটং আপজ্জন্তীতি ৰেদিতব্বং. ভাৰনাতি মেত্তাভাৰনা. উপজ্ঝাযসমোধানং পন তস্স দস্সনসৰনৰসেন ৰেদিতব্বং.
২৩৩. অলজ্জিন্তি –
‘‘সঞ্চিচ্চ আপত্তিং আপজ্জতি;
আপত্তিং পরিগূহতি;
অগতিগমনঞ্চ গচ্ছতি;
এদিসো ৰুচ্চতি অলজ্জিপুগ্গলো’’তি. (পরি. ৩৫৯) –
এৰং ৰুত্তলক্খণং অলজ্জিং. নিস্সযং দেন্তেনাপি লজ্জিনোযেৰ দাতব্বং. ‘‘ন ভিক্খৰে অলজ্জীনং নিস্সযো দাতব্বো. যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ১২০) হি ৰুত্তং. অদিট্ঠপুব্বস্স কতিপাহং আচারং উপপরিক্খিত্ৰা দাতব্বং. অপুব্বন্তি এত্থ সম্বন্ধিসদ্দত্তা পুব্ব-সদ্দেন পুব্বৰাসো গহিতো, নত্থি পুব্বো অস্সাতি অপুব্বং, নৰন্তি ৰুত্তং হোতি. চত্তারি পঞ্চ ৰা পরিমাণমেতেসন্তি ৰিগ্গহো. এত্থ পন পরিমাণ-সদ্দসন্নিধানেন সঙ্খ্যেয্যৰাচিনোপিতে সঙ্খ্যামত্তৰাচিনো হোন্তীতি চতুপঞ্চসঙ্খ্যাপরিমাণমেৰ সঙ্খ্যেয্যমাহ, তস্মা ৰিগ্গহপদত্থেহি ভিন্নো অঞ্ঞপদত্থো সম্ভৰতীতি সমাসো. ৰা-সদ্দস্স যো ৰিকপ্পত্থো, তত্থ চাযং সমাসো, চত্তারি ৰা পঞ্চ ৰা, চতুপঞ্চ অহানি, তেসং অহানং সমাহারো চতুপঞ্চাহং. ভিক্খুসভাগতন্তি সমানো ভাগো লজ্জিতাসঙ্খাতো কোট্ঠাসো যেসং, ভিক্খূহি সভাগা, তেসং ভাৰো ভিক্খুসভাগতা, তং, পেসলভাৰন্তি অত্থো. ‘‘থেরো লজ্জী’’তি জানন্তেন পন পকতিযা নিস্সযদানট্ঠানং গতেন চ তদহেৰ গহেতব্বো, একদিৰসম্পি পরিহারো নত্থি. সচে ‘‘ওকাসে অলভন্তে পচ্চূসসমযে গহেস্সামী’’তি সযতি, অরুণং উগ্গতম্পি ন জানাতি, অনাপত্তি. লদ্ধপরিহারেনাপি ৰসিতুং ৰট্টতীতি.
২৩৪. ‘‘লব্ভতী’’তি কম্মনি নিপ্ফন্নত্তা অৰুত্তকত্তাতি ‘‘অদ্ধিকস্সা’’তিআদীসু কত্তরি সামিৰচনং, ‘‘অদ্ধিকেনা’’ তিআদি ৰুত্তং হোতি. ‘‘সল্লক্খেন্তেনা’’তি পন সরূপেনেৰ নিদ্দিট্ঠং. ৰসিতুন্তি ৰুত্তকম্মং. ভাৰে হি তুং-পচ্চযো, ৰাসোতি অত্থো. যাচিতস্সাতি ‘‘গিলানুপট্ঠাকস্স চা’’তি এত্থ ৰিসেসনং. সচে পন ‘‘যাচাহি ম’’ন্তি ৰুচ্চমানোপি গিলানো মানেন ন যাচতি, গন্তব্বং. অরঞ্ঞে ৰা সল্লক্খেন্তেন ফাসুকন্তি যত্থ ৰসন্তস্স পটিলদ্ধতরুণসমথৰিপস্সনাৰিসেসভাগিতাৰসেন ফাসু হোতি, তস্মিং অরঞ্ঞে তাদিসং ফাসুৰিহারং সল্লক্খেন্তেন আরঞ্ঞকেন. দাযকে অসন্তেতি পদচ্ছেদো. তাৰাতি অৰধিম্হি, অদ্ধিকাদীহি যাৰ নিস্সযদাযকো লব্ভতি, তাৰ, আরঞ্ঞকেন পন ‘‘পটিরূপে নিস্সযদাযকে সতি নিস্সায ৰসিস্সামী’’তি আভোগং কত্ৰা যাৰ আসাল়্হিপুণ্ণমা, তাৰাতি অত্থো. ‘‘সচে পন আসাল়্হিমাসে আচরিযো নাগচ্ছতি, যত্থ নিস্সযো লব্ভতি, তত্থ গন্তব্বং (মহাৰ. অট্ঠ. ১২১). অন্তোৰস্সে পন নিবদ্ধৰাসং ৰসিতব্বং, নিস্সযো চ গহেতব্বো’’তি (মহাৰ. অট্ঠ. ১২১) হি অট্ঠকথাযং ৰুত্তং.
অম্হাকং পন কেচি অন্তেৰাসিকত্থেরা ‘‘ন ভিক্খৰে ৰস্সং ন উপগন্তব্বং. যো ন উপগচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’তি (মহাৰ. ১৮৬) চ ‘ন ভিক্খৰে তদহু ৰস্সূপনাযিকায ৰস্সং অনুপগন্তুকামেন সঞ্চিচ্চ আৰাসো অতিক্কমিতব্বো. যো অতিক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’তি (মহাৰ. ১৮৬) পাল়িৰচনতো কেনচি কারণেন নিস্সযং অলভমানেনপি ন সক্কা অন্তোৰস্সে ৰস্সং অনুপগন্তুং. ‘অন্তোৰস্সে পনা’তিআদীসু পন চ-সদ্দো অন্ৰাচযত্থো, তস্মা তেনাপি ৰস্সং উপগন্তব্বমেৰা’’তি ৰদিংসু.
মযং পনেত্থ এৰমৰোচুম্হ ‘‘ভগৰতা অনুপগমনে দুক্কটং অনন্তরাযিকস্সেৰ ৰুত্তং, তেনেৰ ‘কেনচি অন্তরাযেন পুরিমিকং অনুপগতেন পচ্ছিমিকা উপগন্তব্বা’তি অট্ঠকথাযং (মহাৰ. অট্ঠ. ১৮৫) ৰুত্তং. অন্তরাযো চ নাম অন্তরা ৰেমজ্ঝে এতীতি অন্তরাযো, যো কোচি বাধকপ্পচ্চযতায অধিপ্পেতো ৰুচ্চতি ‘ন লভন্তি পতিরূপং উপট্ঠাকং, এসেৰ অন্তরাযোতি পক্কমিতব্ব’ন্তিআদীসু (মহাৰ. ২০১) ৰিয, তস্মা বাধকপ্পচ্চযতা অধিপ্পেতা. নিস্সযালাভোপি অন্তরাযোত্ৰেৰ ৰিঞ্ঞাযতি. সক্কা হি ৰত্তুং ‘অন্তরাযো ৰস্সূপগমো সন্নিস্সযত্তা তরুণসমথৰিপস্সনালাভীনং কতোকাসো ৰিযা’তি. তরুণসমথৰিপস্সনালাভীনম্পি হি কতোকাসেপি ‘সচে পন আসাল়্হিমাসে আচরিযো নাগচ্ছতি, যত্থ নিস্সযো লব্ভতি, তত্থ গন্তব্ব’ন্তি দল়্হং কত্ৰা অট্ঠকথাযং (মহাৰ. অট্ঠ. ১২১) ৰুত্তং. অম্হাকং গরূহি চ সারত্থদীপনিযং (সারত্থ. টী. মহাৰগ্গ ৩.১২১) ‘আচরিযং আগমেন্তস্সেৰ চে ৰস্সূপনাযিকদিৰসো হোতি, হোতু, গন্তব্বং তত্থ, যত্থ নিস্সযদাযকং লভতী’তি ৰস্সূপনাযিকদিৰসেপি নিস্সযত্থায গমনমেৰ ৰুত্তং. অথ চ পন মহাকারুণিকোপি ভগৰা ‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানুপট্ঠাকেন ভিক্খুনা নিস্সযং অলভমানেন যাচিযমানেন অনিস্সিতকেন ৰত্থু’ন্তি (মহাৰ. ১২১) গিলানৰিসযেপি নিস্সযং গরুকং কত্ৰা পট্ঠপেসি. যং পন অনিস্সযং, তং অনন্তরাযং নিস্সযমুত্তকস্স ৰস্সূপগমনং ৰিয. অপিচ নাৰায গচ্ছন্তস্স পন ৰস্সানে আগতেপি নিস্সযং অলভন্তস্স অনাপত্তীতি নাৰায গচ্ছতোযেৰ আৰেণিকা অনাপত্তিকতা ৰুত্তা. তস্মা নিস্সযালাভো বাধকপ্পচ্চযো ৰস্সূপগমনস্স, ন ৰস্সূপগমনং নিস্সযস্সাতি অন্তরাযোযেৰ নিস্সযালাভো. ততোযেৰ টীকাযং ‘অন্তোৰস্সে পন অনিস্সিতেন ৰত্থুং ন ৰট্টতী’তি ৰুত্তং. তস্মাযেৰ চ ‘অন্তোৰস্সে পনা’তিআদীসু নিস্সযদাযকে সতি নিবদ্ধৰাসং ৰসিতব্বঞ্চ নিস্সযো গহেতব্বো চ হোতীতি গমনকিরিযায খীযমানতাৰসেন চ-সদ্দো সমুচ্চযো গহেতব্বো’’তি.
নিস্সযনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.