১১. নিস্সগ্গিযনিদ্দেসৰণ্ণনা
১১৬-৭. রূপিযেন অরূপিযং রূপিযঞ্চ ইতরেন রূপিযঞ্চ পরিৰত্তেয্যাতি সম্বন্ধো. তত্থ রূপিযেনাতি রূপিযসঙ্খাতেন নিস্সগ্গিযৰত্থুনা. অরূপিযন্তি অরূপিযসঙ্খাতং দুক্কটৰত্থুং কপ্পিযৰত্থুঞ্চ. ইতরেনাতি অরূপিযেন. নিস্সগ্গীতি নিস্সজ্জনং নিস্সগ্গো, পুব্বভাগে কত্তব্বস্স ৰিনযকম্মস্সেতং নামং. নিস্সগ্গো অস্স অত্থীতি নিস্সগ্গি, কিং তং? পাচিত্তিযং. রূপিযস্স মূলগ্গহণে পন রূপিযপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
ইদানি রূপিযাদিং দস্সেতুং ‘‘ইধা’’তিআদি আরদ্ধং. তত্থ কহা…পে… মাসকং ইধ রূপিযন্তি সম্বন্ধো. তত্থ কহাপণো নাম সুৰণ্ণমযো ৰা রজতমযো ৰা এতরহি পকতিকহাপণো ৰা. সজ্ঝূতি রজতং. সিঙ্গীতি সুৰণ্ণভেদো, তথাপি চেত্থ সামঞ্ঞেন সুৰণ্ণমধিপ্পেতং. ৰোহারূপগমাসকন্তি ৰোহারং কযৰিক্কযং উপগচ্ছতীতি ৰোহারূপগং, তঞ্চ তং মাসকঞ্চ. তং পন সমুট্ঠাপিতরূপঞ্চ অসমুট্ঠাপিতরূপঞ্চ লোহদারুআদিমযং ৰুচ্চতি. ইধ রূপিযন্তি ইমস্মিং সিক্খাপদে রূপিযং নামাতি অত্থো. ৰত্থমুত্তাদি কপ্পং দুক্কটৰত্থুঞ্চ ইতরন্তি যোজনা. তত্থ ৰত্থঞ্চ মুত্তা চ আদি যস্সাতি সমাসো. আদি-সদ্দো পচ্চেকং যোজেতব্বো ‘‘ৰত্থাদি মুত্তাদী’’তি. তত্থ পঠমেন আদি-সদ্দেন কপ্পাসসুত্তাপরণ্ণাদিকং যং কিঞ্চি কপ্পিযৰত্থুং, দুতিযেন মণি সঙ্খো সিলা পৰাল়ং লোহিতঙ্কো মসারগল্লং সত্তধঞ্ঞানি দাসিদাসখেত্তৰত্থুপুপ্ফারামফলারামাদযোতি ইদং দুক্কটৰত্থুং সঙ্গণ্হাতি. ৰত্থাদিকপ্পিযৰত্থুং, মুত্তাদিদুক্কটৰত্থুঞ্চ ইতরং অঞ্ঞং অরূপিযং নামাতি অত্থো.
১১৮. এত্তাৰতা রূপিযসংৰোহারং দস্সেত্ৰা ইদানি কপ্পিযভণ্ডে কযৰিক্কযং দস্সেতুমাহ ‘‘ইম’’ন্তিআদি. তত্থ ‘‘ইমং গহেত্ৰা ইমং দেহি, ইমং কর, ইমং আনযা’’তি ৰা ‘‘ইমং ভুত্ৰা ইমং দেহি, ইমং কর, ইমং আনযা’’তি ৰা ‘‘ইমং দেমি, ইমং দেহি, ইমং কর, ইমং আনযা’’তি ৰা কযৰিক্কযে সমাপন্নে নিস্সগ্গীতি যোজনা. তত্থ ইমন্তি তণ্ডুলাদিং. ভুত্ৰাতি ওদনাদিং ভুঞ্জিত্ৰা. ইমং দেহীতি এতং ৰত্থাদিকং দেহি. ইমং করাতি এতং রজনপচনাদিং করোহি. ইমং আনযাতি এতং রজনকট্ঠাদিং আনেহি. ইমং দেমীতি এতং ৰত্থাদিকং তৰ দেমি. সমাপন্নেতি কতে. তস্মা কপ্পিযং ভণ্ডং পরিৰত্তেন্তেন অঞ্ঞাতকেহি সদ্ধিং ‘‘ইমং দেহী’’তি ৰদতো ৰিঞ্ঞত্তি, ‘‘ইমং গণ্হাহী’’তি ৰদতো সদ্ধাদেয্যৰিনিপাতনং, ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তি ৰদতো কযৰিক্কযন্তি ৰুত্তা তিস্সো আপত্তিযো. মাতাপিতূহি পন সদ্ধিং কযৰিক্কযমত্তং মোচেন্তেন পরিৰত্তেতব্বং. অযঞ্হি কযৰিক্কযো ঠপেত্ৰা পঞ্চসহধম্মিকে অৰসেসেহি গিহিপব্বজিতেহি ন ৰট্টতি. সচে পন নৰকম্মানি কারেতি, অট্ঠকথাপমাণেন পাচিত্তিযমত্তং দেসেতব্বং.
১১৯-১২০. ইদানি পরিণামনৰসেন আপত্তিভেদং দস্সেতুং ‘‘অত্তনো’’তিআদি আরদ্ধং. তত্থাযং পিণ্ডত্থো – সঙ্ঘস্স নতং লাভং অত্তনো পরিণামেয্য, নিস্সগ্গি. অঞ্ঞতো পুগ্গলস্স পরিণামেয্য, পাচিত্তি. অঞ্ঞস্স সঙ্ঘস্স ৰা চেতিযস্স ৰা পরিণামেয্য, দুক্কটং. অঞ্ঞস্স পুগ্গলস্স ৰা চেতিযস্স ৰা নতং লাভং অত্তনো ৰা সঙ্ঘস্স ৰা অঞ্ঞপুগ্গলস্স ৰা অঞ্ঞচেতিযস্স ৰা পরিণামেয্য, দুক্কটন্তি যোজনা. তত্থ নতন্তি কাযেন ৰা ৰচসা ৰা নিন্নং কতং. লাভন্তি লভিতব্বং চীৰরাদি. অঞ্ঞতো অঞ্ঞস্মিং পুগ্গলে ৰা চেতিযে ৰা, চেতিযে পন দুক্কটং. অঞ্ঞস্সাতি চেতিযাদিনো অন্তমসো সুনখস্স. অঞ্ঞতো ৰাতি চেতিযাদিম্হি ৰা. সঙ্ঘস্সাতি পন ইদং কাকক্খিগোল়কঞাযেন ‘‘নতং পরিণামেয্যা’’তি উভযত্থ পরিৰত্ততি. নিস্সট্ঠং সকসঞ্ঞায ন দদেয্য ৰা, দুক্কটন্তি সম্বন্ধো. অঞ্ঞথা অঞ্ঞেন পকারেন, থেয্যসঞ্ঞায ন দদেয্য চেতি ৰুত্তং হোতি. ইতরন্তি ৰত্থুৰসেন অঞ্ঞং পারাজিকং থুল্লচ্চযং দুক্কটঞ্চ হোতীতি অত্থো.
নিস্সগ্গিযনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.