২. উদোসিতসিক্খাপদৰণ্ণনা
‘‘অত্থতকথিনস্স পঞ্চ মাসে বদ্ধসীমাযং যত্থ কত্থচি চীৰরং নিক্খিপিত্ৰা পক্কমন্তস্স অনাপত্তী’’তি অট্ঠকথাযং ৰুত্তং. ‘‘অবদ্ধসীমাযপি ৰট্টতী’’তি ইদং অবদ্ধসীমাযং কথিনত্থারঞ্চ আরঞ্ঞকসিক্খাপদঞ্চ সাধেতীতি লিখিতং. ইদানি –
‘‘ছিন্নং ধুতঙ্গং সাসঙ্ক-সম্মতো সন্তরুত্তরং;
অচীৰরস্সানাপত্তি, পচ্চুদ্ধারাদিসিদ্ধিতো’’তি. (ৰজির. টী. পারাজিক ৪৭৯) –
ইদং পকিণ্ণকং ৰেদিতব্বং.
তত্রাযং চোদনাপুব্বঙ্গমৰিনিচ্ছযো – কেচি ‘‘দিগুণং সঙ্ঘাটি’’ন্তি (মহাৰ. ৩৪৮) ৰচনতো ‘‘একচ্চিকা সঙ্ঘাটি নাধিট্ঠাতব্বা. সচে অধিট্ঠাতি, ন রুহতী’’তি ৰত্ৰা উপসম্পদাপেক্খানম্পি দিগুণংযেৰ সঙ্ঘাটিং দত্ৰা উপসম্পাদেন্তি, তে ইমিনা সুত্তলেসেন সঞ্ঞাপেতব্বা. ভগৰতা হি ‘‘ছিন্নকং সঙ্ঘাটিং, ছিন্নকং উত্তরাসঙ্গং, ছিন্নকং অন্তরৰাসক’’ন্তি পঠমং অনুঞ্ঞাতং. ততো ‘‘অঞ্ঞতরস্স ভিক্খুনো তিচীৰরে করিযমানে সব্বং ছিন্নকং নপ্পহোতি. দ্ৰে ছিন্নকানি একং অছিন্নকং নপ্পহোতি, দ্ৰে অছিন্নকানি একং ছিন্নকং নপ্পহোতী’’তি ইমস্মিং ৰত্থুস্মিং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, অন্ৰাধিকম্পি আরোপেতু’’ন্তি (মহাৰ. ৩৬০) অনুঞ্ঞাতং, তস্মা একচ্চিকাপি সঙ্ঘাটি ৰট্টতীতি সিদ্ধং. যা ছিজ্জমানাপি নপ্পহোতি, তস্সা কুতো দিগুণতাতি? অট্ঠকথাযম্পিস্স ৰুত্তং ‘‘অন্ৰাধিকম্পি আরোপেতুন্তি আগন্তুকপত্তম্পি দাতুং, ইদং পন অপ্পহোনকে আরোপেতব্বং. সচে পহোতি, আগন্তুকপত্তং ন ৰট্টতি, ছিন্দিতব্বমেৰা’’তি (মহাৰ. অট্ঠ. ৩৬০). কথিনং পন ছিন্নকমেৰ ৰট্টতি, আৰেণিকলক্খণত্তা, ‘‘ছিন্নকং দিগুণং নপ্পহোতী’’তি ৰচনাভাৰতো চাতি সন্নিট্ঠানমেত্থ গন্তব্বন্তি.
ধুতঙ্গন্তি অনুপসম্পন্নানং তেচীৰরিকধুতঙ্গাভাৰতো তিচীৰরেনেৰ তেচীৰরিকোতি, তেসং অধিট্ঠানাভাৰতো ‘‘অধিট্ঠিতেনেৰা’’তি ৰত্তব্বং হোতূতি চে? ন, ধুতঙ্গভেদেন ৰিরোধপ্পসঙ্গতো. চতুত্থচীৰরসাদিযনেন হি ধুতঙ্গভেদো, ন তিচীৰরৰিপ্পৰাসেন, নাপি অতিরেকচীৰরসাদিযনেন, নাপি অতিরেকচীৰরধারণেন. যস্মা পন ভিক্খূনং এৰ ভগৰতা অধিট্ঠানৰসেন নৰ চীৰরানি অনুঞ্ঞাতানি, জাতিৰসেন চ ৰুত্তানি, ন এৰং অনুপসম্পন্নানং, তস্মা নেসং চীৰরনিযমাভাৰা ন তং ধুতঙ্গং অনুঞ্ঞাতং গহট্ঠানং ৰিয. তস্মা তস্স সমাদানৰিধানে অৰচনতো চ সন্নিট্ঠানমেত্থ গন্তব্বন্তি.
সাসঙ্কসম্মতোতি কঙ্খাৰিতরণিযং (কঙ্খা. অট্ঠ. সাসঙ্কসিক্খাপদৰণ্ণনা) সাসঙ্কসিক্খাপদে ৰিসুং অঙ্গানি ন ৰুত্তানি, ‘‘সেসমেত্থ চীৰরৰগ্গস্স দুতিযসিক্খাপদে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং, ন চ পনেতং ৰুত্তং. তত্থ রত্তিৰিপ্পৰাসো চতুত্থমঙ্গং, ইধ ছারত্তৰিপ্পৰাসো, অযমেত্থ ৰিসেসোতি. তস্মা অঙ্গসামঞ্ঞতো চ সম্মুতিসামঞ্ঞতো চ সাসঙ্কসিক্খাপদমেৰিদন্তি ইদং নিপ্পদেসং, তং সপ্পদেসং মাসপরমত্তা. তত্থ বহিগামেপি গামসীমং ওক্কমিত্ৰা ৰসিত্ৰা পক্কমন্তস্স অনাপত্তি, ইধ ন তথা. ইধ অনন্তরে অনন্তরে অরুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিযং, তত্থ সত্তমেতি অযং ইমেসং দ্ৰিন্নং ৰিসেসো. অঙ্গানি পন চীৰরনিক্খেপনঙ্গসম্পত্তিতো ৰিপরিযাযেন, ইধ ৰুত্তনযেন চ সিদ্ধত্তা ন ৰুত্তানি. তানি কামং ন ৰুত্তানি, তথাপি চতুত্থমঙ্গং ৰিসেসিতব্বং, ন পন ৰিসেসিতং. কিং কারণং? ইধ ৰুত্তনিস্সজ্জনক্কমেন নিস্সজ্জিত্ৰা আপত্তিদেসনতো, তত্থাপন্নাপত্তিৰিমোক্খদীপনত্থং. সংৰচ্ছরৰিপ্পৰুত্থম্পি রত্তিৰিপ্পৰুত্থমেৰ, পগেৰ ছারত্তৰিপ্পৰুত্থং. এৰং সন্তেপি তত্থ যথাৰুত্তঅঙ্গসম্পত্তিযা সতি তত্থ ৰুত্তনযেনেৰ নিস্সজ্জিতব্বং. হেমন্তে, গিম্হে ৰা নিস্সজ্জতি চে? ইধ ৰুত্তনযেনাপি নিস্সজ্জিতুং ৰট্টতীতি ঞাপনত্থং চতুত্থমঙ্গং ন ৰিসেসিতন্তি নো তক্কোতি আচরিযো. মাসাতিক্কন্তং, দসাহাতিক্কন্তম্পি চীৰরং ‘‘দসাহাতিক্কন্ত’’ন্তি ৰত্ৰা নিস্সট্ঠমেৰ, ন ঊনমাসং হুত্ৰা ‘‘দসাহাতিক্কন্ত’’ন্তি ৰত্ৰা, মাসাতিক্কন্ত’’ন্তি ৰত্ৰাতি একে. তথাপি সচে পচ্চাসাচীৰরং হোতি, নিস্সগ্গিযং. ‘‘দসাহাতিক্কন্ত’’ন্তি ৰত্ৰা মূলচীৰরং পন ‘‘মাসাতিক্কন্ত’’ন্তি ৰত্ৰা নিস্সজ্জিতব্বং.
‘‘সন্তরুত্তর’’ন্তি ৰা ‘‘সঙ্ঘাটি’’ন্তি ৰা ‘‘চীৰর’’ন্তি ৰা কিং তিচীৰরং, উদাহু অঞ্ঞম্পীতি? কিঞ্চেত্থ – যদি তিচীৰরমেৰ পটিসিদ্ধং, পরিযাপন্নৰসেন অচ্ছিন্নচীৰরঅঅছন্দনধোৰাপনৰিঞ্ঞত্তিআদিৰিরোধো. অথ অঞ্ঞম্পি ‘‘নিট্ঠিতচীৰরস্মি’’ন্তি এৰমাদিনা ৰিরোধোতি? ৰুচ্চতে – ন নিযমতো ৰেদিতব্বং যথাসম্ভৰং গহেতব্বতো. তথা হি ‘‘চীৰরং নিক্খিপিত্ৰা সন্তরুত্তরেন জনপদচারিকং পক্কমন্তী’’তি (পারা. ৪৭১) এৰমাদীসু তিচীৰরমেৰ, ‘‘ন, ভিক্খৰে, সন্তরুত্তরেন গামো পৰিসিতব্বো (মহাৰ. ৩৬২), সন্তরুত্তরপরমং ততো চীৰরং সাদিতব্ব’’ন্তি (পারা. ৫২৩-৫২৪) এৰমাদীসু যং কিঞ্চি, তথা ‘‘সগুণং কত্ৰা সঙ্ঘাটিযো দাতব্বা, নিৰাসনং দাতব্বং, সঙ্ঘাটি দাতব্বা, হন্দ তে, আৰুসো, সঙ্ঘাটি, দেহি মে পট’’ন্তি এৰমাদীসু. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘সব্বঞ্হি চীৰরং সঙ্ঘটিতট্ঠেন ‘সঙ্ঘাটী’তি ৰুচ্চতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৮৯৮). তথা ‘‘নিট্ঠিতচীৰরস্মি’’ন্তি এত্থাপীতি একে. অন্তোসমযে যাৰদত্থং চীৰরং অনুঞ্ঞাতং, তং সব্বং করিযমানং কদা নিট্ঠানং গচ্ছিস্সতি, তস্মা তিচীৰরমেৰাতি একে.
অচীৰরস্সানাপত্তি পচ্চুদ্ধারাদিসিদ্ধিতোতি কিং ৰুত্তং হোতি – উদোসিতসিক্খাপদস্স নিপ্পযোজনভাৰপ্পসঙ্গতো তিচীৰরৰিপ্পৰাসে তেচীৰরস্স আপত্তীতি একে. তত্থেতং ৰুচ্চতি ন হোতি আপত্তি পচ্চুদ্ধারাদিসিদ্ধিতো. ‘‘অনাপত্তি অন্তোঅরুণে পচ্চুদ্ধরতি ৰিস্সজ্জেতী’’তি (পারা. ৪৯৬) হি ৰুত্তং. অঞ্ঞথা পচ্চুদ্ধরন্তস্স, অন্তোঅরুণে ৰিস্সজ্জেন্তস্স চ যাৰ অঞ্ঞো নাধিট্ঠাতি, তাৰ আপত্তিং আপজ্জতি যথাৰুত্তনযেনেৰ. অঞ্ঞথা সত্তব্ভন্তরেন ৰিপ্পৰাসস্সাতি ৰিপ্পৰাসতো যথারুতংযেৰ সতি ৰিপ্পৰাসে ৰিপ্পৰাসতো, অৰিপ্পৰাসে সতি অৰিপ্পৰাসতোতি.
উদোসিতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.