৪. চতুত্থপারাজিকৰণ্ণনা
ইধেৰ সঙ্গহন্তি ‘‘ইতি জানামি, ইতি পস্সামী’’তি পদে কথন্তি চে, ‘‘ইতি জানামী’’তিআদিমাহ. কেৰলং ‘‘পাপিচ্ছতাযা’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. চতুত্থপারাজিকৰণ্ণনা) ৰচনতো মন্দত্তা মোমূহত্তা সমুদাচরন্তস্স অনাপত্তীতি দীপিতং. ‘‘অতীতকালে সোতাপন্নোম্হী’’তি ৰদন্তো পরিযাযেন ৰদতি, ‘‘যো তে ৰিহারে ৰসতি, সো ভিক্খু অরহা’’তিআদীসু (পরি. ১৬৫) ৰিয সিক্খাপদেপি ‘‘ইতি জানামী’’তি (পারা. ১৯৫, ১৯৭) পচ্চুপ্পন্নমেৰ ৰুত্তং.
চতুত্থপারাজিকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
মাতুঘাতকপিতুঘাতকঅরহন্তঘাতকা ততিযপারাজিকং আপন্না, ভিক্খুনিদূসকো, লম্বীআদযো চ চত্তারো পঠমপারাজিকং আপন্না এৰাতি কত্ৰা কুতো চতুৰীসতীতি চে? ন, অধিপ্পাযাজাননতো. মাতুঘাতকাদযো হি চত্তারো ইধানুপসম্পন্না এৰ অধিপ্পেতা, লম্বীআদযো চত্তারো কিঞ্চাপি পঠমপারাজিকেন সঙ্গহিতা, যস্মা পন একেন পরিযাযেন মেথুনধম্মং পটিসেৰিনো হোন্তি, তস্মা ৰিসুং ৰুত্তা. ন লভতি ভিক্খূহীতি এত্থ ‘‘উপোসথাদিভেদং সংৰাস’’ন্তি এত্তকং ৰুত্তং. ৰিনযট্ঠকথাযং ‘‘উপোসথপ্পৰারণাপাতিমোক্খুদ্দেসসঙ্ঘকম্মপ্পভেদ’’ন্তি ৰুত্তং. পাল়িযং ‘‘সংৰাসো নাম এককম্মং একুদ্দেসো সমসিক্খতা’’তি (পারা. ৫৫, ৯২, ১৭২, ১৯৮) ৰুত্তং. তিৰিধেনাপি সঙ্ঘকম্মং কাতুং ন ৰট্টতীতি পটিক্খিত্তং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, গহট্ঠেন নিসিন্নপরিসায পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্ব’’ন্তিআদি (মহাৰ. ১৫৪) পাতিমোক্খপ্পৰারণাসু এৰ আগতং, অঞ্ঞেসু চ এৰরূপেসু ঠানেসু সেসং কম্মং কাতুং নত্থি পটিক্খেপো. আচরিযাপি ‘‘সেসং কম্মং কাতুং ৰট্টতি, নত্থি আপত্তী’’তি ৰদন্তি. ‘‘অন্তিমৰত্থু অজ্ঝাপন্নং অমূলকেন পারাজিকেন চোদেন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসো, সঙ্ঘাদিসেসেন চোদেন্তস্স পাচিত্তিযন্তি ভিক্খুনো ৰিয ৰুত্তং, ন অনুপসম্পন্নস্স ৰিয দুক্কটং. তস্মা তেন সহসেয্যা, তস্স পটিগ্গহণঞ্চ ভিক্খুস্স ৰট্টতীতি আচরিযা ৰদন্তী’’তি লিখিতং. ‘‘যথা পুরে তথা পচ্ছাতি ‘এককম্মং একুদ্দেসো সমসিক্খতা’তি এৰং ৰুত্তসংৰাসস্স অভব্বতামত্তং সন্ধায ৰুত্ত’’ন্তি ৰদন্তি, ৰীমংসিতব্বং.
ইদানি চতুন্নম্পি সাধারণং পকিণ্ণকং – মেথুনধম্মং পটিসেৰন্তো অত্থি কোচি পারাজিকো হোতি অসংৰাসো, অত্থি কোচি ন পারাজিকো হোতি অসংৰাসো, অত্থি কোচি ন পারাজিকো সংৰাসো দুক্কটৰত্থুস্মিং ৰা থুল্লচ্চযৰত্থুস্মিং ৰা পটিসেৰন্তো, অত্থি কোচি ন পারাজিকো পক্খপণ্ডকো অপণ্ডকপক্খে উপসম্পন্নো পণ্ডকপক্খে মেথুনধম্মং পটিসেৰন্তো. সো আপত্তিং নাপজ্জতীতি ন পারাজিকো নাম. ন হি অভিক্খুস্স আপত্তি নাম অত্থি. সো অনাপত্তিকত্তা অপণ্ডকপক্খে আগতো কিং অসংৰাসো হোতি, ন হোতীতি? হোতি. ‘‘অভব্বো তেন সরীরবন্ধনেনা’’তি (মহাৰ. ১২৯) হি ৰুত্তং. ‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খূনং সিক্খাসাজীৰসমাপন্নো…পে… অসংৰাসো’’তি (পারা. ৪৪) ৰুত্তত্তা যো ভিক্খুভাৰেন মেথুনং ধম্মং পটিসেৰতি, সো এৰ অভব্বো. নাযং অপারাজিকত্তাতি চে? ন, ‘‘ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো’’তি (মহাৰ. ১২৬) ৰুত্তট্ঠানে যথা অভিক্খুনা কম্মৰাচায সাৰিতাযপি কম্মং রুহতি কম্মৰিপত্তিযা অসম্ভৰতো, এৰংসম্পদমিদং দট্ঠব্বং. তত্রাযং ৰিসেসো – উপসম্পন্নপুব্বো এৰং চে কম্মৰাচং সাৰেতি, সঙ্ঘো চ তস্মিং উপসম্পন্নসঞ্ঞী এৰ চে, কম্মং রুহতি, নাঞ্ঞথাতি নো খন্তীতি আচরিযো.
গহট্ঠো ৰা তিত্থিযো ৰা পণ্ডকো ৰা কম্মৰাচং সাৰেতি, সঙ্ঘেন কম্মৰাচা ন ৰুত্তা হোতি. ‘‘সঙ্ঘো উপসম্পাদেয্য সঙ্ঘো উপসম্পাদেতি, উপসম্পন্নো সঙ্ঘেনা’’তি (মহাৰ. ১২৭) হি ৰচনতো সঙ্ঘেন কম্মৰাচায ৰত্তব্বতায সঙ্ঘপরিযাপন্নেন, সঙ্ঘপরিযাপন্নসঞ্ঞিতেন ৰা একেন ৰুত্তায সঙ্ঘেন ৰুত্তা হোতীতি ৰেদিতব্বো, ন গহট্ঠতিত্থিযপণ্ডকাদীসু অঞ্ঞতরেন. অযমেৰ সব্বকম্মেসু যুত্তি দট্ঠব্বা.
তথা অত্থি মেথুনং ধম্মং পটিসেৰন্তো কোচি নাসেতব্বো, ‘‘যো ভিক্খুনিদূসকো, অযং নাসেতব্বো’’তি (মহাৰ. ১১৪-১১৫ অত্থতো সমানং) ৰুত্তত্তা তেন এৰ সো অনুপসম্পন্নোৰ সহসেয্যাপত্তিং ৰা অঞ্ঞং ৰা তাদিসং জনেতি, তস্স ওমসনে চ দুক্কটং হোতি. অভিক্খুনিযা মেথুনধম্মং পটিসেৰন্তো ন নাসেতব্বো, ‘‘অন্তিমৰত্থুং অজ্ঝাপন্নো, ভিক্খৰে, অনুপসম্পন্নো ন উপসম্পাদেতব্বো’’তি পাল়িযা অভাৰতো, তেনেৰ সো উপসম্পন্নসঙ্খং গচ্ছতি, সহসেয্যাপত্তিআদিং ন জনেতি, কেৰলং অসংৰাসোতি কত্ৰা গণপূরকো ন হোতি. এককম্মএকুদ্দেসো হি সংৰাসোতি ৰুত্তো, সমসিক্খতাপি সংৰাসোতি কত্ৰা সো তেন সদ্ধিং নত্থীতি. পদসোধম্মাপত্তিং পন জনেতীতি কারণচ্ছাযা দিস্সতীতি. যথা ভিক্খুনিযা সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘস্স এককম্মাদিনো সংৰাসস্স অভাৰা ভিক্খুনী অসংৰাসা ভিক্খুস্স, তথা ভিক্খু চ ভিক্খুনিযা, পদসোধম্মাপত্তিং পন ন জনেতি. তথা অন্তিমৰত্থুং অজ্ঝাপন্নোপি একেচ্চো ‘‘যো নাসেতব্বোতি ৰুত্তো’’তি ইমিনা নিদস্সনেন সকারণচ্ছাযা অজ্ঝুপেক্খিতা হোতীতি ন গহণং গচ্ছতি. অপিচ ‘‘উভো নাসেতব্বা, দূসকো নাসেতব্বো’’তি (পারা. ৬৬) ৰচনতো, ‘‘মেত্তিযং ভিক্খুনিং নাসেথা’’তি (পারা. ৩৮৪) ৰচনতো চ যো সঙ্ঘমজ্ঝং পৰিসিত্ৰা অনুৰিজ্জকেন অনুৰিজ্জিযমানো পরাজিতো, সোপি অনুপসম্পন্নোৰ, ন ওমসৰাদপাচিত্তিযং জনেতীতি ৰেদিতব্বো.
অপিচেত্থ সিক্খাপচ্চক্খাতকচতুক্কং ৰেদিতব্বং. অত্থি হি পুগ্গলো সিক্খাপচ্চক্খাতকো ন সিক্খাসাজীৰসমাপন্নো, অত্থি পুগ্গলো ন সিক্খাপচ্চক্খাতকো সিক্খাসাজীৰসমাপন্নো, অত্থি পুগ্গলো সিক্খাপচ্চক্খাতকো চেৰ সিক্খাসাজীৰসমাপন্নো চ, অত্থি পুগ্গলো নেৰ সিক্খাপচ্চক্খাতকো ন সিক্খাসাজীৰসমাপন্নো. তত্থ ততিযো ভিক্খুনী সিক্খাপচ্চক্খাতকা ৰেদিতব্বা. সা হি যাৰ ন লিঙ্গং পরিচ্চজতি, কাসাৰেসু সউস্সাহাৰ সমানা সামঞ্ঞা চৰিতুকামা সিক্খং পচ্চক্খন্তীপি ভিক্খুনী এৰ সিক্খাসাজীৰসমাপন্নাৰ. ৰুত্তঞ্হি ভগৰতা ‘‘নত্থি, ভিক্খৰে, ভিক্খুনিযা সিক্খাপচ্চক্খান’’ন্তি. কদা পন সা অভিক্খুনী হোতীতি? যদা সা ৰিব্ভন্তাতি সঙ্খং গচ্ছতি. ৰুত্তঞ্হি ভগৰতা ‘‘যদেৰ সা ৰিব্ভন্তা, তদেৰ সা অভিক্খুনী’’তি (চূল়ৰ. ৪৩৪). কিত্তাৰতা পন ৰিব্ভন্তা হোতীতি? সামঞ্ঞা চৰিতুকামা কাসাৰেসু অনালযা কাসাৰং ৰা অপনেতি, নগ্গা ৰা গচ্ছতি, তিণপণ্ণাদিনা ৰা পটিচ্ছাদেত্ৰা গচ্ছতি, কাসাৰংযেৰ ৰা গিহিনিৰাসনাকারেন নিৰাসেতি, ওদাতং ৰা ৰত্থং নিৰাসেতি, লিঙ্গেনেৰ ৰা সদ্ধিং তিত্থিযেসু পৰিসিত্ৰা কেসলুঞ্চনাদিৰতং সমাদিযতি, তিত্থিযলিঙ্গং ৰা সমাদিযতি, তদা ৰিব্ভন্তা নাম হোতি. তত্থ যা সলিঙ্গে ঠিতাৰ তিত্থিযৰতং সমাদিযতি, সা তিত্থিযপক্কন্তভিক্খু ৰিয পচ্ছা পব্বজ্জম্পি ন লভতি. সেসা পব্বজ্জমেৰ লভতি, ন উপসম্পদং. পাল়িযং কিঞ্চাপি ‘‘যা, ভিক্খৰে, ভিক্খুনী সকাৰাসা তিত্থাযতনং সঙ্কন্তা, সা আগতা ন উপসম্পাদেতব্বা’’তি (চূল়ৰ. ৪৩৪) ৰচনতো যা পঠমং ৰিব্ভমিত্ৰা পচ্ছা তিত্থাযতনং সঙ্কন্তা, সা আগতা উপসম্পাদেতব্বাতি অনুঞ্ঞাতং ৰিয দিস্সতি. সঙ্গীতিআচরিযেহি পন ‘‘চতুৰীসতি পারাজিকানী’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.২৩৩) ৰুত্তত্তা ন পুন সা উপসম্পাদেতব্বা. তস্মা এৰ সিক্খাপচ্চক্খানং নানুঞ্ঞাতং ভগৰতা. অন্তিমৰত্থুং অজ্ঝাপন্না পন ভিক্খুনী এৰ. পক্খপণ্ডকীপি ভিক্খুনী এৰ. ইমং নযং চতূসুপি যোজেত্ৰা যথারহং কথেতব্বং.
পারাজিকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.