অমরাৰিক্খেপৰাদৰণ্ণনা

৬১. ন মরতীতি ন উচ্ছিজ্জতি. ‘‘এৰম্পি মে নো’’তিআদিনা ৰিৰিধো নানপ্পকারো খেপো পরেন পরৰাদীনং খিপনং ৰিক্খেপো. অমরায দিট্ঠিযা ৰাচায চ ৰিক্খিপন্তীতি ৰা অমরাৰিক্খেপিনো. অমরাৰিক্খেপিনো এৰ অমরাৰিক্খেপিকা. ইতো চিতো চ সন্ধাৰতি একস্মিং সভাৰে অনৰট্ঠানতো. অমরা ৰিয ৰিক্খিপন্তীতি ৰা পুরিমনযেনেৰ সদ্দত্থো দট্ঠব্বো.

৬২. ৰিক্খেপৰাদিনো উত্তরিমনুস্সধম্মে, অকুসলধম্মেপি সভাৰভেদৰসেনেৰ ঞাতুং ঞাণবলং নত্থীতি কুসলাকুসলপদানং কুসলাকুসলকম্মপথৰসেনেৰ অত্থো. পঠমনযৰসেনেৰ অপরিযন্তৰিক্খেপতায অমরাৰিক্খেপং ৰিভাৰেতুং ‘‘এৰন্তিপি মে নোতি অনিযমিতৰিক্খেপো’’তি ৰুত্তং. তত্থ অনিযমিতৰিক্খেপোতি সস্সতাদীসু একস্মিম্পি পকারে অট্ঠত্ৰা ৰিক্খেপকরণং, পরৰাদিনা যস্মিং কিস্মিঞ্চি পুচ্ছিতে পকারে তস্স পটিক্খেপোতি অত্থো. দুতিযনযৰসেন অমরাসদিসায অমরায ৰিক্খেপং দস্সেতুং ‘‘ইদং কুসলন্তি ৰা পুট্ঠো’’তিআদিমাহ. অথ ৰা ‘‘এৰন্তিপি মে নো’’তিআদিনা অনিযমতোৰ সস্সতেকচ্চসস্সতুচ্ছেদতক্কীৰাদানং পটিসেধনেন তং তং ৰাদং পটিক্খিপতেৰ অপরিযন্তৰিক্খেপৰাদত্তা অমরাৰিক্খেপিনো. অত্তনা পন অনৰট্ঠিতৰাদত্তা ন কিস্মিঞ্চি পক্খে অৰতিট্ঠতীতি আহ ‘‘সযং পন…পে… ব্যাকরোতী’’তি. ইদানি কুসলাদীনং অব্যাকরণেন তমেৰ অনৰট্ঠানং ৰিভাৰেতি ‘‘ইদং কুসলন্তি ৰা পুট্ঠো’’তিআদিনা. তেনেৰাহ ‘‘একস্মিম্পি পক্খে ন তিট্ঠতী’’তি.

৬৩. কুসলাকুসলং যথাভূতং অপ্পজানন্তোপি যেসমহং সমযেন কুসলমেৰ ‘‘কুসল’’ন্তি, অকুসলমেৰ চ ‘‘অকুসল’’ন্তি ব্যাকরেয্যং, তেসু তথা ব্যাকরণহেতু ‘‘অহো ৰত রে পণ্ডিতো’’তি সক্কারসম্মানং করোন্তেসু মম ছন্দো ৰা রাগো ৰা অস্সাতি এৰম্পেত্থ অত্থো সম্ভৰতি. দোসো ৰা পটিঘো ৰাতি এত্থ ৰুত্তৰিপরিযাযেন যোজেতব্বং. অট্ঠকথাযং পন অত্তনো পণ্ডিতভাৰৰিসযানং রাগাদীনং ৰসেন যোজনা কতা. ‘‘ছন্দরাগদ্ৰযং উপাদান’’ন্তি অভিধম্মনযেন ৰুত্তং. অভিধম্মে হি তণ্হাদিট্ঠিযোৰ ‘‘উপাদান’’ন্তি আগতা, সুত্তন্তে পন দোসোপি ‘‘উপাদান’’ন্তি ৰুত্তো ‘‘কোধুপাদানৰিনিবন্ধা ৰিঘাতং আপজ্জন্তী’’তিআদীসু. তেন ৰুত্তং ‘‘উভযম্পি ৰা দল়্হগ্গহণৰসেন উপাদান’’ন্তি. দল়্হগ্গহণং অমুঞ্চনং. পটিঘোপি হি উপনাহাদিৰসেন পৰত্তো আরম্মণং ন মুঞ্চতি. ৰিহননং হিংসনং ৰিবাধনং. রাগোপি হি পরিল়াহৰসেন সারদ্ধৰুত্তিতায নিস্সযং ৰিবাধতীতি. ৰিনাসেতুকামতায আরম্মণং গণ্হাতীতি সম্বন্ধো.

৬৪. পণ্ডিচ্চেনাতি পঞ্ঞায. যেন হি ধম্মেন যুত্তো ‘‘পণ্ডিতো’’তি ৰুচ্চতি, সো ধম্মো পণ্ডিচ্চং, তেন সুতচিন্তামযং পঞ্ঞং দস্সেতি, ন পাকতিককম্মনিব্বত্তং সাভাৰিকপঞ্ঞং. কত-সদ্দস্স কিরিযাসামঞ্ঞৰাচকত্তা ‘‘কতৰিজ্জো’’তিআদীসু ৰিয কত-সদ্দো ঞাণানুযুত্ততং ৰদতীতি আহ ‘‘ৰিঞ্ঞাতপরপ্পৰাদা’’তি. সত্তধা ভিন্নস্স ৰালগ্গস্স অংসুকোটিৰেধকো ‘‘ৰালৰেধী’’তি অধিপ্পেতো.

৬৫-৬. এত্থ চ কিঞ্চাপি পুরিমানম্পি তিণ্ণং কুসলাদিধম্মসভাৰানৰবোধতো অত্থেৰ মন্দভাৰো, তেসং পন অত্তনো কুসলাদিধম্মানৰবোধস্স অৰবোধৰিসেসো অত্থি, তদভাৰা পচ্ছিমোযেৰ মন্দমোমূহভাৰেন ৰুত্তো. ননু চ পচ্ছিমস্সাপি ‘‘অত্থি পরোলোকো’তি ইতি চে মে অস্স, ‘অত্থি পরোলোকো’তি ইতি তে নং ব্যাকরেয্যং, এৰন্তিপি মে নো’’তিআদি (দী. নি. ১.৬৫) ৰচনতো অত্তনো ধম্মানৰবোধস্স অৰবোধো অত্থিযেৰাতি? কিঞ্চাপি অত্থি, ন তস্স পুরিমানং ৰিয অপরিঞ্ঞাতধম্মব্যাকরণনিবন্ধনমুসাৰাদাদিভযপরিজিগুচ্ছনকারো অত্থি, অথ খো মহামূল়্হোযেৰ. অথ ৰা ‘‘এৰন্তিপি মে নো’’তিআদিনা পুচ্ছায ৰিক্খেপকরণত্থং ‘‘অত্থি পরোলোকো’তি ইতি চে মং পুচ্ছসী’’তি পুচ্ছাঠপনমেৰ তেন দস্সীযতি, ন অত্তনো ধম্মানৰবোধোতি অযমেৰ ৰিসেসেন ‘‘মন্দো চেৰ মোমূহো চা’’তি ৰুত্তো. তেনেৰ হি তথাৰাদিনং সঞ্জযং বেলট্ঠপুত্তং আরব্ভ ‘‘অযং ৰা ইমেসং সমণব্রাহ্মণানং সব্বমন্দো সব্বমূল়্হো’’তি (দী. নি. ১.১৮১) ৰুত্তং. তত্থ ‘‘অত্থি পরোলোকো’’তি সস্সতদস্সনৰসেন সম্মাদিট্ঠিৰসেন ৰা পুচ্ছা. ‘‘নত্থি পরোলোকো’’তি নত্থিকদস্সনৰসেন সম্মাদস্সনৰসেন ৰা পুচ্ছা. ‘‘অত্থি চ নত্থি চ পরোলোকো’’তি উচ্ছেদদস্সনৰসেন সম্মাদিট্ঠিৰসেন এৰ ৰা পুচ্ছা. ‘‘নেৰ অত্থি ন নত্থি পরোলোকো’’তি ৰুত্তপ্পকারত্তযপটিক্খেপে সতি পকারন্তরস্স অসম্ভৰতো অত্থিতানত্থিতাহি নৰত্তব্বাকারো পরোলোকোতি ৰিক্খেপঞ্ঞেৰ পুরেক্খারেন সম্মাদিট্ঠিৰসেন ৰা পুচ্ছা. সেসচতুক্কত্তযেপি ৰুত্তনযানুসারেন অত্থো ৰেদিতব্বো. পুঞ্ঞসঙ্খারত্তিকো ৰিয হি কাযসঙ্খারত্তিকেন পুরিমচতুক্কসঙ্গহিতো এৰ অত্থো. সেসচতুক্কত্তযেন অত্তপরামাসপুঞ্ঞাদি ফলতাচোদনানযেন সঙ্গহিতোতি.

অমরাৰিক্খেপিকো সস্সতাদীনং অত্তনো অরুচ্চনতায সব্বত্থ ‘‘এৰন্তিপি মে নো’’তিআদিনা ৰিক্খেপঞ্ঞেৰ করোতি. তত্থ ‘‘এৰন্তিপি মে নো’’তিআদি তত্থ তত্থ পুচ্ছিতাকারপটিসেধনৰসেন ৰিক্খিপনাকারদস্সনং. ননু চ ৰিক্খেপৰাদিনো ৰিক্খেপপক্খস্স অনুজাননং ৰিক্খেপপক্খে অৰট্ঠানং যুত্তরূপন্তি? ন, তত্থাপি তস্স সম্মূল়্হত্তা, পটিক্খেপৰসেনেৰ চ ৰিক্খেপৰাদস্স পৰত্তনতো. তথা হি সঞ্চযো বেলট্ঠপুত্তো রঞ্ঞা অজাতসত্তুনা সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো পরলোকত্তিকাদীনং পটিসেধনমুখেন ৰিক্খেপং ব্যাকাসি.

এত্থাহ – ননু চাযং সব্বোপি অমরাৰিক্খেপিকো কুসলাদযো ধম্মে, পরলোকত্তিকাদীনি চ যথাভূতং অনৰবুজ্ঝমানো তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠো পুচ্ছায ৰিক্খেপনমত্তং আপজ্জতি, তস্স কথং দিট্ঠিগতিকভাৰো. ন হি অৰত্তুকামস্স ৰিয পুচ্ছিতমত্থমজানন্তস্স ৰিক্খেপকরণমত্তেন দিট্ঠিগতিকতা যুত্তাতি? ৰুচ্চতে – ন হেৰ খো পুচ্ছায ৰিক্খেপকরণমত্তেন তস্স দিট্ঠিগতিকতা, অথ খো মিচ্ছাভিনিৰেসৰসেন. সস্সতাভিনিৰেসেন মিচ্ছাভিনিৰিট্ঠোযেৰ হি পুগ্গলো মন্দবুদ্ধিতায কুসলাদিধম্মে পরলোকত্তিকাদীনি চ যাথাৰতো অপ্পটিপজ্জমানো অত্তনা অৰিঞ্ঞাতস্স অত্থস্স পরং ৰিঞ্ঞাপেতুং অসক্কুণেয্যতায মুসাৰাদাদিভযেন চ ৰিক্খেপং আপজ্জতীতি. তথা হি ৰক্খতি ‘‘যাসং সত্তেৰ উচ্ছেদদিট্ঠিযো, সেসা সস্সতদিট্ঠিযো’’তি (দী. নি. অট্ঠ. ১.৯৭-৯৮) অথ ৰা পুঞ্ঞপাপানং তব্বিপাকানঞ্চ অনৰবোধেন অসদ্দহনেন চ তব্বিসযায পুচ্ছায ৰিক্খেপকরণংযেৰ সুন্দরন্তি খন্তিং রুচিং উপ্পাদেত্ৰা অভিনিৰিসন্তস্স উপ্পন্না ৰিসুংযেৰেসা একা দিট্ঠি সত্তভঙ্গদিট্ঠি ৰিযাতি দট্ঠব্বং. তথা চ ৰুত্তং ‘‘পরিযন্তরহিতা দিট্ঠিগতিকস্স দিট্ঠি চেৰ ৰাচা চা’’তি (দী. নি. অট্ঠ. ১.৬১). কথং পনস্সা সস্সতদিট্ঠিসঙ্গহো? উচ্ছেদৰসেন অনভিনিৰেসতো. নত্থি কোচি ধম্মানং যথাভূতৰেদী ৰিৰাদবহুলত্তা লোকস্স, ‘‘এৰমেৰ’’ন্তি পন সদ্দন্তরেন ‘‘ধম্মনিজ্ঝাননা অনাদিকালিকা লোকে’’তি গাহৰসেন সস্সতলেসোপেত্থ লব্ভতিযেৰ.