ৰিৰট্টকথাদিৰণ্ণনা
১৪৫. ‘‘ৰেদনানং সমুদয’’ন্তিআদিপাল়ি ৰেদনাকম্মট্ঠানন্তি দট্ঠব্বা. তন্তি ‘‘ফস্সসমুদযা ফস্সনিরোধা’’তি ৰুত্তফস্সট্ঠানং. আহারোতি কবল়ীকারো আহারো ৰেদিতব্বো. সো হি ‘‘কবল়ীকারো আহারো ইমস্স কাযস্স আহারপচ্চযেন পচ্চযো’’তি (পট্ঠা. ১.পচ্চযনিদ্দেস ৪২৯) ৰচনতো কম্মসমুট্ঠানানম্পি উপত্থম্ভকপচ্চযো হোতিযেৰ. যদিপি সোতাপন্নাদযো যথাভূতং পজানন্তি, উক্কংসগতিৰিজাননৰসেন পন দেসনা অরহত্তনিকূটেন নিট্ঠাপিতা. এত্থ চ ‘‘যতো খো ভিক্খৰে ভিক্খু…পে… যথাভূতং পজানাতী’’তি এতেন ধম্মস্স নিয্যানিকভাৰেন সদ্ধিং সঙ্ঘস্স সুপ্পটিপত্তিং দস্সেতি. তেনেৰ হি অট্ঠকথাযমেত্থ ‘‘কো এৰং জানাতীতি? খীণাসৰো জানাতি, যাৰ আরদ্ধৰিপস্সকো জানাতী’’তি পরিপুণ্ণং কত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘো দস্সিতো, তেন যং ৰুত্তং ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘৰসেনপি দীপেতুং ৰট্টতী’’তি, (দী. নি. অট্ঠ. ১.৮) তং যথারুতৰসেনেৰ দীপিতং হোতীতি দট্ঠব্বং.
১৪৬. অন্তো জালস্সাতি অন্তোজালং, অন্তোজালে কতাতি অন্তোজালীকতা. অপাযূপপত্তিৰসেন অধো ওসীদনং, সম্পত্তিভৰৰসেন উদ্ধং উগ্গমনং. তথা পরিত্তভূমিমহগ্গতভূমিৰসেন, ওলীনতা’তিধাৰনৰসেন, পুব্বন্তানুদিট্ঠিঅপরন্তানুদিট্ঠিৰসেন চ যথাক্কমং অধো ওসীদনং উদ্ধং উগ্গমনং যোজেতব্বং. ‘‘দসসহস্সিলোকধাতূ’’তি জাতিখেত্তং সন্ধাযাহ.
১৪৭. অপণ্ণত্তিকভাৰন্তি ধরমানকপণ্ণত্তিযা অপণ্ণত্তিকভাৰং. অতীতভাৰেন পন তথা পণ্ণত্তি যাৰ সাসনন্তরধানা, ততো উদ্ধম্পি অঞ্ঞবুদ্ধুপ্পাদেসু ৰত্ততি এৰ. তথা হি ৰক্খতি ‘‘ৰোহারমত্তমেৰ ভৰিস্সতী’’তি (দী. নি. অট্ঠ. ১.১৪৭). কাযোতি অত্তভাৰো, যো রূপারূপধম্মসমূহো. এৰং হিস্স অম্বরুক্খসদিসতা, তদৰযৰানঞ্চ রূপক্খন্ধচক্খাদীনং অম্বপক্কসদিসতা যুজ্জতীতি. এত্থ চ ৰণ্টচ্ছেদে ৰণ্টূপনিবন্ধানং অম্বপক্কানং অম্বরুক্খতো ৰিচ্ছেদো ৰিয ভৰনেত্তিছেদে তদুপনিবন্ধানং রূপক্খন্ধাদীনং সন্তানতো ৰিচ্ছেদোতি এত্তাৰতা ওপম্মং দট্ঠব্বং.
১৪৮. ধম্মপরিযাযেতি পাল়িযং. ইধত্থোতি দিট্ঠধম্মহিতং. পরত্থোতি সম্পরাযহিতং. সঙ্গামং ৰিজিনাতি এতেনাতি সঙ্গামৰিজযো. অত্থসম্পত্তিযা অত্থজালং. ব্যঞ্জনসম্পত্তিযা, সীলাদিঅনৰজ্জধম্মনিদ্দেসতো চ ধম্মজালং. সেট্ঠট্ঠেন ব্রহ্মভূতানং মগ্গফলনিব্বানানং ৰিভত্তত্তা ব্রহ্মজালং. দিট্ঠিৰিৰেচনমুখেন সুঞ্ঞতাপকাসনেন সম্মাদিট্ঠিযা ৰিভাৰিতত্তা দিট্ঠিজালং. তিত্থিযৰাদনিম্মদ্দনূপাযত্তা অনুত্তরো সঙ্গামৰিজযোতি এৰম্পেত্থ যোজনা ৰেদিতব্বা.
১৪৯. অত্তমনাতি পীতিযা গহিতচিত্তা. তেনেৰাহ ‘‘বুদ্ধগতাযা’’তিআদি. যথা পন অনত্তমনা অত্তনো অনত্থচরতায পরমনা ৰেরিমনা নাম হোন্তি. যথাহ ‘‘দিসো দিস’’ন্তি (ধ. প. ৪২; উদা. ৩৩) গাথা, ন এৰং অত্তমনা. ইমে পন অত্তনো অত্থচরতায সকমনা হোন্তীতি আহ ‘‘অত্তমনাতি সকমনা’’তি. অথ ৰা অত্তমনাতি সমত্তমনা, ইমায দেসনায পরিপুণ্ণমনসঙ্কপ্পাতি অত্থো. অভিনন্দতীতি তণ্হাযতীতি অত্থোতি আহ ‘‘তণ্হাযম্পি আগতো’’তি. অনেকত্থত্তা ধাতূনং অভিনন্দন্তীতি উপগচ্ছন্তি সেৰন্তীতি অত্থোতি আহ ‘‘উপগমনেপি আগতো’’তি. তথা অভিনন্দন্তীতি সম্পটিচ্ছন্তীতি অত্থোতি আহ ‘‘সম্পটিচ্ছনেপি আগতো’’তি. ‘‘অভিনন্দিত্ৰা’’তি ইমিনা পদেন ৰুত্তোযেৰ অত্থো ‘‘অনুমোদিত্ৰা’’তি ইমিনা পকাসীযতীতি অভিনন্দনসদ্দো ইধ অনুমোদনসদ্দত্থোতি আহ ‘‘অনুমোদনেপি আগতো’’তি. ‘‘কতমঞ্চ তং ভিক্খৰে’’তিআদিনা (দী. নি. ১.৭) তত্থ তত্থ পৰত্তায কথেতুকম্যতাপুচ্ছায ৰিস্সজ্জনৰসেন পৰত্তত্তা ইদং সুত্তং ৰেয্যাকরণং হোতি. যস্মা পন পুচ্ছাৰিস্সজ্জনৰসেন পৰত্তম্পি সগাথকং সুত্তং গেয্যং নাম হোতি, নিগ্গাথকত্তমেৰ পন অঙ্গন্তি গাথারহিতং ৰেয্যাকরণং, তস্মা ৰুত্তং ‘‘নিগ্গাথকত্তা হি ইদং ৰেয্যাকরণন্তি ৰুত্ত’’ন্তি.
অপরেসুপীতি এত্থ পিসদ্দেন পারমিপরিচযম্পি সঙ্গণ্হাতি. ৰুত্তঞ্হি বুদ্ধৰংসে –
‘‘ইমে ধম্মে সম্মসতো, সভাৰসরসলক্খণে;
ধম্মতেজেন ৰসুধা, দসসহস্সী পকম্পথা’’তি. (বু. ৰং. ২.১৬৬);
ৰীরিযবলেনাতি মহাভিনিক্খমনে চক্কৰত্তিসিরিপরিচ্চাগহেতুভূতৰীরিযপ্পভাৰেন, বোধিমণ্ডূপসঙ্কমনে ‘‘কামং তচো চ ন্হারু চ, অট্ঠি চ অৰসিস্সতূ’’তিআদিনা (ম. নি. ২.১৮৪; সং. নি. ২.২২; মহানি. ১৯৬) ৰুত্তচতুরঙ্গসমন্নাগতৰীরিযানুভাৰেন. অচ্ছরিযৰেগাভিহতাতি ৰিম্হযাৰহকিরিযানুভাৰঘট্টিতা. পংসুকূলধোৰনে কেচি ‘‘পুঞ্ঞতেজেনা’’তি ৰদন্তি, অচ্ছরিযৰেগাভিহতাতি যুত্তং ৰিয দিস্সতি, ৰেস্সন্তরজাতকে পারমিপরিপূরণপুঞ্ঞতেজেন অনেকক্খত্তুং কম্পিতত্তা ‘‘অকালকম্পনেনা’’তি ৰুত্তং. সাধুকারদানৰসেন অকম্পিত্থ যথা তং ধম্মচক্কপ্পৰত্তনে (সং. নি. ৫.১০৮১; মহাৰ. ১৩; পটি. ম. ২.৩০). সঙ্গীতিকালাদীসুপি সাধুকারদানৰসেন অকম্পিত্থাতি ৰেদিতব্বং. অযং তাৰেত্থ অট্ঠকথায লীনত্থৰণ্ণনা.