১৭. খুদ্দকৰত্থুৰিভঙ্গো
১. এককনিদ্দেসৰণ্ণনা
৮৪৩-৪. অত্থিপটিচ্চং নামাতি অত্থিতা পটিচ্চত্থো নাম, অসতিপি সহজাতপুরেজাতাদিভাৰে যস্মিং সতি যং হোতি, সো তস্স পচ্চযোতি কত্ৰা যথা তথা অত্থিতামত্তং ইধ পটিচ্চত্থোতি অত্থো. তং পন পটিচ্চত্থং ব্যতিরেকমুখেন পাকটতরং কাতুং ‘‘যথা’’তিআদিমাহ. তত্থ নিস্সযাদিপচ্চযভাৰেন পটিচ্চাতি ৰুত্তন্তি নিস্সযাদিপচ্চযভাৰতো পচ্চযভূতং চক্খাদি ‘‘পটিচ্চা’’তি ৰুত্তং. একিস্সা সেণিযাতি অট্ঠারসসু সেণীসু মযং অমুকায সেণিযা জাতাম্হ, ন অঞ্ঞে ৰিয অপ্পঞ্ঞাতাতি এৰমেত্থ অত্থং ৰদন্তি.
পুরতো করণং পমুখভাৰকরণং. নিধানরাসীতি নিদহিত্ৰা ঠপিতধননিচযো. যসোতি ইস্সরিযং. তং পন যেসু ৰত্ততি, তেসু পট্ঠাপকআণাকরণেহি পাকটো হোতীতি ‘‘পট্ঠাপকমদো, আণাকরণমদো’’তি চ ৰুত্তং.
৮৪৫. ৰত্থুনাতি জাতিআদিপৰত্তিহেতুনা.
৮৪৬. পতিট্ঠাভাৰোতি কুসলকম্মেসু পতিট্ঠানাভাৰো, সো পন যস্মা কুসলকিরিযায ঠানং ন হোতি, তস্মা ‘‘কুসলকরণে অট্ঠান’’ন্তি আহ. পমাদসঙ্খাতস্স অত্থস্স এৰমাদিকো পরিযাযোতি যোজনা. আদি-সদ্দেন ‘‘ৰচীদুচ্চরিতে, মনোদুচ্চরিতে চিত্তস্স ৰোস্সগ্গো, মক্খো, পল়াসো’’তি চ এৰমাদিকস্স সঙ্গহো দট্ঠব্বো. ‘‘পমাদো পমজ্জনাদী’’তিআদিকো তদত্থপ্পকাসকো, ‘‘চিত্তস্স ৰোস্সগ্গো ৰোস্সগ্গানুপ্পাদন’’ন্তিআদিকো তপ্পরিযাযপ্পকাসকো ব্যঞ্জনপরিযাযো চ অপরিযন্তোতি সম্বন্ধো. ‘‘চত্তারো খন্ধে দস্সেতী’’তি ইমিনা সতিৰোস্সগ্গাকারপ্পৰত্তা চত্তারো অকুসলক্খন্ধা পমাদোতি ৰদতি.
৮৪৭. অনিৰাতৰুত্তিতায হেতুভূতো চিত্তসম্পগ্গহো মানৰিসেসো.
৮৪৮. উত্তরভাৰো উত্তরিযং, করণেন উত্তরিযং করণুত্তরিযং, সারম্ভেন পরস্স কিরিযতো উত্তরিকিরিযা.
৮৪৯. নেরুত্তিকৰিধানেনাতি ই-কারচ্চ-কারানঞ্চ র-কারতাপাদনেন.
অত্তহিতং অত্তাতি উত্তরপদলোপেন নিদ্দেসমাহ যথা ‘‘রূপভৰো রূপং, ভীমসেনো ভীমো’’তি চ. আদিন্নো, পত্তো ৰা অত্থো অত্তাতি নিরুত্তিনযেন পদসিদ্ধি ৰেদিতব্বা.
মুদ্দিতস্সাতি অঙ্কিতস্স.
৮৫০. জানন্তস্সেৰ মহাজনস্স. উপাদানাদিপচ্চযেতি ইন্ধনুদকচীৰরাদিকে পারিপূরিহেতুকে.
৮৫১. গণ্ঠিকা সযং গণ্ঠিকরণতো. পতিরূপৰচনতো, অঞ্ঞেসং গণ্ঠিভেদতো চ গণ্ঠিভূতা.
৮৫২. অভেজ্জন্তরতায সমাসেৰিততায সুট্ঠু আসেৰিততায.
৮৫৩. চিরকালপরিভাৰিতত্তেন তেমনকরণং অল্লভাৰকরণং, লোভৰসেন অৰস্সৰনন্তি অত্থো.
এৰং সন্তে কথং খীযনন্তি নিদ্দেসোতি আহ ‘‘খীযনন্তি চা’’তিআদি.
৮৫৪. চীৰরমণ্ডনাদীনন্তি চীৰরমণ্ডনা পত্তমণ্ডনা সেনাসনমণ্ডনাতি ইমেসং. ইদানি তং ৰিসেসনভাৰং যোজেত্ৰা দস্সেতুং ‘‘চীৰরেন হী’’তিআদি ৰুত্তং.
৮৫৫. সভাগরহিতো, সভাগপটিপক্খো ৰা অসভাগো, অননুকূলানং পটিক্কূলতা ৰা. তেনাহ ‘‘মানথদ্ধতা, ৰিরোধো ৰা’’তি.
৮৫৬. সঙ্কম্পনা উক্কণ্ঠনাৰসেন অনৰট্ঠানং, অনৰধানং ৰা. তস্স তস্স আরম্মণস্স তণ্হাযনা.
৮৫৭. কাযস্সাতি নামকাযস্স. তস্মিঞ্হি অৰিপ্ফারিকে রূপকাযোপি অৰিপ্ফারিকো হোতি.
৮৬০. রাগাদীনন্তি রাগমোহঅহিরিকানোত্তপ্পৰিচিকিচ্ছাদীনং.
৮৬১. তিৰিধম্পি কুহনৰত্থুং দস্সেতুন্তি সম্বন্ধো. তত্থাতি মহানিদ্দেসে. ‘‘তত্থ কতমা কুহনা লাভসক্কারসিলোকসন্নিস্সিতস্সা’’তিআদিনা (ৰিভ. ৮৬১) ইধ খুদ্দকৰিভঙ্গে আগতং দেসনানযং নিস্সায মহানিদ্দেসদেসনা পৰত্তাতি আহ ‘‘নিস্সযভূতায ইমায পাল়িযা’’তি.
অন্তরহিতানীতি অন্তৰিকলানি ছিন্দন্তানি.
লাভসক্কারসিলোকহেতু সম্ভাৰনাধিপ্পাযেন সংযতাকারদস্সনং কোহঞ্ঞন্তি আহ ‘‘পাপিচ্ছতায নিরত্থককাযৰচীৰিপ্ফন্দনিগ্গহণং কোরজ’’ন্তি. যো সংৰেগবহুলো কুক্কুচ্চকো পুব্বেনাপরং অত্তনোপি কিরিযং পরিসঙ্কন্তো পচ্চৰেক্খমানো তিট্ঠতি, তাদিসং ৰিয অত্তানং দস্সেন্তো ‘‘অতিপরিসঙ্কিতো’’তি ৰুত্তো.
৮৬৪. পসংসামুখেন নিন্দনন্তি পসংসাৰত্থুতো খিপনং বহি ছড্ডনং যথা ‘‘অদাযকং অহো দানপতী’’তি.
৮৬৫. গৰেসনকম্মন্তি অপ্পকেন লাভেন মহন্তস্স পরিযেসনকব্যাপারো.
৮৬৬. পোক্খরং ৰুচ্চতি সুন্দরং, ৰণ্ণস্স সুন্দরভাৰো ৰণ্ণপারিপূরী হোতীতি আহ ‘‘ৰণ্ণপারিপূরী ৰা ৰণ্ণপোক্খরতা’’তি.
৮৭৯. সেয্যমানাদিনিদ্দেসেসূতি ‘‘তত্থ কতমো সেয্যস্স ‘সেয্যোহমস্মী’তি মানো’’তিআদিনা (ৰিভ. ৮৬৯) নিদ্দিট্ঠেসু নৰসু মাননিদ্দেসেসু. ‘‘সেয্যাদিপুগ্গলো’’তি ইদং তত্থ পাল়িযং সেয্যাদীনং নৰন্নং পুগ্গলানং আমট্ঠত্তা ৰুত্তং. ইধ পন পুগ্গলামসনে সতি সেয্যপুগ্গলো চ আমসিতব্বো সিযা. তেনেৰাহ ‘‘সেয্যমানভাৰেপী’’তি. সেয্যমানভাৰেপীতি পি-সদ্দো আকড্ঢকো অসেয্যমাননিদ্দেসেপি পুগ্গলামসনস্স কতত্তা. যস্স কস্সচীতি সেয্যাদীসু যস্স কস্সচি পুগ্গলস্স.
৮৮০. পুরিমমানস্সাতি পুব্বে পৰত্তস্স সদিসমানস্স, হীনমানস্স ৰা, সদিসমানৰসেনেৰ পন পাল়ি আগতা.
৮৮১. ‘‘মিগানং কোত্থুকো অন্তো, পক্খীনং পন ৰাযসো’’তি (জা. ১.৩.১৩৫) ৰচনতো আহ ‘‘পক্খিজাতীসু ৰাযসো অন্তো লামকো’’তি.
৮৮২. ৰিরাগন্তি অরহত্তং.
৮৮৩. মানসম্পযুত্তচ্ছন্দো তণ্হাছন্দো. মানসভাৰং অনুগতো সেয্যাদিতো সম্পগ্গণ্হনৰসেন পৰত্তো মানসম্পযুত্তকত্তুকম্যতাছন্দো ৰা মানচ্ছন্দো.
৮৮৪. তত্থাতি তস্মিং ৰিলম্বনে নিপ্ফাদেতব্বে. যুত্তং অনুচ্ছৰিকং. মুত্তং ৰিস্সট্ঠং. সিলিট্ঠং সহিতং, অত্থদ্ৰযৰিভাৰকং ৰা.
৮৮৮. অনুদ্দযস্সেৰাতি মেত্তাযন্তস্স ৰিয অনুকম্পন্তস্স ৰিয ৰিকপ্পনাতি আহ ‘‘সহনন্দিতাদিকস্সা’’তি, মেত্তাদিপতিরূপেন পৰত্তগেহসিতসিনেহস্সাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘তাদিসো রাগো’’তি. অত্থো যুজ্জতীতি এৰম্পি ‘‘তত্থা’’তি পাল়িপদস্স অত্থো যুজ্জতি. পরানুদ্দযতাহেতুকো হি পরানুদ্দযতাসহিতো সো ৰিতক্কোতি.
৮৯০. কামগুণপারিপূরিযা যেভুয্যেন লোকো সম্ভাৰেতীতি আহ ‘‘অনৰঞ্ঞত্তত্থমেৰ কামগুণে চ পত্থেতী’’তি.
এককনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. দুকনিদ্দেসৰণ্ণনা
৮৯১. বন্ধতীতি কুজ্ঝনাকারং বন্ধতি ঘটেতি. উপনাহো হি আঘাতৰত্থুনা চিত্তং বন্ধন্তো ৰিয হোতি, যতো অঞ্ঞথা পৰত্তিত্ৰাপি অৰিদিতে উপনাহে আঘাতৰত্থুসন্নিস্সিতোৰ হোতি.
৮৯২. দন্তেহি ছিন্দিত্ৰাতি দন্তেহি ছিন্দিত্ৰা ৰিয একদেসং অপনেত্ৰা একদেসং গহেত্ৰাতি অধিপ্পাযো.
৮৯৪. অচ্চযং কত্ৰাতি ৰীতিক্কমং কত্ৰা. পটিচ্ছাদনেতি অত্তনা কতস্স অচ্চযস্স পটিচ্ছাদনে. ৰোচ্ছিন্দনং ৰীতিক্কমকিরিযায অপ্পটিজানৰসেন উপচ্ছিন্দনং, ৰোচ্ছিন্দনেন ছাদনা ৰোচ্ছিন্দনছাদনা.
অসম্মাভাসনে সঠ-সদ্দো লোকে নিরুল়্হোতি আহ ‘‘যো ন সম্মা ভাসতি, সো সঠো’’তি. সঠস্স যক্খসূকরসদিসতং দস্সেন্তো ‘‘কুচ্ছি ৰা পিঠি ৰা জানিতুং ন সক্কা’’তি আহ, ইন্দজালসদিসো ৰা এসো দট্ঠব্বো.
যো সব্বথা ৰিপন্নজ্ঝাসযোপি সমানো কাযৰচীভেদমত্তেন অত্তানং সম্পন্নং ৰিয দস্সেত্ৰা লোকং ৰঞ্চেন্তো অঞ্ঞথা সন্তং অঞ্ঞথা পৰেদেতি. তেনাহ ‘‘তেনেতং সাঠেয্যং মাযাতো বলৰতরা ৰঞ্চনাতি দট্ঠব্ব’’ন্তি. সন্তদোসপটিচ্ছাদনমেৰ হি মাযা. তেনেৰাতি বলৰতরৰঞ্চনাভাৰেনেৰ. দল়্হকেরাটিযঞ্হি ‘‘পরিক্খততা’’তি ৰুত্তং.
৯০৮. অভাৰেপীতি পি-সদ্দেন ‘‘কো পন ৰাদো ভাৰে’’তি দস্সেতি. যদিপি হি পুথুজ্জনানং, একচ্চানঞ্চ সেক্খানং যথারহং অত্তাভিনিৰেসাদীহি কতূপকারং রূপরাগাদিসংযোজনকিচ্চং সাধেতি, একচ্চানং পন ৰিনা এৰ তেহীতি কস্সচিপি কিলেসস্স অৰিক্খম্ভিতত্তা কথঞ্চিপি অৰিমুত্তো কামভৰো অজ্ঝত্তগ্গহণস্স ৰিসেসপচ্চযোতি ‘‘অজ্ঝত্ত’’ন্তি ৰুচ্চতি, তদভাৰতো ‘‘বহিদ্ধা’’তি লদ্ধৰোহারে রূপারূপভৰে কেৰলম্পি সংযোজনকিচ্চং সাধেন্তং পৰত্ততীতি, ততো এৰ রূপারূপাৰচরসত্তানং বহিদ্ধাসংযোজনভাৰহেতজাতন্তি চ ‘‘বহিদ্ধাসংযোজন’’ন্তি ৰুচ্চতীতি ইমমত্থমাহ ‘‘সক্কাযদিট্ঠাদীনং…পে… যোজনং নামা’’তি.
দুকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. তিকনিদ্দেসৰণ্ণনা
৯০৯. অৰিজ্জাভৰতণ্হাহি ৰিয ইস্সামচ্ছরিযদোমনস্সাদিসহাযভূতেন দোসেনপি ভৰাভিসঙ্খরণং হোতীতি ‘‘অকুসলমূলানেৰ ৰট্টমূলানী’’তি. তেনাহ ‘‘তীহি…পে… কথিতো’’তি.
৯১৯. রূপারূপাৰচরৰিপাকানং সন্তপণীতভাৰেন উল়ারতমত্তা তত্থ সাতিসযো ভৰরাগো ৰুত্তো.
৯২০. মানেন ঠপনাতি মানেন সেয্যাদিৰসেন অত্তনো ঠপনা. ঠপনাতি চ দহনা, পগ্গণ্হনা ৰা.
৯২১. তংসম্পযুত্তাতি দোসসম্পযুত্তা.
৯২২. তেসং ৰণ্ণভেদন্তি তেসং জীৰানং ৰণ্ণৰিসেসং, তেসং ৰা তথা কথেন্তানং সুত্ৰা. ব্যাপীতি সকললোকব্যাপী, সকলসরীরব্যাপী ৰা. পরিমণ্ডলোতি পরমাণুপ্পমাণো হুত্ৰা পরিমণ্ডলো. আদি-সদ্দেন অঙ্গুট্ঠপ্পমাণো ৰযপ্পমাণোতিআদিকং সঙ্গণ্হাতি.
৯২৩. উতুৰিপরিণামজো সীতাদিউতুৰিপরিৰত্তজাতো. ওপক্কমিকো অত্তনো, পরস্স ৰা তাদিসউপক্কমনিব্বত্তো. ৰিসমপরিহারজো চিরাসনচিরট্ঠানাদিনা কাযস্স ৰিসমপরিহরণতো জাতো. সন্নিপাতজো সঞ্চযতো পট্ঠায পচ্চেকং ৰিসমাকারতো দোসত্তযসমোধানতো জাতো. কম্মসমুট্ঠানো উতুৰিপরিণামাদীহি ৰিনা কম্মতো সমুট্ঠিতো. পিত্তসেম্হৰাতসমুট্ঠানা পন পিত্তাদীনং অধিকভাৰেনেৰ ৰুত্তা. সব্বস্সাপি হি রোগস্স দোসত্তযং আসন্নকারণং দোসপ্পকোপেন ৰিনা অভাৰতো. কম্মং পধানকারণং কতোকাসে এৰ তস্মিং উপ্পজ্জনতো, ইতরং পন তস্স সহকারিকারণং দট্ঠব্বং. তযিদং পুব্বেকতহেতুৰাদিনো পটিক্খিপন্তি. উপপজ্জৰেদনীযফলম্পি পুব্বেকতহেতুকপক্খিকমেৰ অতীতদ্ধিকত্তা কম্মস্সাতি অরুচিসূচনত্থং কির-সদ্দগ্গহণং করোতি ‘‘উপপজ্জৰেদনীযঞ্চ কির পটিক্খিপন্তী’’তি.
৯২৪. দাহকারণতাযাতি রাগাদিদসৰিধগ্গিদাহস্স, নরকগ্গিদাহস্স চ কারণতায.
৯২৬. পুথুনিমিত্তসভাৰেসূতি পুথু নানাকিলেসাদীনং কারণসভাৰেসু.
৯৩১. অদ্দনং অদ্দা মদ্দৰো, অনেকত্থত্তা ধাতূনং তপ্পটিক্খেপেন অনদ্দাতি আহ ‘‘অমুদুতা ৰা অনদ্দা’’তি.
৯৩৬. অযোনিসোমনসিকারহেতুকত্তা আৰজ্জনায অকুসলানুকূলকিচ্চতা দট্ঠব্বা.
তিকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. চতুক্কনিদ্দেসৰণ্ণনা
৯৩৯. এৰং-সদ্দেনাতি নিদস্সনত্থেন এৰং-সদ্দেনাতি অধিপ্পাযো. ভৰো এৰ অভিৰুদ্ধো অভৰো যথা ‘‘অসেক্খা ধম্মা’’তি (ধ. স. তিকমাতিকা ১১). দুতিযস্মিং পক্খে ভৰাভৰসদ্দেন সম্পত্তিৰিপত্তিযো, ৰুদ্ধিহানিযো ৰা ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বা.
অগতিযাতি অযুত্তগতিযা, অপ্পতিরূপকিরিযাযাতি অত্থো.
কোধূপাযাস…পে… মাতুগামা ৰা ঊমিআদিভযন্তি যোজনা. পঞ্চকামগুণমাতুগামগ্গহণেতি পঞ্চকামগুণগ্গহণে, মাতুগামগ্গহণে চ.
‘‘সযংকতং সুখদুক্খ’’ন্তিআদিকা দিট্ঠি যদিপি অঞ্ঞেসম্পি দিট্ঠিগতিকানং অত্থেৰ, তিম্বরুকো পন তথাদিট্ঠিকো ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছীতি সা দিট্ঠি ‘‘তিম্বরুকদিট্ঠী’’তি (সং. নি. ২.১৮) ৰুত্তা. তেনাহ ‘‘তিম্বরুকো…পে… আগতত্তা’’তি.
চতুক্কনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. পঞ্চকনিদ্দেসৰণ্ণনা
৯৪০. আগমনস্স পটিসন্ধিগ্গহণৰসেনাতি অধিপ্পাযো.
৯৪১. উপচযনতোতি ৰড্ঢনতো. অঞ্ঞথাতি লাভতো তক্কনতো চ অঞ্ঞপ্পকারো গহিতোতি তং দস্সেন্তো ‘‘সদ্ধারুচিআদীহী’’তি আহ. অনুস্সৰতো হি সদ্দহনং, রুচ্চনং পন জাতিস্সরঞাণতোপি হোতি. আদি-সদ্দেন খন্তিআদীনং সঙ্গহো.
৯৪২. অক্খন্তি মূলং এতেসন্তি অক্খন্তিমূলকা. দুক্কটদুব্ভাসিততাদিদোসা তাদিসানি কাযৰচীমনোদুচ্চরিতানি.
৯৪৩. উদগ্গতাসঙ্খাতো অৰূপসমো ন উদ্ধচ্চসঙ্খাতোতি পীতিযা এৰ সৰিপ্ফারিকতাসঙ্খাতং অসন্তসভাৰং আহ. অৰূপসমহেতুভূতোতি ৰিক্খেপহেতুভূতো. পীতিযা আকারোতি পীতিযা পৰত্তিআকারো.
পঞ্চকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. ছক্কনিদ্দেসৰণ্ণনা
৯৪৪. তেনাতি কোধাদীনংযেৰ ৰিৰাদমূলত্তা.
৯৪৫. কুসলানুযোগে সাতচ্চং কুসলানুযোগসাতচ্চং.
গণেন সত্তসমূহেন সঙ্গণি সন্নিপতনং যেন সদ্ধিং, তেন সঙ্গতি গণসঙ্গণিকা. কস্সচি ঘাসচ্ছাদনাদিকস্স.
৯৪৬. উপৰিতক্কেতীতি আরম্মণং উপেচ্চ তক্কেতি.
৯৪৮. অধিচ্চসমুপ্পন্নিকোতি ‘‘অধিচ্চসমুপ্পন্নো অত্তা চ লোকো চা’’তি এৰংৰাদী.
ছক্কনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. অট্ঠকনিদ্দেসৰণ্ণনা
৯৫২. ওসীদনাকারেনাতি কত্তব্বকম্মে অনুস্সহনাকারেন.
৯৫৮. তে অভিনিৰেসা অসঞ্ঞীৰাদা ৰদন্তি এতেহীতি.
অট্ঠকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. নৰকনিদ্দেসৰণ্ণনা
৯৬০-৯৬৩. দসমস্সাতি অট্ঠানঘাতস্স.
অজ্ঝত্তন্তি গোচরজ্ঝত্তং অধিপ্পেতং. এতস্স গাথাৰচনস্স. নিট্ঠপেত্ৰাতি অভিনিৰিস্স.
৯৬৪. অঞ্ঞেসং ফস্সাদীনং সঙ্খতভাৰে যথাসকংপচ্চযেহি. যেনাকারেন মানস্স সাতিসযা পৰত্তি, তং দস্সেতুং ‘‘অহন্তি, অস্মীতি চা’’তি ৰুত্তং. অত্তনোতি দিট্ঠিগতপরিকপ্পিতস্স অত্তনো. যথা মানস্স সম্পগ্গহৰসেন, এৰং তণ্হায মমত্তৰসেন, দিট্ঠিযা নিচ্চাদিৰসেন পৰত্তি ৰিসেসৰতী সমানেপি অনাগতকালামসনেতি আহ ‘‘ভৰিস্সন্তী…পে… ৰুত্তো’’তি. ‘‘অহমস্মী’’তি পন পৰত্তমানস্সেৰ ভৰতীতি সব্বপদসাধারণস্স মানস্সেৰ ৰসেন ইঞ্জিতাদিতা অট্ঠকথাযং ৰুত্তা.
নৰকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. দসকনিদ্দেসৰণ্ণনা
৯৭০. সঙ্কপ্পনন্তি ‘‘কুসলতা’’তি ৰুত্তপদস্স অত্থৰচনং. তস্সা উপাযচিন্তায. মিচ্ছাভাৰো সাৰজ্জভাৰো. তদাকারো মোহোতি যথাৰুত্তাকারেন পৰত্তে চিত্তুপ্পাদে মোহো. তস্সাপি যথাৰুত্তপচ্চৰেক্খণাযপি যথাকতপাপেপি. অধিমানসম্পযুত্তং সঞ্জাননং পকতিপুরিসন্তরদস্সনাদিৰসেন পৰত্তং দিট্ঠিসম্পযুত্তচিত্তং ফলং ৰিয ৰিমুত্তন্তি গহিতং দট্ঠব্বং.
দসকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
তণ্হাৰিচরিতনিদ্দেসৰণ্ণনা
৯৭৩. ৰিসেসং অকত্ৰাতি অনুপনিধানং, সমতো চ অসমতো চ উপনিধানন্তি ইমং ৰিভাগং অকত্ৰা, যো ‘‘ইত্থং, এৰং, অঞ্ঞথা’’তি পদেহি পকাসিতো.
ৰিসেসস্সাতি ‘‘ইত্থং, এৰং, অঞ্ঞথা’’তি যথাৰুত্তস্সেৰ ৰিসেসস্স. দিট্ঠিযাতি দিট্ঠিযা গহিতায তদৰিনাভাৰিনী তণ্হা দস্সিতা. সীসসীসমূলকেহীতি চতূহি সীসেহি, দ্ৰাদসহি চ সীসমূলকেহি. সযমেৰ চ তণ্হা দস্সিতাতি যোজনা. যদি দিট্ঠিমানগাহোপি ইধাধিপ্পেতো, যতো ‘‘তণ্হামানদিট্ঠিৰসেন সমূহগাহতো’’তি (ৰিভ. অট্ঠ. ৯৭৩) অট্ঠকথাযং ৰুত্তং, কথং ‘‘তণ্হাৰিচরিতানী’’তি ৰচনন্তি আহ ‘‘দিট্ঠিমানেসূ’’তিআদি. তংমূলকত্তাতি তণ্হামূলকত্তা.
৯৭৪. ন অৰক্করীযতীতি অনৰকারী, তং অনৰকারিং কত্ৰা, তং পদন্তরেন ৰিভাৰেন্তো ‘‘অনৰক্করি, তং কত্ৰা’’তি আহ. ৰিক্খেপনং অৰযৰতো ৰিভাগো. অত্ততো অৰিনিব্ভুজিত্ৰাতি য্ৰাযং দিট্ঠিগতিকপরিকপ্পিতো অত্তা, ততো অৰিসুং কত্ৰা.
৯৭৬. বহিকতানি রূপাদীনি উপগন্ত্ৰা পৰত্তা তণ্হা উপাদাযাতি ৰুত্তাতি যোজনা.
একচ্চস্স পুগ্গলস্স একস্মিং অত্তভাৰে কস্সচি তণ্হাৰিচরিতস্স অসম্ভৰো, কস্সচিদেৰ সম্ভৰোতি আহ ‘‘কস্সচি সম্ভৰদস্সনত্থং ৰুত্ত’’ন্তি.
তণ্হাৰিচরিতনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
খুদ্দকৰত্থুৰিভঙ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.