১. এককমাতিকাদিৰণ্ণনা

৭৫১. সম্পযুত্তানং নিস্সযপচ্চযতায, আরম্মণস্স পৰত্তিট্ঠানতায ওকাসট্ঠো ৰেদিতব্বো. নহেতাদীতি আদি-সদ্দেন ‘‘অহেতুকা’’তিআদিকং সব্বং একৰিধেন ঞাণৰত্থুং সঙ্গণ্হাতি. একং নহেতূতি নহেতুতায একং পঞ্চৰিঞ্ঞাণং নহেতূতি ৰুত্তা তেসং নহেতুতা. একন্তাহেতুভাৰেন হি তে একপ্পকারাৰাতি. অঞ্ঞম্পীতি অহেতুকাদি. অৰিতথসামঞ্ঞযুত্তন্তি তেনেৰ অহেতুকতাদিনা যথাভূতেন সমানভাৰেন যুত্তং. ঞাণারম্মণন্তি ঞাণস্স আরম্মণং যথাৰুত্তপঞ্চৰিঞ্ঞাণাদি. ৰত্থুৰিভাৰনাতি পঞ্চৰিঞ্ঞাণাদিকস্স ঞাণৰত্থুস্স যথাৰুত্তৰিসেসেন ৰিভাৰনা পকাসনা পঞ্ঞা.

ওসানদুকস্সাতি ‘‘অত্থজাপিকা পঞ্ঞা, জাপিতত্থা পঞ্ঞা’’তি ইমস্স দুকস্স. দুকমাতিকা ধম্মসঙ্গণিযং ৰুত্তদুকমাতিকাতি আহ ‘‘দুকমাতিকং অনিস্সাযা’’তি.

‘‘চিন্তামযা পঞ্ঞা’’তিআদিকা তিকমাতিকং অনিস্সায ৰুত্তাতি আহ ‘‘এৰং তিকানুরূপেহীতি এত্থাপি দট্ঠব্ব’’ন্তি. যদিপি জাপ-সদ্দো ব্যত্তৰচনে, মানসে চ পৰত্ততি, জননত্থেপি পন দট্ঠব্বোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অনেকত্থত্তা ধাতুসদ্দান’’ন্তিআদি. কুসলপঞ্ঞা ৰিপাকসঙ্খাতস্স, কিরিযপঞ্ঞা পরিকম্মাদিভূতা অত্তনা নিব্বত্তেতব্বফলসঙ্খাতস্স অত্থস্স নিব্বত্তনতো অত্থজাপিকাতি ৰুত্তাতি আহ ‘‘অত্থজাপিকা কারণগতা পঞ্ঞা’’তি. ৰিপাকপঞ্ঞা, কিরিযপঞ্ঞা চ সহজাতাদিপচ্চযৰসেন তংতংৰিপাকাদিঅত্থং জাপেতি জনেতীতি আহ ‘‘জাপিতো জনিতো অত্থো এতিস্সাতি জাপিতত্থা’’তি. সতিপি সহজাতানং পচ্চযভাৰে ৰিপাককিরিযপঞ্ঞা ন কুসলা ৰিয ৰিপাকানং নিপ্পরিযাযেন কারণৰোহারং লভতীতি আহ ‘‘কারণপঞ্ঞাসদিসী’’তি. ৰিভাৰনত্থেন পঞ্ঞা আরম্মণং ৰিয সম্পযুত্তেপি পকাসেতিযেৰাতি ৰুত্তং ‘‘ফলপ্পকাসনভূতা’’তি. যতো সা আলোকোভাসপজ্জোতপরিযাযেহি ৰিভাৰিতা.