১৩. অপ্পমঞ্ঞাৰিভঙ্গো
১. সুত্তন্তভাজনীযৰণ্ণনা
৬৪২. দিসাদেসোধিনাতি ‘‘একং দিস’’ন্তিআদিদিসোধিনা, ৰিহারগামনিগমনগরজনপদরজ্জাদিদেসোধিনা চ. সত্তোধিনাতি ‘‘সব্বা ইত্থিযো, সব্বে পুরিসা, অরিযা, অনরিযা’’তিআদিৰসপ্পৰত্তেন সত্তোধিনা. এতস্সাতি এতস্স পদস্স, পদত্থস্স ৰা. অনুৰত্তকন্তি অধিকারৰসেন পৰত্তকং. তং দ্ৰযন্তি তথা-সদ্দো, ইতি-সদ্দোতি উভযং. ‘‘তথা দুতিয’’ন্তি হি ৰুত্তে ‘‘তথা-সদ্দো যথা মেত্তাসহগতেন চেতসা পুরত্থিমাদীসু একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি, তথা দুতিযম্পি দিসং মেত্তাসহগতেন চেতসা ফরিত্ৰা ৰিহরতী’’তি ইমমত্থং দীপেতি. সেসদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. যস্মা ইতীতি অযং ইতি-সদ্দো পকারত্থে, এৰন্তি ৰুত্তং হোতি, তস্মা ‘‘যথা মেত্তাসহগতেন চেতসা একং, দুতিযং, ততিযং, চতুত্থং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি, এৰং উদ্ধং, অধো, তিরিযং মেত্তাসহগতেন চেতসা ফরিত্ৰা ৰিহরতী’’তি ইমমত্থং দীপেতি. তেন ৰুত্তং ‘‘মেত্তা…পে… তং দ্ৰয’’ন্তি. তস্সাতি দ্ৰযস্স. ফরণন্তরাদিট্ঠানন্তি ফরণতো অঞ্ঞং ফরণন্তরং, তং আদি যস্স, তং ফরণন্তরাদি. ফরণন্তরঞ্হেতং মেত্তাভাৰনায, যদিদং ৰিপুলতা. আদি-সদ্দেন ভুম্মন্তরপগুণভাৰাদি গয্হতি, তস্স ফরণন্তরাদিনো ঠানং ঠানভূতো ‘‘ৰিপুলেনা’’তিআদিনা ৰুচ্চমানো মেত্তাভাৰনাৰিসেসো. ৰুত্তপ্পকারমত্তপরামসনস্স তস্স দ্ৰযস্স অট্ঠানং অনোকাসোতি. ইতি কত্ৰা ইমিনা কারণেন ন ৰুত্তং তং দ্ৰযন্তি অত্থো.
৬৪৩. রাগস্সাতি কামরাগস্স. সিনেহস্সাতি পুত্তসিনেহাদিসিনেহস্স. ৰিপত্তিযাতি রাগসিনেহসঙ্খাতায মেত্তাভাৰনায ৰিপত্তিযা ৰিনাসস্স. অনুপ্পত্তিতো হিরোত্তপ্পবলেন অনুপ্পজ্জনতো.
৬৪৫. অধিমুঞ্চিত্ৰাতি ভাৰনাচিত্তং আরম্মণে সুট্ঠু ৰিস্সজ্জেত্ৰা, তং পনেত্থ অধিমুচ্চনং যস্মা ফরণৰসেনেৰ হোতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘সুট্ঠু পসারেত্ৰা’’তি. যস্মা পন আরম্মণে সুট্ঠু অসংসপ্পনৰসেনেৰ তং মেত্তাভাৰনায অধিমুচ্চনং হোতি, তস্মা ‘‘বলৰতা ৰা অধিমোক্খেন অধিমুচ্চিত্ৰা’’তি চ ৰুত্তং.
৬৪৮. এতেসং পদানং সব্বেন সকলেন দিসাদেসাদিভেদেন অৰধিনা. সব্বাৰধিদিসাদিফরণাকারেহীতি সব্বাৰধিভূতদিসাদেসপুগ্গলফরণপ্পকারেহি.
৬৫০. ৰিঘাতৰসেনাতি ৰিক্খম্ভনৰসেন.
সুত্তন্তভাজনীযৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. পঞ্হপুচ্ছকৰণ্ণনা
৬৯৯. কথিতানং কুসলাদিধম্মানং. ইমস্মিং পন অপ্পমঞ্ঞাৰিভঙ্গে কথিতা অপ্পমঞ্ঞা, তা চ সভাৰতো লোকিযা এৰ, ন খন্ধৰিভঙ্গাদীসু কথিতা খন্ধাদযো ৰিয লোকুত্তরাপীতি একংসতো সব্বাসং অপ্পমঞ্ঞানং লোকিযভাৰমেৰ দীপেতুং অট্ঠকথাযং ‘‘ইমস্মিং পনা’’তিআদি ৰুত্তন্তি ইমমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘ইমস্মিং পন…পে… হোতী’’তি.
পঞ্হপুচ্ছকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অপ্পমঞ্ঞাৰিভঙ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.