(২.) দুকনিদ্দেসৰণ্ণনা
৮৯১. উপনয্হতীতি বন্ধতি. অ-কারো অনন্তরত্থৰাচকো, মরিযাদৰাচকস্স ৰা আকারস্স রস্সত্তং কত্ৰা ‘‘অট্ঠপনা’’তি ৰুত্তন্তি ‘‘অনন্তরট্ঠপনা’’তিআদিমাহ. তত্থ পঠমুপ্পন্নস্স পৰত্তাকারো মরিযাদা, তং অনতিক্কমিত্ৰা তস্সেৰ দল়্হীকরণৰসেন ঠপনা মরিযাদট্ঠপনা. পকতিট্ঠপনামত্তমেৰ, ৰিসেসনরহিতাতি অত্থো.
৮৯২. নিট্ঠুরিযং খেল়পাতনং, নিট্ঠুরিযং ৰিয নিট্ঠুরিযং. দস্সেত্ৰাতি দন্তেহি ছিন্দিত্ৰা. তেন পন দস্সনং পল়াসোতি দস্সেতি. পল়াসস্স আযনাতি যুগগ্গাহপ্পৰত্তি. সমভাৰদহনং জযো, তস্স আহরণতো আহারো. ধুরং ন দেতীতি পামোক্খং ন দেতি.
৮৯৪. কাযেন চেতিযঙ্গণাদিৰত্তং করোতি ‘‘এৰং ৰত্তসম্পন্নো সদ্ধো কথং কাযদুচ্চরিতাদীনি করিস্সতী’’তি পরেসং ঞাপনত্থং. অতিচ্চাতি অচ্চযং কত্ৰা. আসরন্তীতি আগচ্ছন্তি, পুন পটিচ্ছাদনে পৰত্তন্তীতি অত্থো. কোনামেৰং করোতীতি ৰোচ্ছিন্দনচ্ছাদনা ৰা ৰোচ্ছাদনা.
ন সম্মা ভাসিতাতি যো ন সম্মা ভাসতি, সো সঠোতি দস্সেতি. কুচ্ছি ৰা পিট্ঠি ৰা জানিতুং ন সক্কাতি অসন্তগুণসম্ভাৰনেনেৰ চিত্তানুরূপকিরিযাৰিরহতো ‘‘এৰংচিত্তো এৰংকিরিযো’’তি জানিতুং ন সক্কাতি অত্থো.
অজো এৰ অজামিগো. নেলকোতি তরুণৰচ্ছো. যথা সো যক্খো তাদিসং রূপং দস্সেত্ৰা ‘‘অজা’’তি সঞ্ঞায আগতাগতে খাদতি, এৰমযম্পি তংতংসদিসগুণসম্ভাৰনেন তে তে ৰঞ্চেতি. তেনেতং সাঠেয্যং মাযাতো বলৰতরা ৰঞ্চনাতি দট্ঠব্বং. তেনেৰ ‘‘পরিক্খত্ততা’’তি ৰুত্তং.
৯০৮. সক্কাযদিট্ঠাদীনং অভাৰেপি যং সংযোজনং হোতি, তং বহিদ্ধা সংযোজনতো বহিদ্ধাসংযোজনস্স পুগ্গলস্স ৰিসেসনভূতং বহিদ্ধাসংযোজনং নাম.
দুকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(৩.) তিকনিদ্দেসৰণ্ণনা
৯০৯. অকুসলমূলানেৰ ৰট্টমূলানীতি তেহি কথিতেহি ৰট্টমূলসমুদাচারো কথিতো হোতীতি আহ ‘‘তীহি…পে… কথিতো’’তি.
৯১৯. সস্সতো লোকোতিআদিদস্সনমেৰ ব্রহ্মচরিযং মোক্খসম্পাপকং উত্তমচরিযন্তি দিট্ঠিগতিকেহি সম্মতন্তি আহ ‘‘দিট্ঠিগতিকসম্মতস্সা’’তি. রূপারূপাৰচরৰিপাকেসু সাতিসযো ভৰরাগোতি অধিপ্পাযেন ৰুত্তং ‘‘মহাব্রহ্মান’’ন্তি.
৯২০. কথংৰিধন্তি কেনাকারেন সণ্ঠিতন্তি অত্থোতি কত্ৰা আহ ‘‘আকারসণ্ঠান’’ন্তি. মানঠপনাতি সেয্যাদিৰসেন মানেন ঠপনা, মানসঙ্খাতা ৰা ঠপনা.
৯২১. চেতসো উত্রাসো দোমনস্সং, দোসো ৰা, তংসম্পযুত্তা ৰা চেতনাদযো.
৯২২. দেসনাসুখতাযাতি তিণ্ণং অদ্ধানং ৰসেন ৰিচিকিচ্ছায দেসনা সুখা ‘‘কঙ্খতি ৰিচিকিচ্ছতী’’তি, ন পন তথা মোহেনাতি অধিপ্পাযো. ৰণ্ণাদিভেদং সুত্ৰাতি কেচি কির ৰদন্তি ‘‘খত্তিযজীৰো পণ্ডুৰণ্ণো. কস্মা? সো হি পুব্বণ্হে রমতি, পুব্বণ্হে চ ছাযা পণ্ডুৰণ্ণা. ব্রাহ্মণৰেস্সসুদ্দজীৰা ওদাতপীতকাল়ৰণ্ণা. তে হি মজ্ঝন্হসাযন্হরত্তীসু ওদাতপীতকাল়ছাযা কাল়তমকালেসু রমন্তী’’তি তেসং ৰণ্ণভেদং, ‘‘ব্যাপী পরিমণ্ডলো’’তিআদিনা কথেন্তানং সণ্ঠানভেদঞ্চ সুত্ৰা.
৯২৩. পুরিসপুগ্গলোতি পদদ্ৰযং একপদং কত্ৰা জানন্তানং ৰসেনাযং সম্মুতিকথা পৰত্তা, পদন্তরমেৰ ৰা ইদং পুগ্গলৰাচকন্তি দস্সেন্তো ‘‘অযং পনা’’তিআদিমাহ. অথ ৰা পুরিসোতি ৰুত্তো চ পুগ্গলো এৰ, ন পুরিসিন্দ্রিযযুত্তোৰাতি দস্সনত্থম্পি ‘‘পুরিসপুগ্গলো’’তি ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. অট্ঠসু আবাধেসূতি পিত্তসেম্হৰাতসমুট্ঠানউতুৰিপরিণামজওপক্কমিকৰিসমপরিহারজসন্নিপাতজকম্মসমুট্ঠানেসু. পুব্বে কতন্তি পুরাণতরকম্মং ইচ্ছন্তীতি উপপজ্জৰেদনীযঞ্চ কির পটিক্খিপন্তি. আণত্তিমূলকেন ৰাতি যোপি আণাপেত্ৰা ৰধবন্ধাদিদুক্খং উপ্পাদেতি, তম্পি তংমূলকং ন হোতি, ইস্সরনিম্মানমূলমেৰাতি অধিপ্পাযো.
৯২৪. মোহস্স অনুদহনং দাহকারণতায ৰুত্তং, সভাৰতোপি পন অসম্পটিৰেধো সম্পটিৰেধসুখস্স পচ্চনীকভূতো দুক্খো এৰাতি অনুদহনতা ৰেদিতব্বা. এৰঞ্চ কত্ৰা ‘‘উপেক্খা ৰেদনা ঞাণসুখা অঞ্ঞাণদুক্খা’’তি (ম. নি. ১.৪৬৫) ৰুত্তা.
৯২৬. পুথুনিমিত্তারম্মণেসূতি সুভনিমিত্তাদিৰসেন পুথুনিমিত্তসভাৰেসু আরম্মণেসু, পুথুসভাৰেসু ৰা সুভনিমিত্তাদিআরম্মণেসু. কোসজ্জপমাদনিদ্দেসানং সমানত্তেপি অৰিপ্ফারিকতাসঙ্খাতা লীনৰুত্তিতা কোসজ্জং, সতিৰোস্সগ্গসঙ্খাতং পমজ্জনং পমাদোতি অযং ৰিসেসোতি.
৯৩১. সগরুৰাসন্তি সওত্তপ্পৰাসমাহ, সজেট্ঠকৰাসন্তি সহিরিৰাসং. অনাদিযনা অনদ্দা ওৰাদঅগ্গহণং, অচিত্তীকারোতি অত্থো. সুক্খকট্ঠস্স ৰিয অনল্লতা, অমুদুতা ৰা অনদ্দা. অসীল্যন্তি অসুখসীলতা অমুদুতা এৰ.
৯৩৪. উপারম্ভো দোসসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদো সিযা.
৯৩৬. ‘‘ইধ পাসাণং করোতী’’তিআদিনা ঠপনত্থেপি করোতি-সদ্দো যুজ্জতীতি আহ ‘‘করোতীতি ঠপেতী’’তি. এত্থ চাযং আৰজ্জনা অকুসলানং আসন্নকারণত্তা খুদ্দকৰত্থূসু ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বা, তদনুকূলকিচ্চত্তা ৰা.
তিকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.