৩. পচ্চযৰারৰণ্ণনা
২৪৩. পচ্চযাতি এত্থ পতি অযো পচ্চযো. পতি-সদ্দো পতিট্ঠত্থং দীপেতি, অয-সদ্দো গতিং, পতিট্ঠাভূতা গতি নিস্সযো পচ্চযোতি ৰুত্তং হোতি, ততো পচ্চযা, পচ্চযকরণতো তদাযত্তভাৰগমনতো ৰাতি অত্থো.
‘‘মহাভূতে পচ্চযা চিত্তসমুট্ঠানং রূপ’’ন্তি (পট্ঠা. ১.১.২৪৫) ভূতুপাদারূপানি সহ সঙ্গণ্হিত্ৰা ৰুত্তং. অট্ঠকথাযং পন চিত্তসমুট্ঠানে চ মহাভূতে নিস্সায চিত্তসমুট্ঠানং উপাদারূপন্তি সযং নিস্সযো অহুত্ৰা নিস্সযে উপ্পজ্জমানেন উপাদারূপেন নিদস্সনং কতন্তি দট্ঠব্বং.
২৫৫. অসঞ্ঞ…পে… কটত্তারূপং উপাদারূপন্তি এত্থ যো পটিচ্চৰারে সহজাতে কম্মউতুজানং, কম্মে চ একন্তানেকন্তকম্মজানং ৰসেন অত্থো ৰুত্তো, সো নাধিপ্পেতো এৰ ‘‘কটত্তারূপ’’ন্তি কম্মসমুট্ঠানরূপস্সেৰ সব্বস্স চ গহিতত্তাতি তং পহায যথাগহিতস্স কটত্তারূপস্স ৰিসেসনৰসেন ‘‘উপাদারূপসঙ্খাতং কটত্তারূপ’’ন্তি অত্থমাহ. মহাভূতে পন পটিচ্চ পচ্চযা চ মহাভূতানং উপ্পত্তি ন নিৰারেতব্বাতি উপাদারূপগ্গহণেন কটত্তারূপগ্গহণং অৰিসেসেত্ৰা উপাদারূপানং নিৰত্তেতব্বানং অত্থিতায কটত্তারূপগ্গহণেনেৰ উপাদারূপগ্গহণস্স ৰিসেসনং দট্ঠব্বং.
২৬৯-২৭৬. ‘‘অব্যাকতেন অব্যাকতং, কুসলং, অকুসল’’ন্তি ৰত্তব্বে ‘‘অব্যাকতেন কুসলং, অকুসলং, অব্যাকত’’ন্তি, ‘‘কুসলং ধম্মং পটিচ্চ কুসলো চ অকুসলো চ ধম্মা কুসলস্সাতি অনামসিত্ৰা’’তি চ পুরিমপাঠে পমাদলেখা দট্ঠব্বা.
২৮৬-২৮৭. নহেতুপচ্চযা নপুরেজাতে দ্ৰেতি এত্থ অট্ঠকথাযং ‘‘আরুপ্পে পন অহেতুকমোহস্স অহেতুককিরিযস্স চ ৰসেন দ্ৰেতি ৰুত্তা, নৰিপ্পযুত্তে দ্ৰেতি আরুপ্পে অহেতুকাকুসলকিরিযৰসেনা’’তি ৰুত্তং, তং লব্ভমানেসু একদেসেন নিদস্সনৰসেন ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং. আরুপ্পে পন অহেতুকমোহস্স অহেতুককিরিযায অহেতুকপটিসন্ধিযা একচ্চস্স চ রূপস্স ৰসেন দ্ৰে ৰুত্তাতি, নৰিপ্পযুত্তে দ্ৰেতি আরুপ্পে অহেতুকাকুসলকিরিযাএকচ্চরূপানং ৰসেনাতি ৰুত্তন্তি. ‘‘নোনত্থিনোৰিগতেসু একন্তি সব্বরূপস্স ৰসেনা’’তি ৰুত্তং, নহেতুমূলকত্তা ইমস্স নযস্স হেতুপচ্চযং লভন্তং ন লব্ভতীতি ‘‘একচ্চস্স রূপস্স ৰসেনা’’তি ভৰিতব্বং. চক্খাদিধম্মৰসেন পন চিত্তসমুট্ঠানাদিকোট্ঠাসৰসেন ৰা সব্বং লব্ভতীতি ‘‘সব্বরূপস্সা’’তি ৰুত্তং সিযা.
২৮৯-২৯৬. আগতানাগতন্তি পঞ্হৰসেন ৰুত্তং, লব্ভমানালব্ভমানন্তি আগতে চ পঞ্হে লব্ভমানালব্ভমানধম্মৰসেন.
পচ্চযৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.