পুচ্ছাৰারো
১. পচ্চযানুলোমৰণ্ণনা
একেকং তিকদুকন্তি একেকং তিকং দুকঞ্চাতি অত্থো, ন তিকদুকন্তি.
পচ্চযা চেৰাতি যে কুসলাদিধম্মে পটিচ্চাতি ৰুত্তা, তে পটিচ্চত্থং ফরন্তা কুসলাদিপচ্চযা চেৰাতি অত্থো. তেনেৰাহ ‘‘তে চ খো সহজাতাৰা’’তি. যেহি পন হেতাদিপচ্চযেহি উপ্পত্তি ৰুত্তা, তে সহজাতাপি হোন্তি অসহজাতাপীতি. এত্থ পটিচ্চসহজাতৰারেহি সমানত্থেহি পটিচ্চসহজাতাভিধানেহি সমানত্থং বোধেন্তেন ভগৰতা পচ্ছিমৰারেন পুরিমৰারো, পুরিমৰারেন চ পচ্ছিমৰারো চ বোধিতোতি ৰেদিতব্বো. এস নযো পচ্চযনিস্সযৰারেসু সংসট্ঠসম্পযুত্তৰারেসু চ, এৰঞ্চ নিরুত্তিকোসল্লং জনিতং হোতীতি.
‘‘তে তে পন পঞ্হে উদ্ধরিত্ৰা পুন কুসলো হেতু হেতুসম্পযুত্তকানং ধম্মান’’ন্তি লিখিতং. ‘‘কুসলা হেতূ সম্পযুত্তকানং খন্ধান’’ন্তি (পট্ঠা. ১.১.৪০১) পঞ্হাৰারপাঠোতি পমাদলেখা এসাতি পাল়িযং আগতপাঠমেৰ পঠন্তি. পুরিমৰারেসু সহজাতনিস্সযসম্পযুত্তপচ্চযভাৰেহি কুসলাদিধম্মে নিযমেত্ৰা তস্মিং নিযমে কুসলাদীনং হেতুপচ্চযাদীহি উপ্পত্তিং পুচ্ছিত্ৰা ৰিস্সজ্জনং কতং, ন তত্থ ‘‘ইমে নাম তে ধম্মা হেতাদিপচ্চযভূতা’’তি ৰিঞ্ঞাযন্তি, তস্মা তত্থ ‘‘সিযা কুসলং ধম্মং পটিচ্চ কুসলো ধম্মো উপ্পজ্জেয্য হেতুপচ্চযা’’তি (পট্ঠা. ১.১.২৫) এৰমাদীহি সঙ্গহিতে পটিচ্চত্থাদিফরণকভাৰে হেতাদিপচ্চযপচ্চযুপ্পন্নেসু হেতাদিপচ্চযানং নিচ্ছযাভাৰতো পঞ্হা নিজ্জটা নিগ্গুম্বা চ কত্ৰা ন ৰিভত্তা, ইধ পন ‘‘সিযা কুসলো ধম্মো কুসলস্স ধম্মস্স হেতুপচ্চযেন পচ্চযো’’তি এৰমাদীহি সঙ্গহিতা হেতাদিপচ্চযভূতা কুসলাদযো পচ্চযুপ্পন্না চ নিচ্ছিতা, ন কোচি পুচ্ছাসঙ্গহিতো অত্থো অনিচ্ছিতো নাম অত্থীতি আহ ‘‘সব্বেপি তে পঞ্হা নিজ্জটা নিগ্গুম্বা চ কত্ৰা ৰিভত্তা’’তি. পঞ্হা পন উদ্ধরিত্ৰা ৰিস্সজ্জনং সব্বত্থ সমানন্তি ন তং সন্ধায নিজ্জটতা ৰুত্তাতি দট্ঠব্বা.
উপ্পত্তিযা পঞ্ঞাপিতত্তাতি পুচ্ছামত্তেনেৰ উপ্পত্তিযা ঠপিতত্তা পকাসিতত্তা, নানপ্পকারেহি ৰা ঞাপিতত্তাতি অত্থো.
২৫-৩৪. পরিকপ্পপুচ্ছাতি ৰিধিপুচ্ছা. কিং সিযাতি এসো ৰিধি কিং অত্থীতি অত্থো. কিং সিযা, অথ ন সিযাতি সম্পুচ্ছনং ৰা পরিকপ্পপুচ্ছাতি ৰদতি. কিমিদং সম্পুচ্ছনং নাম? সমেচ্চ পুচ্ছনং, ‘‘কিং সুত্তন্তং পরিযাপুণেয্য, অথ অভিধম্ম’’ন্তি অঞ্ঞেন সহ সম্পধারণন্তি অত্থো. যো কুসলো ধম্মো উপ্পজ্জেয্য হেতুপচ্চযা, সো কুসলং ধম্মং পটিচ্চ সিযাতি এতস্মিং অত্থে সতি পচ্ছাজাতৰিপাকপচ্চযেসুপি সব্বপুচ্ছানং পৰত্তিতো ‘‘যো কুসলো ধম্মো উপ্পজ্জেয্য পচ্ছাজাতপচ্চযা ৰিপাকপচ্চযা, সো কুসলং ধম্মং পটিচ্চ সিযা’’তি অযমত্থো ৰিঞ্ঞাযেয্য, তথা চ সতি পচ্ছাজাতপচ্চযা ৰিপাকপচ্চযাতি উপ্পজ্জমানং নিদ্ধারেত্ৰা তস্স কুসলং ধম্মং পটিচ্চ ভৰনস্স পুচ্ছনতো কুসলানং তেহি পচ্চযেহি উপ্পত্তি অনুঞ্ঞাতাতি আপজ্জতি, ন চ তংতংপচ্চযা উপ্পজ্জমানানং কুসলাদীনং কুসলাদিধম্মে পটিচ্চ ভৰনমত্থিতা এত্থ পুচ্ছিতা, অথ খো উপ্পত্তি, এৰঞ্চ কত্ৰা ৰিস্সজ্জনে ‘‘কুসলং ধম্মং পটিচ্চ কুসলো ধম্মো উপ্পজ্জতী’’তি উপ্পত্তিযেৰ ৰিস্সজ্জিতাতি, তস্মা অযমত্থো সদোসোতি ‘‘অথ ৰা’’তি অত্থন্তরৰচনং ৰুত্তং.
তত্থ ‘‘কুসলো ধম্মো উপ্পজ্জেয্যা’’তি উপ্পত্তিং অনুজানিত্ৰা ‘‘হেতুপচ্চযা সিযা এত’’ন্তি তস্সা হেতুপচ্চযা ভৰনপুচ্ছনং, ‘‘উপ্পজ্জেয্য হেতুপচ্চযা’’তি হেতুপচ্চযা উপ্পত্তিং অনুজানিত্ৰা তস্সা ‘‘সিযা এত’’ন্তি ভৰনপুচ্ছনঞ্চ ন যুত্তং. অনুঞ্ঞাতঞ্হি নিচ্ছিতমেৰাতি. তস্মা অননুজানিত্ৰা ‘‘কুসলং ধম্মং পটিচ্চ কুসলো ধম্মো উপ্পজ্জেয্য হেতুপচ্চযা’’তি এৰং যথাৰুত্তং উপ্পজ্জনং কিং সিযাতি পুচ্ছতীতি দট্ঠব্বং. উপ্পজ্জেয্যাতি ৰা ইদম্পি সম্পুচ্ছনমেৰ, কুসলং ধম্মং পটিচ্চ কুসলো ধম্মো কিং উপ্পজ্জেয্য হেতুপচ্চযাতি অত্থো. সিযাতি যথাপুচ্ছিতস্সেৰ উপ্পজ্জনস্স সম্ভৰং পুচ্ছতি ‘‘কিং এৰং উপ্পজ্জনং সিযা সম্ভৰেয্যা’’তি, অযং নযো সিযাসদ্দস্স পচ্ছাযোজনে. যথাঠানেযেৰ পন ঠিতা ‘‘সিযা’’তি এসা সামঞ্ঞপুচ্ছা, তায পন পুচ্ছায ‘‘ইদং নাম পুচ্ছিত’’ন্তি ন ৰিঞ্ঞাযতীতি তস্সাযেৰ পুচ্ছায ৰিসেসনত্থং ‘‘কুসলং ধম্মং পটিচ্চ কুসলো ধম্মো উপ্পজ্জেয্য হেতুপচ্চযা’’তি পুচ্ছতি, এৰং ৰিসেসিতব্বৰিসেসনভাৰেন দ্ৰেপি পুচ্ছা একাযেৰ পুচ্ছাতি দট্ঠব্বা.
গমনুস্সুক্কৰচনন্তি গমনস্স সমানকত্তুকপচ্ছিমকালকিরিযাপেক্খৰচনন্তি অত্থো. যদিপি পটিগমনুপ্পত্তীনং পুরিমপচ্ছিমকালতা নত্থি, পচ্চযপচ্চযুপ্পন্নানং পন সহজাতানম্পি পচ্চযপচ্চযুপ্পন্নভাৰেন গহণং পুরিমপচ্ছিমভাৰেনেৰ হোতীতি গহণপ্পৰত্তিআকারৰসেন পচ্চযাযত্ততাঅত্তপটিলাভসঙ্খাতানং পটিগমনুপ্পত্তিকিরিযানম্পি পুরিমপচ্ছিমকালৰোহারো হোতীতি দট্ঠব্বো. গমনং ৰা উপ্পত্তি এৰাতি গচ্ছন্তস্স পটিগমনং উপ্পজ্জন্তস্স পটিউপ্পজ্জনং সমানকিরিযা. পটিকরণঞ্হি পটিসদ্দত্থোতি. তস্মা ‘‘কুসলং ধম্ম’’ন্তি উপযোগনিদ্দিট্ঠং পচ্চযং উপ্পজ্জমানং পটিচ্চ তদাযত্তুপ্পত্তিযা পটিগন্ত্ৰাতি অযমেত্থ অত্থো, তেন পটিচ্চাতি সহজাতপচ্চযং কত্ৰাতি ৰুত্তং হোতি. সহজাতপচ্চযকরণঞ্হি উপ্পজ্জমানাভিমুখউপ্পজ্জমানং পটিগমনং, তং কত্ৰাতি পটিচ্চসদ্দস্স অত্থোতি.
৩৫-৩৮. তাসু পাল়িযং দ্ৰেযেৰ দস্সিতাতি হেতারম্মণদুকে দ্ৰিন্নং পুচ্ছানং দস্সিতত্তা ৰুত্তং. এত্থ চ একমূলকাদিভাৰো পুচ্ছানং ৰুত্তোতি ৰেদিতব্বো, পচ্চযানং পন ৰসেন সব্বপঠমো পচ্চযন্তরেন অৰোমিস্সকত্তা সুদ্ধিকনযো, দুতিযো আরম্মণাদীসু একেকস্স হেতু এৰ একমূলকন্তি কত্ৰা একমূলকনযো. এৰং হেতারম্মণদুকাদীনং অধিপতিআদীনং মূলভাৰতো দুকমূলকাদযো নযা ৰেদিতব্বা. তেৰীসতিমূলকনযো চ ততো পরং মূলস্স অভাৰতো ‘‘সব্বমূলক’’ন্তি পাল়িযং ৰুত্তো. তত্থ নপুংসকনিদ্দেসেন এক…পে… সব্বমূলকং পচ্চযগমনং পাল়িগমনং ৰাতি ৰিঞ্ঞাযতি, এক…পে… সব্বমূলকং নযং অসম্মুয্হন্তেনাতি উপযোগো ৰা, ইধ চ সব্বমূলকন্তি চ তেৰীসতিমূলকস্সেৰ ৰুত্তত্তা পচ্চনীযে ৰক্খতি ‘‘যথা অনুলোমে একেকস্স পদস্স একমূলকং…পে… যাৰ তেৰীসতিমূলকং, এৰং পচ্চনীযেপি ৰিত্থারেতব্ব’’ন্তি (পট্ঠা. অট্ঠ. ১.৪২-৪৪).
৩৯-৪০. ‘‘আরম্মণপচ্চযা হেতুপচ্চযাতি এত্তাৰতা আরম্মণপচ্চযং আদিং কত্ৰা হেতুপচ্চযপরিযোসানো একমূলকনযো দস্সিতো’’তি ৰুত্তং, এৰং সতি ৰিনযে ৰিয চক্কবন্ধনৰসেন পাল়িগতি আপজ্জতি, ন হেট্ঠিমসোধনৰসেন. হেট্ঠিমসোধনৰসেন চ ইধ অভিধম্মে পাল়ি গতা, এৰঞ্চ কত্ৰা ৰিস্সজ্জনে ‘‘আরম্মণপচ্চযা হেতুযা তীণি, অধিপতিপচ্চযা তীণি, অধিপতিপচ্চযা হেতুযা নৰ, আরম্মণে তীণী’’তিআদিনা হেট্ঠিমং সোধেত্ৰাৰ পাল়ি পৰত্তা. যো চেত্থ ‘‘একমূলকনযো’’তি ৰুত্তো, সো সুদ্ধিকনযোৰ. সো চ ৰিসেসাভাৰতো আরম্মণমূলকাদীসু ন লব্ভতি. ন হি আরম্মণাদীসু তস্মিং তস্মিং আদিম্হি ঠপিতেপি পচ্চযন্তরেন সম্বন্ধাভাৰেন আদিম্হি ৰুত্তসুদ্ধিকতো ৰিসেসত্থো লব্ভতি, তেনেৰ ৰিস্সজ্জনেপি আরম্মণমূলকাদীসু সুদ্ধিকনযো ন দস্সিতোতি, তস্মা ‘‘আরম্মণপচ্চযা হেতুপচ্চযা আরম্মণপচ্চযা অধিপতিপচ্চযা…পে… আরম্মণপচ্চযা অৰিগতপচ্চযা’’তি (পট্ঠা. ১.১.৩৯) অযং হেট্ঠিমসোধনৰসেন একস্মিং আরম্মণপচ্চযে হেতুপচ্চযাদিকে যোজেত্ৰা ৰুত্তো একমূলকনযো দট্ঠব্বো. ‘‘আরম্মণপচ্চযা…পে… অৰিগতপচ্চযা’’তি ৰা একমূলকেসু অনন্তরপচ্চযস্স মূলকং আরম্মণং দস্সেত্ৰা একমূলকাদীনি সংখিপিত্ৰা সব্বমূলকস্সাৰসানেন অৰিগতপচ্চযেন নিট্ঠাপিতন্তি দট্ঠব্বং. অধিপতিপচ্চযা অনন্তরপচ্চযা সমনন্তরপচ্চযা সহজাতপচ্চযা অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযাতি ইদং মূলমেৰ দস্সেত্ৰা একমূলকাদীনং সংখিপনং দট্ঠব্বং, ন সুদ্ধিকদস্সনং, নাপি সব্বমূলকে কতিপযপচ্চযদস্সনং.
৪১. ততো নিস্সযাদীনি মূলানিপি সংখিপিত্ৰা অৰিগতমূলকনযং দস্সেতুং ‘‘অৰিগতপচ্চযা হেতুপচ্চযা’’তিআদি আরদ্ধং. এতস্মিঞ্চ সুদ্ধিকস্স অদস্সনেন আরম্মণমূলকাদীসু ৰিসুং ৰিসুং সুদ্ধিকনযো ন লব্ভতীতি ঞাপিতো হোতি. ন হি আদি কত্থচি সংখেপন্তরগতো হোতি. আদিঅন্তেহি মজ্ঝিমানং দস্সনঞ্হি সঙ্খেপো, আদিতো পভুতি কতিচি ৰত্ৰা গতিদস্সনং ৰাতি. দুতিযচতুক্কং ৰত্ৰা ‘‘ৰিগতপচ্চযা’’তি পদং উদ্ধরিত্ৰা ঠপিতং. তেন ওসানচতুক্কং দস্সেতি. ততিযচতুক্কতো পভুতি ৰা পঞ্চকমূলানি সংখিপিত্ৰা সব্বমূলকস্স অৰসানেন নিট্ঠপেতি.
এত্থ চ দুকমূলকাদীসু যথা হেতুআরম্মণদুকেন সদ্ধিং অৰসেসা পচ্চযা যোজিতা, হেতারম্মণাধিপতিতিকাদীহি চ অৰসেসাৰসেসা, এৰং হেতুঅধিপতিদুকাদীহি হেতুঅধিপতিঅনন্তরতিকাদীহি চ অৰসেসাৰসেসা যোজেতব্বা সিযুং. যদি চ সব্বেসং পচ্চযানং মূলভাৰেন যোজিতত্তা হেতুমূলকে হেতুঅধিপতিআদিদুকানং অধিপতিমূলকাদীসু অধিপতিহেতুআদিদুকেহি ৰিসেসো নত্থি. তে এৰ হি পচ্চযা উপ্পটিপাটিযা ৰুত্তা, তথাপি আরম্মণমূলকাদীসু আরম্মণাধিপতিদুকাদীনং অৰসেসাৰসেসেহি, হেতুমূলকে চ হেতুঅধিপতিঅনন্তরতিকাদীনং অৰসেসাৰসেসেহি যোজনে অত্থি ৰিসেসোতি. যস্মা পন এৰং যোজিযমানেসুপি সুখগ্গহণং ন হোতি, ন চ যথাৰুত্তায যোজনায সব্বা সা যোজনা পঞ্ঞৰতা ন সক্কা ৰিঞ্ঞাতুং, তস্মা তথা অযোজেত্ৰা অনুপুব্বেনেৰ যোজনা কতাতি দট্ঠব্বা. ধম্মানং দেসনাৰিধানে হি ভগৰাৰ পমাণন্তি. গণনাগাথা আদিমপাঠে কাচি ৰিরুদ্ধা, তস্মা সুট্ঠু গণেত্ৰা গহেতব্বা.
‘‘দ্ৰাৰীসতিযা তিকেসু একেকং তিকং দুকানং সতেন সতেন সদ্ধিং যোজেত্ৰা’’তি ৰুত্তং, তং দুকতিকপট্ঠানে কেসঞ্চি পোত্থকানং ৰসেন ৰুত্তং. কেসুচি পন একেকো দুকো দ্ৰাৰীসতিযা দ্ৰাৰীসতিযা তিকেহি যোজিতো, তঞ্চ গমনং যুত্তং. ন হি তত্থ তিকস্স যোজনা অত্থি, অথ খো তিকানং একেকেন পদেন দুকস্সাতি. তত্থ ছসট্ঠিযা তিকপদেসু একেকেন সংসন্দিত্ৰা ছসট্ঠি হেতুদুকা, তথা সহেতুকদুকাদযো চাতি দুকানং ছসতাধিকানি ছসহস্সানি হোন্তি. তেসু একেকস্মিং পটিচ্চৰারাদযো সত্ত ৰারা নযা পুচ্ছা চ সব্বা দুকপট্ঠানে হেতুদুকেন সমানা.
‘‘দুকসতে একেকং দুকং দ্ৰাৰীসতিযা তিকেহি সদ্ধিং যোজেত্ৰা’’তি চ ৰুত্তং, তম্পি তিকদুকপট্ঠানে কেসঞ্চি পোত্থকানং ৰসেন ৰুত্তং. ৰুত্তনযেন পন যুত্তগমনেসু একেকো তিকো দুকসতেন যোজিতো. তত্থ হেতুপদং পক্খিপিত্ৰা ৰুত্তো একো কুসলত্তিকো, তথা নহেতুপদং…পে… অরণপদন্তি কুসলত্তিকানং দ্ৰে সতানি হোন্তি, তথা ৰেদনাত্তিকাদীনম্পীতি সব্বেসং চতুসতাধিকানি চত্তারি সহস্সানি হোন্তি. তেসু একেকস্মিং ৰারনযপুচ্ছা তিকপট্ঠানে কুসলত্তিকেন সমানা.
‘‘ছ অনুলোমম্হি নযা সুগম্ভীরা’’তি ৰচনতো পনাতি এতেন ইদং দস্সেতি – ‘‘অনুলোমম্হী’’তি ‘‘তিকাদযো ছনযা’’তি চ অৰিসেসেন ৰুত্তত্তা পটিচ্চৰারাদিৰসেন সত্তৰিধম্পি অনুলোমং সহ গহেত্ৰা ‘‘ছ অনুলোমম্হী’’তি ৰুত্তং, অনুলোমাদিৰসেন চতুব্বিধং তিকপট্ঠানং সহ গহেত্ৰা ‘‘তিকঞ্চ পট্ঠানৰর’’ন্তি, তথা চতুব্বিধানি দুকপট্ঠানাদীনি সহ গহেত্ৰা ‘‘দুকুত্তম’’ন্তিআদিং ৰত্ৰা ‘‘ছ নযা সুগম্ভীরা’’তি ৰুত্তন্তি ইমমত্থং গহেত্ৰা ইমস্মিং পচ্চযানুলোমে সত্তপ্পভেদে ছপি এতে পট্ঠানা পট্ঠাননযা চতুপ্পভেদা পুচ্ছাৰসেন উদ্ধরিতব্বাতি. এৰঞ্হি সব্বস্মিং পট্ঠানে সব্বো পচ্চযানুলোমো দস্সিতো হোতীতি. পচ্চনীযগাথাদীসুপি এসেৰ নযো. এত্থ চ দুকতিকপট্ঠানাদীসু ৰিসেসিতব্বেহি তিকেহি পট্ঠানং তিকপট্ঠানং. দুকানং তিকপট্ঠানং দুকতিকপট্ঠানং. দুকৰিসেসিতা ৰা তিকা দুকতিকা, দুকতিকানং পট্ঠানং দুকতিকপট্ঠানন্তি ইমিনা নযেন ৰচনত্থো ৰেদিতব্বো. দুকাদিৰিসেসিতস্স চেত্থ তিকাদিপদস্স দুকাদিভাৰো দট্ঠব্বো. দুকপট্ঠানমেৰ হি তিকপদসংসন্দনৰসেন দুকপদসংসন্দনৰসেন চ পৰত্তং দুকতিকপট্ঠানং দুকদুকপট্ঠানঞ্চ, তথা তিকপট্ঠানমেৰ দুকপদসংসন্দনৰসেন তিকপদসংসন্দনৰসেন চ পৰত্তং তিকদুকপট্ঠানং তিকতিকপট্ঠানঞ্চাতি.
পচ্চযানুলোমৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. পচ্চযপচ্চনীযৰণ্ণনা
৪২-৪৪. তেৰীসতিমূলকন্তি ইদঞ্চেত্থ দুমূলকংযেৰ সন্ধায ৰুত্তন্তি ইদং দুকমূলকে পুচ্ছানং মূলভূতা তেৰীসতি দুকা সম্ভৰন্তীতি তস্স ‘‘তেৰীসতিমূলক’’ন্তি নামং কত্ৰা যাৰ যত্তকো পভেদো অত্থি, তাৰ তত্তকং তেৰীসতিমূলকং যথানুলোমে ৰিত্থারিতং. এৰং পচ্চনীযেপি ৰিত্থারেতব্বন্তি দুকমূলকেন তিকমূলকাদীসু নযং দস্সেতীতি ইমিনা অধিপ্পাযেন ৰুত্তং সিযা. যদি পন যাৰ তেৰীসতিমং মূলং যথা ৰিত্থারিতন্তি অযমত্থো অধিপ্পেতো, ‘‘যাৰ তেৰীসতিমং মূল’’ন্ত্ৰেৰ পাঠেন ভৰিতব্বং সিযা. ন হি ‘‘তেৰীসতিমূলক’’ন্তি এতস্স ব্যঞ্জনস্স তেৰীসতিমং মূলকন্তি অযমত্থো সম্ভৰতি. যথা অনুলোমে ‘‘একেকপদস্সা’’তিআদিনা পন একমূলাদিসব্বমূলকপরিযোসানং তত্থ নযদস্সনৰসেন দস্সিতং একেকস্স পদস্স ৰিত্থারং দস্সেতীতি সব্বমূলকমেৰ চেত্থ ‘‘তেৰীসতিমূলক’’ন্তি ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. তঞ্হি তেৰীসতিযা পচ্চযানং অৰসেসস্স পচ্চযস্স মূলভাৰতো ‘‘তেৰীসতিমূলক’’ন্তি চ ততো পরং মূলস্স অঞ্ঞস্স অভাৰতো ‘‘সব্বমূলক’’ন্তি চ ৰুচ্চতি.
পচ্চযপচ্চনীযৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. অনুলোমপচ্চনীযৰণ্ণনা
৪৫-৪৮. অনুলোমে ৰুত্তেসু সব্বেসু একমূলকাদীসু একেকং পদং পরিহাপেত্ৰাতি তত্থ একমূলকে চতুৰীসতি পচ্চযপদানি ইধ একমূলকে তেৰীসতি, একো পন পচ্চযো মূলভাৰেন ঠিতো অপুব্বতাভাৰতো অগণনূপগো. তত্থ দুমূলকে তেৰীসতি পচ্চযপদানি গণনূপগানি, ইধ দুমূলকে দ্ৰাৰীসতীতি এৰং পরিহাপেত্ৰাতি অত্থো.
অনুলোমতো ঠিতস্স পচ্চনীযতো অলব্ভমানানং সুদ্ধিকপচ্চযানঞ্চ অলব্ভমানতং সন্ধায ‘‘লব্ভমানপদান’’ন্তি ৰুত্তং. ন হি অঞ্ঞথা পুচ্ছাৰসেন কোচি পচ্চযো অলব্ভমানো নাম অত্থীতি. ৰিস্সজ্জনাৰসেনেৰ ৰা পৰত্তং অনুলোমপচ্চনীযদেসনং সন্ধায ‘‘লব্ভমানপদান’’ন্তি ৰুত্তং.
অনুলোমপচ্চনীযৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পুচ্ছাৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.