২. পৰত্তিৰারৰণ্ণনা

৫০-২০৫. পৰত্তিৰারে ৰেদনাক্খন্ধাদিমূলকানি পচ্ছিমেনেৰ সহ যোজেত্ৰা তীণি দ্ৰে একঞ্চ যমকানি ৰুত্তানি, ন পুরিমেন. কস্মা? অমিস্সককালভেদেসু ৰারেসু অত্থৰিসেসাভাৰতো. পুরিমস্স হি পচ্ছিমেন যোজিতযমকমেৰ পচ্ছিমস্স পুরিমেন যোজনায পুচ্ছানং উপ্পটিপাটিযা ৰুচ্চেয্য, অত্থে পন ন কোচি ৰিসেসোতি. পুচ্ছাৰিস্সজ্জনেসুপি ৰিসেসো নত্থি, তেন তথা যোজনা ন কতাতি. কালভেদা পনেত্থ ছ এৰ ৰুত্তা. অতীতেন পচ্চুপ্পন্নো, অনাগতেন পচ্চুপ্পন্নো, অনাগতেনাতীতোতি এতে পন তযো যথাদস্সিতা মিস্সককালভেদা এৰ তযো, ন ৰিসুং ৰিজ্জন্তীতি ন গহিতা. তত্থ তত্থ হি পটিলোমপুচ্ছাহি অতীতেন পচ্চুপ্পন্নাদযো কালভেদা দস্সিতা, তেনেৰ চ নযেন ‘‘যস্স রূপক্খন্ধো উপ্পজ্জিত্থ, তস্স ৰেদনাক্খন্ধো উপ্পজ্জতী’’তিআদি সক্কা যোজেতুং. তেনেৰ হি মিস্সককালভেদেসু চ ন পচ্ছিমপচ্ছিমস্স খন্ধস্স পুরিমপুরিমেন যোজনং কত্ৰা যমকানি ৰুত্তানি, অমিস্সককালভেদেসু গহিতনিযামেন সুখগ্গহণত্থম্পি পচ্ছিমপচ্ছিমেনেৰ যোজেত্ৰা ৰুত্তানীতি.

ইমিনাযেৰ চ লক্খণেনাতিআদিনা যেন কারণেন ‘‘পুরেপঞ্হো’’তি চ ‘‘পচ্ছাপঞ্হো’’তি চ নামং ৰুত্তং, তং দস্সেতি. যস্স হি সরূপদস্সনেন ৰিস্সজ্জনং হোতি, সো পরিপূরেত্ৰা ৰিস্সজ্জেতব্বত্থসঙ্গণ্হনতো পরিপুণ্ণপঞ্হো নাম. তংৰিস্সজ্জনস্স পন পুরিমকোট্ঠাসেন সদিসত্থতায পুরেপঞ্হো, পচ্ছিমকোট্ঠাসসদিসত্থতায ‘‘পচ্ছাপঞ্হো’’তি চ নামং ৰুত্তং. সদিসত্থতা চ সন্নিট্ঠানসংসযপদৰিসেসং অৰিচারেত্ৰা একেন পদেন সঙ্গহিতস্স খন্ধস্স উপ্পাদনিরোধলাভসামঞ্ঞমত্তেন পুরেপঞ্হে দট্ঠব্বা. সন্নিট্ঠানপদসঙ্গহিতস্স ৰা খন্ধস্স অনুঞ্ঞাতৰসেন পুরেপঞ্হো ৰুত্তোতি যুত্তং.

সন্নিট্ঠানত্থস্সেৰ পটিক্খিপনং পটিক্খেপো, সংসযত্থনিৰারণং পটিসেধোতি অযং পটিক্খেপপটিসেধানং ৰিসেসো. পাল়িপদমেৰ হুত্ৰাতি পুচ্ছাপাল়িযা ‘‘নুপ্পজ্জতী’’তি যং পদং ৰুত্তং, ন-কারৰিরহিতং তদেৰ পদং হুত্ৰাতি অত্থো. তত্থ উপ্পত্তিনিরোধপটিসেধস্স পটিসেধনত্থং পাল়িগতিযা ৰিস্সজ্জনং উপ্পত্তিনিরোধানমেৰ পটিসেধনত্থং পটিসেধেন ৰিস্সজ্জনং কতন্তি ৰেদিতব্বং.

চতুন্নং পঞ্হানং পঞ্চন্নঞ্চ ৰিস্সজ্জনানং সত্তৰীসতিযা ঠানেসু পক্খেপো তদেকদেসপক্খেপৰসেন ৰুত্তোতি ৰেদিতব্বো. পরিপুণ্ণপঞ্হো এৰ হি সরূপদস্সনেন চ ৰিস্সজ্জনং সত্তৰীসতিযা ঠানেসু পক্খিপিতব্বন্তি.

কিং নু সক্কা ইতো পরন্তি ইতো পাল়িৰৰত্থানদস্সনাদিতো অঞ্ঞো কিং নু সক্কা কাতুন্তি অঞ্ঞস্স সক্কুণেয্যস্স অভাৰং দস্সেতি.

‘‘সুদ্ধাৰাসানং তেসং তত্থ রূপক্খন্ধো চ নুপ্পজ্জিত্থ ৰেদনাক্খন্ধো চ নুপ্পজ্জিত্থা’’তি এতেন সুদ্ধাৰাসভূমীসু একভূমিযম্পি দুতিযা উপপত্তি নত্থীতি ঞাপিতং হোতি. পটিসন্ধিতো পভুতি হি যাৰ চুতি, তাৰ পৰত্তকম্মজসন্তানং একত্তেন গহেত্ৰা তস্স উপ্পাদনিরোধৰসেন অযং দেসনা পৰত্তা. তস্মিঞ্হি অব্বোচ্ছিন্নে কুসলাদীনঞ্চ পৰত্তি হোতি, ৰোচ্ছিন্নে চ অপ্পৰত্তীতি তেনেৰ চ উপ্পাদনিরোধা দস্সিতা, তস্মা তস্স একসত্তস্স পটিসন্ধিউপ্পাদতো যাৰ চুতিনিরোধো, তাৰ অতীততা নত্থি, ন চ ততো পুব্বে তত্থ পটিসন্ধিৰসেন কম্মজসন্তানং উপ্পন্নপুব্বন্তি খন্ধদ্ৰযম্পি ‘‘নুপ্পজ্জিত্থা’’তি ৰুত্তং. কস্মা পন এতায পাল়িযা সকলেপি সুদ্ধাৰাসে দুতিযা পটিসন্ধি নত্থীতি ন ৰিঞ্ঞাযতীতি? উদ্ধংসোতপাল়িসব্ভাৰা. দ্ৰেপি হি পাল়িযো সংসন্দেতব্বাতি.

‘‘অসঞ্ঞসত্তানং তেসং তত্থ রূপক্খন্ধো উপ্পজ্জিস্সতী’’তি এত্থ ‘‘যস্স যত্থ রূপক্খন্ধো উপ্পজ্জিস্সতী’’তি এতেন সন্নিট্ঠানেন ৰিসেসিতা অসঞ্ঞসত্তাপি সন্তীতি তে এৰ গহেত্ৰা ‘‘অসঞ্ঞসত্তান’’ন্তি ৰুত্তং. তেন যে সন্নিট্ঠানেন ৰজ্জিতা, তে ততো পঞ্চৰোকারং গন্ত্ৰা পরিনিব্বাযিস্সন্তি, ন তেসং পুন অসঞ্ঞে উপপত্তিপ্পসঙ্গো অত্থীতি তে সন্ধাযাহ – ‘‘পচ্ছিমভৰিকানং তেসং তত্থ রূপক্খন্ধো চ নুপ্পজ্জিস্সতি ৰেদনাক্খন্ধো চ নুপ্পজ্জিস্সতী’’তি (যম. ১.খন্ধযমক.৬৫). এত্থ কিং পঞ্চৰোকারাদিভাৰো ৰিয পচ্ছিমভৰোপি কোচি অত্থি, যত্থ তেসমনুপ্পত্তি ভৰিস্সতীতি? নত্থি পঞ্চৰোকারাদিভৰেস্ৰেৰ যত্থ ৰা তত্থ ৰা ঠিতানং পচ্ছিমভৰিকানং ‘‘যস্স যত্থ রূপক্খন্ধো নুপ্পজ্জিস্সতী’’তি এতেন সন্নিট্ঠানেন সঙ্গহিতত্তা. তেসং তত্থ ইতরানুপ্পত্তিভাৰঞ্চ অনুজানন্তো ‘‘ৰেদনাক্খন্ধো চ নুপ্পজ্জিস্সতী’’তি আহাতি.

‘‘সুদ্ধাৰাসে পরিনিব্বন্তান’’ন্তি ইদং সপ্পটিসন্ধিকানং অপ্পটিসন্ধিকানঞ্চ সুদ্ধাৰাসানং তংতংভূমিযং খন্ধপরিনিব্বানৰসেন ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. সব্বেসঞ্হি তেসং তত্থ ৰেদনাক্খন্ধো নুপ্পজ্জিত্থাতি. যথা পন ‘‘নিরুজ্ঝিস্সতী’’তি ৰচনং পচ্চুপ্পন্নেপি উপ্পাদক্খণসমঙ্গিম্হি পৰত্ততি, ন এৰং ‘‘উপ্পজ্জিত্থা’’তি ৰচনং পচ্চুপ্পন্নে পৰত্ততি, অথ খো উপ্পজ্জিত্ৰা ৰিগতে অতীতে এৰ, তস্মা ‘‘পরিনিব্বন্তানং নুপ্পজ্জিত্থা’’তি ৰুত্তং উপ্পন্নসন্তানস্স অৰিগতত্তা. অনন্তা লোকধাতুযোতি ওকাসস্স অপরিচ্ছিন্নত্তা ওকাসৰসেন ৰুচ্চমানানং উপ্পাদনিরোধানম্পি পরিচ্ছেদাভাৰতো সংকিণ্ণতা হোতীতি ‘‘যত্থ ৰেদনাক্খন্ধো উপ্পজ্জতি, তত্থ সঞ্ঞাক্খন্ধো নিরুজ্ঝতীতি? আমন্তা’’তি ৰুত্তং.

পৰত্তিৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.