২. কালসংসন্দনৰণ্ণনা

২৮৫. অতীতানাগতং পহায পচ্চুপ্পন্নরূপমেৰ অপ্পিযং অৰিভজিতব্বং করিত্ৰাতি পচ্চুপ্পন্নসদ্দেন রূপসদ্দেন চাতি উভোহিপি পচ্চুপ্পন্নরূপমেৰ ৰত্তব্বং কত্ৰাতি ৰুত্তং হোতি. পঞ্ঞত্তিযা অৰিগতত্তাতি এতেন ইদং ৰিঞ্ঞাযতি ‘‘ন রূপপঞ্ঞত্তি ৰিয ৰত্থপঞ্ঞত্তি সভাৰপরিচ্ছিন্নে পৰত্তা ৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, অথ খো পুব্বাপরিযৰসেন পৰত্তমানং রূপসমূহং উপাদায পৰত্তা অৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, তস্মা ৰত্থভাৰস্স ওদাতভাৰৰিগমে ৰিগমাৰত্তব্বতা যুত্তা, ন পন রূপভাৰস্স পচ্চুপ্পন্নভাৰৰিগমে’’তি.

কালসংসন্দনৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ৰচনসোধনৰণ্ণনা

২৮৮. অনাগতং ৰা পচ্চুপ্পন্নং ৰা হুত্ৰা হোতীতি ৰুত্তন্তি এত্থ অনাগতং অনাগতং হুত্ৰা পুন পচ্চুপ্পন্নং হোন্তং হুত্ৰা হোতীতি, তথা পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্নং হোন্তং পুব্বে অনাগতং হুত্ৰা পচ্চুপ্পন্নং হোতীতি হুত্ৰা হোতীতি ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং. কিং তে তম্পি হুত্ৰা হোতীতি তব্ভাৰাৰিগমতো হুত্ৰাহোতিভাৰানুপরমং অনুপচ্ছেদং পুচ্ছতীতি অধিপ্পাযো যুত্তো. হুত্ৰা ভূতস্স পুন হুত্ৰা অভাৰতোতি অনাগতং হুত্ৰা পচ্চুপ্পন্নভূতস্স পুন অনাগতং হুত্ৰা পচ্চুপ্পন্নাভাৰতো.

যস্মা তন্তি তং হুত্ৰা ভূতং পচ্চুপ্পন্নং যস্মা অনাগতং হুত্ৰা পচ্চুপ্পন্নং হোন্তং ‘‘হুত্ৰা হোতী’’তি সঙ্খ্যং গতং, তস্মা দুতিযম্পি ‘‘হুত্ৰা হোতী’’তি ৰচনং অরহতীতি পটিজানাতীতি অধিপ্পাযো. এৰং পন ধম্মে হুত্ৰাহোতিভাৰানুপরমং ৰদন্তস্স অধম্মে সসৰিসাণে নহুত্ৰান হোতিভাৰানুপরমো আপজ্জতীতি অধিপ্পাযেন ‘‘অথ ন’’ন্তিআদিমাহ.

পটিক্খিত্তনযেনাতি কালনানত্তেন. পটিঞ্ঞাতনযেনাতি অত্থানানত্তেন. অত্থানানত্তং ইচ্ছন্তোপি পন অনাগতস্স পচ্চুপ্পন্নে ৰুত্তং হোতিভাৰং, পচ্চুপ্পন্নস্স চ অনাগতে ৰুত্তং হুত্ৰাভাৰং কথং পটিজানাতীতি ৰিচারেতব্বং. অত্থানানত্তমেৰ হি তেন অনুঞ্ঞাযতি, ন অনাগতে পচ্চুপ্পন্নভাৰো, পচ্চুপ্পন্নে ৰা অনাগতভাৰোতি. পুরিমং পটিক্খিত্তপঞ্হং পরিৰত্তিত্ৰাতি অনুঞ্ঞাতপঞ্হস্স হুত্ৰা হোতি হুত্ৰা হোতীতি দোসো ৰুত্তোতি অৰুত্তদোসং অতিক্কম্ম পটিক্খিত্তপঞ্হং পুন গহেত্ৰা তেন চোদেতীতি অত্থো. এত্থ চ অত্থানানত্তেন হুত্ৰাহোতীতি অনুজানন্তস্স দোসো কালনানত্তাযেৰ অনাগতং পচ্চুপ্পন্নন্তি পটিক্খেপেন কথং হোতীতি? তস্সেৰ অনুজাননপটিক্খেপতোতি অধিপ্পাযো.

একেকন্তি অনাগতম্পি ন হুত্ৰা ন হোতি পচ্চুপ্পন্নম্পীতি তদুভযং গহেত্ৰা ‘‘একেকং ন হুত্ৰা ন হোতি ন হুত্ৰা ন হোতী’’তি ৰুত্তং, ন একেকমেৰ ন হুত্ৰা ন হোতি ন হুত্ৰা ন হোতীতি. এস নযো পুরিমস্মিং ‘‘একেকং হুত্ৰা হোতি হুত্ৰা হোতী’’তি ৰচনেপি. অনাগতস্স হি ‘‘হুত্ৰা হোতী’’তি নামং পচ্চুপ্পন্নস্স চাতি দ্ৰেপি নামানি সঙ্গহেত্ৰা ‘‘হুত্ৰা হোতি হুত্ৰা হোতী’’তি চোদিতং, তথা ‘‘ন হুত্ৰা ন হোতি ন হুত্ৰা ন হোতী’’তি চাতি অধিপ্পাযো. সব্বতো অন্ধকারেন পরিযোনদ্ধো ৰিযাতি এতেন অপরিযোনদ্ধেন পটিজানিতব্বং সিযাতি দস্সেতি. এত্থ চ পুরিমনযে হুত্ৰা ভূতস্স পুন হুত্ৰাহোতিভাৰো চোদিতো, দুতিযনযে অনাগতাদীসু একেকস্স হুত্ৰাহোতিনামতাতি অযং ৰিসেসো.

ৰচনসোধনৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অতীতঞাণাদিকথাৰণ্ণনা

২৯০. পুন পুট্ঠো…পে… অত্থিতায পটিজানাতীতি এত্থ পচ্চুপ্পন্নং ঞাণং তেনাতি এতেন অনুৰত্তমানাপেক্খনৰচনেন কথং ৰুচ্চতীতি ৰিচারেতব্বং.

অতীতঞাণাদিকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অরহন্তাদিকথাৰণ্ণনা

২৯১. যুত্তিৰিরোধো অরহতো সরাগাদিভাৰে পুথুজ্জনেন অনানত্তং ব্রহ্মচরিযৰাসস্স অফলতাতি এৰমাদিকো দট্ঠব্বো.

অরহন্তাদিকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পদসোধনকথাৰণ্ণনা

২৯৫. তেন কারণেনাতি অতীতঅত্থিসদ্দানং একত্থত্তা অত্থিসদ্দত্থস্স চ ন্ৰাতীতভাৰতো ‘‘অতীতং ন্ৰাতীতং, ন্ৰাতীতঞ্চ অতীতং হোতী’’তি ৰুত্তং হোতি. এত্থ পন অতীতাদীনং অত্থিতং ৰদন্তস্স পরৰাদিস্সেৰাযং দোসো যথা আপজ্জতি, ন পন ‘‘নিব্বানং অত্থী’’তি ৰদন্তস্স সকৰাদিস্স, তথা পটিপাদেতব্বং.

পদসোধনকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সব্বমত্থীতিকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.