৫. পঞ্চমনযো অসঙ্গহিতেনঅসঙ্গহিতপদৰণ্ণনা
১৯৩. অসঙ্গহিতেনঅসঙ্গহিতপদনিদ্দেসেপি ৰুত্তনযেনেৰ যথানিদ্ধারিতধম্মদস্সনং ৰেদিতব্বং. এত্থ চ সসুখুমরূপৰিঞ্ঞাণসহিতধম্মসমুদাযা যে তে দুক্খসচ্চঅনিদস্সনঅপ্পটিঘঅচেতসিকানুপাদাসদিসা সতিপি একেন দ্ৰীহি ৰা সঙ্গহেহি কেসঞ্চি অসঙ্গাহকত্তে তীহিপি অসঙ্গহেতব্বস্স অভাৰতো পরিপুণ্ণসঙ্গহাসঙ্গাহকা ন হোন্তি, অব্যাকতধম্মসদিসা কেনচি সঙ্গহেন অসঙ্গহেতব্বভাৰতো অসঙ্গাহকা এৰ ন হোন্তি, তেন তে অসঙ্গাহকভাৰেন ন উদ্ধটা, ইতরে পন তব্বিপরিযাযেন উদ্ধটাতি.
যং পন অট্ঠকথাযং ‘‘তাদিসেন হি পদেন নিব্বানং খন্ধসঙ্গহমত্তং ন গচ্ছেয্যা’’তি ৰুত্তং, তং দুক্খসচ্চং সন্ধায ৰুত্তং. অনিদস্সনঅপ্পটিঘেসু পন অসঙ্গাহকেসু নিব্বানং অন্তোগধং, ন চ তদেৰ তস্স অসঙ্গাহকন্তি. সদিসৰিস্সজ্জনানং ৰসেন সমোধানেত্ৰা কতেহি সদ্ধিন্তি এৰং কতেহি দুতিযপঞ্হাদীহি সদ্ধিং পঠমপঞ্হনামরূপপঞ্হাদযো সব্বেপি চতুত্তিংস হোন্তীতি অত্থো. যং পুচ্ছায উদ্ধটং পদং, তদেৰাতি রূপক্খন্ধাদিৰিসেসকপদং ৰদতি, ন নিদ্ধারিতে পুচ্ছিতব্বধম্মে. তে হি লক্খণতো দস্সিতা, ন পদেন সরূপতোতি. তত্থ তদেৰাতি এৰ-সদ্দেন ন তং কদাচি সঙ্গহিতেন অসঙ্গহিতং ন হোতীতি উদ্ধটস্সেৰ অসঙ্গহিতেনঅসঙ্গহিতভাৰে নিযততং অঞ্ঞস্স চ অনিযততং দস্সেতীতি ৰেদিতব্বং. ‘‘তদেৰ যেহি অসঙ্গহিত’’ন্তি এত্থ হি ‘‘নিযমতো’’তি সক্কা ৰচনসেসো যোজেতুন্তি. অথ ৰা তদেৰাতি পুচ্ছায উদ্ধটমেৰ এৰংপকারমেৰ হুত্ৰা যেহি অসঙ্গহিতন্তি তস্স পুচ্ছায উদ্ধটভাৰেন এৰং অসঙ্গহিতেনঅসঙ্গহিতভাৰনিযমনত্থো এৰ-সদ্দো, ন অঞ্ঞস্স অসঙ্গহিতেনঅসঙ্গহিততানিৰারণত্থোতি দট্ঠব্বো. পুচ্ছায উদ্ধটঞ্হি অঞ্ঞসহিতং অসহিতঞ্চ অসঙ্গহিতেন অসঙ্গহিতং হোতি. রূপক্খন্ধাদীনি হি অঞ্ঞসহিতানি ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধাদীনি অসহিতানীতি.
অৰসেসা সঙ্গহিতাতি ইদং অৰসেসা অসঙ্গহিতা ন হোন্তীতি এৰং দট্ঠব্বং. তেহিপি ৰিঞ্ঞাণধম্মেহি তে রূপধম্মাৰ তীহি সঙ্গহেহি অসঙ্গহিতাতি পুচ্ছায উদ্ধটা তীহিপি সঙ্গহেহি অসঙ্গাহকা হুত্ৰা অসঙ্গহিতাতি অধিপ্পাযো. অনুদ্ধটা ৰেদনাদযোপি হি অসঙ্গহিতা এৰাতি. এত্থ চ পঠমে নযে ৰেদনাদযোপি ৰিঞ্ঞাণেন অসঙ্গহিতাতি ৰুত্তা, দুতিযে রূপধম্মাৰাতি অযং ৰিসেসো. ৰেদনাদযো হি রূপৰিঞ্ঞাণেহেৰ খন্ধাদিসঙ্গহেন অসঙ্গহিতাতি ওল়ারিকরূপেহি ৰিঞ্ঞাণেন চ তীহিপি সঙ্গহেহি অসঙ্গহিতাতি অত্থো. রূপেকদেসো হি এত্থ রূপগ্গহণেন গহিতোতি.
১৯৬. চতুত্থপঞ্হে চক্খাযতনং ৰেদনাদীহি চতূহীতি এত্থ চক্খাযতনন্তি এতেন পুচ্ছায উদ্ধটং অসঙ্গাহকং দস্সেতীতি দট্ঠব্বং. চক্খাযতনেন পন অসঙ্গহিতেন অসঙ্গহিতানি দস ওল়ারিকাযতনানি ন চক্খাযতনমেৰাতি. ‘‘রূপঞ্চ ধম্মাযতন’’ন্তিআদিনা যেহি ধম্মেহি তীহিপি সঙ্গহেহি অসঙ্গহিতং তং ৰিঞ্ঞাণমেৰ হোতি, অসঙ্গহিতেন তেন অসঙ্গহিতঞ্চ ৰিঞ্ঞাণৰজ্জং সব্বং তেৰ ধম্মে উদানেতি. সদিসৰিস্সজ্জনা হি একতো উদানেত্ৰা দস্সেতব্বা. তত্থ পঠমেন রূপক্খন্ধেন সদিসৰিস্সজ্জনেসু একতো উদানেত্ৰা দস্সিতেসু অঞ্ঞে ৰিসদিসৰিস্সজ্জনা নযদানেন দস্সিতা হোন্তি. তেনাহ ‘‘রূপঞ্চ ধম্মাযতনন্তি…পে… অঞ্ঞেনাকারেন সঙ্খিপিত্ৰা দস্সিতা’’তি. তত্থ দ্ৰে ভৰাতি অসঞ্ঞেকৰোকারভৰা. দ্ৰেতি বাহিরুপাদাধম্মে এৰ সন্ধায ৰুত্তং. যেন অসঙ্গাহকেন অসঙ্গহিতেন অসঙ্গহিতং পুচ্ছিতব্বং ৰিস্সজ্জিতব্বঞ্চ পরিচ্ছিজ্জতি, সো রূপক্খন্ধাদিকো তস্স পুচ্ছাৰিস্সজ্জনানঞ্চ নিস্সযভাৰতো ‘‘ৰিসযো’’তি ৰুত্তো, যথাদস্সিতস্স পন উদ্দানস্স নযদানমত্তত্তা ‘‘নযো’’তি ৰুত্তং. ‘‘দ্ৰেৰীসনযো চা’’তিপি পাঠো, দ্ৰেৰীসপদিকো এস নযো চাতি অত্থো.
পঞ্চমনযঅসঙ্গহিতেনঅসঙ্গহিতপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.